Η Ελλάδα «δεν είναι κάτι, αλλά ούτε και τίποτα»…

Ο φιλό­σο­φος Βίτ­γκεν­σταϊν υπο­στή­ριζε ότι είναι αδύνατο να υπάρξει συζή­τηση περί προ­σω­πι­κών αισθη­μά­των όπως ο πόνος διότι «δεν είναι κάτι, αλλά ούτε και τίποτα».

Αυτό το αινιγ­μα­τικό από­φθεγμα είναι χρήσιμο στην προ­σπά­θεια να ανα­λο­γι­στούμε αν η άσχημη έκβαση της ελλη­νι­κής κρίσης θα επη­ρε­ά­σει αρνη­τικά και άλλα μέλη της Ζώνης του Ευρώ.

Για παρά­δειγμα, οι επεν­δυ­τές θα μπο­ρού­σαν να σκε­φτούν πως αν φύγει η Ελλάδα από την Ευρω­ζώνη, τότε θα μπο­ρούσε να ακο­λου­θή­σει η Πορ­το­γα­λία. Τότε θα μπο­ρού­σαν να απαι­τή­σουν υψη­λό­τερη οικο­νο­μική αντα­μοιβή για να δεχθούν να αγο­ρά­σουν πορ­το­γα­λικά κρατικά ομόλογα, αυξά­νο­ντας με αυτόν τον τρόπο το κόστος δανει­σμού της Πορ­το­γα­λίας. Μέχρι σήμερα η αδυ­να­μία της Ελλάδας να έρθει σε συμ­φω­νία με τους δανει­στές για το πώς θα πάρει νέα χρήματα δεν έχει ταρα­κου­νή­σει τις αγορές, με εξαί­ρεση την σχεδόν ανε­παί­σθητη αύξηση την περα­σμένη εβδο­μάδα της από­δο­σης των πορ­το­γα­λι­κών, ιτα­λι­κών και ισπα­νι­κών κρα­τι­κών ομο­λό­γων.

Οπως επι­ση­μαί­νει ο Λούκα Κατσου­λάνι της τρά­πε­ζας Unicredit, η συσχέ­τιση μεταξύ του κόστους δανει­σμού των Πορ­το­γα­λίας, Ιταλίας, Ισπα­νίας και Ελλάδας μειώ­νε­ται σταθερά από τα μέσα του περα­σμέ­νου έτους και μετά. Για παρά­δειγμα η συσχέ­τιση των ισπα­νι­κών δεκα­ε­τών ομο­λό­γων ήταν 0,6% τον Ιούνιο του 2014 (τιμή 1 σημαί­νει ότι ταυ­τί­ζε­ται η δια­κύ­μανση των απο­δό­σεων). Σήμερα η συσχέ­τιση είναι μικρό­τερη από 0,2%. Η ελλη­νική οικο­νο­μία συνει­σφέ­ρει το αμε­λη­τέο 1,8% στο ΑΕΠ της Ευρω­ζώ­νης. Οι τρά­πε­ζες της περιο­χής έχουν περιο­ρί­σει δρα­στικά την έκθεσή τους στην Ελλάδα. Οι πιστω­τές της χώρας είναι κυρίως επί­ση­μοι οργα­νι­σμοί. Για παρά­δειγμα η Ευρω­παϊκή Κεντρική Τράπεζα λέει ότι έχει έκθεση ύψους 110 δισ. ευρώ, ενώ η Ελλάδα πρέπει να απο­πλη­ρώ­σει δόση ύψους 775 εκατ. ευρώ προς το Διεθνές Νομι­σμα­τικό Ταμείο στις 12 Μαΐου.

Αν ξεμεί­νει από χρήματα η Ελλάδα, αυτό δεν θα σημάνει οικο­νο­μική κατα­στροφή για τους γεί­το­νές της. Ολα αυτά κάνουν πιο ενδια­φέ­ρον το ερώτημα που έθεσε αυτή την εβδο­μάδα σε ενη­με­ρω­τικό του σημεί­ωμα ο Γενς Νόρ­ντ­βιγκ, διευ­θυ­ντής του τμή­μα­τος ερευνών νομι­σμά­των της Nomura: Γιατί εξα­κο­λου­θεί να βρί­σκε­ται η Ελλάδα στο επί­κε­ντρο της προ­σο­χής αν θεω­ρεί­ται ασή­μα­ντη από οικο­νο­μι­κής και χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής απόψεως; Στην εαρινή σύνοδο του ΔΝΤ/Παγκό­σμιας Τρά­πε­ζας στην Ουά­σιγ­κτον την περα­σμένη εβδο­μάδα, το νούμερο ένα θέμα συζή­τη­σης ήταν, καλά το μαντέ­ψατε, η Ελλάδα. Η απά­ντηση οφεί­λε­ται εν μέρει στην επι­θυ­μία μας να παρα­κο­λου­θούμε κατα­στρο­φές: στο νοσηρό ενδια­φέ­ρον να δια­πι­στώ­σουμε αν θα δια­λυ­θεί η Ευρω­ζώνη.

Η έλλειψη εξά­πλω­σης της ανη­συ­χίας θα μπο­ρούσε επίσης να οφεί­λε­ται στην προσ­δο­κία των επεν­δυ­τών ότι με κάποιο τρόπο θα συνα­φθεί συμ­φω­νία η οποία θα απο­τρέ­ψει τη χρε­ο­κο­πία της Ελλάδας και θα επι­τρέ­ψει στη χώρα να παρα­μεί­νει στο ευρώ. Για παρά­δειγμα, η Pimco εκτι­μάει ότι υπάρχει πιθα­νό­τητα 30% να συμβεί ένα ατύχημα που θα οδη­γή­σει στην έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ, γεγονός που σημαί­νει ότι υπάρχει πιθα­νό­τητα 70% να παρα­μεί­νει ενωμένη η Ευρω­ζώνη. Ομως ο πιο σημα­ντι­κός λόγος για τον οποίο παρα­μέ­νει η Ελλάδα στο επί­κε­ντρο της προ­σο­χής είναι, νομίζω, το στοι­χείο της αβε­βαιό­τη­τας, το δίλημμα κάτι/τίποτε. Μπορεί να απο­δει­χθεί ότι η εξά­πλωση της κρίσης είναι πράγ­ματι πιθανή, μπορεί και όχι. Ο Νόρ­ντ­βιγκ συμ­φω­νεί: Απλώς οι επεν­δυ­τές δεν είναι ακόμη σίγου­ροι. Βασική τους υπόθεση είναι ότι η Ελλάδα δεν θα απο­τε­λέ­σει σημα­ντικό πρό­βλημα από την άποψη της δια­χεί­ρι­σης των μεγάλων χαρ­το­φυ­λα­κίων, ακόμη και αν απο­δει­χτεί πραγ­μα­τική τρα­γω­δία σε τοπικό επίπεδο.

Πώς μπο­ρούμε όμως να είμαστε βέβαιοι; Δεν έχεις κάθε μέρα μια χώρα στα πρόθυρα της εξόδου από την Ευρω­ζώνη. Οι ηγέτες της Ευρω­ζώ­νης επι­μέ­νουν ομο­φώ­νως ότι έχουν λάβει μέτρα προ­στα­σίας απέ­να­ντι στην Ελλάδα και ότι το κοινό νόμισμα μπορεί να αντέξει την απο­χώ­ρηση του πιο αδύ­να­μου μέλους του. Μπορεί να έχουν δίκιο. Αλλά δεν θα μάθουμε αν θα υπάρξει μετά­δοση της κρίσης ή όχι μέχρι η Ελλάδα να βγει από το ευρώ.

Καθη­με­ρινή