Δήμος Ρόδου: Ανίερες συμμαχίες σε ανιαρές εκλογές το 2028

• Με τη δεύτερη Κυριακή να καταρ­γεί­ται και τον δεύτερο γύρο να μετα­φέ­ρε­ται μέσα στο ίδιο ψηφο­δέλ­τιο, οι κ.κ. Αλέ­ξαν­δρος Κολιά­δης, Τηλέ­μα­χος Καμπού­ρης και Κώστας Χρυ­σο­χο­ΐ­δης, που φέρο­νται επί του παρό­ντος υπο­ψή­φιοι, θα χρειά­ζο­νται ο ένας τους ψηφο­φό­ρους του άλλου • Όλες οι ενδεί­ξεις οδηγούν σε μια προ­ε­κλο­γική περίοδο χαμηλών τόνων, χωρίς μετω­πι­κές συγκρού­σεις και με το ουσια­στικό παι­χνίδι να παί­ζε­ται μακριά από τα φώτα

Οι αυτο­διοι­κη­τι­κές εκλογές της 26ης Νοεμ­βρίου 2028 απέχουν ακόμη 26 μήνες, όμως στη Ρόδο το πολι­τικό προ­σω­πικό έχει ήδη αρχίσει να μετρά με νέο μέτρο. Ο Κώδικας Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης, που ψηφί­στηκε στις 26 Ιουνίου 2026 μόνο με τις ψήφους της Νέας Δημο­κρα­τίας και δημο­σιεύ­θηκε ως νόμος 5314/2026, δεν άλλαξε απλώς τον τρόπο κατα­μέ­τρη­σης. Άλλαξε τη λογική με την οποία ένας υπο­ψή­φιος δήμαρ­χος απευ­θύ­νε­ται στους ψηφο­φό­ρους του αντι­πά­λου του. Και στη Ρόδο, όπου τρία του­λά­χι­στον πρόσωπα φέρο­νται να ετοι­μά­ζο­νται για τη διεκ­δί­κηση του δημαρ­χείου, η αλλαγή αυτή αρχίζει να δια­μορ­φώ­νει από τώρα την προ­ε­κλο­γική συμπε­ρι­φορά όλων.

Τι ακριβώς προ­βλέ­πει ο νόμος για το ψηφο­δέλ­τιο

Ο νέος Κώδικας καταρ­γεί τη δεύτερη Κυριακή. Οι εκλογές θα διε­ξά­γο­νται σε έναν μόνο γύρο, την τελευ­ταία Κυριακή του Νοεμ­βρίου κάθε 5 χρόνια, με πρώτη εφαρ­μογή το 2028. Για τον ψηφο­φόρο η βασική πράξη παρα­μέ­νει ίδια. Σταυ­ρώ­νει τον συν­δυα­σμό που προτιμά και τους υπο­ψή­φιους συμ­βού­λους του. Η και­νο­το­μία βρί­σκε­ται στο κάτω μέρος του ψηφο­δελ­τίου, όπου παρα­τί­θε­νται οι υπό­λοι­ποι συν­δυα­σμοί κατά σειρά ανα­κή­ρυ­ξης. Εκεί ο εκλο­γέας μπορεί, εφόσον το επι­θυ­μεί, να δηλώσει και μια εναλ­λα­κτική ψήφο, δηλαδή τη δεύτερη επιλογή του για δήμαρχο.

Η εναλ­λα­κτική αυτή ψήφος δεν μετρά πάντα. Αν ο πρώτος συν­δυα­σμός ξεπε­ρά­σει το 42% συν μία ψήφο, εκλέ­γε­ται απευ­θείας και οι δεύ­τε­ρες επι­λο­γές δεν ανοί­γο­νται καν. Αν όμως κανείς δεν περάσει το όριο αυτό, ενερ­γο­ποιεί­ται η δεύτερη φάση κατα­μέ­τρη­σης. Προ­κρί­νο­νται οι 2 πρώτοι συν­δυα­σμοί και στις ψήφους τους προ­στί­θε­νται οι εναλ­λα­κτι­κές ψήφοι που έλαβαν από τους ψηφο­φό­ρους των συν­δυα­σμών που απο­κλεί­στη­καν. Νικητής είναι εκείνος που συγκε­ντρώ­νει τις περισ­σό­τε­ρες ψήφους μετά και τις 2 φάσεις.

Το ίδιο το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών συνό­δευσε τη ρύθμιση με ένα αριθ­μη­τικό παρά­δειγμα που αξίζει να δια­βα­στεί προ­σε­κτικά. Ο συν­δυα­σμός «Α» λαμ­βά­νει 40%, ο «Β» 36% και οι υπό­λοι­ποι αθροι­στικά 24%. Αν από αυτό το 24% το 5% έχει δώσει εναλ­λα­κτική ψήφο στον «Α» και το 10% στον «Β», ο «Α» τερ­μα­τί­ζει με 45% και ο «Β» με 46%. Ο πρώτος της κάλπης χάνει. Με άλλα λόγια, ο νόμος μετα­φέ­ρει τη λογική του δεύ­τε­ρου γύρου μέσα στην ίδια Κυριακή, χωρίς όμως τη μία εβδο­μάδα που μεσο­λα­βούσε και χωρίς τις δημό­σιες συνεν­νο­ή­σεις που τη χαρα­κτή­ρι­ζαν.

Υπάρχει και μία ακόμη λεπτο­μέ­ρεια με πολι­τική σημασία. Με νομο­τε­χνική βελ­τί­ωση που κατέ­θεσε ο υπουρ­γός Εσω­τε­ρι­κών κ. Θοδωρής Λιβά­νιος, όποιος εκλεγεί με ποσοστό κάτω του 42% ακόμη και μετά τη δεύτερη φάση, θα έχει ελαφρώς μειω­μένη πλειο­ψη­φία στο δημο­τικό συμ­βού­λιο, με την ανα­λο­γία να δια­μορ­φώ­νε­ται ενδει­κτικά σε 14 προς 11 αντί για 15 προς 10. Το κίνητρο, δηλαδή, για να ξεπε­ρά­σει κάποιος το 42% από την πρώτη κατα­μέ­τρηση παρα­μέ­νει ισχυρό.

Τρεις διεκ­δι­κη­τές και ένα ψηφο­δέλ­τιο με δύο επι­λο­γές

Η εικόνα στη Ρόδο, όπως έχει δια­μορ­φω­θεί από τις δημό­σιες τοπο­θε­τή­σεις των πρω­τα­γω­νι­στών, δείχνει τρία ονόματα στην κούρσα για τον Δήμο. Ο δήμαρ­χος κ. Αλέ­ξαν­δρος Κολιά­δης, που το 2023 εξελέγη στον δεύτερο γύρο με 57,96% ανα­τρέ­πο­ντας το προ­βά­δι­σμα του κ. Αντώνη Καμπου­ράκη από την πρώτη Κυριακή, δήλωσε στη συνε­δρί­αση του δημο­τι­κού συμ­βου­λίου της 27ης Αυγού­στου 2026 ότι δεν θα είναι υπο­ψή­φιος με κανένα κόμμα και ότι τίποτα άλλο πέρα από τον Δήμο δεν βρί­σκε­ται στα σχέδιά του. Η τοπο­θέ­τηση δια­βά­στηκε ως προ­α­ναγ­γε­λία νέας διεκ­δί­κη­σης.

Ο κ. Τηλέ­μα­χος Καμπού­ρης, πρώην αντι­δή­μαρ­χος Οικο­νο­μι­κών και Τεχνι­κών Υπη­ρε­σιών και πρώτος σε σταυ­ρούς στις εκλογές του 2023, απο­χώ­ρησε στις 29 Αυγού­στου 2025 από την παρά­ταξη «Με Δύναμη για τη Ρόδο» και κινεί­ται έκτοτε ως ανε­ξάρ­τη­τος δημο­τι­κός σύμ­βου­λος. Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, έχει ήδη συγκρο­τή­σει τον κεντρικό πυρήνα του ψηφο­δελ­τίου του με πρόσωπα από την αυτο­διοί­κηση και την αγορά.

Ο κ. Κώστας Χρυ­σο­χο­ΐ­δης, πρώην αντι­πε­ρι­φε­ρειάρ­χης, έχει δημιουρ­γή­σει από τις αρχές του 2026 τη δεξα­μενή σκέψης «Ανοιχτή Ατζέντα», η οποία, όπως ο ίδιος έχει δηλώσει, αριθμεί περισ­σό­τερα από 120 ενεργά μέλη σε ολό­κληρο το νησί και λει­τουρ­γεί με 5 θεμα­τι­κές ομάδες εργα­σίας.

Ο ίδιος χαρα­κτη­ρί­ζει πρόωρη κάθε συζή­τηση για υπο­ψη­φιό­τητα, όμως σε πολι­τι­κούς κύκλους του νησιού η κάθοδός του θεω­ρεί­ται βέβαιη και το μόνο ανοιχτό ζήτημα είναι ο χρόνος της ανα­κοί­νω­σης.

Με τρεις υπο­ψη­φί­ους μέχρι στιγμής σε μια κάλπη όπου το όριο αυτο­δυ­να­μίας είναι το 42%, το πιθα­νό­τερο σενάριο είναι κανείς να μην το ξεπε­ρά­σει από την πρώτη κατα­μέ­τρηση. Και εκεί ακριβώς αρχίζει το πρό­βλημα.

Γιατί ο νόμος ευνοεί τις σιω­πη­ρές συνεν­νο­ή­σεις

Στο παλαιό σύστημα, ο υπο­ψή­φιος που έμενε τρίτος την πρώτη Κυριακή είχε μία εβδο­μάδα για να απο­φα­σί­σει δημόσια τι θα κάνει. Δήλωνε στήριξη, δήλωνε ουδε­τε­ρό­τητα ή άφηνε τους ψηφο­φό­ρους του ελεύ­θε­ρους. Η συνεν­νό­ηση, καλή ή κακή, γινόταν μπροστά στα μάτια των πολιτών και είχε πολι­τικό κόστος ή όφελος για όποιον την έκανε.

Με τον νέο Κώδικα η συνεν­νό­ηση αυτή μετα­φέ­ρε­ται πριν από την κάλπη και γίνεται αόρατη. Ο ψηφο­φό­ρος του τρίτου συν­δυα­σμού καλεί­ται να σημειώ­σει τη δεύτερη επιλογή του χωρίς να γνω­ρί­ζει ποιοι 2 θα προ­κρι­θούν και χωρίς κανένας επι­κε­φα­λής να έχει την υπο­χρέ­ωση να πάρει δημόσια θέση. Αυτό σημαί­νει ότι η καθο­δή­γηση της εναλ­λα­κτι­κής ψήφου θα γίνεται με νεύματα, με ανε­πί­ση­μες οδηγίες προς τους υπο­ψή­φιους συμ­βού­λους, με σιωπές που θα ερμη­νεύ­ο­νται και με υπο­σχέ­σεις που δεν θα κατα­γρά­φο­νται πουθενά.

Το απο­τέ­λε­σμα, όπως προ­κύ­πτει από την ίδια τη μηχα­νική του συστή­μα­τος, είναι ότι κάθε ένας από τους τρεις διεκ­δι­κη­τές έχει συμ­φέ­ρον να μην δυσα­ρε­στή­σει τους ψηφο­φό­ρους των άλλων δύο. Αν το ποσοστό του 42% δεν το εξα­σφα­λί­σει κανείς τότε θα χρεια­στούν τις δεύ­τε­ρες επι­λο­γές των ψηφο­φό­ρων. Σε ένα τέτοιο τρίγωνο, η επίθεση σε έναν αντί­παλο κοστί­ζει διπλά, γιατί απο­μα­κρύ­νει τους ψηφο­φό­ρους του αντι­πά­λου αυτού ακριβώς τη στιγμή που τους χρειά­ζε­σαι.

Οι ίδιοι οι ειση­γη­τές του νόμου παρου­σί­α­σαν την κατάρ­γηση του δεύ­τε­ρου γύρου ως τρόπο να απο­τρα­πούν οι συναλ­λα­γές μεταξύ πρώτης και δεύ­τε­ρης Κυρια­κής και η τιμω­ρη­τική ψήφος. Η αντι­πο­λί­τευση, με τον δήμαρχο Αθη­ναίων κ. Χάρη Δούκα σε πρώτο πλάνο, υπο­στή­ριξε το ακριβώς αντί­θετο, ότι δηλαδή η ψήφος δεύ­τε­ρης επι­λο­γής χτίζει υπό­βα­θρο για αδια­φα­νείς διερ­γα­σίες και χει­ρα­γώ­γηση του απο­τε­λέ­σμα­τος. Στη δημόσια δια­βού­λευση κατα­γρά­φη­καν επίσης ενστά­σεις ότι ο εκλο­γέας καλεί­ται να απα­ντή­σει σε υπο­θε­τικό ερώτημα, χωρίς να ξέρει ποιοι θα είναι τελικά οι 2 αντί­πα­λοι της δεύ­τε­ρης φάσης. Το ποια από τις 2 ανα­γνώ­σεις θα επι­βε­βαιω­θεί θα κριθεί σε κάλπες σαν αυτή της Ρόδου.

Μια προ­ε­κλο­γική περί­ο­δος που θα μοιάζει με ανακωχή

Αν η παρα­πάνω λογική ισχύσει, και όλα δεί­χνουν ότι θα ισχύσει, η προ­ε­κλο­γική περί­ο­δος του 2028 στη Ρόδο θα έχει ελά­χι­στα κοινά με εκείνη του 2023. Τότε ο κ. Κολιά­δης έχτισε τη νίκη του πάνω στη μετω­πική αντι­πα­ρά­θεση με τη δημο­τική αρχή Καμπου­ράκη και η δεύτερη Κυριακή έφερε στην κάλπη τους ψηφο­φό­ρους των μικρό­τε­ρων συν­δυα­σμών με σαφές μήνυμα. Το 2028 κανένας από τους τρεις δεν θα έχει την πολυ­τέ­λεια της μετω­πι­κής σύγκρου­σης.

Ο δήμαρ­χος θα απο­φεύ­γει να απα­ντή­σει σκληρά στον κ. Καμπούρη, γιατί οι ψηφο­φό­ροι του κ. Καμπούρη μπορεί να είναι εκείνοι που θα κρίνουν τη δεύτερη φάση. Ο κ. Καμπού­ρης θα απο­φεύ­γει να στο­χο­ποι­ή­σει τον κ. Χρυ­σο­χο­ΐδη, γιατί χρειά­ζε­ται τη δεύτερη επιλογή της «Ανοι­χτής Ατζέ­ντας».

Η κριτική θα στρέ­φε­ται σε ζητή­ματα και όχι σε ανθρώ­πους, οι ομιλίες θα είναι προ­σε­κτι­κές, οι δια­φο­ρές θα δια­τυ­πώ­νο­νται με τρόπο που να μην κλείνει πόρτες. Για τον πολίτη που περι­μέ­νει να δει καθαρές θέσεις και σαφείς αντι­πα­ρα­θέ­σεις, το θέαμα θα είναι ανιαρό.

Πίσω από τη δημόσια αυτή ανακωχή, ωστόσο, θα παί­ζε­ται το πραγ­μα­τικό παι­χνίδι. Οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για το ποιος θα ζητήσει από τους ανθρώ­πους του να σημειώ­σουν ποιον ως δεύτερη επιλογή, οι εξα­σφα­λί­σεις για αντι­δη­μαρ­χίες και προ­ε­δρίες οργα­νι­σμών σε περί­πτωση νίκης, οι ισορ­ρο­πίες σε επίπεδο δημο­τι­κών ενο­τή­των, όλα αυτά θα συζη­τού­νται χωρίς κανείς να τα ομο­λο­γεί δημόσια. Και επειδή ο νόμος δεν προ­βλέ­πει καμία δημόσια πράξη στή­ρι­ξης, καμία από τις συνεν­νο­ή­σεις αυτές δεν θα μπορεί να ελεγ­χθεί ή να χρεωθεί σε κάποιον.

Το οργα­νω­τικό βάρος και το πλε­ο­νέ­κτημα του πρώτου

Ο νέος Κώδικας δεν ευνοεί μόνο τις σιω­πη­ρές συμ­μα­χίες. Ευνοεί και όσους ξεκί­νη­σαν νωρίς. Στον Δήμο Ρόδου το δημο­τικό συμ­βού­λιο θα εκλεγεί με βάση 43 έδρες, κατα­νε­μη­μέ­νες στις 10 δημο­τι­κές ενό­τη­τες, με κάθε συν­δυα­σμό να υπο­χρε­ού­ται σε παρου­σία στο 80% του­λά­χι­στον των 42 δημο­τι­κών κοι­νο­τή­των και να χρειά­ζε­ται έως και 400 πρόσωπα για πλήρη ανά­πτυξη του ψηφο­δελ­τίου του. Ένα τέτοιο εγχεί­ρημα δεν στή­νε­ται τον τελευ­ταίο μήνα. Το γεγονός ότι ο κ. Καμπού­ρης και ο κ. Χρυ­σο­χο­ΐ­δης έχουν ήδη αρχίσει να συγκρο­τούν ομάδες, ενώ ο δήμαρ­χος δια­θέ­τει τον μηχα­νι­σμό της δημο­τι­κής αρχής, σημαί­νει ότι το τρίγωνο των διεκ­δι­κη­τών είναι πιθανό να παρα­μεί­νει τρίγωνο, καθώς οι κινή­σεις της τελευ­ταίας στιγμής δυσκο­λεύ­ουν πολύ.

Από τη δεύτερη Κυριακή στη δεύτερη γραμμή του ψηφο­δελ­τίου

Η κατάρ­γηση του δεύ­τε­ρου γύρου δεν είναι μια τεχνική τρο­πο­ποί­ηση. Είναι η μεγα­λύ­τερη αλλαγή στον τρόπο ανά­δει­ξης των δημο­τι­κών αρχών εδώ και δεκα­ε­τίες. Η κυβέρ­νηση τη θεμε­λί­ωσε στα ποσοστά συμ­με­το­χής, επι­κα­λού­μενη ότι τη δεύτερη Κυριακή επέ­στρε­φαν στην κάλπη σχεδόν οι μισοί από τους ψηφο­φό­ρους του πρώτου γύρου και ότι σε μεγά­λους δήμους η συμ­με­τοχή έπεσε το 2023 κάτω από το 30%. Επι­κα­λέ­στηκε επίσης το διοι­κη­τικό βάρος της διπλής ανα­μέ­τρη­σης και το πρό­βλημα των ετε­ρο­δη­μο­τών, το οποίο επι­χει­ρεί να αντι­με­τω­πί­σει και με την ηλε­κτρο­νική ψήφο σε ειδικά εκλο­γικά κέντρα.

Στη Ρόδο, η αλλαγή έρχεται να συνα­ντή­σει ένα τοπίο που ήδη κινεί­ται. Ο κ. Καμπου­ρά­κης, ηττη­μέ­νος του 2023, έχει επι­λέ­ξει τη θεσμική συνεν­νό­ηση με τη δημο­τική αρχή, σε βαθμό που ο επι­κε­φα­λής της τρίτης παρά­τα­ξης της μειο­ψη­φίας κ. Νίκος Γερο­νι­κό­λας κατήγ­γειλε ότι δεν είναι πλέον σαφές ποιος διοικεί και ποιος ασκεί αντι­πο­λί­τευση. Η απο­χώ­ρηση του κ. Καμπούρη από την παρά­ταξη Καμπου­ράκη αφαί­ρεσε από αυτήν τον πλέον ψηφο­φο­ρού­μενο σύμ­βουλό της και δημιούρ­γησε αυτό­νομο πόλο.

Ενδιά­με­σος σταθμός θα είναι οι βου­λευ­τι­κές εκλογές του 2027, οι οποίες μπορεί να αλλά­ξουν τα πρόσωπα και τα δεδο­μένα. Ο νόμος, όμως, δεν θα αλλάξει. Και ο νόμος λέει ότι στις 26 Νοεμ­βρίου 2028 ο ψηφο­φό­ρος της Ρόδου θα κρατά στα χέρια του ένα ψηφο­δέλ­τιο με 2 επι­λο­γές, μία στο πάνω μέρος και μία στο κάτω. Το ποιος θα κερ­δί­σει την πρώτη γραμμή είναι το ζήτημα που θα συζη­τεί­ται δημόσια. Το ποιος θα κερ­δί­σει τη δεύτερη είναι το ζήτημα που θα κρίνει το απο­τέ­λε­σμα, και αυτό, με τον τρόπο που έχει γραφτεί ο Κώδικας, θα κριθεί εκεί όπου κανείς δεν βλέπει.