Παπαζάχος: Περιμένουμε πάντα μεγάλους σεισμούς στην Ελλάδα

Για τη σει­σμι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα στην Ελ­λά­δα μιλά ο καθ­γη­τής Γε­ω­φυ­σι­κής του ΑΠΘ, Κώ­στας Πα­πα­ζά­χος, ο οποί­ος συ­νι­στά ψυ­χραι­μία, δε­δο­μέ­νου ότι ο σει­σμός και ει­δι­κά στη χώρα μας “είναι ότι πιο φυ­σιο­λο­γι­κό”, ενώ δια­βε­βαιώ­νει ότι τα Ρί­χτερ που χτύ­πη­σαν την Ιτα­λία δεν μπο­ρούν να μας επη­ρε­ά­σουν.

Κάθε μέρα οι Έλ­λη­νες …κου­νιό­μα­στε. Τι ακρι­βώς εν­νο­ού­με; Πε­ρί­που 30-50 σει­σμι­κές δο­νή­σεις κα­τα­γρά­φο­νται στους σει­σμο­λο­γι­κούς σταθ­μούς της χώρας και εντο­πί­ζο­νται σε διά­φο­ρες πε­ριο­χές. Μόνο που ευ­τυ­χώς είναι μι­κρής έντα­σης, τις πε­ρισ­σό­τε­ρες φορές ούτε τις αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε. Εξάλ­λου, «η σει­σμι­κό­τη­τα στην Ελ­λά­δα είναι στα­θε­ρά υψηλή εδώ και εκα­τομ­μύ­ρια έτη. Απο­τε­λεί επι­στη­μο­νι­κό, αλλά και κοι­νω­νι­κό πα­ρα­λο­γι­σμό να νο­μί­ζου­με ότι αυτό θα αλ­λά­ξει τα επό­με­να έτη», ξε­κα­θα­ρί­ζει ο κα­θη­γη­τής Γε­ω­φυ­σι­κής του Αρι­στο­τε­λεί­ου Πα­νε­πι­στη­μί­ου Θεσ­σα­λο­νί­κης, Κώ­στας Πα­πα­ζά­χος.

Και η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα τον δι­καιώ­νει, καθώς την Τέ­ταρ­τη ο Εγκέ­λα­δος «επι­σκέ­φθη­κε» την ευ­ρύ­τε­ρη Μεσ­ση­νία και την Ρόδο με σει­σμι­κές δο­νή­σεις 5 και 5.2 Ρί­χτερ, ενώ σή­με­ρα ση­μειώ­θη­κε σει­σμι­κή δό­νη­ση 4 Ρί­χτερ στην Αλό­νη­σο.

«Είναι ό,τι πιο φυ­σιο­λο­γι­κό συμ­βαί­νει» προ­σθέ­τει με από­λυ­τη ψυ­χραι­μία και ηρε­μία. Μπο­ρεί για όλους εμάς ένας σει­σμός να προ­κα­λεί φόβο, άγνω­στο, ανα­σφά­λεια, να αι­σθα­νό­μα­στε απρο­στά­τευ­τοι, ανυ­πε­ρά­σπι­στοι και ευά­λω­τοι, ωστό­σο οι ει­δι­κοί επι­στή­μο­νες τον σει­σμό τον ερ­μη­νεύ­ουν εντε­λώς δια­φο­ρε­τι­κά.

Οπως εξη­γεί ο κα­θη­γη­τής Γε­ω­φυ­σι­κής του ΑΠΘ, «με τον όρο σει­σμό πε­ρι­γρά­φου­με τον τρόπο που αντι­λαμ­βά­νε­ται ο άν­θρω­πος τη σει­σμι­κή κί­νη­ση, δη­λα­δή τη σει­σμι­κή δό­νη­ση ή αλ­λιώς σει­σμι­κό κρα­δα­σμό που νοιώ­θουν οι άν­θρω­ποι, όταν τα σει­σμι­κά κύ­μα­τα φτά­νουν εκεί που κα­τοι­κούν. Από τις αρχές του 20ου αιώνα που γνω­ρί­ζου­με ότι οι σει­σμοί οφεί­λο­νται στην από­το­μη κί­νη­ση της Γης σε ρήγ­μα­τα, δη­λα­δή σε με­γά­λες «ρωγ­μές» κυ­ρί­ως στα πρώτα 40χι­λιό­με­τρα του φλοιού της Γης, ο όρος σει­σμός κα­τα­χρη­στι­κά χρη­σι­μο­ποιεί­ται για να πε­ρι­γρά­ψει τη σει­σμι­κή εστία, δη­λα­δή το ση­μείο που γεν­νιού­νται τα σει­σμι­κά κύ­μα­τα στο ρήγμα. Η πραγ­μα­τι­κή έν­νοια, όμως, της λέξης αφορά τη δό­νη­ση και όχι την αιτία. Ετσι όταν το σπίτι μας δο­νεί­ται λόγω π.χ. μίας τε­χνη­τής έκρη­ξης (π.χ. από τε­χνι­κά έργα) ή ακόμα και όταν περ­νά­ει κοντά ένα με­γά­λο όχημα (π.χ. φορ­τη­γό) και αυτό είναι σει­σμός! Φυ­σι­κά οι πιο ισχυ­ροί σει­σμοί γεν­νιού­νται μόνο στα φυ­σι­κά ρήγ­μα­τα, που σε ακραί­ες πε­ρι­πτώ­σεις φτά­νουν (π.χ. σει­σμός Σου­μά­τρας) και τα 1000 χι­λιό­με­τρα μήκος».

«Με­γά­λους σει­σμούς πε­ρι­μέ­νου­με πά­ντο­τε στην Ελ­λά­δα»

«Θα πρέ­πει να το­νι­στεί ότι σή­με­ρα δεν υπάρ­χει η επι­στη­μο­νι­κή γνώση να ξέ­ρου­με με την επι­θυ­μη­τή ακρί­βεια το πού και πότε θα γίνει σει­σμός. Γνω­ρί­ζου­με όμως με αρ­κε­τή ακρί­βεια τις ανα­με­νό­με­νες βλά­βες σε επί­πε­δο 50ετίας στον ελ­λη­νι­κό χώρο και η γνώση αυτή έχει εν­σω­μα­τω­θεί στους ισχύ­ο­ντες αντι­σει­σμι­κούς κα­νο­νι­σμούς. Αρα υπάρ­χει επαρ­κής προ­στα­σία από τους ισχυ­ρούς σει­σμούς, αρκεί να χτί­ζου­με σπί­τια με τη σωστή αντι­σει­σμι­κή προ­στα­σία» διευ­κρι­νί­ζει ο κ. Πα­πα­ζά­χος.

Όσο για το τι θα συμ­βεί στην Ελ­λά­δα και τι πρέ­πει να πε­ρι­μέ­νου­με ο κα­θη­γη­τής Γε­ω­φυ­σι­κής υπο­γραμ­μί­ζει ότι «στην Ελ­λά­δα έχου­με κατά μέσο όρο ένα σει­σμό με μέ­γε­θος 6.3 ή με­γα­λύ­τε­ρο. Λέ­γο­ντας κατά μέσο όρο, εν­νο­ού­με ότι μπο­ρεί ένα και δύο έτη να έχου­με μι­κρό­τε­ρους μέ­γι­στους σει­σμούς και σε μία επό­με­νη χρο­νιά να έχου­με 2 ή και 3 ισχυ­ρούς σει­σμούς. Υπήρ­χαν πε­ρί­ο­δοι στον ελ­λη­νι­κό χώρο με μειω­μέ­νη ή αυ­ξη­μέ­νη σει­σμι­κό­τη­τα, π.χ. η δε­κα­ε­τία 1950-1060 είχε με­ρι­κούς από τους κα­τα­στρε­πτι­κό­τε­ρους σει­σμούς του 20ου αιώνα στην Ελ­λά­δα, όπως π.χ. το με­γα­λύ­τε­ρο σει­σμό της Ευ­ρώ­πης τον 20ο αιώνα (Αμορ­γός, με­γέ­θους 7.5 Ρί­χτερ). Ομως, στο επί­πε­δο της αν­θρώ­πι­νης ζωής (75-80 έτη σή­με­ρα στην Ελ­λά­δα) η μέση σει­σμι­κό­τη­τα είναι πρα­κτι­κά αμε­τά­βλη­τη. Αρα, η προ­φα­νής απά­ντη­ση είναι ότι με­γά­λους σει­σμούς πε­ρι­μέ­νου­με πά­ντο­τε στην Ελ­λά­δα, και θα συμ­βούν είτε το θέ­λου­με είτε όχι».

Οσο για το ποιες πε­ριο­χές όμως βρί­σκο­νται στο «κόκ­κι­νο» όσον αφορά μιας μι­κρής ή με­γα­λύ­τε­ρης έντα­σης σει­σμι­κής δό­νη­σης ο κ. Πα­πα­ζά­χος δη­λώ­νει ότι «η έρευ­να πάνω στα θέ­μα­τα της πρό­γνω­σης των σει­σμών, κατά συ­νέ­πεια και των συ­νε­πειών τους, έχει δεί­ξει ότι πα­ρα­μέ­νει προς το παρόν εντε­λώς ανέ­φι­κτος ο στό­χος της βρα­χυ­πρό­θε­σμης πρό­γνω­σης, δη­λα­δή δεν μπο­ρού­με να ξέ­ρου­με τις επό­με­νες ημέ­ρες ή εβδο­μά­δες το που, πότε και πόσο με­γά­λος σει­σμός θα συμ­βεί στην Ελ­λά­δα ή οπου­δή­πο­τε αλλού. Η γνώση αυτή δεν υπάρ­χει, ούτε στην Ελ­λά­δα, ούτε σε πα­γκό­σμιο επί­πε­δο. Η μα­κρο­πρό­θε­σμη πρό­γνω­ση (επί­πε­δο δε­κα­ε­τιών) έχει επι­τευ­χθεί εδώ και πολλά χρό­νια και (αν και έχει ακόμα προ­βλή­μα­τα) έχει εν­σω­μα­τω­θεί στους αντι­σει­σμι­κούς κα­νο­νι­σμούς».

Οπως συ­μπλη­ρώ­νει «τα τε­λευ­ταία έτη γί­νε­ται μία προ­σπά­θεια για την με­σο­πρό­θε­σμη πρό­γνω­ση (πρό­γνω­ση με αβε­βαιό­τη­τα λίγων ετών), με στόχο να βοη­θή­σει την πο­λι­τεία να ορ­γα­νώ­σει κα­λύ­τε­ρα τα μέτρα ετοι­μό­τη­τας. Όμως αυτή η γνώση είναι ακόμα σε ερευ­νη­τι­κό και όχι επι­χει­ρη­σια­κό επί­πε­δο, έχει αβε­βαιό­τη­τες και δεν μπο­ρεί να αξιο­ποι­η­θεί από τους πο­λί­τες για την προ­σω­πι­κή τους προ­στα­σία. Κατά συ­νέ­πεια η ανα­φο­ρά από ορι­σμέ­νους σε «κόκ­κι­νες πε­ριο­χές», «ώριμα ρήγ­μα­τα» και άλλες πα­ρό­μοιες εκ­φρά­σεις όχι μόνο στε­ρεί­ται επι­στη­μο­νι­κής βάσης (σε πα­γκό­σμιο επί­πε­δο), αλλά και απο­προ­σα­να­το­λί­ζει την κοι­νω­νία και την πο­λι­τεία από το πραγ­μα­τι­κό πρό­βλη­μα, δη­λα­δή την ανά­γκη απο­τε­λε­σμα­τι­κής αντι­σει­σμι­κής πρό­λη­ψης και προ­στα­σί­ας».

thetoc.gr