Ερχεται νέο κύμα ανατιμήσεων σε βασικά αγαθά

Μπαράζ αυξή­σεων τιμών σε πρώτες ύλες, ηλε­κτρική ενέρ­γεια και μετα­φο­ρικά απει­λούν την τσέπη του κατα­να­λωτή. Τα μηνύ­ματα από τον Δείκτη Τιμών Κατα­να­λωτή, το «πάρτι» στη ναυ­λα­γορά που αλλάζει τον χάρτη και οι διε­θνείς τάσεις.

Ανα­τι­μή­σεις σε πρώτες ύλες, ηλε­κτρική ενέρ­γεια, καθώς και «αστρο­νο­μικά» μετα­φο­ρικά κόστη -σε μια εποχή που οι ημε­ρή­σιοι ναύλοι των container ships κινού­νται σε εξα­ψή­φια νούμερα- «καίνε» τη ρευ­στό­τητα και τα περι­θώ­ρια κέρδους των επι­χει­ρή­σεων και οδηγούν σε μπαράζ αυξή­σεων τιμών.

Παρά τις καθη­συ­χα­στι­κές δηλώ­σεις αξιω­μα­τού­χων για προ­σω­ρινό φαι­νό­μενο, τα δεδο­μένα αυτή τη στιγμή δεν είναι ενθαρ­ρυ­ντικά. Τα στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον Δείκτη Τιμών Κατα­να­λωτή (ΔΤΚ) είναι απο­κα­λυ­πτικά. Ο πλη­θω­ρι­σμός δια­μορ­φώ­θηκε σε 1,4% τον Ιούλιο και η σύγκριση του ΔΤΚ τόσο με τον προη­γού­μενο μήνα όσο και με τον αντί­στοιχο περσινό δεί­χνουν μια σταθερή επί­πτωση από την αύξηση των τιμών σε ηλε­κτρι­σμό, φυσικό αέριο, καύσιμα, στέγαση, δωμάτια ξενο­δο­χείων και αερο­πο­ρικά εισι­τή­ρια, καθώς και είδη δια­τρο­φής. Ειδι­κό­τερα ξεχω­ρί­ζουν οι ανα­τι­μή­σεις σε αρνί και κατσίκι, νωπά ψάρια, τυριά, ελαιό­λαδο, άλλα βρώσιμα έλαια, νωπά φρούτα, νωπά λαχα­νικά κ.ά.

Στελέχη μεγάλων αλυ­σί­δων supermarket σημειώ­νουν ότι γίνεται προ­σπά­θεια να απορ­ρο­φη­θούν ανα­τι­μή­σεις στο ηλε­κτρικό ρεύμα και στις πρώτες ύλες σε είδη τρο­φί­μων, αλλά δια­πι­στώ­νουν ανο­δι­κές πιέσεις κυρίως στις τιμές των μη τρο­φί­μων.

Όπως μετα­φέ­ρουν στο Euro2day.gr, ανα­τι­μή­σεις παρα­τη­ρού­νται στα είδη bazaar, τα οποία ως επί το πλεί­στον εισά­γο­νται από την Κίνα και επι­βα­ρύ­νο­νται με μετα­φο­ρικά κόστη. Επίσης κάποιες βιο­μη­χα­νίες, κυρίως από τον χώρο των απορ­ρυ­πα­ντι­κών και των ειδών προ­σω­πι­κής περι­ποί­η­σης, ρίχνουν στην αγορά προ­ϊ­ό­ντα σε συσκευα­σίες με λιγό­τερα ml, κρα­τώ­ντας την ίδια τιμή και εξοι­κο­νο­μώ­ντας κόστη από την ποσό­τητα και τις πρώτες ύλες στη συσκευα­σία.

Εξάλλου, παρά­γο­ντες του χον­δρε­μπο­ρίου λαμ­βά­νουν ως αιτιο­λο­γία των ανα­τι­μή­σεων από τους προ­μη­θευ­τές τους στη βιο­μη­χα­νία τα υψηλά κόστη της συσκευα­σίας. Αυτό συμ­βαί­νει, όπως μετα­φέ­ρουν, με τα λάδια, το παρα­φι­νέ­λαιο, που έχει πάει πάνω από το 1 ευρώ τιμή χον­δρι­κής και προ­ϊ­ό­ντα που εξαρ­τώ­νται από παρά­γωγα πετρε­λαίου όπως το πλα­στικό.

Το ηλιέ­λαιο επίσης έχει ανα­τι­μη­θεί πάνω από 50% σε λίγες εβδο­μά­δες, με τιμή που έφτασε τα 2 ευρώ, έχοντας υπο­χω­ρή­σει παρο­δικά γύρω στο 1,45 ευρώ. Γύρω στο 5% υπο­λο­γί­ζο­νται οι αυξή­σεις σε κέτσαπ, μου­στάρ­δες αλλά και κον­σέρ­βες, με τις σαρ­δέ­λες, που είναι πιο ταχυ­κί­νητο προϊόν, να έχουν τις μεγα­λύ­τε­ρες ανα­τι­μή­σεις.

Ανα­τι­μή­σεις σημειώ­νο­νται και στο αλου­μι­νό­χαρτο, της τάξης του 15%, ενώ είδη ατο­μι­κής υγιει­νής όπως τα γάντια έχουν στα­θε­ρο­ποι­η­θεί στα ψηλά, μετά το τρι­ψή­φιο ποσοστό ανόδου της τιμής τους από πέρυσι. Στελέχη της χον­δρε­μπο­ρι­κής αγοράς εκτι­μούν ότι οι ανα­τι­μή­σεις θα συνε­χι­στούν ενώ ανα­φέ­ρουν γι’ αυτή την εποχή και περι­πτώ­σεις ελλεί­ψεων, ειδικά σε προ­ϊ­ό­ντα ψυγείου όπως τα ανα­ψυ­κτικά.

Στα ύψη το ηλε­κτρικό ρεύμα

Η ακρί­βεια είναι εν μέρει απόρ­ροια της αύξησης του ενερ­γεια­κού κόστους, που παρε­μπι­πτό­ντως επι­βα­ρύ­νει και τα νοι­κο­κυ­ριά, λόγω της αδυ­να­μίας των παρόχων να απορ­ρο­φή­σουν τις αυξή­σεις στη χον­δρε­μπο­ρική αγορά. Εκεί οι τιμές κινού­νται σταθερά πάνω από τα 100 ευρώ ανά μεγα­βα­τώρα (MWh) το τελευ­ταίο διά­στημα, με αύξηση πάνω από 80% από πέρυσι το φθι­νό­πωρο. Σε συν­δυα­σμό με την αύξηση των δικαιω­μά­των εκπο­μπών ρύπων, οι ανα­τι­μή­σεις στα μετα­βλητά τιμο­λό­για και στα βιο­μη­χα­νικά μέσης τάσης που έφταναν το 30% ήδη πριν το καλο­καίρι, πλέον αντι­με­τω­πί­ζουν νέα αύξηση λόγω της μετα­κύ­λι­σης στους τελι­κούς κατα­να­λω­τές του επι­πλέον κόστους, μεταξύ άλλων και από τις πρό­σθε­τες ανάγκες που έφερε ο καύ­σω­νας.

Σε ανα­ζή­τηση εναλ­λα­κτι­κών λύσεων η βιο­μη­χα­νία

Πολλές ελλη­νι­κές βιο­μη­χα­νίες έχουν επι­ση­μά­νει το πρό­βλημα, τόσο του ενερ­γεια­κού κόστους όσο και των πρώτων υλών. Επι­χει­ρη­μα­τίες της βιο­μη­χα­νίας πλα­στι­κών σημειώ­νουν ότι πρώτες ύλες όπως πολυαι­θυ­λέ­νιο, πολυ­στυ­ρέ­νιο, PET κ.α. έχουν στα­θε­ρο­ποι­η­θεί σε υψηλά επίπεδα, μετά τις ανα­τι­μή­σεις ως και 100%, από τη δια­τα­ραχή που προ­κά­λεσε η παν­δη­μία. Εξηγούν ότι κάποιες παρο­δι­κές πιέσεις από τις δια­κυ­μάν­σεις των διεθνών τιμών του πετρε­λαίου δεν αλλά­ζουν τη γενική τάση.

Οι επι­χει­ρη­μα­τίες στη μετα­ποί­ηση ανα­ζη­τούν λύσεις. Πρό­σφατα η διοί­κηση της Coca-Cola HBC είπε ότι αναζητά εναλ­λα­κτι­κές για να καλύψει τις ανάγκες της σε υλικά όπως το PET και το αλου­μί­νιο. Επίσης η Παπου­τσά­νης επη­ρε­ά­ζε­ται από την αύξηση των τιμών των πρώτων υλών όπως τα φυτικά έλαια, το ζωικό λίπος, το PET και το πολυ­προ­πυ­λέ­νιο. Μάλιστα, όπως επι­σή­μανε πρό­σφατα η διοί­κηση, τυχόν αυξή­σεις των διεθνών και εγχω­ρίων τιμών της πρώτης ύλης δεν μετα­κυ­λί­ο­νται σε όλες τις περι­πτώ­σεις στην τελική τιμή των προ­ϊ­ό­ντων, γεγονός που ενέχει τον κίνδυνο αρνη­τι­κής επί­δρα­σης στα απο­τε­λέ­σματα του ομίλου. Ενδει­κτική είναι και η περί­πτωση της χαρ­το­βιο­μη­χα­νίας ΜΕΛ, η οποία απορ­ρό­φησε το κόστος από την αύξηση των τιμών αγοράς ανα­κυ­κλω­μέ­νου χαρτιού το 2020 αλλά καθώς η τάση εξε­λίσ­σε­ται και εντός του 2021, έχει απο­φα­σί­σει να προβεί σε αυξή­σεις στις τιμές πώλησης των προ­ϊ­ό­ντων της.

Είναι ξεκά­θαρο ότι τα υψηλά ενερ­γειακά κόστη και οι ακριβές πρώτες ύλες εξα­ντλούν τα περι­θώ­ρια απορ­ρό­φη­σης των κρα­δα­σμών από μικρούς αλλά και μεγά­λους παίκτες της αγοράς, με απο­τέ­λε­σμα οι ανα­τι­μή­σεις των τελικών προ­ϊ­ό­ντων να λαμ­βά­νουν πιο μαζικό χαρα­κτήρα.

Τα κόστη-φωτιά από το πάρτι στη ναυ­λα­γορά

Στις παρού­σες συν­θή­κες, δεν υπάρ­χουν στοι­χεία που να δικαιο­λο­γούν επι­στροφή τιμών σε προ παν­δη­μίας επίπεδα. Αντί­θετα, τα μηνύ­ματα από τη ναυ­λα­γορά παρα­πέ­μπουν σε μονι­μό­τε­ρες αλλαγές. Κάποιοι επι­χει­ρη­μα­τίες μιλούν για καρτέλ. Άλλοι μάς μετα­φέ­ρουν ότι υπάρ­χουν άτυπες συμ­φω­νίες εται­ρειών να κρα­τη­θούν ψηλά οι τιμές στα ναύλα, με επι­χεί­ρημα τις δια­τα­ρα­χές στην κινε­ζική παρα­γωγή.

Τα στοι­χεία δεί­χνουν ότι τα ναυ­λο­σύμ­φωνα που κλεί­νο­νταν πριν ένα χρόνο για πλοία χωρη­τι­κό­τη­τας 8.000 εμπο­ρευ­μα­το­κι­βω­τίων στις 20.000 δολ., πλέον κινού­νται σε τιμές της τάξης των 110.000 δολ. Οι ελλη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις καλού­νται να πλη­ρώ­σουν ημε­ρή­σιο ναύλο πάνω από 11.000 ευρώ ή 10-13 χιλ. δολ. για ένα container 40 ποδών, από 2 χιλ. δολ. που πλή­ρω­ναν πέρυσι. Το πρό­βλημα είναι ότι οι τιμές στα­θε­ρο­ποιού­νται σε υψηλά επίπεδα και δεν προ­βλέ­πε­ται απο­κλι­μά­κωση πριν την κινε­ζική πρω­το­χρο­νιά, όπως σημειώ­νουν στελέχη της αγοράς.

Τα νέα ναυ­λο­σύμ­φωνα κλεί­νο­νται σε ασύλ­λη­πτες τιμές, 5 και 6 φορές πάνω. Επίσης δεν κλεί­νο­νται μακρο­πρό­θε­σμα συμ­βό­λαια όπως πριν, αλλά μόνο για λίγους μήνες. Σε αυτές τις συν­θή­κες, που εκτο­ξεύ­ο­νται οι απο­δό­σεις για ναυ­τι­λια­κές εται­ρείες και ναυ­λο­με­σί­τες, σφίγγει ο κλοιός για τις εξω­στρε­φείς επι­χει­ρή­σεις, κυρίως τις μικρό­τε­ρες, που δεν δια­θέ­τουν επαρκή ρευ­στό­τητα και δια­πραγ­μα­τευ­τική δυνα­τό­τητα να εξα­σφα­λί­σουν μια θέση σε αξιό­πι­στο δρο­μο­λό­γιο. Π.χ. μια εισα­γω­γική εται­ρεία μπορεί να κάνει booking προ­κα­τα­βάλ­λο­ντας χρήματα, αλλά λόγω έλλει­ψης χώρου να είναι στην αναμονή. Κάποιοι μεγάλοι παίκτες της ελλη­νι­κής αγοράς πλη­ρώ­νουν «καπέλο». Όπως μας μετα­φέ­ρει στέ­λε­χος μεγάλης εται­ρείας διεθνών μετα­φο­ρών, για ναύλο 13.000 δολ. στις 20/8, αν θες να κάνεις «secure», πλη­ρώ­νεις +1.000 δολ. επι­πλέον.

Πάντως ακόμη κι αν βελ­τιω­θούν οι συν­θή­κες μετά την κινε­ζική πρω­το­χρο­νιά, όπως εκτι­μά­ται, οι τιμές στο καλύ­τερο σενάριο θα υπο­χω­ρή­σουν στα­διακά μέχρι το ήμισυ των σημε­ρι­νών και σε καμία περί­πτωση δεν προ­βλέ­πε­ται να επι­στρέ­ψουν στα περσινά επίπεδα.

Πρό­κει­ται για παγκό­σμια τάση. Στοι­χεία του δείκτη Drewry World Container για τις 12 Αυγού­στου έδει­χναν μέση τιμή 9.421,48 δολ. ανά εμπο­ρευ­μα­το­κι­βώ­τιο 40 ft, 358% υψη­λό­τερα από την ίδια εβδο­μάδα του 2020. Πρό­κει­ται για τη 17η συνε­χό­μενη εβδο­μάδα αυξή­σεων, σημειώ­νε­ται σε σχετικό report. Οι υψη­λό­τε­ροι ναύλοι κατα­γρά­φο­νται από Σαγκάη για Ρότερ­νταμ, 13.653 δολ. και από Σαγκάη στη Γένοβα της Ιταλίας, στις 12.993 δολ., αυξη­μέ­νοι κατά 636% και 556% αντί­στοιχα από πέρυσι ενώ προ­βλέ­πε­ται περαι­τέρω αύξηση τις επό­με­νες εβδο­μά­δες.

Εκτός του «Δρόμου του Μετα­ξιού» το επι­χει­ρη­μα­τικό μοντέλο

Οι εξε­λί­ξεις αυτές στον χώρο της ναυ­λα­γο­ράς, που έρχο­νται να προ­στε­θούν στα έκτακτα περι­στα­τικά της περ­σι­νής χρονιάς, από τη δια­τα­ραχή στην εφο­δια­στική αλυσίδα μέχρι το Ever Given που έκλεισε για έξι ημέρες τη Διώρυγα του Σουέζ, αλλά­ζουν άρδην το τοπίο στον κλάδο των logistics και του εμπο­ρίου.

Κινέζοι και άλλοι παρα­γω­γοί ανα­ζη­τούν χώρους για να στήσουν εμπο­ρευ­μα­τι­κούς σταθ­μούς στην Ευρώπη ενώ βιο­μη­χα­νίες και λια­νέ­μπο­ροι ανα­ζη­τούν προ­μη­θευ­τές εκτός Κίνας.

Πρα­κτικά, η αύξηση του μετα­φο­ρι­κού κόστους εκμη­δε­νί­ζει το όφελος μιας εται­ρείας από τη χαμηλού κόστους παρα­γωγή των προ­ϊ­ό­ντων της στην Κίνα, αντί­θετα με κάποιες ευρω­παϊ­κές χώρες όπως η Τουρκία αλλά και Βαλ­κα­νι­κές χώρες που προ­σφέ­ρουν πιο αντα­γω­νι­στι­κές λύσεις στις παρού­σες συν­θή­κες.

Επίσης σε μακρο­πρό­θε­σμο ορί­ζο­ντα θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η άνοδος του βιο­τι­κού επι­πέ­δου των Κινέζων πολιτών και κατά συνέ­πεια η αύξηση της εσω­τε­ρι­κής κατα­νά­λω­σης, που απορ­ροφά όλο και μεγα­λύ­τερο μέρος της εγχώ­ριας παρα­γω­γής. Εν μέσω παν­δη­μίας παρα­τη­ρή­θηκε το φαι­νό­μενο καθυ­στε­ρή­σεων στην εκτέ­λεση παραγ­γε­λιών για εισα­γω­γείς, λόγω ακριβώς της προ­τε­ραιο­ποί­η­σης των εσω­τε­ρι­κών αναγκών σε μια χώρα με 1,4 δισ. πλη­θυ­σμό. Ίδια τάση ανα­δύ­ε­ται στην Ινδία.

Εν κατα­κλείδι, οι αγορές αλλά­ζουν και πιθανόν οι νέοι πρω­τα­γω­νι­στές της βιο­μη­χα­νίας να δημιουρ­γή­σουν πλούτο ακο­λου­θώ­ντας άλλες δια­δρο­μές εκτός αυτής του Δρόμου του Μετα­ξιού…

Πηγή euro2day.gr

Σοφία Εμμα­νουήλ