Το διπλωματικό πόκερ για τις επαναπροωθήσεις

Σε δι­πλω­μα­τι­κό πόκερ εξε­λίσ­σε­ται η υπό­θε­ση των κα­ταγ­γε­λιών εις βάρος της Ελ­λά­δας για επα­να­προ­ω­θή­σεις πα­ρά­τυ­πων με­τα­να­στών στο ανα­το­λι­κό Αι­γαίο υπό την ανοχή του Frontex. Στην τα­κτι­κή συ­νε­δρί­α­ση του διοι­κη­τι­κού συμ­βου­λί­ου του ευ­ρω­παϊ­κού ορ­γα­νι­σμού, το δι­ή­με­ρο 25 και 26 Νο­εμ­βρί­ου, επι­κυ­ρώ­θη­κε η από­φα­ση για συ­γκρό­τη­ση επι­τρο­πής που θα ανα­λά­βει την πε­ραι­τέ­ρω διε­ρεύ­νη­ση πε­ρι­στα­τι­κών, στα οποία στε­λέ­χη του Λι­με­νι­κού φέ­ρε­ται να πραγ­μα­το­ποιούν pushbacks, υπό τα βλέμ­μα­τα στε­λε­χών του Frontex.

Την πε­ραι­τέ­ρω διε­ρεύ­νη­ση των πε­ρι­στα­τι­κών είχαν ζη­τή­σει οι εκ­πρό­σω­ποι κρα­τών-μελών της Ε.Ε. και της Κο­μι­σιόν (με­τέ­χουν στο Δ.Σ.) στην έκτα­κτη συ­νε­δρί­α­ση της 10ης Νο­εμ­βρί­ου, που συ­γκά­λε­σε η επί­τρο­πος Εσω­τε­ρι­κών Υπο­θέ­σε­ων Ιλβα Γιό­χαν­σον μετά σχε­τι­κά δη­μο­σιεύ­μα­τα στον διε­θνή Τύπο. Επρό­κει­το για ευ­θεία αμ­φι­σβή­τη­ση της αμε­ρο­λη­ψί­ας του Frontex, o οποί­ος είχε διε­ρευ­νή­σει τα πε­ρι­στα­τι­κά και κα­τα­λή­ξει στο συ­μπέ­ρα­σμα ότι δεν υπήρ­χαν επαρ­κή στοι­χεία που να επα­λη­θεύ­ουν τα κα­ταγ­γελ­λό­με­να.

Στην επι­τρο­πή διε­ρεύ­νη­σης εξέ­φρα­σαν την επι­θυ­μία να συμ­με­τά­σχουν οι εκ­πρό­σω­ποι 8 κρα­τών-μελών, όπως επί­σης και της Κο­μι­σιόν. Οι τρεις από τις χώρες πε­ρι­γρά­φο­νται από Ελ­λη­νες αξιω­μα­τού­χους ως «εχθρι­κές» απέ­να­ντι στην Ελ­λά­δα, που επί­σης θα είναι πα­ρού­σα στην επι­τρο­πή. Πρό­κει­ται για τη Σου­η­δία, τη Νορ­βη­γία και την Ελ­βε­τία, που έχουν δια­τυ­πώ­σει ή υιο­θε­τή­σει κα­ταγ­γε­λί­ες για πα­ρά­νο­μες πρα­κτι­κές του Λι­με­νι­κού στο Αι­γαίο. Οι Δανοί και οι Ολ­λαν­δοί, οι οποί­οι επί­σης έχουν «στρι­μώ­ξει» τις ελ­λη­νι­κές αρχές, δεν θέ­λη­σαν να πά­ρουν μέρος στη δια­δι­κα­σία. Αντι­θέ­τως, υπο­στη­ρι­κτι­κές προς την Ελ­λά­δα πε­ρι­γρά­φο­νται η Ρου­μα­νία και η Ουγ­γα­ρία, οι εκ­πρό­σω­ποι των οποί­ων θα συμ­με­τά­σχουν στην επι­τρο­πή. Εξι­σορ­ρο­πη­τι­κό ρόλο εκτι­μά­ται πως θα έχουν η Γερ­μα­νία και η Γαλ­λία.

Διττή απο­στο­λή

Η απο­στο­λή της επι­τρο­πής είναι διττή. Εκτός από την εις βάθος διε­ρεύ­νη­ση όσων έχουν κα­ταγ­γελ­θεί, θα ανα­λά­βει να ερ­μη­νεύ­σει το άρθρο 6 του ευ­ρω­παϊ­κού κα­νο­νι­σμού 656, που αφορά τη δυ­να­τό­τη­τα ενός κρά­τους-μέ­λους να προ­χω­ρή­σει «σε ανά­σχε­ση της πο­ρεί­ας ενός σκά­φους όταν αυτό διε­νερ­γεί λα­θραία με­τα­φο­ρά με­τα­να­στών». Η εξέ­λι­ξη θε­ω­ρεί­ται θε­τι­κή από τους Ελ­λη­νες αξιω­μα­τού­χους.

Δεν έχει απο­σα­φη­νι­στεί πότε θα ξε­κι­νή­σει η δια­δι­κα­σία διε­ρεύ­νη­σης, ούτε έχει προσ­διο­ρι­στεί ο χρό­νος ολο­κλή­ρω­σής της. Οι απο­φά­σεις ανα­μέ­νε­ται να λη­φθούν προ­σε­χώς. Σε προ­χθε­σι­νή ανα­κοί­νω­σή του, πά­ντως, το Δ.Σ. του Frontex έκανε γνω­στό ότι ζή­τη­σε από την επι­τρο­πή να υπο­βά­λει ανα­φο­ρά στην επό­με­νη τα­κτι­κή συ­νε­δρί­α­ση, το δι­ή­με­ρο 20 – 21 Ια­νουα­ρί­ου.

Αρ­χι­κά, τα υπό έρευ­να πε­ρι­στα­τι­κά ήταν 6. Τα τρία από αυτά είχαν κα­τα­γρα­φεί από τις κά­με­ρες ενός βρε­τα­νι­κού αε­ρο­σκά­φους επι­τή­ρη­σης που ήταν μι­σθω­μέ­νο από τον Frontex και εκτε­λού­σε πε­ρι­πο­λί­ες στο ανα­το­λι­κό Αι­γαίο. Τα υπό­λοι­πα κα­ταγ­γέλ­θη­καν από τα πλη­ρώ­μα­τα σκα­φών της Σου­η­δί­ας και της Δα­νί­ας σε Χίο και Σάμο, καθώς και από τα μέλη Μη Κυ­βερ­νη­τι­κής Ορ­γά­νω­σης στην Κω. Ορι­σμέ­νες από τις επί­μα­χες υπη­ρε­σια­κές ανα­φο­ρές που συ­νέ­τα­ξαν τα πλη­ρώ­μα­τα είδαν πρό­σφα­τα το φως της δη­μο­σιό­τη­τας (Spiegel) και είναι αρ­κε­τά λε­πτο­με­ρείς για όσα δια­δρα­μα­τί­στη­καν κατά μήκος της οριο­γραμ­μής.

Μετά το έκτα­κτο Δ.Σ. της 10ης Νο­εμ­βρί­ου και τη δυ­να­τό­τη­τα που δό­θη­κε στα κράτη-μέλη να υπο­βά­λουν προς τον εκτε­λε­στι­κό διευ­θυ­ντή του Frontex, Φα­μπρίς Λε­τζε­ρί, συ­μπλη­ρω­μα­τι­κά ερω­τή­μα­τα ενό­ψει της τα­κτι­κής συ­νε­δρί­α­σης του διοι­κη­τι­κού συμ­βου­λί­ου, ο αριθ­μός των υπό έρευ­να υπο­θέ­σε­ων ανήλ­θε σε 20.

«Εχου­με ολο­κλη­ρώ­σει δύο βα­σι­κά βή­μα­τα για τη διε­ρεύ­νη­ση των κα­ταγ­γελ­λό­με­νων pushbacks στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο διε­ξά­γο­ντας δική μας εσω­τε­ρι­κή έρευ­να και απα­ντώ­ντας σε πε­ραι­τέ­ρω ερω­τή­μα­τα από το διοι­κη­τι­κό συμ­βού­λιο», δή­λω­σε με­τα­ξύ άλλων την Πέμ­πτη ο εκτε­λε­στι­κός διευ­θυ­ντής του Frontex. Πρό­σθε­σε ότι η νε­ο­συ­στα­θεί­σα ομάδα ερ­γα­σί­ας θα ανα­θε­ω­ρή­σει τον τρόπο λει­τουρ­γί­ας του μη­χα­νι­σμού κα­τα­γρα­φής σο­βα­ρών πε­ρι­στα­τι­κών (Serious Incident Reporting mechanism), ενώ θα προ­τεί­νει τρό­πους αντι­με­τώ­πι­σης των λε­γό­με­νων «υβρι­δι­κών απει­λών» που αντι­με­τω­πί­ζουν τα κράτη-μέλη.

«Κίν­δυ­νος πρό­κλη­σης ναυα­γί­ου στο Αι­γαίο»

Να ασκή­σει πίεση στην Τουρ­κία υπο­χρε­ώ­νο­ντάς την να ελέγ­ξει τον από­πλου σκα­φών με με­τα­νά­στες από τις ακτές της επι­χει­ρεί το Λι­με­νι­κό σε συ­νεν­νό­η­ση με τις δι­πλω­μα­τι­κές αρχές της χώρας. Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες της «Κ», πριν από λίγα ει­κο­σι­τε­τρά­ω­ρα στε­λέ­χη του Σώ­μα­τος κοι­νο­ποί­η­σαν σε τρεις φο­ρείς και ορ­γα­νι­σμούς του εξω­τε­ρι­κού ισά­ριθ­μες επι­στο­λές, με τις οποί­ες ζη­τούν τη λήψη πρω­το­βου­λιών ώστε η Τουρ­κία να υπο­χρε­ω­θεί να πε­ριο­ρί­σει τη δράση των δου­λε­μπό­ρων και να ελέγ­ξει τις ροές πα­ρά­τυ­πων με­τα­να­στών από τα πα­ρά­λιά της προς την Ελ­λά­δα και την Ιτα­λία.

Η πρω­το­βου­λία απο­φα­σί­στη­κε μετά την αλ­μα­τώ­δη στα τέλη του κα­λο­και­ριού αύ­ξη­ση του αριθ­μού των πε­ρι­στα­τι­κών, με με­γα­λύ­τε­ρα σκάφη και δε­κά­δες με­τα­νά­στες να απο­πλέ­ουν από τα νο­τιο­δυ­τι­κά πα­ρά­λια με προ­ο­ρι­σμό την Ιτα­λία. Οι επι­στο­λές στάλ­θη­καν στην Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή, στον Διε­θνή Ναυ­τι­λια­κό Ορ­γα­νι­σμό (IOM) και στην Υπατη Αρ­μο­στεία του ΟΗΕ για τους πρό­σφυ­γες. Οι ελ­λη­νι­κές αρχές επι­ση­μαί­νουν τον κίν­δυ­νο πρό­κλη­σης ναυα­γί­ου στην ανοι­κτή θά­λασ­σα και υπο­στη­ρί­ζουν ότι η στάση της Τουρ­κί­ας συ­νι­στά αθέ­τη­ση από πλευ­ράς της διε­θνών υπο­χρε­ώ­σε­ων και συμ­φω­νιών, όπως η κοινή δή­λω­ση Τουρ­κί­ας – Ε.Ε. Επι­πλέ­ον, θέ­τουν στον Διε­θνή Ναυ­τι­λια­κό Ορ­γα­νι­σμό θέμα πα­ρα­βί­α­σης των κα­νό­νων για την ασφά­λεια της ναυ­σι­πλο­ΐ­ας.

Σύμ­φω­να με στοι­χεία που πα­ρα­τί­θε­νται στις επι­στο­λές, από τις αρχές Ιου­νί­ου δια­πι­στώ­θη­κε στα­δια­κή αλ­λα­γή στον τρόπο δρά­σης των δου­λε­μπο­ρι­κών κυ­κλω­μά­των. Με­τα­τό­πι­σαν τη δρα­στη­ριό­τη­τά τους νο­τιό­τε­ρα, στις ακτές απέ­να­ντι από την Κω και τη Ρόδο, ως απο­τέ­λε­σμα της επι­θε­τι­κής τα­κτι­κής αστυ­νό­μευ­σης των συ­νό­ρων από τα σκάφη του Λι­με­νι­κού σε Λέσβο, Χίο και Σάμο. Επι­πλέ­ον, αντί για μι­κρές φου­σκω­τές βάρ­κες, στρά­φη­καν σε με­γα­λύ­τε­ρα μη­χα­νο­κί­νη­τα ή ιστιο­φό­ρα σκάφη με δυ­να­τό­τη­τα να τα­ξι­δέ­ψουν μέχρι την Ιτα­λία, με­τα­φέ­ρο­ντας αρ­κε­τές δε­κά­δες πα­ρά­τυ­πους με­τα­νά­στες.

Μέχρι τα τέλη Σε­πτεμ­βρί­ου οι ιτα­λι­κές αρχές είχαν κα­τα­γρά­ψει 26 πε­ρι­στα­τι­κά με αφί­ξεις σκα­φών που είχαν φτά­σει στις ακτές της Ιτα­λί­ας διά μέσου του Αι­γαί­ου, ενώ σή­με­ρα ο αριθ­μός τους υπο­λο­γί­ζε­ται ότι υπερ­βαί­νει τα 50.

«Λαμ­βά­νο­ντας υπ’ όψιν ότι τα σκάφη κι­νού­νται μα­κριά από τις ακτές της Ρόδου, της Κρή­της και της Πε­λο­πον­νή­σου, είναι ξε­κά­θα­ρο ότι δου­λε­μπο­ρι­κά κυ­κλώ­μα­τα θέ­τουν τη ζωή των με­τα­να­στών σε κίν­δυ­νο», ανα­φέ­ρε­ται στην επι­στο­λή προς την Υπατη Αρ­μο­στεία του ΟΗΕ. Στην επι­στο­λή προς την Κο­μι­σιόν, αντί­στοι­χα, το Λι­με­νι­κό ζητεί συν­δρο­μή –μέσω Frontex– με επι­πλέ­ον επι­χει­ρη­σια­κά μέσα και το­νί­ζει: «Είναι εξαι­ρε­τι­κά ση­μα­ντι­κό η Ευ­ρω­παϊ­κή Ενωση να προ­χω­ρή­σει σε όλες τις ενέρ­γειες ώστε οι τουρ­κι­κές αρχές να συμ­μορ­φω­θούν με τις διε­θνείς υπο­χρε­ώ­σεις τους».

Προς τον Διε­θνή Ναυ­τι­λια­κό Ορ­γα­νι­σμό επι­ση­μαί­νε­ται ότι από την 1η Ιου­λί­ου έως τις 6 Οκτω­βρί­ου το Λι­με­νι­κό δέ­σμευ­σε 127 εμπο­ρι­κά σκάφη, υπο­χρε­ώ­νο­ντάς τα να συμ­με­τά­σχουν σε επι­χει­ρή­σεις έρευ­νας και διά­σω­σης.

Πηγή: kathimerini.gr

Γιάν­νης Σου­λιώ­της