Δρ Δημήτρης Ματθαίος: Ο επιστήμονας πίσω από τις πρωτοποριακές θεραπείες του Ογκολογικού Τμήματος του Περιφερειακού Νοσοκομείου Ρόδου

Κύριε Ματθαίε, σε μια περίοδο που το Νοσο­κο­μείο της Ρόδου βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο εξαι­τίας της υπο­στε­λέ­χω­σης, ακού­σαμε την ευχά­ρι­στη είδηση ότι το Ογκο­λο­γικό Τμήμα κατέ­γραψε ακόμα μια επι­τυ­χία με την εφαρ­μογή μιας πρω­το­πο­ρια­κής θερα­πείας για τον καρκίνο του προ­στάτη.

Πράγ­ματι, στις 16 Ιουνίου υπε­βλήθη ο πρώτος ασθενής από τα Δωδε­κά­νησα και ανάμεσα στους πρώτους στην Ελλάδα σε μια πρω­το­πο­ριακή θερα­πεία που αφορά τον καρκίνο του προ­στάτη. Πρό­κει­ται για την θερα­πεία με ραδιε­νεργό Lutetium-177 PSMA που αφορά ασθε­νείς με μετα­στα­τικό ορμο­νο­ά­ντοχο καρκίνο προ­στάτη όπου έχουν εξα­ντλη­θεί οι υπάρ­χου­σες θερα­πευ­τι­κές επι­λο­γές.

Κι αυτό βέβαια μέσα σε σύντομο χρονικό διά­στημα από τη λει­τουρ­γία του Τμή­μα­τος.

Το Ογκο­λο­γικό Τμήμα στο Νοσο­κο­μείο της Ρόδου ξεκί­νησε τη λει­τουρ­γία του στις 26 Ιουνίου 2018, ακριβώς πριν από τέσσερα χρόνια. Στα τέσσερα χρόνια λει­τουρ­γίας μας, συμπλη­ρώ­νουμε 12.000 χημειο­θε­ρα­πείες, που απο­τε­λεί έναν τερά­στιο αριθμό με δεδο­μένο ότι είμαστε μόνον δύο ογκο­λό­γοι. Αν ανα­λο­γι­στεί κανείς ότι καλύ­πτουμε τους 115.000 μόνι­μους κατοί­κους και 90.000 κατοί­κους της Δωδε­κα­νή­σου ο αριθμός των καρ­κι­νο­πα­θών των Δωδε­κα­νή­σων ναι μεν δεν δια­φέ­ρει ανα­λο­γικά σε σχέση με άλλες περιο­χές, δια­φέ­ρει όμως ως προς το προ­σω­πικό που εξυ­πη­ρε­τεί τους ασθε­νείς διότι αντί­στοιχο όγκο δου­λειάς έχουν Ογκο­λο­γικά Τμήματα με πολύ μεγα­λύ­τερη στε­λέ­χωση. Αυτό που κατα­φέ­ραμε με τη λει­τουρ­γία του Ογκο­λο­γι­κού, είναι αντί να πρέπει οι ασθε­νείς από τη Ρόδο και από τα Δωδε­κά­νησα να μετα­κι­νη­θούν στην Αθήνα κυρίως και δευ­τε­ρευό­ντως στην Κρήτη, κατά ένα συντρι­πτικό ποσοστό πλέον μένουν και κάνουν τις θερα­πείες τους εδώ. Ανα­λαμ­βά­νουμε και αντι­με­τω­πί­ζουμε με επι­τυ­χία όλο το φάσμα των κακοη­θειών. Κι αυτό φάνηκε από το lock down όπου μάς ζητή­θηκε η συν­δρομή για κάποιους ασθε­νείς που δεν μπο­ρού­σαν να μετα­βούν στην Αθήνα για τις θερα­πείες τους, οι οποίοι δεν ξεπερ­νού­σαν τους 12 για όλα τα Δωδε­κά­νησα και εκ των οποίων οι περισ­σό­τε­ροι συνέ­χι­σαν τις θερα­πείες τους σε εμάς μέχρι το τέλος.

Πώς ερμη­νεύ­ε­ται η αύξηση ασθενών που κατα­γρά­φε­ται κάθε χρόνο στο Ογκο­λο­γικό Τμήμα του Νοσο­κο­μείου της Ρόδου;

Η αύξηση των ασθενών που κατα­γρά­φε­ται κατά περίπου 30% κάθε έτος δεν οφεί­λε­ται στην αύξηση των περι­στα­τι­κών καρ­κί­νων στην περιοχή μας, αλλά γιατί σιγά σιγά έχουμε απορ­ρο­φή­σει όλους τους ασθε­νείς που εμπι­στεύ­ο­νται το Τμήμα και μένουν στη Ρόδο ή έρχο­νται από τα άλλα νησιά για να κάνουν τις θερα­πείες τους. Στο Τμήμα μας, χρη­σι­μο­ποιούμε όλη την γκάμα, όλα τα όπλα της ογκο­λο­γίας ακριβώς όπως συμ­βαί­νει στα μεγάλα κέντρα της Ελλάδας και του εξω­τε­ρι­κού.

Και να πούμε βέβαια ότι αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που γίνο­νται πρω­το­πο­ρια­κές θερα­πείες στο Ογκο­λο­γικό Τμήμα της Ρόδου στο σχετικά σύντομο χρονικό διά­στημα που λει­τουρ­γεί.

Πράγ­ματι, δεν είναι αυτή η μονα­δική πρωτιά του Ογκο­λο­γι­κού Τμή­μα­τος. Έχουμε εφαρ­μό­σει έξι προ­γράμ­ματα πρώιμης πρό­σβα­σης που σημαί­νει ότι έξι νέα φάρμακα τα χρη­σι­μο­ποι­ή­σαμε από τους πρώτους στην Ελλάδα. Σε αρκετές περι­πτώ­σεις δε, πολύ πιο γρήγορα από πανε­πι­στη­μιακά κέντρα. Αυτό συμ­βαί­νει και το κάνουμε ήδη από το 2018. Φρο­ντί­ζουμε να έχουμε επαφές με το εξω­τε­ρικό και ενη­με­ρω­νό­μα­στε για φάρμακα τα οποία έχουν λάβει έγκριση, δεν είναι πει­ρα­μα­τικά δηλαδή, απλώς δεν έχουν κυκλο­φο­ρή­σει ακόμα στην Ελλάδα. Επο­μέ­νως, ναι, δεν είναι η πρώτη φορά που στο Ογκο­λο­γικό Τμήμα έγινε κάτι και­νο­τόμο κι αυτό είναι μια κατά­κτηση όχι μόνο δική μας αλλά του Νοσο­κο­μείου της Ρόδου. Πρό­σφατα επίσης είχαμε παρου­σιά­σει σε μια ερευ­νη­τική εργασία που έκανε αίσθηση διεθνώς και αφορά μια νέα γενιά φαρ­μα­κευ­τι­κών ουσιών. Δεν έχουν ξεκι­νή­σει ακόμα οι κλι­νι­κές δοκιμές σε ανθρώ­πους, όμως είχα ασχο­λη­θεί προ­σω­πικά με αυτό στην Αμερική. Πρό­κει­ται για μια δημο­σί­ευση που παρου­σιά­ζει πώς αυτού του τύπου οι θερα­πείες μαζί με την ανο­σο­θε­ρα­πεία που είναι από τις πιο και­νο­τό­μες θερα­πείες που δια­θέ­τουμε, αν συν­δυα­στούν, θα απο­τε­λέ­σουν το μέλλον στη θερα­πεία του καρ­κί­νου.

Η εμπει­ρία σας στην Αμερική, φαί­νε­ται ότι έχει ανοίξει το δρόμο για πρω­το­πο­ρια­κές θερα­πείες και στην Ελλάδα.

Με την συγκε­κρι­μένη πρω­το­πο­ριακή θερα­πεία που έλαβε ο ασθενής μας πριν από μερικές ημέρες και αφορά στον καρκίνο του προ­στάτη καθώς και αντί­στοι­χες σύγ­χρο­νες θερα­πείες, πράγ­ματι είχα ασχο­λη­θεί στην Αμερική. Στην ουσία είναι ένα πρότυπο εξα­το­μι­κευ­μέ­νης ιατρι­κής. Προη­γή­θη­καν αρκετές εξε­τά­σεις κι ένα τρίμηνο προ­ε­τοι­μα­σίας για να φτά­σουμε να χορη­γη­θεί αυτή η θερα­πεία στον ασθενή μας η οποία προ­ϋ­πο­θέ­τει συνερ­γα­σία του ογκο­λό­γου με συνα­δέλ­φους πυρη­νι­κούς ιατρούς όπως έγινε στην περί­πτωσή μας με το Τμήμα Πυρη­νι­κής Ιατρι­κής του νοσο­κο­μείου Ευαγ­γε­λι­σμός στην Αθήνα.

Ο ογκο­λό­γος είναι εκείνος που θα κρίνει στην πορεία της νόσου του καρ­κί­νου του προ­στάτη με τι όπλα κάθε φορά θα την κατα­πο­λε­μή­σει σε συνερ­γα­σία με συνα­δέλ­φους άλλων ειδι­κο­τή­των όπως είναι οι ουρο­λό­γοι, οι ακτι­νο­θε­ρα­πευ­τές, οι πυρη­νι­κοί ιατροί, οι παθο­λο­γο­α­να­τό­μοι, οι μορια­κοί βιο­λό­γοι.

Το γεγονός όμως ότι οι ασθε­νείς αυτοί πριν χρόνια είχαν κακή πρό­γνωση και τώρα χρη­σι­μο­ποιούμε ό,τι πιο και­νού­ριο υπάρχει, είναι ένα παρά­δειγμα εξα­το­μι­κευ­μέ­νης ιατρι­κής, όπως προ­σπα­θούμε να κάνουμε σε όλους τους ασθε­νείς μας σε όλους τους τύπους καρ­κί­νου.

Αυτό είναι το μέλλον στη θερα­πεία, η εξα­το­μι­κευ­μένη ιατρική;

Αυτό είναι και το παρόν και βεβαίως το μέλλον.

Πάντως, όταν ακούμε τη λέξη καρ­κί­νος πόσω μάλλον σε μια διά­γνωση, η ίαση δεν είναι το πρώτο πράγμα που μας έρχεται στο μυαλό.

Σήμερα έχουμε σύγ­χρο­νες μεθό­δους για να δια­γνώ­σουμε τον καρκίνο. Υπάρχει υπερ­διά­γνωση σε σχέση με το παρελ­θόν. Αυτό είναι καλό διότι όσο πρω­ι­μό­τερα γίνει η διά­γνωση μιας κακο­ή­θειας τόσες περισ­σό­τε­ρες πιθα­νό­τη­τες πλήρους ίασης υπάρ­χουν. Σε ό,τι αφορά στην πλήρη ίαση έχουμε πολλά παρα­δείγ­ματα από τον καρκίνο των όρχεων, καρκίνο μαστού σε πρώιμο στάδιο, καρκίνο παχέους εντέρου σε πρώιμο στάδιο… Είναι κακο­ή­θειες που αν τις εντο­πί­σεις νωρίς επι­τυγ­χά­νε­ται πλήρης ίαση. Παλαιό­τερα η πλήρης ίαση ήταν εμφανής μόνο στα παι­δά­κια με κακο­ή­θειες, που έπαιρ­ναν θερα­πεία, οι οποίες σε ένα ποσοστό πάνω από 80% είναι ιάσιμες. Σήμερα, ακόμα και σε περι­πτώ­σεις που τα πράγ­ματα είναι δύσκολα και το προσ­δό­κιμο ζωής παλιά ήταν κάτω από εξάμηνο, αυτό έχει επι­μη­κυν­θεί έως και πάνω από πεντα­ε­τία κι αυτό είναι εξαι­ρε­τικό.

Ο στόχος που έχετε θέσει για το Ογκο­λο­γικό Τμήμα ποιος είναι;

Βασική μου επι­δί­ωξη είναι να κατα­φέ­ρουμε να εντά­ξουμε στο οργα­νό­γραμμα του Νοσο­κο­μείου, το οποίο καθο­ρί­ζει και το μέλλον του, τέσ­σε­ρις ογκο­λό­γους για το Τμήμα μας. Αν αυτό συμβεί, τότε εκτός από το Ογκο­λο­γικό Τμήμα θα μπο­ρέ­σουμε να λει­τουρ­γή­σουμε και Ογκο­λο­γική Κλινική. Σήμερα οι ασθε­νείς κάνουν τις θερα­πείες τους μέχρι το μεση­μέρι και μετά το τμήμα μας κλείνει. Αν όμως γίνει κλινική θα μπο­ρούμε να νοση­λεύ­ουμε τους ασθε­νείς με επι­πλο­κές που χρειά­ζο­νται φρο­ντίδα και σε μια τέτοια περί­πτωση νοση­λεύ­ο­νται στις παθο­λο­γι­κές κλι­νι­κές. Από εκεί και πέρα άμεσος στόχος μας είναι να στε­λε­χω­θεί το Τμήμα με του­λά­χι­στον έναν ακόμα ειδικό ογκο­λόγο και βεβαίως με νοση­λευ­τικό προ­σω­πικό. Όπως έχετε γράψει ξανά στη “δημο­κρα­τική”, στο Ογκο­λο­γικό Τμήμα του Νοσο­κο­μείου της Ρόδου με δύο ιατρούς ογκο­λό­γους και τέσ­σε­ρις νοση­λευ­τές εξυ­πη­ρε­τούμε μεγα­λύ­τερο αριθμό ασθενών στα εξω­τε­ρικά ιατρεία και γίνο­νται περισ­σό­τε­ρες χημειο­θε­ρα­πείες απ’ ότι για παρά­δειγμα στην Ογκο­λο­γική Κλινική του Βενι­ζέ­λειου Νοσο­κο­μείου στην Κρήτη που δια­θέ­τει 5 για­τρούς και 12 νοση­λευ­τές! Αυτά τα απο­τε­λέ­σματα, οφεί­λο­νται στην τιτάνια προ­σπά­θεια όλων μας στο Ογκο­λο­γικό Τμήμα του Νοσο­κο­μείου της Ρόδου αλλά και στο μεράκι που έχουμε. Παίζει σημα­ντικό ρόλο και το γεγονός ότι τόσο εγώ όσο και η εξαί­ρετη συνά­δελ­φός μου ογκο­λό­γος Μαρία Παρα­σκευά που μαζί λει­τουρ­γούμε το Τμήμα μας και δίνουμε καθη­με­ρινά τον αγώνα μας, είμαστε νέοι σε ηλικία και μπο­ρούμε να εργα­ζό­μα­στε με εξα­ντλη­τι­κούς ρυθμούς. Όμως ξέρετε ότι και οι ανθρώ­πι­νες αντοχές είναι πεπε­ρα­σμέ­νες και εκεί είναι που πρέπει να τεθεί εμφα­τικά το ζήτημα της τερά­στιας υπο­στε­λέ­χω­σης του νοσο­κο­μείου μας που βέβαια αφορά όλες τις ειδι­κό­τη­τες. Στο σημείο αυτό θέλω να πω ότι όλοι οι συνά­δελ­φοί μου στο νοσο­κο­μείο είναι εξαι­ρε­τι­κοί, υπερ­βάλ­λουν καθη­με­ρινά εαυτόν για να κρα­τή­σουν όρθιο το νοσο­κο­μείο μας και τους αξίζει όχι μόνο το χει­ρο­κρό­τημα αλλά και η έμπρα­κτη στήριξη της πολι­τείας. Όσον αφορά στο Τμήμα μας, είναι μεγάλη ικα­νο­ποί­ηση για εμένα η ανά­δειξη της ποιό­τη­τας της δου­λειάς μας και ειδικά όταν κατα­ξιω­μέ­νοι συνά­δελ­φοι Ογκο­λό­γοι από Τμήματα της Αθήνας λένε σε ασθε­νείς από τα Δωδε­κά­νησα που απευ­θύ­νο­νται σε εκεί­νους, να απευ­θυν­θούν σε εμάς γιατί θα έχουν την ίδια ποιο­τική παροχή υπη­ρε­σιών υγείας και δεν χρειά­ζε­ται να ταλαι­πω­ρού­νται με μετα­κι­νή­σεις.

Είναι αλήθεια ότι μέχρι το 2018 ένας καρ­κι­νο­πα­θής από τα Δωδε­κά­νησα πέρα από το ψυχο­λο­γικό κόστος έπρεπε να επω­μι­στεί και το δυσβά­στα­κτο οικο­νο­μικό κόστος των μετα­κι­νή­σεων προς την Αθήνα, τη Θεσ­σα­λο­νίκη ή την Κρήτη.

Βεβαίως κι ακριβώς επειδή υπήρχε αυτή η κατά­σταση, όσοι δεν είχαν την οικο­νο­μική δυνα­τό­τητα δεν έκαναν θερα­πεία. Και γι αυτό έχουμε έναν λόγο παρα­πάνω να είμαστε υπε­ρή­φα­νοι για όσα έχουμε κατα­φέ­ρει στη Ρόδο, σε συνερ­γα­σία με τα δίκτυά μας στην Ελλάδα, όπως είναι το Πανε­πι­στη­μιακό Νοσο­κο­μείο της Κρήτης όπου οι ασθε­νείς κάνουν εκεί τις ακτι­νο­θε­ρα­πείες τους, ή με συνα­δέλ­φους άλλων κέντρων της Ελλάδος και του εξω­τε­ρι­κού που μας εμπι­στεύ­ο­νται και μας θεωρούν ισό­τι­μους εταί­ρους και μέσα από αυτή τη συνερ­γα­σία παίρ­νουμε κι εμείς σημα­ντική στήριξη.

Και κάπως έτσι υποθέτω ανοίγει ο δρόμος για τις πρω­το­πο­ρια­κές θερα­πείες που λέγαμε πριν, σε ένα μάλιστα περι­φε­ρειακό νοσο­κο­μείο με τα πλείστα όσα προ­βλή­ματα.

Ναι, είναι ένα πάθος που πάντα με χαρα­κτή­ριζε και αφορά στη διαρκή ανα­ζή­τηση των νέων και και­νο­τό­μων θερα­πειών, θερα­πειών που όπως είπα και πριν είναι εξα­το­μι­κευ­μέ­νες για κάθε ασθενή και δίνουν ποιό­τητα ζωής. Δεν είναι μόνο το ζητού­μενο να δίνουμε απλά επι­μή­κυνση του προσ­δό­κι­μου της ζωής, αλλά και θερα­πείες χωρίς παρε­νέρ­γειες. Αυτό που μου αρέσει να λέω είναι ότι ένας από τους στόχους μας πρέπει να είναι να δίνουμε «ζωή στα χρόνια και όχι μόνο χρόνια για ζωή».

Πώς μπορεί κατά τη γνώμη σας να βελ­τιω­θεί η κατά­σταση στο Νοσο­κο­μείο μας;

Αν θέλουμε να είμαστε ρεα­λι­στές, πρέπει να απο­δε­χθούμε ότι στη Ρόδο μπορεί να προ­κη­ρύσ­σο­νται θέσεις ιατρι­κού προ­σω­πι­κού αλλά να μην εκδη­λώ­νε­ται ενδια­φέ­ρον από συνα­δέλ­φους. Γι’ αυτό κατά τη γνώμη μου θα πρέπει να προ­κη­ρυ­χθούν θέσεις σε βαθμό Επι­με­λητή Α΄και Διευ­θυ­ντή, που συνε­πά­γο­νται άλλο μισθο­λο­γικό κλι­μά­κιο και άλλη προ­ο­πτική εξέ­λι­ξης. Επίσης πρέπει να δοθεί και επι­πλέον οικο­νο­μικό κίνητρο σε όλους τους ειδι­κούς και ειδι­κευό­με­νους για­τρούς που έρχο­νται στο Νοσο­κο­μείο της Ρόδου όπως επίσης να εξε­τα­στεί η επα­να­φορά του κινή­τρου της επι­δό­τη­σης του 30% για την αγορά κατοι­κίας από για­τρούς και νοση­λευ­τές που θα επι­λέ­ξουν να υπη­ρε­τή­σουν σε περι­φε­ρειακό νοσο­κο­μείο.

Επι­πλέον, η αλήθεια είναι ότι ένας γιατρός θα επι­λέ­ξει να εργα­στεί σε ένα δημόσιο νοσο­κο­μείο στο οποίο υπάρχει μια στοι­χειώ­δης στε­λέ­χωση. Τώρα που το πρό­βλημα της υπο­στε­λέ­χω­σης του Νοσο­κο­μείου της Ρόδου είναι ακόμα πιο έντονο και έχει ακου­στεί ακόμα περισ­σό­τερο, δύσκολα θα το επι­λέ­ξει κάποιος εξαι­τίας ακριβώς αυτών των συν­θη­κών. Διότι ποιος θα θέλει να έρθει για να εφη­με­ρεύει τον μισό μήνα για παρά­δειγμα, από τη στιγμή που δεν υπάρ­χουν γιατροί να μοι­ρα­στούν τις εφη­με­ρίες; Άρα εδώ απαι­τεί­ται πολι­τική βούληση για να επι­λυ­θούν τα προ­βλή­ματα στε­λέ­χω­σης. Απαι­τεί­ται επεί­γουσα ανα­συ­γκρό­τηση του Νοσο­κο­μείου της Ρόδου

Παρόλα αυτά, εσείς επι­λέ­ξατε τη Ρόδο.

Ναι, αρχικά τελείως συγκυ­ριακά διότι δεν είχα κάποια σχέση ή κατα­γωγή με το νησί. Όμως ήταν για μένα μια πρό­κληση και ένα προ­σω­πικό στοί­χημα η δημιουρ­γία του νέου ογκο­λο­γι­κού κέντρου στη Ρόδο που θα είχε σκοπό την κάλυψη των αναγκών των καρ­κι­νο­πα­θών της Ρόδου και των Δωδε­κα­νή­σων, αλλά και με απώτερο στόχο να κατα­στεί ένα κέντρο που δεν θα έχει να ζηλέψει τίποτα από τα υπό­λοιπα κέντρα της Ελλάδας. Χαί­ρο­μαι που μετά από τέσσερα χρόνια που σήμερα συμπλη­ρώ­νο­νται από την ίδρυσή του, το αρχικό αυτό όνειρο, εν πολλοίς πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε. Στο σημείο αυτό να τονίσω και την μεγάλη συνει­σφορά και βοήθεια που έδωσε ο Σύλ­λο­γος Καρ­κι­νο­πα­θών Δωδε­κα­νή­σου με την δρα­στή­ρια πρόεδρο του και καλή μου φίλη Μαρία Κρη­τι­κού για να στηθεί το Τμήμα με την βοήθεια εθε­λο­ντών του Συλ­λό­γου και δωρεών από την ροδιακή κοι­νω­νία που αγκά­λιασε το Τμήμα μας από την πρώτη μέρα. Δεν είναι υπερ­βολή ότι μετά από τέσσερα χρόνια στο νησί, το αισθά­νο­μαι σαν δεύτερη πατρίδα μου και έχω δεθεί με δεσμούς αγάπης με τον κόσμο της Ρόδου και των νησιών μας. Είναι υπέ­ρο­χοι άνθρω­ποι που με αγκά­λια­σαν από την πρώτη μέρα και τους ευχα­ρι­στώ γι’ αυτό πολύ.

Η ειδι­κό­τητα του ογκο­λό­γου πάντως είναι δύσκολη εξαι­τίας της φύσης της ασθέ­νειας και του γεγο­νό­τος ότι -δυστυχώς- έρχεται αντι­μέ­τω­πος με απώ­λειες.

Η δουλειά μας είναι πολύ δύσκολη. Και δυστυ­χώς σε κανένα πανε­πι­στή­μιο δεν διδά­σκε­ται η δια­χεί­ριση του ογκο­λο­γι­κού ασθε­νούς. Καταρ­χήν δένεσαι με τους ασθε­νείς, πρέπει όμως να βρεις ισορ­ρο­πία ως γιατρός γιατί θα πρέπει να πάρεις τον ασθενή από το χέρι, και στην ουσία να κάνεις ένα ταξίδι μαζί του το οποίο για άλλους θα είναι σύντομο, για άλλους θα είναι μεγάλο. Και σε αυτό το ταξίδι θα πρέπει να είσαι πατρική ή μητρική φιγούρα. Αυτό σημαί­νει ότι κάποιες φορές θα πρέπει να απα­λύ­νεις τον πόνο του ασθε­νούς με τρόπο παρη­γο­ρη­τικό, κάποιες φορές θα πρέπει να γίνεις πιο αυστη­ρός για να του δώσεις κου­ρά­γιο στην ουσία να μην τα παρα­τή­σει. Θα πρέπει να τον ψυχο­λο­γείς, να τον ενθαρ­ρύ­νεις… Αυτό που χαρα­κτη­ρί­ζει τη σχέση μας με τους ασθε­νείς, είναι οι εναλ­λα­γές μεταξύ νίκης και ήττας. Έχουμε περιό­δους που οι θερα­πείες μας απο­δί­δουν και έχουμε ύφεση της νόσου ή πλήρη ίαση αλλά σε κάποιες περι­πτώ­σεις αυτό δεν κρατάει για πάντα, κάποιες φορές ο ασθενής υπο­τρο­πιά­ζει άρα έχουμε και εναλ­λα­γές έντονων συναι­σθη­μά­των, χαράς και λύπης… Στην Αμερική αν δεν πεις ακριβώς στον ασθενή και στο περι­βάλ­λον του την εκτί­μηση με βάση τα στα­τι­στικά για το πόσο θα ζήσει, μπορεί ακόμα και να διω­χθείς ποινικά. Στην Ελλάδα είναι δια­φο­ρε­τικά, πολλές φορές έρχο­νται οι συγ­γε­νείς και μας λένε να μην πούμε την αλήθεια, ή όλη την αλήθεια στον ασθενή.

Σε αυτές τις περι­πτώ­σεις πρέπει ο γιατρός να ισορ­ρο­πή­σει σε ένα λεπτό σχοινί, ναι μεν δεν μπορεί να πει ψέματα αλλά θα πρέπει όμως και την αλήθεια να την δώσει με τέτοιο τρόπο ώστε να την αντέξει ο ασθενής. Οπότε θα έλεγα ότι ένα από τα δυσκο­λό­τερα πράγ­ματα που καλού­μα­στε να κάνουμε εμείς οι ογκο­λό­γοι είναι να ψυχο­λο­γή­σουμε πόση αλήθεια αντέχει ο κάθε ασθενής.