Πλέγμα μέτρων για την ενδοοικογενειακή βία – Τι προβλέπει το νομοσχέδιο

Σε δημόσια δια­βού­λευση τέθηκε το πλέγμα δια­τά­ξεων για την αντι­με­τώ­πιση της ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, νομο­σχέ­διο που είχε προ­α­ναγ­γελ­θεί αρκε­τούς μήνες νωρί­τερα. Το σχέδιο νόμου που παρου­σιά­στηκε στο Υπουρ­γικό Συμ­βού­λιο στα τέλη Αυγού­στου θα βρί­σκε­ται σε δημόσια δια­βού­λευση έως τις 7 Ιανουα­ρίου 2025, όταν και ανα­μέ­νε­ται να πάρει τον δρόμο για τη Βουλή.

Σκοπός του υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης είναι η θέσπιση δια­τά­ξεων που συμ­βάλ­λουν στην απο­τε­λε­σμα­τική πρόληψη και κατα­πο­λέ­μηση της βίας κατά των γυναι­κών και της ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, αδι­κη­μά­των που αφορούν τη γενε­τή­σια εκμε­τάλ­λευση γυναι­κών, παιδιών και ευά­λω­των ατόμων, αλλά και της τέλεσης αυτών των αδι­κη­μά­των στον χώρο της πλη­ρο­φο­ρι­κής.

Ηλι­κιω­μέ­νες γυναί­κες: Τα σιωπηλά θύματα της ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας

Το πακέτο των αλλαγών περι­λαμ­βά­νει μεταξύ άλλων:

ποινές άνω των δύο ετών χωρίς ανα­στολή ή μετα­τροπή,

προσ­διο­ρι­σμό δίκης σε σύντομο χρονικό διά­στημα χωρίς την έκδοση βου­λεύ­μα­τος,

αλλά και δημιουρ­γία αρχείου ανα­φο­ρών ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας.

Στο πλέγμα των αλλαγών που οδηγούν συνο­λικά στην ενί­σχυση του πλαι­σίου προ­στα­σίας εντάσ­σε­ται η διάταξη που θέλει κάθε υπο­τροπή του δράστη να καθιε­ρώ­νε­ται ως επι­βα­ρυ­ντική περί­πτωση ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, που οδηγεί σε μεγα­λύ­τερη ποινή.

Αν πρό­κει­ται για πλημ­μέ­λημα, που τιμω­ρεί­ται με φυλά­κιση έως ένα έτος, το ελά­χι­στο όριο της ποινής αυξά­νε­ται κατά έξι μήνες, ενώ στις λοιπές περι­πτώ­σεις πλημ­με­λη­μά­των το ελά­χι­στο όριο αυξά­νε­ται κατά ένα έτος. Στην περί­πτωση κακουρ­γή­μα­τος το ελά­χι­στο όριο ποινής αυξά­νε­ται κατά δύο έτη.

Στον δρόμο που ακο­λού­θησε η κυβέρ­νηση με το νομο­σχέ­διο για την αθλη­τική βία «περ­πα­τάει» και το νομο­σχέ­διο για την ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία.

Οι δράστες τέτοιων αδι­κη­μά­των θα εκτίουν τις ποινές τους χωρίς να τους δίνεται ανα­στολή και χωρίς να μπορεί να μετα­τρα­πεί η ποινή τους όταν είναι μεγα­λύ­τερη των δύο ετών, ενώ δεν μπορεί να δοθεί ανα­στολή έως την έφεση.

Η αρχική σκέψη για υπο­χρε­ω­τική επιβολή προ­σω­ρι­νής κρά­τη­σης για κακουρ­γη­μα­τι­κής φύσεως αδι­κή­ματα φαί­νε­ται πως υπο­χώ­ρησε, με τη διάταξη να κινεί­ται προς την επιβολή βρα­χιο­λιού ηλε­κτρο­νι­κής επι­τή­ρη­σης.

Η ακτι­νο­γρα­φία 21.865 καταγ­γε­λιών ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας

Σύμφωνα με την προ­ω­θού­μενη διάταξη, «στα κακουρ­γή­ματα, και σε όσα πλημ­με­λή­ματα ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας προ­βλέ­πε­ται ποινή φυλά­κι­σης του­λά­χι­στον ενός έτους, επι­βάλ­λε­ται σε εξαι­ρε­τι­κές περι­πτώ­σεις, εφόσον κριθεί αιτιο­λο­γη­μένα ότι δεν επαρ­κούν οι περιο­ρι­στι­κοί όροι, κατ’ οίκον περιο­ρι­σμός με ηλε­κτρο­νική επι­τή­ρηση ή, εφόσον κριθεί αιτιο­λο­γη­μένα ότι δεν επαρκεί ούτε αυτός, προ­σω­ρινή κράτηση». Στα πλημ­με­λή­ματα το ανώτατο όριο τέτοιου είδους μέτρων είναι διάρ­κειας έως έξι μήνες, χωρίς δυνα­τό­τητα παρά­τα­σης και με ενδιά­μεσο έλεγχο της διάρ­κειας αυτών στους τρεις μήνες.

Ενσω­μα­τώ­νε­ται η οδηγία 2024/1385 του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου, στην οποία περι­γρά­φε­ται συγκε­κρι­μένη πλέον δια­δι­κα­σία υπο­βο­λής καταγ­γε­λίας.

Αλλαγές υπάρ­χουν και στο στάδιο της προ­δι­κα­σίας, όπου οι υπο­θέ­σεις αυτές θα ερευ­νώ­νται κατά προ­τε­ραιό­τητα και η εκδί­κασή τους θα προσ­διο­ρί­ζε­ται άμεσα.

Μάλιστα εντάσ­σο­νται στο άρθρο 309 του ΚΠΔ που προ­βλέ­πε­ται άμεση παρα­πο­μπή των κατη­γο­ρου­μέ­νων σε δίκη μετά την ανά­κριση, χωρίς να μεσο­λα­βεί κρίση δικα­στι­κού συμ­βου­λίου.

Στο σχέδιο νόμου προ­βλέ­πε­ται και παρά­ταση της κρά­τη­σης, έως τις πέντε ημέρες, για τα αυτό­φωρα εγκλή­ματα ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, εκτός αν το δικα­στή­ριο, αφού ακούσει και το θύμα, κρίνει αιτιο­λο­γη­μένα ότι δεν συντρέ­χει κίν­δυ­νος τέλεσης νέων αδι­κη­μά­των.

Παράλ­ληλα, ο εισαγ­γε­λέας Πρω­το­δι­κών που επι­λαμ­βά­νε­ται καταγ­γε­λίας για ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία προ­βαί­νει αυτε­πάγ­γελτα σε εισαγ­γε­λική έρευνα για το αν πρέπει να αλλάξει και το καθε­στώς επι­μέ­λειας των παιδιών, ενώ του παρέ­χε­ται δυνα­τό­τητα να μη δεχθεί συμ­φω­νία των μερών για δια­με­σο­λά­βηση ή να την ανα­κα­λέ­σει, όταν συντρέ­χουν στοι­χεία που θα μπο­ρού­σαν να μειώ­σουν την ικα­νό­τητα του θύματος για συνει­δητή επιλογή.

Στο νομο­σχέ­διο ενσω­μα­τώ­νε­ται η οδηγία 2024/1385 του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου στην οποία περι­γρά­φε­ται συγκε­κρι­μένη πλέον δια­δι­κα­σία υπο­βο­λής καταγ­γε­λίας.

Η καταγ­γε­λία μπορεί να υπο­βάλ­λε­ται προ­φο­ρικά μέσω τηλε­φώ­νου ή άλλων συστη­μά­των φωνη­τι­κών μηνυ­μά­των ή μέσω ηλε­κτρο­νι­κής πλατ­φόρ­μας, προ­σβά­σι­μης και σε άτομα με ανα­πη­ρία, στην αρμόδια υπη­ρε­σία της ΕΛ.ΑΣ.

Αντί­στοιχα, η αρμόδια υπη­ρε­σία της ΕΛ.ΑΣ. οφείλει να προβεί στην άμεση διε­ρεύ­νηση του περιε­χο­μέ­νου της ανα­φο­ράς και λαμ­βά­νο­ντας τα προ­βλε­πό­μενα στον νόμο μέτρα για την προ­στα­σία του θύματος και την πρό­σβασή του σε νομική συν­δρομή με την τήρηση των υπο­χρε­ώ­σεων εχε­μύ­θειας.

Αυστη­ρο­ποί­ηση έρχεται και στο αδίκημα που αφορά την απειλή, με το άρθρο 333 Π.Κ. να δια­τη­ρεί την ποινή του ενός έτους ή τη χρη­μα­τική ποινή για όποιον προ­κα­λεί σε άλλον τρόμο ή ανη­συ­χία απει­λώ­ντας τον με βία ή άλλη παρά­νομη πράξη ή παρά­λειψη.

Η ποινή αυξά­νε­ται έως δύο έτη φυλά­κι­σης για όποιον προ­κα­λεί σε άλλον τρόμο ή ανη­συ­χία με την επίμονη κατα­δί­ωξη ή παρα­κο­λού­θηση των κινή­σεων και των δρα­στη­ριο­τή­των του, όπως ιδίως με την επι­δί­ωξη διαρ­κούς επαφής με τη χρήση τηλε­πι­κοι­νω­νια­κού ή ηλε­κτρο­νι­κού μέσου ή με επα­νει­λημ­μέ­νες επι­σκέ­ψεις στο οικο­γε­νειακό, κοι­νω­νικό ή εργα­σιακό περι­βάλ­λον του.

Οι «λευκοί γάμοι»

Στο «μπου­κέτο» των αλλαγών του νομο­σχε­δίου περι­λαμ­βά­νε­ται και η τιμωρία για τον κατα­να­γκα­σμό σε γάμο ή όσων υπο­χρε­ώ­νουν άλλους σε «λευκό γάμο».

Σύμφωνα με το προ­ω­θού­μενο άρθρο, «όποιος με τη χρήση οποιασ­δή­ποτε μορφής βίας ή απειλής βίας ή άλλων εξα­να­γκα­στι­κών μέσων ή με επιβολή ή κατά­χρηση εξου­σίας, ή απο­σπώ­ντας τη συναί­νεση με τη χρήση απα­τη­λών μέσων ή παρα­σύ­ρο­ντάς τον, εκμε­ταλ­λευό­με­νος την ευάλωτη θέση στην οποία βρί­σκε­ται, εξα­να­γκά­ζει, προ­σελ­κύει ή ωθεί άλλον να συνάψει γάμο ή σύμφωνο συμ­βί­ω­σης, τιμω­ρεί­ται με ποινή φυλά­κι­σης του­λά­χι­στον ενός (1) έτους και χρη­μα­τική ποινή». Αν η πράξη αφορά τη σύναψη γάμου ή συμ­φώ­νου συμ­βί­ω­σης στο έδαφος κράτους άλλου από εκείνο στο οποίο δια­μέ­νει ο εξα­να­γκα­ζό­με­νος ή αν η πράξη δια­πρά­χθηκε από μέλος της οικο­γέ­νειας ή από πρόσωπο που συνοι­κούσε με το θύμα ή από δύο ή περισ­σό­τερα πρόσωπα ή με τη χρήση όπλου ή απειλή χρήσης όπλου, συντρέ­χει ιδιαί­τερα επι­βα­ρυ­ντική περί­σταση που τιμω­ρεί­ται αυστη­ρό­τερα.

Πηγή: kathimerini.gr