Δήμος Ρόδου: Ανίερες συμμαχίες σε ανιαρές εκλογές το 2028

• Με τη δεύτερη Κυριακή να καταργείται και τον δεύτερο γύρο να μεταφέρεται μέσα στο ίδιο ψηφοδέλτιο, οι κ.κ. Αλέξανδρος Κολιάδης, Τηλέμαχος Καμπούρης και Κώστας Χρυσοχοΐδης, που φέρονται επί του παρόντος υποψήφιοι, θα χρειάζονται ο ένας τους ψηφοφόρους του άλλου • Όλες οι ενδείξεις οδηγούν σε μια προεκλογική περίοδο χαμηλών τόνων, χωρίς μετωπικές συγκρούσεις και με το ουσιαστικό παιχνίδι να παίζεται μακριά από τα φώτα

Οι αυτοδιοικητικές εκλογές της 26ης Νοεμβρίου 2028 απέχουν ακόμη 26 μήνες, όμως στη Ρόδο το πολιτικό προσωπικό έχει ήδη αρχίσει να μετρά με νέο μέτρο. Ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που ψηφίστηκε στις 26 Ιουνίου 2026 μόνο με τις ψήφους της Νέας Δημοκρατίας και δημοσιεύθηκε ως νόμος 5314/2026, δεν άλλαξε απλώς τον τρόπο καταμέτρησης. Άλλαξε τη λογική με την οποία ένας υποψήφιος δήμαρχος απευθύνεται στους ψηφοφόρους του αντιπάλου του. Και στη Ρόδο, όπου τρία τουλάχιστον πρόσωπα φέρονται να ετοιμάζονται για τη διεκδίκηση του δημαρχείου, η αλλαγή αυτή αρχίζει να διαμορφώνει από τώρα την προεκλογική συμπεριφορά όλων.

Τι ακριβώς προβλέπει ο νόμος για το ψηφοδέλτιο
Ο νέος Κώδικας καταργεί τη δεύτερη Κυριακή. Οι εκλογές θα διεξάγονται σε έναν μόνο γύρο, την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου κάθε 5 χρόνια, με πρώτη εφαρμογή το 2028. Για τον ψηφοφόρο η βασική πράξη παραμένει ίδια. Σταυρώνει τον συνδυασμό που προτιμά και τους υποψήφιους συμβούλους του. Η καινοτομία βρίσκεται στο κάτω μέρος του ψηφοδελτίου, όπου παρατίθενται οι υπόλοιποι συνδυασμοί κατά σειρά ανακήρυξης. Εκεί ο εκλογέας μπορεί, εφόσον το επιθυμεί, να δηλώσει και μια εναλλακτική ψήφο, δηλαδή τη δεύτερη επιλογή του για δήμαρχο.
Η εναλλακτική αυτή ψήφος δεν μετρά πάντα. Αν ο πρώτος συνδυασμός ξεπεράσει το 42% συν μία ψήφο, εκλέγεται απευθείας και οι δεύτερες επιλογές δεν ανοίγονται καν. Αν όμως κανείς δεν περάσει το όριο αυτό, ενεργοποιείται η δεύτερη φάση καταμέτρησης. Προκρίνονται οι 2 πρώτοι συνδυασμοί και στις ψήφους τους προστίθενται οι εναλλακτικές ψήφοι που έλαβαν από τους ψηφοφόρους των συνδυασμών που αποκλείστηκαν. Νικητής είναι εκείνος που συγκεντρώνει τις περισσότερες ψήφους μετά και τις 2 φάσεις.
Το ίδιο το υπουργείο Εσωτερικών συνόδευσε τη ρύθμιση με ένα αριθμητικό παράδειγμα που αξίζει να διαβαστεί προσεκτικά. Ο συνδυασμός «Α» λαμβάνει 40%, ο «Β» 36% και οι υπόλοιποι αθροιστικά 24%. Αν από αυτό το 24% το 5% έχει δώσει εναλλακτική ψήφο στον «Α» και το 10% στον «Β», ο «Α» τερματίζει με 45% και ο «Β» με 46%. Ο πρώτος της κάλπης χάνει. Με άλλα λόγια, ο νόμος μεταφέρει τη λογική του δεύτερου γύρου μέσα στην ίδια Κυριακή, χωρίς όμως τη μία εβδομάδα που μεσολαβούσε και χωρίς τις δημόσιες συνεννοήσεις που τη χαρακτήριζαν.
Υπάρχει και μία ακόμη λεπτομέρεια με πολιτική σημασία. Με νομοτεχνική βελτίωση που κατέθεσε ο υπουργός Εσωτερικών κ. Θοδωρής Λιβάνιος, όποιος εκλεγεί με ποσοστό κάτω του 42% ακόμη και μετά τη δεύτερη φάση, θα έχει ελαφρώς μειωμένη πλειοψηφία στο δημοτικό συμβούλιο, με την αναλογία να διαμορφώνεται ενδεικτικά σε 14 προς 11 αντί για 15 προς 10. Το κίνητρο, δηλαδή, για να ξεπεράσει κάποιος το 42% από την πρώτη καταμέτρηση παραμένει ισχυρό.
Τρεις διεκδικητές και ένα ψηφοδέλτιο με δύο επιλογές
Η εικόνα στη Ρόδο, όπως έχει διαμορφωθεί από τις δημόσιες τοποθετήσεις των πρωταγωνιστών, δείχνει τρία ονόματα στην κούρσα για τον Δήμο. Ο δήμαρχος κ. Αλέξανδρος Κολιάδης, που το 2023 εξελέγη στον δεύτερο γύρο με 57,96% ανατρέποντας το προβάδισμα του κ. Αντώνη Καμπουράκη από την πρώτη Κυριακή, δήλωσε στη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου της 27ης Αυγούστου 2026 ότι δεν θα είναι υποψήφιος με κανένα κόμμα και ότι τίποτα άλλο πέρα από τον Δήμο δεν βρίσκεται στα σχέδιά του. Η τοποθέτηση διαβάστηκε ως προαναγγελία νέας διεκδίκησης.
Ο κ. Τηλέμαχος Καμπούρης, πρώην αντιδήμαρχος Οικονομικών και Τεχνικών Υπηρεσιών και πρώτος σε σταυρούς στις εκλογές του 2023, αποχώρησε στις 29 Αυγούστου 2025 από την παράταξη «Με Δύναμη για τη Ρόδο» και κινείται έκτοτε ως ανεξάρτητος δημοτικός σύμβουλος. Σύμφωνα με πληροφορίες, έχει ήδη συγκροτήσει τον κεντρικό πυρήνα του ψηφοδελτίου του με πρόσωπα από την αυτοδιοίκηση και την αγορά.
Ο κ. Κώστας Χρυσοχοΐδης, πρώην αντιπεριφερειάρχης, έχει δημιουργήσει από τις αρχές του 2026 τη δεξαμενή σκέψης «Ανοιχτή Ατζέντα», η οποία, όπως ο ίδιος έχει δηλώσει, αριθμεί περισσότερα από 120 ενεργά μέλη σε ολόκληρο το νησί και λειτουργεί με 5 θεματικές ομάδες εργασίας.
Ο ίδιος χαρακτηρίζει πρόωρη κάθε συζήτηση για υποψηφιότητα, όμως σε πολιτικούς κύκλους του νησιού η κάθοδός του θεωρείται βέβαιη και το μόνο ανοιχτό ζήτημα είναι ο χρόνος της ανακοίνωσης.
Με τρεις υποψηφίους μέχρι στιγμής σε μια κάλπη όπου το όριο αυτοδυναμίας είναι το 42%, το πιθανότερο σενάριο είναι κανείς να μην το ξεπεράσει από την πρώτη καταμέτρηση. Και εκεί ακριβώς αρχίζει το πρόβλημα.
Γιατί ο νόμος ευνοεί τις σιωπηρές συνεννοήσεις
Στο παλαιό σύστημα, ο υποψήφιος που έμενε τρίτος την πρώτη Κυριακή είχε μία εβδομάδα για να αποφασίσει δημόσια τι θα κάνει. Δήλωνε στήριξη, δήλωνε ουδετερότητα ή άφηνε τους ψηφοφόρους του ελεύθερους. Η συνεννόηση, καλή ή κακή, γινόταν μπροστά στα μάτια των πολιτών και είχε πολιτικό κόστος ή όφελος για όποιον την έκανε.
Με τον νέο Κώδικα η συνεννόηση αυτή μεταφέρεται πριν από την κάλπη και γίνεται αόρατη. Ο ψηφοφόρος του τρίτου συνδυασμού καλείται να σημειώσει τη δεύτερη επιλογή του χωρίς να γνωρίζει ποιοι 2 θα προκριθούν και χωρίς κανένας επικεφαλής να έχει την υποχρέωση να πάρει δημόσια θέση. Αυτό σημαίνει ότι η καθοδήγηση της εναλλακτικής ψήφου θα γίνεται με νεύματα, με ανεπίσημες οδηγίες προς τους υποψήφιους συμβούλους, με σιωπές που θα ερμηνεύονται και με υποσχέσεις που δεν θα καταγράφονται πουθενά.
Το αποτέλεσμα, όπως προκύπτει από την ίδια τη μηχανική του συστήματος, είναι ότι κάθε ένας από τους τρεις διεκδικητές έχει συμφέρον να μην δυσαρεστήσει τους ψηφοφόρους των άλλων δύο. Αν το ποσοστό του 42% δεν το εξασφαλίσει κανείς τότε θα χρειαστούν τις δεύτερες επιλογές των ψηφοφόρων. Σε ένα τέτοιο τρίγωνο, η επίθεση σε έναν αντίπαλο κοστίζει διπλά, γιατί απομακρύνει τους ψηφοφόρους του αντιπάλου αυτού ακριβώς τη στιγμή που τους χρειάζεσαι.
Οι ίδιοι οι εισηγητές του νόμου παρουσίασαν την κατάργηση του δεύτερου γύρου ως τρόπο να αποτραπούν οι συναλλαγές μεταξύ πρώτης και δεύτερης Κυριακής και η τιμωρητική ψήφος. Η αντιπολίτευση, με τον δήμαρχο Αθηναίων κ. Χάρη Δούκα σε πρώτο πλάνο, υποστήριξε το ακριβώς αντίθετο, ότι δηλαδή η ψήφος δεύτερης επιλογής χτίζει υπόβαθρο για αδιαφανείς διεργασίες και χειραγώγηση του αποτελέσματος. Στη δημόσια διαβούλευση καταγράφηκαν επίσης ενστάσεις ότι ο εκλογέας καλείται να απαντήσει σε υποθετικό ερώτημα, χωρίς να ξέρει ποιοι θα είναι τελικά οι 2 αντίπαλοι της δεύτερης φάσης. Το ποια από τις 2 αναγνώσεις θα επιβεβαιωθεί θα κριθεί σε κάλπες σαν αυτή της Ρόδου.
Μια προεκλογική περίοδος που θα μοιάζει με ανακωχή
Αν η παραπάνω λογική ισχύσει, και όλα δείχνουν ότι θα ισχύσει, η προεκλογική περίοδος του 2028 στη Ρόδο θα έχει ελάχιστα κοινά με εκείνη του 2023. Τότε ο κ. Κολιάδης έχτισε τη νίκη του πάνω στη μετωπική αντιπαράθεση με τη δημοτική αρχή Καμπουράκη και η δεύτερη Κυριακή έφερε στην κάλπη τους ψηφοφόρους των μικρότερων συνδυασμών με σαφές μήνυμα. Το 2028 κανένας από τους τρεις δεν θα έχει την πολυτέλεια της μετωπικής σύγκρουσης.
Ο δήμαρχος θα αποφεύγει να απαντήσει σκληρά στον κ. Καμπούρη, γιατί οι ψηφοφόροι του κ. Καμπούρη μπορεί να είναι εκείνοι που θα κρίνουν τη δεύτερη φάση. Ο κ. Καμπούρης θα αποφεύγει να στοχοποιήσει τον κ. Χρυσοχοΐδη, γιατί χρειάζεται τη δεύτερη επιλογή της «Ανοιχτής Ατζέντας».
Η κριτική θα στρέφεται σε ζητήματα και όχι σε ανθρώπους, οι ομιλίες θα είναι προσεκτικές, οι διαφορές θα διατυπώνονται με τρόπο που να μην κλείνει πόρτες. Για τον πολίτη που περιμένει να δει καθαρές θέσεις και σαφείς αντιπαραθέσεις, το θέαμα θα είναι ανιαρό.
Πίσω από τη δημόσια αυτή ανακωχή, ωστόσο, θα παίζεται το πραγματικό παιχνίδι. Οι διαπραγματεύσεις για το ποιος θα ζητήσει από τους ανθρώπους του να σημειώσουν ποιον ως δεύτερη επιλογή, οι εξασφαλίσεις για αντιδημαρχίες και προεδρίες οργανισμών σε περίπτωση νίκης, οι ισορροπίες σε επίπεδο δημοτικών ενοτήτων, όλα αυτά θα συζητούνται χωρίς κανείς να τα ομολογεί δημόσια. Και επειδή ο νόμος δεν προβλέπει καμία δημόσια πράξη στήριξης, καμία από τις συνεννοήσεις αυτές δεν θα μπορεί να ελεγχθεί ή να χρεωθεί σε κάποιον.
Το οργανωτικό βάρος και το πλεονέκτημα του πρώτου
Ο νέος Κώδικας δεν ευνοεί μόνο τις σιωπηρές συμμαχίες. Ευνοεί και όσους ξεκίνησαν νωρίς. Στον Δήμο Ρόδου το δημοτικό συμβούλιο θα εκλεγεί με βάση 43 έδρες, κατανεμημένες στις 10 δημοτικές ενότητες, με κάθε συνδυασμό να υποχρεούται σε παρουσία στο 80% τουλάχιστον των 42 δημοτικών κοινοτήτων και να χρειάζεται έως και 400 πρόσωπα για πλήρη ανάπτυξη του ψηφοδελτίου του. Ένα τέτοιο εγχείρημα δεν στήνεται τον τελευταίο μήνα. Το γεγονός ότι ο κ. Καμπούρης και ο κ. Χρυσοχοΐδης έχουν ήδη αρχίσει να συγκροτούν ομάδες, ενώ ο δήμαρχος διαθέτει τον μηχανισμό της δημοτικής αρχής, σημαίνει ότι το τρίγωνο των διεκδικητών είναι πιθανό να παραμείνει τρίγωνο, καθώς οι κινήσεις της τελευταίας στιγμής δυσκολεύουν πολύ.
Από τη δεύτερη Κυριακή στη δεύτερη γραμμή του ψηφοδελτίου
Η κατάργηση του δεύτερου γύρου δεν είναι μια τεχνική τροποποίηση. Είναι η μεγαλύτερη αλλαγή στον τρόπο ανάδειξης των δημοτικών αρχών εδώ και δεκαετίες. Η κυβέρνηση τη θεμελίωσε στα ποσοστά συμμετοχής, επικαλούμενη ότι τη δεύτερη Κυριακή επέστρεφαν στην κάλπη σχεδόν οι μισοί από τους ψηφοφόρους του πρώτου γύρου και ότι σε μεγάλους δήμους η συμμετοχή έπεσε το 2023 κάτω από το 30%. Επικαλέστηκε επίσης το διοικητικό βάρος της διπλής αναμέτρησης και το πρόβλημα των ετεροδημοτών, το οποίο επιχειρεί να αντιμετωπίσει και με την ηλεκτρονική ψήφο σε ειδικά εκλογικά κέντρα.
Στη Ρόδο, η αλλαγή έρχεται να συναντήσει ένα τοπίο που ήδη κινείται. Ο κ. Καμπουράκης, ηττημένος του 2023, έχει επιλέξει τη θεσμική συνεννόηση με τη δημοτική αρχή, σε βαθμό που ο επικεφαλής της τρίτης παράταξης της μειοψηφίας κ. Νίκος Γερονικόλας κατήγγειλε ότι δεν είναι πλέον σαφές ποιος διοικεί και ποιος ασκεί αντιπολίτευση. Η αποχώρηση του κ. Καμπούρη από την παράταξη Καμπουράκη αφαίρεσε από αυτήν τον πλέον ψηφοφορούμενο σύμβουλό της και δημιούργησε αυτόνομο πόλο.
Ενδιάμεσος σταθμός θα είναι οι βουλευτικές εκλογές του 2027, οι οποίες μπορεί να αλλάξουν τα πρόσωπα και τα δεδομένα. Ο νόμος, όμως, δεν θα αλλάξει. Και ο νόμος λέει ότι στις 26 Νοεμβρίου 2028 ο ψηφοφόρος της Ρόδου θα κρατά στα χέρια του ένα ψηφοδέλτιο με 2 επιλογές, μία στο πάνω μέρος και μία στο κάτω. Το ποιος θα κερδίσει την πρώτη γραμμή είναι το ζήτημα που θα συζητείται δημόσια. Το ποιος θα κερδίσει τη δεύτερη είναι το ζήτημα που θα κρίνει το αποτέλεσμα, και αυτό, με τον τρόπο που έχει γραφτεί ο Κώδικας, θα κριθεί εκεί όπου κανείς δεν βλέπει.