Πρόωρες εκλογές φθινόπωρο ή Μάιο; Τα σενάρια που εξετάζει η κυβέρνηση

Τα μεγάλα πολι­τικά ορόσημα συνήθως ανοί­γουν και την όρεξη για πρόωρες εκλογές. Είναι εκείνες οι μεγάλες καμπές που επι­τρέ­πουν σε έναν πρω­θυ­πουργό να βγει και να πει ότι η χώρα βρί­σκε­ται σε ένα κρίσιμο σταυ­ρο­δρόμι και επο­μέ­νως χρειά­ζε­ται «φρέσκια εντολή» από τη λαϊκή πλειο­ψη­φία ώστε να εφαρ­μό­σει πλήρως την πολι­τική του. Αυτή είναι συνήθως η «επί­κληση σοβαρών εθνικών λόγων» που πρέπει να κάνει ο πρω­θυ­πουρ­γός ζητώ­ντας από τον Πρόεδρο της Δημο­κρα­τίας να δια­λύ­σει τη Βουλή, ώστε να γίνουν πρόωρες εκλογές.

Οι χθε­σι­νές εξε­λί­ξεις με τη φυγή Λαζα­ρίδη και την κυβερ­νη­τική πλειο­ψη­φία να είναι πλέον 152 και να ανα­ζη­τεί «δεκα­νί­κια», δημιουρ­γούν νέα δεδο­μένα και φου­ντώ­νουν τα σενάρια.

Με αυτή την έννοια δεν είναι λίγοι που υπο­στη­ρί­ζουν ότι για τον Αλέξη Τσίπρα η προ­σφο­ρό­τερη στιγμή για να προ­χω­ρή­σει σε εκλογές είναι λίγο μετά τη «λήξη του ελλη­νι­κού προ­γράμ­μα­τος», όταν θα μπορεί να δια­κη­ρύ­ξει ότι «έβγαλε τη χώρα από τα μνη­μό­νια», επι­τυγ­χά­νο­ντας εκεί όπου οι προ­κά­το­χοί του απέ­τυ­χαν, και ότι χρειά­ζε­ται νέα εντολή για να ηγηθεί στη μετά­βαση της χώρας στη μετα­μνη­μο­νιακή εποχή.

Πλε­ο­νε­κτή­ματα

Τα πλε­ο­νε­κτή­ματα μιας τέτοιας κίνησης είναι λίγο πολύ προφανή. Η κυβέρ­νηση θα έχει να εκμε­ταλ­λευ­τεί επι­κοι­νω­νιακά το τέλος του προ­γράμ­μα­τος και την ίδια στιγμή δεν θα εισπρά­ξει το κόστος από την εφαρ­μογή των δεσμεύ­σεων για τις συντά­ξεις την 1—1-2019. Ακόμη περισ­σό­τερο, θα έχει τη δυνα­τό­τητα να υπαι­νι­χθεί – ή ακόμη και ρητά να υπο­σχε­θεί – ότι με νωπή εντολή θα προ­χω­ρή­σει σε νέα απο­φα­σι­στική δια­πραγ­μά­τευση για την απο­τροπή αυτού του μέτρου. Επι­πλέον, πρόωρες εκλογές το φθι­νό­πωρο σημαί­νουν ότι η κυβέρ­νηση θα προ­χω­ρή­σει σε εκλογές πριν από την έλευση της συμ­φω­νίας για το «Μακε­δο­νικό» στη Βουλή απο­φεύ­γο­ντας και την πρόωρη ρήξη με τον Πάνο Καμμένο και τους ΑΝΕΛ, που ήδη μετρούν σημα­ντι­κές απώ­λειες. Τα όσα είπε ο άρτι δια­γρα­φείς από τους ΑΝΕΛ Δημή­τρης Καμ­μέ­νος σε σχέση με το τι έλεγε ο Πάνος Καμ­μέ­νος στο εσω­τε­ρικό των ΑΝΕΛ ως προς αυτό το ενδε­χό­μενο ενι­σχύ­ουν αυτή την εκτί­μηση.

Διά­φο­ρες κινή­σεις της κυβέρ­νη­σης δεί­χνουν ότι θέλουν να έχουν αυτό το ενδε­χό­μενο ανοιχτό. Η προ­σπά­θεια σε διάφορα υπουρ­γία να εξα­σφα­λί­σουν ότι τα πάντα θα είναι σε εύρυθμη λει­τουρ­γία το Σεπτέμ­βρη, π.χ. με την έγκαιρη ολο­κλή­ρωση μετα­θέ­σεων και τοπο­θε­τή­σεων ανα­πλη­ρω­τών στην εκπαί­δευση, σε αυτό σε συντεί­νει.

Έπειτα, το καλο­καίρι είναι μια περί­ο­δος απο­φόρ­τι­σης για τους περισ­σό­τε­ρους, αλλά και οικο­νο­μι­κής ανά­καμ­ψης για άλλους λόγω του του­ρι­σμού, πριν τη σκληρή πραγ­μα­τι­κό­τητα των λογα­ρια­σμών του χειμώνα, οπότε και αυτό θα μπο­ρούσε να συντε­λέ­σει σε αυτή την κατεύ­θυνση.

Όλα αυτά πρέπει να τα δούμε και υπό το βάρος μιας βασικής παρα­μέ­τρου. Ο ΣΥΡΙΖΑ γνω­ρί­ζει ότι δεν μπορεί να επα­να­λά­βει το απο­τέ­λε­σμα του Σεπτεμ­βρίου 2015. Δεν μπορεί, δηλαδή, να περάσει τη Νέα Δημο­κρα­τία που έχει σταθερή πρωτιά εδώ και αρκετό καιρό. Από ορι­σμένη άποψη μπορεί και να μην το επι­διώ­ξει, εφόσον δεν είναι λίγοι που υπο­στη­ρί­ζουν ότι οι εκλογές θα οδη­γή­σουν απλώς στη «δεξιά παρέν­θεση» και μέσω αυτής στην επι­στροφή του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία. Όμως, αυτό απαιτεί ένα καλό απο­τέ­λε­σμα, με μικρή διαφορά, που να κρατάει μέσα στο παι­χνίδι τον ΣΥΡΙΖΑ και τον Αλέξη Τσίπρα (που στα 44 παρα­μέ­νει ένας από τους νεα­ρό­τε­ρους πολι­τι­κούς ηγέτες στην Ευρώπη).

Αντε­πι­χει­ρή­ματα

Όμως, υπάρ­χουν και σοβαρά αντε­πι­χει­ρή­ματα σε αυτή την επιλογή. Καταρ­χάς αυτή τη στιγμή ο ΣΥΡΙΖΑ βρί­σκε­ται αντι­μέ­τω­πος με ένα μεγα­λύ­τερο του ανα­με­νό­με­νου κλίμα δυσα­ρέ­σκειας για τη συμ­φω­νία για το «ονο­μα­το­λο­γικό». Δεν είναι λίγοι εκείνοι που υπο­στη­ρί­ζουν ότι με την πρω­το­βου­λία του ο ΣΥΡΙΖΑ έκανε ένα κρίσιμο λάθος τακτι­κής. Εκεί όπου η δυσα­ρέ­σκεια για τα κυβερ­νη­τικά μέτρα έπαιρνε κυρίως κατα­κερ­μα­τι­σμένο και παθη­τικό τρόπο, ήταν περισ­σό­τερο «γκρίνια» παρά «οργή», το Μακε­δο­νικό έρχεται ως κατα­λύ­της να λει­τουρ­γή­σει ως κοινό σημείο που ενο­ποιεί και επι­τεί­νει τη δυσα­ρέ­σκεια. Με αυτή την έννοια όσο πιο κοντά είμαστε στη φόρτιση για τη συμ­φω­νία τόσο πιο δύσκολα είναι για τον ΣΥΡΙΖΑ.

Έπειτα, υπάρχει και το ερώτημα των αντι­δρά­σεων των «θεσμών». Όπως και να το κάνουμε μια προ­ε­κλο­γική εκστρα­τεία σημαί­νει ότι η πολι­τική συζή­τηση ανοίγει και ο πει­ρα­σμός να δια­κυ­βευ­τούν όσα έχουν κατο­χυ­ρω­θεί ως δεσμεύ­εις είναι υπαρ­κτός. Γι’ αυτό το λόγο οι «θεσμοί» με τίποτα δεν θα ήθελαν πρόωρες εκλογές που θα σήμαι­ναν ότι θα άνοιγε συζή­τηση για μη εφαρ­μογή πλευρών της συμ­φω­νίας του Eurogroup.

Σε αυτό ας προ­σθέ­σουμε και την παρά­με­τρο της συμ­φω­νίας για το «ονο­μα­το­λο­γικό». Τόσο η αμε­ρι­κα­νική όσο και η ευρω­παϊκή πλευρά αντι­με­τω­πί­ζουν ως θετική εξέλιξη τη συμ­φω­νία. Είναι προ­φα­νές ότι θέλουν να τη δουν να επι­κυ­ρώ­νε­ται και από την ελλη­νική πλευρά. Αυτό σημαί­νει επι­κύ­ρωση από αυτή τη Βουλή, πιθα­νό­τατα με τον τρόπο που έχει προ­α­ναγ­γελ­θεί: οι ΑΝΕΛ θα κατα­ψη­φί­σουν αλλά η κυβέρ­νηση θα κερ­δί­σει κρί­σι­μες ψήφους κυρίως από το χώρο του Ποτα­μιού, όπου βου­λευ­τές όπως ο Σπύρος Δανέλ­λης έχουν τοπο­θε­τη­θεί θετικά.

Όμως, ο πιο βασικός λόγος που στον ΣΥΡΙΖΑ ξανα­σκέ­φτο­νται το ενδε­χό­μενο των πρόωρων εκλογών, είναι ακριβώς ότι έχουν δείξει ότι δεν προ­τι­μούν να κινού­νται με βάση προ­βλέ­ψι­μες επι­λο­γές. Γνω­ρί­ζουν, δηλαδή, ότι το σύνολο της αντι­πο­λί­τευ­σης είναι προ­σα­να­το­λι­σμένο σε αυτό το ενδε­χό­μενο και θα ήθελαν να ανα­τρέ­ψουν αυτούς τους σχε­δια­σμούς τους.

Δυνα­μική νίκης;

Έπειτα, εάν υπο­θέ­σουμε ότι στην ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ έχουν εκτι­μή­σει ότι δεν υπάρχει κανένα ενδε­χό­μενο να απο­κτή­σουν δυνα­μική νίκης και ότι αντί­θετα το φθι­νό­πωρο θα είναι ακόμη μέσα στον αρνη­τικό αντί­κτυπο με τη συμ­φω­νία με την πΓΔΜ, τότε είναι λογικό να θελή­σουν να κερ­δί­σουν χρόνο και να βελ­τιώ­σουν την εικόνα του ΣΥΡΙΖΑ.

Σε αυτή την περί­πτωση οι εκλογές είναι πιθανό να γίνουν μαζί με τις ευρω­ε­κλο­γές για να μπο­ρέ­σει η κυβέρ­νηση να εκμε­ταλ­λευ­τεί και την τάση οι ψηφο­φό­ροι να εκτο­νώ­νουν τη δυσα­ρέ­σκεια στη δεύτερη κάλπη και να ψηφί­ζουν πιο «μετρη­μένα» στη κάλπη των βου­λευ­τι­κών.

Βέβαια, σε ένα τέτοιο ενδε­χό­μενο έχουν να αντι­με­τω­πί­σουν το σκόπελο της εφαρ­μο­γής των μέτρων από το Γενάρη. Ως προς αυτό δεν είναι καθόλου τυχαία η προ­σπά­θεια να καλ­λιερ­γη­θεί εικόνα ότι το υπερ­πλε­ό­να­σμα και η διανομή του θα μπο­ρού­σαν να ακυ­ρώ­σουν τον αντί­κτυπο από τη μείωση των συντά­ξεων ή η προ­σπά­θεια που κάνει η κυβέρ­νηση να εξα­σφα­λί­σει μια έστω και μικρή χρονική μετά­θεση της εφαρ­μο­γής του μέτρου.

Σε ένα τέτοιο ενδε­χό­μενο η κυβέρ­νηση θα προ­σπα­θή­σει να εκμε­ταλ­λευ­τεί κάθε δυνα­τό­τητα για μέτρα φιλο­λαϊ­κού προφίλ ή για την αξιο­ποί­ηση εξε­λί­ξεων όπως η ανα­με­νό­μενη υπο­χώ­ρηση της ανεργία κάτω από το «ψυχο­λο­γικό» όριο του 20%.

Σε αυτό ας προ­σθέ­σουμε και μια άλλη πρω­το­βου­λία της κυβέρ­νη­σης: αυτή της συνταγ­μα­τι­κής ανα­θε­ώ­ρη­σης. Είναι σαφές ότι το επι­τε­λείο του ΣΥΡΙΖΑ έχει επεν­δύ­σει σε αυτό το ενδε­χό­μενο θεω­ρώ­ντας ότι με αυτό τον τρόπο θα μπο­ρέ­σει και τη συζή­τηση να μετα­το­πί­σει, συσπει­ρώ­νο­ντας ταυ­τό­χρονα ένα μέρος τόσο του παρα­δο­σια­κού αρι­στε­ρού όσο και του κεντρώου «εκσυγ­χρο­νι­στι­κού» ακρο­α­τη­ρίου που θεωρούν σημα­ντικά τα ζητή­ματα εκδη­μο­κρα­τι­σμού και θεσμι­κών τομών. Επι­πλέον, ο ΣΥΡΙΖΑ θεωρεί ότι ανοί­γο­ντας τα ζητή­ματα θεσμών μπορεί να απο­δο­μή­σει το φιλε­λεύ­θερο προφίλ του Κυριά­κου Μητσο­τάκη, για τον οποίο εκτι­μούν ότι έχει υπερ­βο­λι­κές δεσμεύ­εις προς την παρα­δο­σιακή δεξιά πτέρυγα της Νέας Δημο­κρα­τίας.