H Eλλάδα τελεί υπό σεισμική διέγερση

Το βράδυ της Δευ­τέ­ρας κατε­γράφη στην Bόρεια Εύβοια σεισμός μεγέ­θους 4.5 βαθμών που έγινε αισθη­τός στην Αττική.

Ήταν ο τελευ­ταίος της μεγάλης σειράς του συγκε­κρι­μέ­νου φαι­νο­μέ­νου για αυτό το καλο­καίρι, με τους καθ’ ύλην αρμο­δί­ους να λένε πως δεν ανη­συ­χούν, καθώς πρό­κει­ται για συνήθη δρα­στη­ριό­τητα στη συγκε­κρι­μένη περιοχή. Δεν υπάρ­χουν δηλαδή, περί του αντι­θέ­του στοι­χεία.

Προ­φα­νώς και κατα­λή­γουν σε αυτό που όλοι περι­μέ­νουμε πως θα πουν πριν συν­δε­θούν με την όποια εκπομπή.

Τι δουλειά κάνει στ΄α­λή­θεια ένας σει­σμο­λό­γος

Τον τελευ­ταίο καιρό ωστόσο, αυτό το ‘παρακολουθείται’ συμ­βαί­νει πιο εμπε­ρι­στα­τω­μένα από ποτέ, καθώς είναι σε εξέλιξη η δημιουρ­γία βάσης δεδο­μέ­νων με τα ενεργά ρήγματα. Eκπονείται υπό την επο­πτεία/συντο­νι­σμό του ΟΑΣΠ (Οργα­νι­σμός Αντι­σει­σμι­κού Σχε­δια­σμού και Προ­στα­σίας).

Το επι­στη­μο­νικό έργο άρχισε προ διετίας και ανα­μέ­νε­ται να ‘βγει’ στον αέρα το επόμενο χρονικό διά­στημα. Εκτι­μά­ται πως θα βοη­θή­σει στην ολο­κλή­ρωση των στοι­χείων, με τα πολλά ενεργά ρήγματα της χώρας μας.

Ειρήσθω εν παρόδω, η βάση είναι «δυνα­μική», με την έννοια ότι έχει τη δυνα­τό­τητα να ενσω­μα­τώ­νει τα νέα επι­στη­μο­νικά δεδο­μένα και έτσι οι επι­στή­μο­νες είναι σε θέση να γνω­ρί­ζουν καλύ­τερα τι θεω­ρεί­ται φυσιο­λο­γικό και τι ανη­συ­χη­τικό σε κάθε περιοχή, έπειτα από κάθε σεισμό.

Η πραγ­μα­τι­κό­τητα των ρηγ­μά­των στην Ελλάδα

Είναι γεγονός πως κάποια ρήγματα του ελλα­δι­κού χώρου μπορούν να δώσουν ισχυ­ρούς σει­σμούς. Μέσα στο καλο­καίρι ανα­φέρ­θηκε ως παρά­δειγμα ένα στην περιοχή της Θεσ­σα­λίας που είχε πλήξει τη Λάρισα το 1941, με μέγεθος της τάξης των 6.2 βαθμών.

Είχε ειπωθεί πως μπορεί να δώσει μεγα­λύ­τερο σεισμό κάποια στιγμή, πλη­ρο­φο­ρία που είναι πραγ­μα­τική, αλλά δίχως κάποια χρη­σι­μό­τητα στην παρούσα φάση. Βλέπετε, δεν υπάρ­χουν στοι­χεία που να δεί­χνουν πως απει­λού­μα­στε άμεσα.

Ή στο εγγύς μέλλον.

Κοντο­λο­γίς, είναι αρκετά τα ρήγματα που μπορούν να δώσουν μεγά­λους σει­σμούς κάποτε, αλλά αυτό λέγεται ‘κινδυνολογία’ όταν δεν υπάρ­χουν δεδο­μένα που να απο­κα­λύ­πτουν άμεση απειλή.

Την αφήσαμε κατά μέρους, στην επι­κοι­νω­νία μας με τον Δρ Χαρά­λα­μπο Κράνη, ανα­πλη­ρωτή καθη­γη­τής τεκτο­νι­κής γεω­λο­γίας και γεω­λο­γι­κής χαρ­το­γρά­φη­σης και Διευ­θυ­ντή Εργα­στη­ρίου Μελέτης και Δια­χεί­ρι­σης Φυσικών Κατα­στρο­φών στο Εθνικό και Καπο­δι­στριακό Πανε­πι­στή­μιο Αθηνών.

Το πρώτο πράγμα που του ζητή­σαμε ήταν να εξη­γή­σει τι σημαί­νουν οι πολλές σει­σμι­κές δονή­σεις που σημειώ­νο­νται τους τελευ­ταί­ους μήνες στη χώρα και δη εκείνες που κατα­γρά­φο­νται κοντά στην Κρήτη. Είναι και αυτές, όπως της Εύβοιας σύνηθες φαι­νό­μενο;

«Είναι κάτι που παρα­κο­λου­θούμε πάρα πολύ στενά. Από το Φεβρουά­ριο του 2021 και το Αρκα­λο­χώρι (ο σεισμός ήταν μεγέ­θους 6 βαθμών) υπάρχει μια γενι­κό­τερη διέ­γερση στην περιοχή της Κρήτης.

Αυτό είναι αλήθεια. Είναι όμως, και κάτι το φυσιο­λο­γικό.

Σε κάθε περί­πτωση, θα πρέπει να διευ­κρι­νί­σουμε δυο πράγ­ματα που δεν έχουν ακου­στεί πολύ.

Υπάρ­χουν δυο κατη­γο­ρίες σεισμών που πλήτ­τουν την Κρήτη.

Ο ένας είναι τύπου Αλκα­ρο­χω­ρίου, δηλαδή οι χερ­σαίοι σεισμοί (σεισμοί που οφεί­λο­νται σε ρήγματα, τα οποία βρί­σκο­νται στην ξηρά και δίνουν σει­σμούς μέτριου μεγέ­θους -ωστόσο λόγω της μικρής επι­κε­ντρι­κής από­στα­σης και του εστια­κού τους βάθους, μπορεί να είναι αρκετά κατα­στρε­πτι­κοί.

Η άλλη κατη­γο­ρία σεισμών είναι οι υπο­θα­λάσ­σιοι που μπορεί να είναι πολύ μεγα­λύ­τε­ροι. Δεν θα φτά­σουμε να κιν­δυ­νο­λο­γούμε και να πούμε πως θα φτάσουν τα 8 Ρίχτερ, αλλά μπορεί να έχουμε και μεγά­λους σει­σμούς.

Για αυτό έγινε και πριν λίγους μήνες έγινε η μεγάλη άσκηση «Μίνωας» της Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας στην Κρήτη».

Ήταν η μεγα­λύ­τερη αντι­σει­σμική άσκηση που έχει γίνει στην Ελλάδα και βάσει των εξαγ­γε­λιών, κάθε χρόνο θα γίνεται σε δια­φο­ρε­τική περιοχή της Ελλάδας.

Στις αρχές Ιουλίου σημειώ­θηκε η πρώτη μιας σειράς σει­σμι­κών δονή­σεων που ‘κράτησαν’ έως τον Αύγου­στο (τα ξημε­ρώ­ματα της 13ης, στα νότια του Ηρα­κλείου), σε θαλάσ­σια περιοχή.

Ομο­λο­γου­μέ­νως, είναι πολλά αυτά που έχουμε να δια­χει­ρι­στούμε στην Ελλάδα, σε επίπεδο επι­βί­ω­σης για να προ­σθέ­τουμε αχρεί­α­στες σημειώ­σεις σε μια πραγ­μα­τική και απει­λη­τική για τη ζωή μας λίστα.

Ο Δρ Κράνης εξήγησε ότι «η πιο πρό­σφατη ιστο­ρική αναφορά πολύ μεγάλου σεισμού (σχεδόν μέγα-σεισμού) που έχουμε για την Κρήτη είναι αυτή του 365».

Στις 21/7 του 365 είχε γίνει σεισμός ο σεισμός των 8.2-8.3 βαθμών , με επί­κε­ντρο κοντά στις ακτές της δυτικής Κρήτης. Έχει κατα­γρα­φεί ως ο ισχυ­ρό­τε­ρος σεισμός που έχει κατα­γρα­φεί στη Μεσό­γειο.

Υπήρχε ανύψωση των ακτών και το γιγά­ντιο τσου­νάμι που ανα­πτύ­χθηκε σε όλη την ανα­το­λική Μεσό­γειο. Τα δεδο­μένα δεν επι­τρέ­πουν τον προσ­διο­ρι­σμό της πηγής, ωστόσο υπάρ­χουν πολλά στοι­χεία που δεί­χνουν ότι ο σεισμός αυτός πιθανόν να έγινε στο όριο της επαφής των δυο πλακών της Αφρικής.

«Έχει διευ­κρι­νι­στεί από τους επι­στή­μο­νες πως στους σει­σμούς 8.2 και 8.3 δεν έχει σημασία το πού είναι το υπό­κε­ντρο ή εστία (βλ. το σημείο όπου ξεκι­νάει ο σεισμός), όσο η επι­φά­νεια διάρ­ρη­ξης».

Υπό­κε­ντρο είναι το σημείο όπου ξεκι­νάει ο σεισμός.

Eπίκεντρο είναι η γεω­με­τρική προβολή της εστίας στην επι­φά­νεια της γης

Σε μεγάλα μεγέθη η κλίμακα Ρίχτερ δεν χρη­σι­μο­ποιεί­ται για τεχνι­κούς και επι­στη­μο­νι­κούς λόγους.

Το 365 ήταν τερά­στια στο μήκος της. Εκτι­μά­ται πάνω από 400 χιλιό­με­τρα -έπιασε από τα Κύθηρα μέχρι την Ιερά­πε­τρα.

Ο Δρ Κράνης διευ­κρι­νί­ζει πως «σεισμοί τέτοιου μεγέ­θους έχουν πολύ μεγάλες περιό­δους επα­νά­λη­ψης. Μόνο ιστο­ρικά μπο­ρούμε να τους δούμε. Γενικά ωστόσο, υπάρχει μια διέ­γερση και παρα­κο­λου­θούμε όσα συμ­βαί­νουν, όχι μόνο στην Κρήτη αλλά και στη Δυτική Πελο­πόν­νησο, στον Κοριν­θιακό».

ΔΕΝ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ ΟΙ ΣΕΙΣΜΟΙ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΙΡΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

Ρωτή­σαμε τον Δρ Κράνη αν αυτές οι πολλές σει­σμι­κές δονή­σεις έχουν να κάνουν με την κλι­μα­τική κρίση;

«Ρητά και κατη­γο­ρη­μα­τικά όχι. Τα συγκε­κρι­μένα φαι­νό­μενα, του­λά­χι­στον στην κλίμακα που μιλάμε δεν είναι αλλη­λέν­δετα. Δεν αλλη­λο­συν­δέ­ε­ται. Δεν έχουμε σει­σμό­καιρο, όπως ακού­γε­ται συχνά, μεταξύ αστείου και σοβαρού».

Fact: ο Βαυαρός διευ­θυ­ντής του Εθνικού Αστε­ρο­σκο­πειου Αθηνών, Julius Schmidt, στον οποίον πιστώ­νε­ται ο πρώτος ίσως χάρτης ενεργού ρήγ­μα­τος παγκο­σμίως (το ρήγμα που έδωσε τον σεισμό της Ελίκης το 1861), προ­σπα­θούσε να συν­δέ­σει την εκδή­λωση των σεισμών με τις και­ρι­κές συν­θή­κες, δίχως επι­τυ­χία.

«Δεν μπορώ να πω ότι η κλι­μα­τική αλλαγή μπορεί να επη­ρε­ά­σει την κίνηση των πλακών. Αν την επη­ρε­ά­σει, θα γίνει σε γεω­λο­γική κλίμακα. Όχι ανθρώ­πινη. Δηλαδή, σε κλί­μα­κες εκα­τομ­μυ­ρίων ετών».

Πηγή: news247.gr