Έρευνα: Πως ενημερώνονται οι Έλληνες στην εποχή των fake news;

ντυ­πω­σιακά είναι τα ευρή­ματα της πρώτης έρευνας που διε­νερ­γή­θηκε στην Ελλάδα για τα fake news από την Palmos Analysis και την οποία δημο­σιεύει το Tvxs.gr.

Περίπου το 82% των ερω­τη­θέ­ντων πολιτών δηλώ­νουν ότι έχουν αντι­λη­φθεί κάποια ψευδή είδηση στην ειδη­σε­ο­γρα­φία που παρα­κο­λου­θούν ενώ το 53% δηλώ­νουν ότι έχουν επη­ρε­α­στεί από κάποια είδηση που στη συνέ­χεια απο­δεί­χτηκε ψευδής.

Όσον αφορά τους τομείς εμφά­νι­σης των ψευδών ειδή­σεων, σύμφωνα με την έρευνα που διε­νερ­γή­θηκε στη Θεσ­σα­λο­νίκη, το 95% των ερω­τη­θέ­ντων απαντά ότι τις εντο­πί­ζει στην Πολι­τική. Η Οικο­νο­μία ακο­λου­θεί με 85% και το προ­σφυ­γικό με 74%.

Η έρευνα δίνει απα­ντή­σεις σε ενδια­φέ­ρο­ντα και χρήσιμα ερω­τή­ματα, όπως: πόσο εμπι­στεύ­ο­νται οι πολίτες τα ΜΜΕ στην εποχή των ψευδών ειδή­σεων, πόσο αξιό­πι­στα θεωρούν τα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης και πόσο εμπι­στεύ­ο­νται τις ενη­με­ρω­τι­κές ιστο­σε­λί­δες, τα ΜΜΕ εθνικής και τοπικής εμβέ­λειας, το ραδιό­φωνο και τις εφη­με­ρί­δες;

Εξαι­ρε­τικό ενδια­φέ­ρον έχουν επίσης, οι απα­ντή­σεις στην ερώτηση «πώς αξιο­λο­γείτε ή ελέγ­χετε την αξιο­πι­στία / εγκυ­ρό­τητα μίας είδησης;», τα ποσοστά όσον αφορά τα fake news  στα τηλε­ο­πτικά κανάλια εθνικής εμβέ­λειας, αλλά και τα fake news που αφο­ρού­σαν το συλ­λα­λη­τή­ριο της Θεσ­σα­λο­νί­κης για το Μακε­δο­νικό.

Απήχηση κατη­γο­ριών ειδή­σεων

Στο ερώτημα που αφορά την απήχηση δια­φό­ρων κατη­γο­ριών ειδή­σεων – δηλαδή ποιες κατη­γο­ρίες ειδή­σεων παρα­κο­λου­θεί κυρίως – το 65% των ερω­τη­θέ­ντων απαντά «Πολι­τική» και το 43% «Οικο­νο­μία». Το προ­σφυ­γικό βρί­σκε­ται μόλις στο 7%.

Η εμπι­στο­σύνη

Ως προς την εμπι­στο­σύνη που έχουν στις πηγές ενη­μέ­ρω­σης, με βάση την κλίμακα από το 1 (Καθόλου) έως το 5 (Πολύ), οι ερω­τη­θέ­ντες εμπι­στεύ­ο­νται περισ­σό­τερο την οικο­γέ­νεια και τον κοι­νω­νικό περί­γυρο και δίνουν το χαμη­λό­τερο «βαθμό» στα ΜΜΕ εθνικής εμβέ­λειας. Ραδιό­φωνο και δια­δί­κτυο λαμ­βά­νουν «3» ενώ οι εφη­με­ρί­δες πανελ­λα­δι­κής κυκλο­φο­ρίας βρί­σκο­νται στην προ­τε­λευ­ταία θέση.

Διείσ­δυση και επί­δραση ψευδών ειδή­σεων

Το 82% των ερω­τη­θέ­ντων δηλώνει ότι έχει αντι­λη­φθεί κάποια ψευδή είδηση στην ειδη­σε­ο­γρα­φία ενώ εξαι­ρε­τικό ενδια­φέ­ρον έχει η παρα­δοχή του 53% που ομο­λο­γεί ότι επη­ρε­ά­στηκε από κάποια είδηση που στη συνέ­χεια απο­δεί­χτηκε ψευδής.

Τομείς εμφά­νι­σης ψευδών ειδή­σεων 

Ανα­φο­ρικά με τους τομείς που εμφα­νί­ζο­νται οι ψευδείς ειδή­σεις η Πολι­τική συγκε­ντρώ­νει ποσοστό 95%, η οικο­νο­μία 85% και το προ­σφυ­γικό 74%. Στο τέλος της λίστας βρί­σκο­νται η ασφά­λεια και η εγκλη­μα­τι­κό­τητα με 59% και ο αθλη­τι­σμός με 46%.

Οι τρόποι ελέγχου και αξιο­πι­στίας / εγκυ­ρό­τη­τας μιας είδησης

Σε ποσοστό 61% οι ερω­τη­θέ­ντες απά­ντη­σαν ότι δια­σταυ­ρώ­νουν την είδηση με άλλα μέσα και πηγές. Ωστόσο, το 11% δεν κάνει τίποτα για τη δια­σταύ­ρωση της είδησης, ενώ το 1% χρη­σι­μο­ποιεί ειδικό λογι­σμι­κού εντο­πι­σμού ψευδών ειδή­σεων.

Σε ποια ΜΜΕ εμφα­νί­ζο­νται ψευδείς ειδή­σεις

Με ποσοστό 49% οι ερω­τη­θέ­ντες απα­ντούν – ως πρώτη επιλογή – ότι fake news εντο­πί­ζουν κυρίως στα τηλε­ο­πτικά κανάλια εθνικής εμβέ­λειας. Ποσοστό 16% τα εντο­πί­ζει κυρίως στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης και 14% σε εναλ­λα­κτι­κές ή ανώ­νυ­μες ενη­με­ρω­τι­κές ιστο­σε­λί­δες. Καλύ­τερα τα πάνε οι επώ­νυ­μες ενη­με­ρω­τι­κές ιστο­σε­λί­δες με 5%.

Tα fake news για το συλ­λα­λη­τή­ριο της Θεσ­σα­λο­νί­κης

Στην έρευνα τέθηκαν επίσης, ερω­τή­ματα για τα fake news που κυκλο­φό­ρη­σαν σε σχέση με το συλ­λα­λη­τή­ριο της Θεσ­σα­λο­νί­κης για το Μακε­δο­νικό.

Fake News και ΕΕ

Ακο­λου­θούν κάποιοι πίνακες με συγκρι­τικά απο­τε­λέ­σματα με βάση την πανευ­ρω­παϊκή έρευνα του ευρω­βα­ρό­με­τρου για τα fake news που έγινε επίσης τον Φεβρουά­ριο.

Εμπι­στο­σύνη ανά μέσο: 

Όσον αφορά τη συχνό­τητα των fake news σε ευρω­παϊκό επίπεδο το 37% ανα­φέ­ρει ότι συναντά ψευδείς ειδή­σεις κάθε μέρα ενώ σε πανελ­λα­δικό επίπεδο την ίδια απά­ντηση δίνει το 55%.

Τέλος όσον αφορά τους θεσμούς ή παρά­γο­ντες που πρέπει να δράσουν για να στα­μα­τή­σει η δια­σπορά των ψευδών ειδή­σεων, το 45% σε ευρω­παϊκό επίπεδο απαντά ότι πρέπει να δράσουν οι δημο­σιο­γρά­φοι, το 39% οι εθνικές αρχές, το 36% οι επι­χει­ρή­σεις τύπου και ΜΜΕ, το 32% οι ίδιοι οι πολίτες και το 26% τα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης.

Η ταυ­τό­τητα της έρευνας 

Η έρευνα της Palmos Analysis διε­ξή­χθη από τις 6 έως τις 13 Φεβρουα­ρίου 2018, σε δείγμα 802 ατόμων – άνδρες και γυναί­κες ηλικίας άνω των 17 ετών -, στην ευρύ­τερη περιοχή της Θεσ­σα­λο­νί­κης, για λογα­ρια­σμό της Δημο­τι­κής Εται­ρίας Πλη­ρο­φό­ρη­σης, Θεά­μα­τος και Επι­κοι­νω­νίας του Δήμου Θεσ­σα­λο­νί­κης.