Μήνυμα του Δημάρχου Ρόδου για την εθνική επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940

Στον ιστο­ρικό χρόνο της επε­τείου της 28ης Οκτω­βρίου 1940 είναι άξιο για την ιστο­ρική μνήμη να ανα­φερ­θεί η νεότερη ιστορία της Δωδε­κα­νή­σου.

Η 28η Οκτω­βρίου 1940 υπήρξε η αφε­τη­ρία ενός μεγάλου Αγώνα. Ο Ελλη­νι­κός στρατός, με απα­ρά­μιλλο σθένος, αψη­φώ­ντας την υπε­ρο­πλία των Ιτα­λι­κών φασι­στι­κών δυνά­μεων, αντι­με­τώ­πισε στα βουνά της Αλβα­νίας την εχθρική επίθεση και κατόρ­θωσε να απω­θή­σει τους πάνο­πλους εισβο­λείς, απο­τρέ­πο­ντας το πέρασμά τους προς τα εδάφη της χώρας μας. Οι νίκες των Ελλήνων, που αντι­στά­θη­καν στους κατα­κτη­τές και πολέ­μη­σαν για την ελευ­θε­ρία, την ειρήνη και την αξιο­πρέ­πεια συνέ­βα­λαν καθο­ρι­στικά στην αφύ­πνιση των αντι­στα­σια­κών δυνά­μεων της δημο­κρα­τι­κής Ευρώπης.

Η κήρυξη του ελλη­νοϊ­τα­λι­κού πολέμου στις 28 Οκτω­βρίου 1940 βρίσκει τα Δωδε­κά­νησα υπό ιταλική στρα­τιω­τική κατοχή. Το περή­φανο «όχι» του ελλη­νι­κού λαού στους κατα­κτη­τές ανα­πτε­ρώ­νει το ηθικό και τις ελπίδες των Δωδε­κα­νη­σίων. Oι Δωδε­κα­νή­σιοι που ζούσαν στην ελεύ­θερη Eλλάδα, καθώς κι όσοι κατόρ­θω­σαν να δρα­πε­τεύ­σουν από τα νησιά έσπευ­σαν τότε να κατα­τα­γούν εθε­λο­ντές στον ελλη­νικό στρατό και συγκρο­τή­θηκε ταχύ­τατα, από τις πρώτες ακόμα εβδο­μά­δες του πολέμου, το «Δωδε­κα­νη­σια­κόν Σύνταγμα», που απο­τέ­λεσε τμήμα της 20ής Mεραρχίας και πήρε μέρος στις επι­χει­ρή­σεις κατά των Γερ­μα­νών στο μακε­δο­νικό μέτωπο. Ο Διοι­κη­τής του Συντάγ­μα­τος Δωδε­κα­νη­σίων, Μάρκος Κλα­δά­κης, γράφει στην ημε­ρή­σια διαταγή της 20.12.1940: “Δωδε­κα­νή­σιοι στρα­τιώ­ται, Τιμή­σατε τα όπλα μας, Λαμπρύ­νατε την σημαίαν μας, Δοξά­σατε το Σύνταγμα μας».

Η μέρα εκείνη, η 28η Οκτω­βρίου 1940 στη Ρόδο ήταν ηλιό­λου­στη. Η είδηση της ενάρ­ξεως του πολέμου με την επίδοση του τελε­σι­γρά­φου τις πρωινές ώρες μετα­δό­θηκε από το Ράδιο «Ε», των ιτα­λι­κών στρα­τιω­τι­κών δυνά­μεων που ήταν εγκα­τε­στη­μένο στο Ροδίνι. Στις 6 το πρωί δύναμη καρα­μπι­νιέ­ρων απο­κλείει την περιοχή του Νιο­χω­ριού και ειδικά το δρόμο όπου βρί­σκε­ται το Βασι­λικό Προ­ξε­νείο της Ελλάδος. Οι επι­κε­φα­λής αξιω­μα­τι­κοί παρα­βιά­ζουν τον αύλειο χώρο και εγκα­θί­στα­νται εκεί, μη επι­τρέ­πο­ντες σε κανένα να εγκα­τα­λεί­ψει το κτίριο. Ο Πρό­ξε­νος Γεώρ­γιος Χρι­στο­δού­λου, στην επίσημη έκθεσή του γράφει ότι «…την ημέραν της ενάρ­ξεως του Ελλη­νοϊ­τα­λι­κού πολέμου, συγκε­κρι­μέ­νως δε την 6ην πρωινήν ώραν της 28ης Οκτω­βρίου, άνευ τινός προει­δο­ποι­ή­σεως το Βασι­λι­κόν Προ­ξε­νείον περιε­κυ­κλώθη υπό Ιταλών Carabinieri, οίτινες εγκα­τα­στα­θέ­ντες απο­τό­μως εις τον κήπον του Προ­ξε­νείου παρη­μπό­δι­σαν οιαν­δή­ποτε κίνησιν εμού τε και του προ­σω­πι­κού του Προ­ξε­νείου. Περί ώραν 8ην της αυτής ημέρας προ­σήλ­θεν αξιω­μα­τι­κός της ιτα­λι­κής καρα­μπι­νιε­ρίας όστις μοι ανήγ­γειλε, κατ’ εντολήν του Γενικού Διοι­κη­τού των Νήσων, ότι το ληφθέν μέτρον ωφεί­λετο εις την δημιουρ­γη­θεί­σαν μεταξύ Ελλάδος και Ιταλίας έντασιν των σχέσεων… » .

Οι Iταλοί ενέ­τει­ναν τα μέτρα παρα­κο­λού­θη­σης και κατα­πί­ε­σης του πλη­θυ­σμού ενώ συνέ­λα­βαν όλους τους Έλληνες υπη­κό­ους και τους έκλει­σαν σε στρα­τό­πεδο στην τάφρο του φρου­ρίου της Pόδου υπό φριχτές συν­θή­κες δια­βί­ω­σης. Τα Δωδε­κά­νησα δοκι­μά­ζουν όλη τη φρίκη του πολέμου με τις φυλα­κί­σεις και εκτε­λέ­σεις πατριω­τών, τους βομ­βαρ­δι­σμούς, τις πολε­μι­κές επι­χει­ρή­σεις, παράλ­ληλα με τη δράση των κατα­δρο­μέων και τις πράξεις αντί­στα­σης των Δωδε­κα­νη­σίων.

Στο σημείο αυτό επι­βάλ­λε­ται να απο­τί­σομε φόρο τιμής και μνήμης σε όλους του Δωδε­κα­νή­σιους, που τίμησαν την εθε­λο­ντική τους ιδιό­τητα, τον τόπο κατα­γω­γής τους και τον Ελλη­νικό Στρατό και βρήκαν ηρωϊκό θάνατο από τους κατα­κτη­τές στο μέτωπο του αγώνα. Πρώτος ΄Ελληνας αξιω­μα­τι­κός και πρώτος των ηρώων, που έπεσε στον πόλεμο αυτό, ήταν ο Αλέ­ξαν­δρος Διάκος. Σκο­τώ­θηκε πολε­μώ­ντας στην πρώτη γραμμή και κάνο­ντας απα­νω­τές εφόδους, σαν ομη­ρι­κός ήρωας. Ο Δημή­τριος Δηλ­μπε­ρά­κης έχοντας λάβει μέρος σε πολλές μάχες στο αλβα­νικό μέτωπο, πέφτει ηρωϊκά πολε­μώ­ντας στη μάχη του Αργυ­ρο­κά­στρου. Ο Μιχάλης Καλ­λι­γάς έπεσε ηρωϊκά στο αλβα­νικό μέτωπο μαχό­με­νος ως εθε­λο­ντής. Ο Γεώρ­γιος Λέων έχασε τη ζωή του πολε­μώ­ντας με το Σύνταγμα Εθε­λο­ντών Δωδε­κα­νη­σίων. Ο ιατρός και εθε­λο­ντής του Σύνταγ­μα­τος Εθε­λο­ντών Δωδε­κα­νη­σίων ,Ιωάννης Κων­στα­ντό­παις από τη Σύμη, ο άλλος ιατρός από την Κάλυμνο, Μιχάλης Καθο­πού­λης χάνουν τη ζωή τους, μαχό­με­νοι ηρωϊκά. Ο Πανα­γιώ­της Ορφα­νί­δης από το Απέρι Καρ­πά­θου, πρώτος δωδε­κα­νή­σιος αξιω­μα­τι­κός της Αερο­πο­ρίας πέφτει ηρωικά μαχό­με­νος στον Ελλη­νοϊ­τα­λικό πόλεμο. Και βέβαια το Σύνταγμα των Εθε­λο­ντών Δωδε­κα­νη­σίων, με πρώτο διοι­κητή, το Μάρκο Κλαδάκη από τη Σύμη.

Στον ιστο­ρικό χρόνο, μία αλυσίδα ιστο­ρι­κών και πολι­τι­κών γεγο­νό­των ακο­λου­θεί τη νεότερη ιστορία της Δωδε­κα­νή­σου: Επτά χρόνια μετά, στις 22 Οκτω­βρίου 1947, η Βουλή των Ελλήνων επι­κυ­ρώ­νει με το Ν.Δ. 423/21 την Συνθήκη Ειρήνης των Παρι­σίων, που κατέ­ληξε στο αίσιο για τη Δωδε­κά­νησο τέρμα, της επα­νεν­σω­μά­τω­σής τους στην Ελλάδα. Η Δ’ Aναθεωρητική Bουλή των Eλλήνων ψηφίζει τον Νόμο 518/48 «περί προ­σαρ­τή­σεως της Δωδε­κα­νή­σου εις την Ελλάδα», που δημο­σιεύ­ε­ται στην Εφη­με­ρίδα της Κυβερ­νή­σεως την 7/9.1.1948, ο οποίος στην πρώτη παρά­γραφο του μόνου άρθρου, ανα­φέ­ρει: «Αι νήσοι της Δωδε­κα­νή­σου Ρόδος, Κάλυ­μνος, Κάρ­πα­θος, Αστυ­πά­λαια, Νίσυρος, Πάτμος, Χάλκη, Κάσος, Τήλος,Σύμη, Κως, Λέρος και Καστελ­λό­ρι­ζον, ως και αι παρα­κεί­με­ναι νησίδες είναι προ­σηρ­τη­μέ­ναι εις το Ελλη­νι­κόν Κράτος από της 28ης Οκτω­βρίου 1947».

Το «Όχι» των Ελλήνων του 1940 και το «Όχι» των Δωδε­κα­νη­σίων, απέ­να­ντι στο ιταλικό φασι­στικό καθε­στώς, απέ­να­ντι στην αξίωση παρά­δο­σης και υπο­τα­γής της πατρί­δας μας, απο­τύ­πωσε δια­χρο­νικά την πίστη του λαού μας στο ιδανικό της ελευ­θε­ρίας και στις αξίες της φιλο­πα­τρίας, της αξιο­πρέ­πειας, της υπε­ρη­φά­νειας και της εθνικής ανε­ξαρ­τη­σίας.

Ο ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΡΟΔΟΥ

ΦΩΤΗΣ ΧΑΤΖΗΔΙΑΚΟΣμ