Σε τροχιά θεσμικής κρίσης οι σχέσεις Δήμου Ρόδου και Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου

• Σε αντι­πα­ρά­θεση μετω­πική, Περι­φέ­ρεια και ΔΕΥΑΡ • Αναμονή για την κρίση της προ­σω­ρι­νής δια­τα­γής

Μετά από πολυ­ή­μερη αντι­πα­ρά­θεση σε θεσμικό και δημόσιο επίπεδο, οι αντί­δι­κες πλευρές, Δήμος Ρόδου και Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, προ­σήλ­θαν χθες με τις επί­ση­μες θέσεις τους ενώπιον του Τρι­με­λούς Διοι­κη­τι­κού Πρω­το­δι­κείου Ρόδου. Το πεδίο της σύγκρου­σης δεν είναι άλλο από το έργο «Ύδρευση Ρόδου από το φράγμα Γαδουρά» και η καρδιά του προ­βλή­μα­τος αφορά δύο χρη­μα­τι­κούς κατα­λό­γους συνο­λι­κού ύψους 5.642.080,75 ευρώ.

Το Δικα­στή­ριο καλεί­ται πλέον να απο­φα­σί­σει αν θα χορη­γη­θεί ή όχι προ­σω­ρινή διαταγή, με την οποία θα “παγώ­σουν” προ­σω­ρινά η εκτέ­λεση κατα­σχε­τη­ρίων και άλλων πράξεων ανα­γκα­στι­κής είσπρα­ξης που ενερ­γο­ποί­ησε η Περι­φέ­ρεια σε βάρος του Δήμου Ρόδου, επι­κα­λού­μενη εγγυ­η­τική ευθύνη βάσει της Προ­γραμ­μα­τι­κής Σύμ­βα­σης του 2022.

Η τοπο­θέ­τηση της Περι­φέ­ρειας: “Είτε πλη­ρώ­νετε, είτε δεν θα υπάρχει νερό στο νησί”

Η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου προ­σήλθε στο δικα­στή­ριο με ένα μήνυμα σαφές, αιχμηρό και τελε­σί­γραφο: η ανα­στολή της εκτέ­λε­σης των κατα­σχε­τη­ρίων πράξεων θα οδη­γή­σει ανα­πό­φευ­κτα σε διακοπή υδρο­δό­τη­σης της Ρόδου.

Σύμφωνα με το ανα­λυ­τικό υπό­μνημα που κατα­τέ­θηκε, η Περι­φέ­ρεια επι­ση­μαί­νει ότι έχει ήδη χρη­μα­το­δο­τή­σει με ίδια κεφά­λαια –και όχι μέσω του ΠΔΕ όπως εσφαλ­μένα επι­κα­λού­νται οι αντί­δι­κοι– τέσ­σε­ρις λογα­ρια­σμούς της εργο­λή­πτριας εται­ρείας ΑΚΤΩΡ για τη λει­τουρ­γία και συντή­ρηση του υδρο­δο­τι­κού έργου. Το συνο­λικό ποσό ανέρ­χε­ται στα 7.010.681 ευρώ και αφορά στην περίοδο έως 31 Ιανουα­ρίου 2025. Από αυτά, έχουν απο­μεί­νει ανε­ξό­φλητα 6.384.094,16 ευρώ, καθώς η ΔΕΥΑΡ στα­μά­τησε να κατα­βάλ­λει τις υπο­χρε­ώ­σεις της από τον Οκτώ­βριο του 2024.

Κατά την Περι­φέ­ρεια, βάσει των ρητρών της Προ­γραμ­μα­τι­κής Σύμ­βα­σης, σε περί­πτωση αθέ­τη­σης πλη­ρω­μών από τη ΔΕΥΑΡ πέραν των 5 μηνών, την υπο­χρέ­ωση πλη­ρω­μής ανα­λαμ­βά­νει αυτο­τε­λώς ο εγγυ­η­τής Δήμος Ρόδου.

Μετά την άρνηση και των δύο φορέων να καλύ­ψουν τις οφειλές, η Περι­φέ­ρεια ενερ­γο­ποί­ησε τη δια­δι­κα­σία είσπρα­ξης, επι­βάλ­λο­ντας κατα­σχέ­σεις σε πέντε τρα­πε­ζικά ιδρύ­ματα εις χείρας του Δήμου.

Η Περι­φέ­ρεια προει­δο­ποιεί ότι η αδυ­να­μία πλη­ρω­μής προς τον ανάδοχο καθιστά αδύνατη τη συνέ­χιση των υπη­ρε­σιών δια­χεί­ρι­σης του φράγ­μα­τος.

Ξεχω­ρι­στό κεφά­λαιο: Η αναφορά στο Πρό­γραμμα Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων (ΠΔΕ)

Η Περι­φέ­ρεια δίνει καίρια έμφαση στον ισχυ­ρι­σμό του Δήμου Ρόδου και της ΔΕΥΑΡ ότι οι πλη­ρω­μές προς τον ανάδοχο καλύ­πτο­νται από το Πρό­γραμμα Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων.

Με έγγραφα του Υπουρ­γείου Οικο­νο­μίας που προ­σκο­μί­στη­καν, η Περι­φέ­ρεια επι­ση­μαί­νει ότι ουδέ­ποτε εντά­χθηκε το συγκε­κρι­μένο έργο στο ΠΔΕ και, επι­πλέον, ότι το ΠΔΕ δεν δύναται να καλύψει λει­τουρ­γι­κές δαπάνες όπως αυτές της σύμ­βα­σης για την καθη­με­ρινή λει­τουρ­γία του φράγ­μα­τος.

Συνεπώς, το βάρος μετα­φέρ­θηκε απο­κλει­στικά στους πόρους της Περι­φέ­ρειας, η οποία δηλώνει οικο­νο­μική εξά­ντληση και αδυ­να­μία να συνε­χί­σει να χρη­μα­το­δο­τεί με δικά της μέσα ένα έργο που αφορά κατά κύριο λόγο στην τοπική ύδρευση.

Αυτός είναι ο λόγος, όπως επι­ση­μαί­νε­ται, που η Περι­φέ­ρεια κατέ­φυγε στην επιβολή μέτρων κατά­σχε­σης όχι ως επιλογή, αλλά ως ανα­γκα­στικό έσχατο μέσο (“ultimum refugium”).

Ο Δήμος Ρόδου: “Δεν υπήρχε καν λόγος για κατά­σχεση”

Από την πλευρά του, ο Δήμος Ρόδου ακο­λου­θεί σκληρή ρητο­ρική και νομικά επι­χει­ρή­ματα που ευθυ­γραμ­μί­ζο­νται πλήρως με τη στάση της ΔΕΥΑΡ.

Η αίτηση ανα­στο­λής που υπέβαλε καταγ­γέλ­λει την Περι­φέ­ρεια για αυθαί­ρετη επιβολή κατα­λο­γι­σμών, μη τήρηση της δια­δι­κα­σίας κοι­νο­ποί­η­σης, έλλειψη αιτιο­λό­γη­σης και υπερ­τι­μο­λο­γή­σεις. Επι­ση­μαί­νε­ται επίσης ότι τα κατα­σχε­τή­ρια επι­βλή­θη­καν πριν την πάροδο της νόμιμης προ­θε­σμίας κατα­βο­λής, κάτι που συνιστά –κατά τον Δήμο– παρά­βαση του Κώδικα Είσπρα­ξης Δημο­σίων Εσόδων (ΚΕΔΕ).

Ο Δήμος υπο­στη­ρί­ζει ότι ουδέ­ποτε του κοι­νο­ποι­ή­θη­καν οι επί­μα­χοι λογα­ρια­σμοί από τη ΔΕΥΑΡ και ότι η ενερ­γο­ποί­ηση της εγγυ­η­τι­κής του ευθύνης δεν μπορεί να θεω­ρη­θεί αυτο­δί­καιη, καθώς προ­ϋ­πο­θέ­τει σαφώς καθο­ρι­σμέ­νες νομικές και χρο­νι­κές δια­δι­κα­σίες, οι οποίες –κατά τα λεγό­μενά του– δεν τηρή­θη­καν.

Στο επί­κε­ντρο της προ­σφυ­γής βρί­σκε­ται επίσης ο ισχυ­ρι­σμός ότι η Περι­φέ­ρεια προσ­διό­ρισε αυθαί­ρετα τα ποσά που κατα­λό­γισε, χωρίς πραγ­μα­τική σύνδεση με τις παρε­χό­με­νες υπη­ρε­σίες.

Επι­κα­λεί­ται μάλιστα τις καταγ­γε­λίες των τριών εκπρο­σώ­πων της ΔΕΥΑΡ στην Επι­τροπή Παρα­κο­λού­θη­σης, οι οποίοι κατα­ψή­φι­σαν τους τέσ­σε­ρις επί­μα­χους λογα­ρια­σμούς, κάνο­ντας λόγο για τεκ­μη­ριω­μέ­νες υπερ­τι­μο­λο­γή­σεις και υπο­λο­γι­σμό κόστους με βάση τη μέγιστη διύλιση, ανε­ξαρ­τή­τως κατα­νά­λω­σης.

Η κατά­σταση των οικο­νο­μι­κών

Ο Δήμος τονίζει ότι οι πράξεις της Περι­φέ­ρειας προ­κα­λούν οικο­νο­μική ασφυξία, με επι­πτώ­σεις σε πλη­ρω­μές υπαλ­λή­λων, συμ­βά­σεων και δημο­τι­κών υπη­ρε­σιών, ειδικά εν μέσω του­ρι­στι­κής περιό­δου. Παρου­σιά­ζει την κατά­σταση ως επεί­γουσα και κρίσιμη, ζητώ­ντας άμεση προ­στα­σία από τα μέτρα ανα­γκα­στι­κής εκτέ­λε­σης.

Αντι­θέ­τως, η Περι­φέ­ρεια απαντά ότι η οικο­νο­μική ζημία είναι κατα­σκευα­σμένη: από τον Ιούνιο του 2025 και έπειτα, ο Δήμος έχει πλη­ρώ­σει πάνω από 5 εκατ. ευρώ για άλλες υπο­χρε­ώ­σεις, ενώ δια­θέ­τει λογα­ρια­σμούς που δεν έχουν κατα­σχε­θεί και στους οποίους εισ­ρέ­ουν καθη­με­ρινά έσοδα.

Τι δια­κυ­βεύ­ε­ται

Περισ­σό­τερο από μια νομική διαμάχη για την είσπραξη οφειλών, η υπόθεση του φράγ­μα­τος Γαδουρά εξε­λίσ­σε­ται σε κομβική κρίση διοι­κη­τι­κής εμπι­στο­σύ­νης μεταξύ των δύο βασικών θεσμι­κών εταίρων στο νησί.

Για πρώτη φορά, ο Δήμος Ρόδου, αφή­νο­ντας πίσω τη ρητο­ρική του δια­με­σο­λα­βητή, στοι­χί­ζε­ται πολι­τικά και νομικά με τη ΔΕΥΑΡ, αμφι­σβη­τώ­ντας την πρα­κτική, τη νομι­μό­τητα και την ηθική της Περι­φέ­ρειας. Από την άλλη, η Περι­φέ­ρεια φανε­ρώ­νει τα όρια της υπο­μο­νής και των δημο­σιο­νο­μι­κών αντοχών της, επι­λέ­γο­ντας τη μετω­πική σύγκρουση με τον εγγυητή Δήμο και όχι απλώς την υδρο­δο­τική επι­χεί­ρηση.