Toυρισμός: Σε ποιους προορισμούς τα ξενοδοχεία τινάζουν την… μπάνκα

Σ’ αυτήν βρίσκει κανείς σχεδόν τα πάντα. Από ταχυ­δα­κτυ­λουρ­γούς και ακρο­βά­τες τρόμου μέχρι «ζόμπι» και χρυ­σο­φό­ρες Στα­χτο­πού­τες. Μια ολό­κληρη στρατιά από φιγού­ρες (σ.σ επι­χει­ρή­σεις) οι περισ­σό­τε­ρες από τις οποίες εμφα­νί­ζο­νται να ζουν για το σήμερα και να επι­βιώ­νουν χωρίς καλά καλά να γνω­ρί­ζουν πώς.

Οι μελέτες του Ινστι­τού­του του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΙΝΣΕΤΕ) και της PricewaterhouseCoopers (PwC) για το παρόν και το μέλλον των ελλη­νι­κών ξενο­δο­χείων οι οποίες παρου­σιά­στη­καν την περα­σμένη εβδο­μάδα, απο­τυ­πώ­νουν ακριβώς εικόνες ενός μικρό­κο­σμου που παρα­πέ­μπει ευθέως σε μια αυλή θαυ­μά­των.

Το πρώτο θαύμα αφορά στα δια­θέ­σιμα οικο­νο­μικά στοι­χεία των ξενο­δο­χεια­κών επι­χει­ρή­σεων. Ενός κλάδου που απο­τε­λεί τη σπον­δυ­λική στήλη του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού ο οποίος ανα­δεί­χθηκε σε κύρια πηγή εσόδων της χώρας εν μέσω περιό­δου Μνη­μο­νίων και από το 2013 κατα­γρά­φει δια­δο­χικά ρεκόρ ξένων επι­σκε­πτών και εισπρά­ξεων. Ε, λοιπόν, οι μελε­τη­τές κατά­φε­ραν να συγκε­ντρώ­σουν 1.451 ισο­λο­γι­σμούς που συν­δέ­ο­νται με 1.545 ξενο­δο­χεία (ΙΝΣΕΤΕ) και ισο­λο­γι­σμούς από 1.258 ξενο­δο­χεία η PwC. Κι αυτούς με στοι­χεία του 2015 αφού υπήρχαν εται­ρείες που έχουν δημο­σιεύ­σει ισο­λο­γι­σμούς του 2016 και 2017, αλλά δεν επαρ­κού­σαν για να συγκρο­τη­θεί ένα αξιό­πι­στο δείγμα. Κι αυτό καθώς πολλές Α.Ε του κλάδου αξιο­ποιούν τη δυνα­τό­τητα που έχουν να μην δημο­σιεύ­σουν στοι­χεία κατα­βάλ­λο­ντας το σχετικό πρό­στιμο (150 ευρώ).

Ανα­πό­φευ­κτα, οι μελέτες δεν ενσω­μα­τώ­νουν τα στοι­χεία των επι­χει­ρή­σεων από την τριετία νέας του­ρι­στι­κής έκρηξης (2016-2018). Περίοδο κατά την οποία οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις κατέ­γρα­ψαν νέα μεγάλη άνοδο με προ­φα­νείς ωφε­λη­μέ­νες και τις ξενο­δο­χεια­κές επι­χει­ρή­σεις. Ενδει­κτικό των πρό­σθε­των εσόδων είναι το γεγονός πως κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις αυξή­θη­καν από 11,7 δισ. ευρώ το εννε­ά­μηνο του 2016 σε 13 δισ. ευρώ το αντί­στοιχο διά­στημα του 2017 και 14,2 δισ. ευρώ φέτος. Επι­πλέον 2,5 δισ. ευρώ, δηλαδή, σε τρία χρόνια και μόνο για το εννε­ά­μηνο.

Το κενό (από δια­θέ­σιμα στοι­χεία) «κουτί» της τριε­τίας 2016-2018 μπορεί να απο­δει­χθεί μαγικό καπέλο αφού κανείς δεν ξέρει τι θα ξεπη­δή­σει μέσα από αυτό…

Μια εικόνα, ωστόσο, που δεν είναι διόλου «μαγική» είναι αυτή που απο­τυ­πώ­νει την κατα­νομή των ξενο­δο­χεια­κών επι­χει­ρή­σεων σε όλη τη χώρα καθώς και την οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα που αντι­προ­σω­πεύ­ουν.

Σύμφωνα με τη μελέτη της PwC, το 77% του ξενο­δο­χεια­κού δυνα­μι­κού της χώρας συγκε­ντρώ­νε­ται σε μόλις πέντε κύριους προ­ο­ρι­σμούς: Νότιο Αιγαίο, Κρήτη, Ιόνια νησιά, Κεντρική Μακε­δο­νία, Αττική. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό πως οι δύο δημο­φι­λέ­στε­ροι προ­ο­ρι­σμοί της χώρας συγκε­ντρώ­νουν το 37,5% των ξενο­δο­χείων και σχεδόν τις μισές (47,1%) δια­θέ­σι­μες κλίνες όλης της χώρας.

Λαγούς από τα καπέλα τους, την ίδια στιγμή, εμφα­νί­ζο­νται πως βγάζουν οι ιδιο­κτή­τες ξενο­δο­χείων τεσ­σά­ρων και πέντε αστέρων. Σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ οι συγκε­κρι­μέ­νες κατη­γο­ρίες ξενο­δο­χείων αντι­προ­σω­πεύ­ουν το 46% της συνο­λι­κής δυνα­μι­κό­τη­τας της Ελλάδας (18% των δωμα­τίων οι μονάδες 5 αστέρων και 28% τα ξενο­δο­χεία 4 αστέρων) αλλά κατά­φε­ραν το 2015 να απο­σπά­σουν το 69% του κύκλου εργα­σιών των ξενο­δο­χείων (του δείγ­μα­τος) και το 71% των κερδών προ φόρων, τόκων και απο­σβέ­σεων (ΚΠΦΤΑ).

Για το πώς έφτασαν τα ξενο­δο­χεία τεσ­σά­ρων και πέντε αστέρων να αντι­προ­σω­πεύ­ουν το μισό δυνα­μικό της χώρας και τι σχέση έχει αυτό με ορθο­λο­γική ανά­πτυξη της ελλη­νι­κής ξενο­δο­χεια­κής αγοράς πιθα­νό­τατα θα χρεια­στούμε τις γνώσεις του… Ντέϊ­βιντ Κόπερ­φιλντ. Σύμφωνα με μια πιο πεζή ερμη­νεία, για το απο­τέ­λε­σμα αυτό ευθύ­νο­νται οι ανα­πτυ­ξια­κοί νόμοι που πρό­σφε­ραν αφειδώς δωρεάν χρήμα (επι­δο­τή­σεις) για τη δημιουρ­γία τέτοιων μονάδων με πιο πρό­σφατο παρά­δειγμα τον Α.Ν του 2005 που οδήγησε σε έκρηξη δημιουρ­γίας νέων πεντά­στε­ρων ξενο­δο­χείων, ιδιαί­τερα στα Δωδε­κά­νησα.

Οι δαπα­νη­ρές επεν­δύ­σεις σε Κρήτη, Δωδε­κά­νησα και Πελο­πόν­νησο απο­δεί­χθη­καν πολύ λιγό­τερο απο­δο­τι­κές από τις μικρές ξενο­δο­χεια­κές μονάδες των Κυκλά­δων που εξε­λί­χθη­καν σε χρυ­σο­φό­ρες «Στα­χτο­πού­τες» του Αιγαίου. Κι αυτό καθώς με σχετικά χαμηλά πάγια κατά­φε­ραν να απο­σπούν μεγάλο μερίδιο του τζίρου.

Από τη μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ προ­κύ­πτει, χαρα­κτη­ρι­στικά, πως τα ξενο­δο­χεία πέντε αστέρων των Κυκλά­δων έχουν τον υψη­λό­τερο κύκλο εργα­σιών ανά δωμάτιο (52,4 χιλ. ευρώ), τα υψη­λό­τερα κέρδη προ φόρων τόκων και απο­σβέ­σεων (38%)και κέρδη προ φόρων (23%) ως ποσοστό επί των εσόδων.

Τις χρυ­σο­φό­ρες μικρές ξενο­δο­χεια­κές επιχειρήσεις-Σταχτοπούτες των Κυκλά­δων φωτο­γρα­φί­ζει ως τις πιο απο­δο­τι­κές και η μελέτη της PwC. Όπως ανα­φέ­ρε­ται σε πίνακα με τις απο­δό­σεις των επεν­δύ­σεων (ReturnOnInvestment, ROI) στις περι­φέ­ρειες της χώρας, η μέση απόδοση στο Νότιο Αιγαίο είναι 20% όταν η αντί­στοιχη απόδοση μιας επέν­δυ­σης στην Πελο­πόν­νησο είναι 11%, στην Κρήτη 9%, στο Ιόνιο 8%, στην Αττική 7% και στην Κεντρική Μακε­δο­νία 5%.

Οι πιο λαμπε­ρές ανάμεσα στις Στα­χτο­πού­τες των Κυκλά­δων, ανα­δει­κνύ­ο­νται οι μικρές ξενο­δο­χεια­κές μονάδες 3* οι οποίες επι­τυγ­χά­νουν μέση απόδοση επέν­δυ­σης 67%! Στα μικρά ξενο­δο­χεία 4* των Κυκλά­δων η απόδοση της επέν­δυ­σης (ROI) φθάνει το 30% ενώ στις μονάδες 5* είναι 20% και στα μικρά ξενο­δο­χεία 2* 15%.

Στην ξενο­δο­χειακή «Αυλή των Θαυ­μά­των» που ανα­δύ­ε­ται από τα στοι­χεία των δύο μελετών βρήκαν χώρο και τα «ζόμπι».Έτσι χαρα­κτη­ρί­ζει η PwC τις ξενο­δο­χεια­κές επι­χει­ρή­σεις με χαμηλά έσοδα, μηδε­νική ή αρνη­τική κερ­δο­φο­ρία μη βιώσιμο χρέος.

Σύμφωνα με την PwC, από τα οικο­νο­μικά στοι­χεία 2015 των 1.258 ξενο­δο­χεια­κών επι­χει­ρή­σεων που εξέτασε, μία στις τέσ­σε­ρις (290) χαρα­κτη­ρί­στηκε «ζόμπι». Οι συγκε­κρι­μέ­νες εται­ρείες αντι­προ­σώ­πευαν το 22% των συνο­λι­κών εσόδων των εται­ρειών που εξε­τά­στη­καν, το 8% του EBITDAενώ «κου­βα­λού­σαν» το 51% του συνο­λι­κού δανει­σμού και απα­σχο­λού­σαν το 34% του συνόλου των εργα­ζο­μέ­νων.

Σχεδόν τα μισά ξενο­δο­χεία του δείγ­μα­τος (549) χαρα­κτη­ρί­ζο­νταν «stars» έχοντας συστη­μα­τική αύξηση εσόδων και κερδών αλλά και βιώσιμο χρέος. Οι συγκε­κρι­μέ­νες επι­χει­ρή­σεις αντι­προ­σώ­πευαν το 44% των εσόδων, το 56% της κερ­δο­φο­ρίας (EBITDA), το 19% των δανείων ενώ απα­σχο­λού­σαν έναν στους τέσ­σε­ρις εργα­ζό­με­νους (28%) του δείγ­μα­τος εται­ρειών.

Το 1/3 των ξενο­δο­χείων (410) κατα­τά­χθηκε από την PwC σε μια ενδιά­μεση «γκρίζα» κατη­γο­ρία (grey) στην οποία περι­λαμ­βά­νο­νται ξενο­δο­χεια­κες εται­ρείες οι οποίες μπορούν να εξε­λι­χθούν σε «stars» ή να γίνουν «ζόμπι».

Σύμφωνα με τα στοι­χεία της PwC ζόμπι ήταν το 18% των ξενο­δο­χείων 2* που εξε­τά­στη­καν, το 20% των μονάδων 3*, το 23% των ξενο­δο­χείων 4* και το 28% των μονάδων πολυ­τε­λείας.

Πώς έφτασαν μισές επι­χει­ρή­σεις του πιο κερ­δο­φό­ρου τομέα της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας να σχοι­νο­βα­τούν σε μια ακρο­βα­σία τρόμου είναι ένα ερώτημα με περισ­σό­τε­ρες από μια απα­ντή­σεις.

Ο δ/νων σύμ­βου­λος της Eurobank Φ.Καρα­βίας δεν αρνή­θηκε τις ευθύνες των τρα­πε­ζών στη χρη­μα­το­δό­τηση επεν­δύ­σεων χωρίς επαρκή τεκ­μη­ρί­ωση ενός βιώ­σι­μου business plan.

Ταυ­τό­χρονα έδειξε προς τους ξενο­δό­χους για την κατά­σταση αρκετών επι­χει­ρή­σεων του κλάδου. Σε συζή­τηση που ακο­λού­θησε την παρου­σί­αση των δύο μελετών (ΙΝΣΕΤΕ, PwC), απα­ντώ­ντας σε ερώτηση του Euro2day.gr έκανε λόγο για φαι­νό­μενα κακο­δια­χεί­ρι­σης και για χρήματα (των δανείων) που δεν μπήκαν στο σύνολό τους στις επι­χει­ρή­σεις αλλά ακο­λού­θη­σαν άλλους δρόμους.