Το σχέδιο για ανάσα 15 ετών στο χρέος

Το ευρω­παϊκό σχέδιο που μπορεί να βγάλει την Ελλάδα από την κρίση χρέους και να δώσει τέλος στα μνη­μό­νια με τη σημε­ρινή τους μορφή βρί­σκε­ται στα σκαριά. Ασφαλώς θα έχει αρκετές υπο­χρε­ώ­σεις και «προ­α­παι­τού­μενα» για τις ελλη­νι­κές κυβερ­νή­σεις, αλλά η χώρα θαμπο­ρέ­σει να  ανα­σά­νει για πολλά χρόνια από το βάρος του χρέους.

Αυτό που απο­φα­σί­στηκε στο τελευ­ταίο Eurogroup είναι να δημιουρ­γη­θεί μια task force για το ελλη­νικό χρέος στο πλαίσιο του EuroWorking Group, με τη συμ­με­τοχή και εμπει­ρο­γνω­μό­νων του ΔΝΤ, η οποία θα επε­ξερ­γα­στεί τα μεσο­πρό­θε­σμα μέτρα που θα εξα­σφα­λί­ζουν τη βιω­σι­μό­τητα του χρέους της χώρας.

Το χρο­νο­διά­γραμμα που τέθηκε από τους υπουρ­γούς είναι ως το τέλος Μαρτίου να υπάρξει συμ­φω­νία επί της αρχής – in principle agreement -, κάτι δύσκολο, δεδο­μέ­νου ότι η όποια άσκηση απαιτεί και πολι­τική καθο­δή­γηση. Ωστόσο ακόμη δεν έχει σχη­μα­τι­στεί κυβέρ­νηση στη Γερ­μα­νία.

 Το βασικό σενάριο

Παρά ταύτα η εντολή δόθηκε. Ο ESM θα έχει τον πρώτο λόγο και ήδη έχει κάνει τα πλάνα του.

Σύμφωνα με τις πλη­ρο­φο­ρίες, το βασικό σενάριο θέλει να γίνουν όλες οι ανα­γκαίες κινή­σεις – επι­μή­κυνση χρόνου ωρι­μά­σεων δανείων, κλεί­δωμα επι­το­κίων, εξό­φληση ακριβών δανείων όπως αυτά του ΔΝΤ – ώστε η Ελλάδα για 15 χρόνια, ύστερα από το 2022 που εκπνέει η περί­ο­δος χάριτος του μεγάλου βάρους του δανει­σμού από το Ευρω­παϊκό Ταμείο Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής Στα­θε­ρό­τη­τας (EFSF) και τον ESM, να έχει συγκε­κρι­μέ­νες, μικρές και ανεκτές για το οικο­νο­μικό περι­βάλ­λον υπο­χρε­ώ­σεις πλη­ρω­μών.

Το σχέδιο προ­βλέ­πει, π.χ., να τεθεί όριο – πλαφόν – πλη­ρω­μής τόκων ίσο με 1% του ΑΕΠ ετησίως και όριο για την πληρωμή χρε­ο­λυ­σίων 2% του ΑΕΠ για το σύνολο των δανείων προς το Ευρω­παϊκό Ταμείο Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής Στα­θε­ρό­τη­τας.

 Νέα περί­ο­δος χάριτος

Για να γίνει αντι­λη­πτό ότι το όριο αυτό απο­τε­λεί ουσια­στικά μια νέα περίοδο χάριτος, αρκεί να σημειω­θεί ότι η Ελλάδα θα πρέπει να κατα­βάλ­λει ετησίως περίπου  6 δισ. ευρώ για δάνεια άνω των 220 δισ. ευρώ.

Ασφαλώς οι τόκοι και ένα μέρος θα καλύ­πτο­νται από το πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα, αλλά οι Ευρω­παίοι θέλουν ένα τμήμα πλη­ρω­μών της τάξης του 1% του ΑΕΠ να κατα­βάλ­λε­ται ετησίως από τα έσοδα από ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις και αξιο­ποί­ηση της δημό­σιας περιου­σίας, όπως άλλωστε προ­βλέ­πε­ται στο τρίτο μνη­μό­νιο.

Βέβαια η χώρα θα πρέπει να ανα­ζη­τεί από τις αγορές τα ποσά για την ανα­νέ­ωση των δανείων (ομο­λό­γων) που θα λήγουν στο μέλλον και βρί­σκο­νται στα χέρια τρα­πε­ζών, funds και ιδιωτών. Αυτά στο σύνολό τους ανα­λο­γούν στο 25% περίπου του ελλη­νι­κού χρέους και δεν υπερ­βαί­νουν τα 80 δισ. ευρώ, ενώ με τις τελευ­ταίες επι­τυ­χείς ανταλ­λα­γές και εκδό­σεις του ΟΔΔΗΧ οι λήξεις τους έχουν μετα­τε­θεί στο μέλλον.

Με αυτές τις παρα­δο­χές και με βασικό δεδο­μένο ότι με τα βρα­χυ­πρό­θε­σμα μέτρα για την ελά­φρυνση του χρέους έχουν ήδη κλει­δω­θεί σε χαμηλά επίπεδα κάτω από 1,5% τα επι­τό­κια του 50% του συνο­λι­κού δανει­σμού της χώρας, το ελλη­νικό χρέος καθί­στα­ται βιώσιμο σε βάθος 50 ετών με την υπόθεση ότι ο ρυθμός ανά­πτυ­ξης θα κινεί­ται γύρω στο 2% ετησίως

Ωστόσο αν το ΔΝΤ αμφι­σβη­τεί κάποιο από τα δεδο­μένα, και κυρίως τον στόχο για πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα 3,5% του ΑΕΠ ως το 2022 και 2% του ΑΕΠ στη συνέ­χεια, τις επό­με­νες δεκα­ε­τίες, έρχεται η γαλλική πρόταση που λέει ότι αν ο ρυθμός ανά­πτυ­ξης στην Ελλάδα εκτι­μη­θεί σε χαμη­λό­τερο επίπεδο, π.χ. 1% ετησίως, τότε η 15ετία χαμηλών πλη­ρω­μών θα πρέπει να γίνει 20ετία ή περισ­σό­τερο, όσο κριθεί ανα­γκαίο.

Οροφή στις πλη­ρω­μές

Εν πάση περι­πτώ­σει το «France Plan» προ­βλέ­πει να υπάρχει οροφή στις πλη­ρω­μές, άρα και στις δανεια­κές ανάγκες της Ελλάδας, που θα καθο­ρί­ζε­ται από τον ετήσιο ρυθμό ανά­πτυ­ξης

Το κυριό­τερο είναι ότι οι Γάλλοι έχουν ανα­λά­βει δια­με­σο­λα­βη­τικό ρόλο για να ξεπε­ρα­στούν οι προ­στρι­βές ΕΕ και ΔΝΤ, να βγει από τη δύσκολη θέση η Ελλάδα και να δοκι­μα­στεί ένα μοντέλο ρύθ­μι­σης χρέους που μπορεί να χρεια­στεί σε μια μελ­λο­ντική κρίση χρέους μιας άλλης χώρας.

Το ΔΝΤ, όπως δια­φαί­νε­ται από τη στάση του που είναι πιο ήπια, διαλ­λα­κτική και συζη­τή­σιμη, θέλει να παρα­μεί­νει στο ελλη­νικό πρό­γραμμα και το ζήτημα που εγείρει τώρα είναι να δια­σφα­λι­στούν οι στόχοι για το πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα, κάτι που εύκολα επι­τυγ­χά­νε­ται με τη μείωση του αφο­ρο­λό­γη­του ορίου από το 2019 αντί το 2020. Βέβαια αυτό μπορεί να «τσα­κί­σει» πολι­τικά την κυβέρ­νηση Τσίπρα, αλλά ίσως μόνο έτσι να τελειώ­σει το πρό­γραμμα. Ιδωμεν…

Εξό­φληση δανείων

Αυτό το μεγάλο πακέτο μέτρων συμπλη­ρώ­νε­ται από την πρόταση για εξό­φληση από τον ESM των δανείων του ΔΝΤ προς την Ελλάδα, από το πρώτο μνη­μό­νιο, που είναι πανά­κριβα (έχουν επι­τό­κιο πάνω από 4%), από τα κέρδη που έχουν οι κεντρι­κές τρά­πε­ζες των χωρών-μελών της ευρω­ζώ­νης και η ΕΚΤ από τις τοπο­θε­τή­σεις σε ελλη­νικά ομόλογα SMP – ANFAs.

Τα κέρδη αυτά, μετά και το ράλι των ελλη­νι­κών τίτλων, πλη­σιά­ζουν, αν δεν υπερ­βαί­νουν, τα 8 δισ. ευρώ.

Επίσης, από τα αδιά­θετα χρήματα του τρίτου πακέτου βοή­θειας – του τελευ­ταίου μνη­μο­νίου – μπορεί να αρχίσει η εξό­φληση μέρους των δια­κρα­τι­κών δανείων προς την Ελλάδα του πρώτου μνη­μο­νίου.

Σε κάθε περί­πτωση, το όποιο σχέδιο ελά­φρυν­σης του χρέους συμ­φω­νη­θεί, κάτι που θα ισο­δυ­να­μεί με πακέτο σωτη­ρίας για την Ελλάδα, δεν ανα­μέ­νε­ται να ανα­κοι­νω­θεί επίσημα πριν από τον Ιούνιο και αφού έχει ολο­κλη­ρω­θεί η τέταρτη και τελευ­ταία αξιο­λό­γηση του τρίτου μνη­μο­νίου. Ο δρόμος είναι μακρύς, αλλά όσοι γνω­ρί­ζουν το παρα­σκή­νιο κινού­νται οικο­νο­μικά και πολι­τικά καταλ­λή­λως, ποντά­ρο­ντας στη διάθεση των Ευρω­παίων να δοθεί τέλος στο ελλη­νικό δράμα.

Το ΔΝΤ παρα­μέ­νει στο παι­χνίδι της επό­με­νης μέρας

Την προ­ο­πτική να παρα­μεί­νει το ΔΝΤ σε ενεργό (τεχνικό) ρόλο στο ελλη­νικό ζήτημα ακόμα και μετά το πέρας του τρίτου προ­γράμ­μα­τος και να έχει ουσια­στική συμβολή στις συζη­τή­σεις για την επόμενη ημέρα και το καθε­στώς επι­τή­ρη­σης που θα επι­λε­γεί άνοιξε η συνά­ντηση του Αλέξη Τσίπρα με την Κριστίν Λαγκάρντ στο Νταβός – οκτώ χρόνια μετά το θυελ­λώ­δες φόρουμ του Νταβός το 2010 όπου υπήρξε μυστική συνά­ντηση του Γιώργου Παπαν­δρέου και του τότε επι­κε­φα­λής του Ταμείου Ντο­μι­νίκ Στρος-Καν μέσα σε μια… κουζίνα.

Η συμ­φω­νία μεταξύ των δύο για την ανάγκη να ολο­κλη­ρω­θεί η συζή­τηση του ελλη­νι­κού χρέους και να συνε­χι­στεί η προ­σπά­θεια από την Αθήνα για τις μεταρ­ρυθ­μί­σεις παρα­πέ­μπει σε ένα ΔΝΤ που θέλει να βάλει τη σφρα­γίδα του στις εξε­λί­ξεις και όχι σε ένα Ταμείο που ετοι­μά­ζε­ται να απο­χω­ρή­σει από την ευρω­ζώνη και την Ελλάδα.

Πρα­κτικά αυτό σημαί­νει ότι η ενεργός παρου­σία του ΔΝΤ στις διερ­γα­σίες για την επόμενη ημέρα του τρίτου μνη­μο­νίου απο­κλείει το ενδε­χό­μενο να ανα­βλη­θούν για το απώτερο μέλλον οι νέες, ψηφι­σμέ­νες μειώ­σεις των συντά­ξεων.

Eπιπλέον παρα­μέ­νει στο τραπέζι η επί­σπευση της μείωσης του αφο­ρο­λο­γή­του. Και αυτό γιατί το ΔΝΤ θεωρεί ότι τα υψηλά πρω­το­γενή πλε­ο­νά­σματα 3,5% του ΑΕΠ δεν είναι εφικτά και απαι­τούν παρεμ­βά­σεις είτε για την ελά­φρυνση του χρέους είτε με σκληρά μέτρα. Το ιδανικό είναι το πρώτο, αλλά είναι πιθανό το δεύτερο (ή στο τέλος και τα δύο) εφόσον το ΔΝΤ παρα­μεί­νει μπλεγ­μένο στα ελλη­νικά πράγ­ματα.

Η Ντέλια Βελ­κου­λέ­σκου, ύστερα από τρία χρόνια, αντι­κα­θί­στα­ται από τον Αμε­ρι­κανό Πίτερ Ντόλμαν, ο οποίος ανα­λαμ­βά­νει τη θέση του επι­κε­φα­λής. Ο Ντόλμαν χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από τους συνα­δέλ­φους του ιδιαί­τερα έμπει­ρος και όχι ένας από τους «ιδιαί­τερα σκλη­ρούς» του Ταμείου. Μέχρι πέρυσι ήταν ο επι­κε­φα­λής του ΔΝΤ στη Λευ­κο­ρω­σία, ενώ έχει εργα­στεί στα προ­γράμ­ματα της Ισλαν­δίας, της Ρωσίας και της Ουκρα­νίας.

Το ΒΗΜΑ