Μιχάλης Κορδίνας: «Η αυτοδιοίκηση έχει μετατραπεί σε διαχειριστή προβλημάτων χωρίς εξουσίες»

Τον κώ­δω­να του κιν­δύ­νου για το μέλ­λον της το­πι­κής αυ­το­διοί­κη­σης κρού­ει ο πρώην δή­μαρ­χος Πε­τα­λού­δων και ση­με­ρι­νός δη­μο­τι­κός σύμ­βου­λος της μειο­ψη­φί­ας στον Δήμο Ρόδου κ. Μι­χά­λης Κορ­δί­νας. Με πο­λυ­ε­τή εμπει­ρία στους θε­σμούς της αυ­το­διοί­κη­σης, ο κ. Κορ­δί­νας πε­ρι­γρά­φει μια ει­κό­να ασφυ­κτι­κού συ­γκε­ντρω­τι­σμού, γρα­φειο­κρα­τί­ας και αλ­λη­λο­ε­πι­κα­λυ­πτό­με­νων αρ­μο­διο­τή­των, εκ­φρά­ζο­ντας πα­ράλ­λη­λα σο­βα­ρές επι­φυ­λά­ξεις για το κατά πόσο ο νέος Κώ­δι­κας Αυ­το­διοί­κη­σης θα μπο­ρέ­σει να αλ­λά­ξει ου­σια­στι­κά την κα­τά­στα­ση.

Όπως υπο­στη­ρί­ζει, η το­πι­κή αυ­το­διοί­κη­ση εξα­κο­λου­θεί να λει­τουρ­γεί με πε­ριο­ρι­σμέ­νες δυ­να­τό­τη­τες πα­ρέμ­βα­σης, ενώ οι δήμοι κα­λού­νται να δια­χει­ρι­στούν ολο­έ­να και πε­ρισ­σό­τε­ρες ευ­θύ­νες χωρίς τους ανα­γκαί­ους πό­ρους και χωρίς πραγ­μα­τι­κή θε­σμι­κή αυ­το­νο­μία.

«Τα εμπό­δια είναι πάρα πολλά»

Ανα­φε­ρό­με­νος στη ση­με­ρι­νή ει­κό­να του Δήμου Ρόδου, ο κ. Κορ­δί­νας επι­ση­μαί­νει ότι τα προ­βλή­μα­τα δεν αφο­ρούν απο­κλει­στι­κά τη δη­μο­τι­κή αρχή ή τις πα­ρα­τά­ξεις, αλλά κυ­ρί­ως το γε­νι­κό­τε­ρο πλαί­σιο λει­τουρ­γί­ας της αυ­το­διοί­κη­σης:

«Πι­στεύω ότι τα εμπό­δια για να προ­χω­ρή­σει ο Δήμος είναι πάρα πολλά και συ­νε­χώς ανα­φύ­ο­νται και­νούρ­για. Εν πάση πε­ρι­πτώ­σει, θεωρώ ότι γί­νο­νται προ­σπά­θειες και από το Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο και από τη Δη­μο­τι­κή Αρχή. Εν τού­τοις, το γε­νι­κό­τε­ρο θε­σμι­κό πλαί­σιο και η λει­τουρ­γία όπως είναι σή­με­ρα για την το­πι­κή αυ­το­διοί­κη­ση νο­μί­ζω ότι είναι τρο­χο­πέ­δη».

Ο πρώην δή­μαρ­χος συν­δέ­ει τις δυ­σλει­τουρ­γί­ες με τη δια­χρο­νι­κή αδυ­να­μία της χώρας να υιο­θε­τή­σει τις ευ­ρω­παϊ­κές αρχές αυ­το­διοί­κη­σης: «Ο νόμος για τη Χάρτα της Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης και την οι­κο­νο­μι­κή της αυ­το­τέ­λεια ισχύ­ει στην Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση από το 1986 και έρ­χε­ται στην Ελ­λά­δα το 2026 για να κυ­ρω­θεί. Κα­τα­λα­βαί­νε­τε λοι­πόν πόσο πίσω εί­μα­στε σε σχέση με την ευ­ρω­παϊ­κή αυ­το­διοί­κη­ση».

Ένα πο­λυ­δαί­δα­λο θε­σμι­κό πλαί­σιο

Σύμ­φω­να με όσα ανέ­φε­ρε ο ίδιος, η λει­τουρ­γία των δήμων πα­ρα­μέ­νει εγκλω­βι­σμέ­νη σε ένα δαι­δα­λώ­δες νο­μο­θε­τι­κό σύ­στη­μα, το οποίο κα­θι­στά εξαι­ρε­τι­κά δύ­σκο­λη ακόμη και την άσκη­ση των βα­σι­κών αρ­μο­διο­τή­των: «Η αυ­το­διοί­κη­ση πρώ­του βαθ­μού γε­νι­κό­τε­ρα διέ­πε­ται από πάνω από 2.000 νό­μους, εγκυ­κλί­ους και νο­μο­θε­τή­μα­τα. Το να δρά­σει κα­νείς μέσα σε αυτό το πλαί­σιο ση­μαί­νει ότι κάθε φορά δια­κιν­δυ­νεύ­ει να βρε­θεί κα­τη­γο­ρού­με­νος γιατί κάτι δεν είναι απο­λύ­τως σύμ­φω­νο με αυτό το τε­ρά­στιο νο­μο­θε­τι­κό πλέγ­μα».

Από την άλλη, δή­λω­σε ότι θε­ω­ρεί θε­τι­κή την προ­σπά­θεια κω­δι­κο­ποί­η­σης της νο­μο­θε­σί­ας, ωστό­σο εκ­φρά­ζει επι­φυ­λά­ξεις για το κατά πόσο οι αλ­λα­γές θα αντι­με­τω­πί­σουν τις βα­θύ­τε­ρες πα­θο­γέ­νειες.

Σύγ­χυ­ση αρ­μο­διο­τή­των και αδυ­να­μία πα­ρέμ­βα­σης

Ιδιαί­τε­ρη ανα­φο­ρά κάνει στο δια­χρο­νι­κό πρό­βλη­μα της αλ­λη­λο­ε­πι­κά­λυ­ψης αρ­μο­διο­τή­των με­τα­ξύ δήμων, πε­ρι­φε­ρειών και κε­ντρι­κού κρά­τους: «Δεν ξέ­ρεις ποιος είναι αρ­μό­διος. Ένας δρό­μος είναι πε­ρι­φε­ρεια­κός, ο άλλος δη­μο­τι­κός, το ένα πε­ζο­δρό­μιο πρέ­πει να το κάνει ο δήμος, το άλλο η Πε­ρι­φέ­ρεια ή κά­ποιο υπουρ­γείο. Μέσα στα όρια του Δήμου κυ­ρί­αρ­χος πρέ­πει να είναι ο Δήμος».

Κατά την άποψή του, η πο­λυ­διά­σπα­ση αρ­μο­διο­τή­των οδη­γεί τε­λι­κά σε κα­θυ­στε­ρή­σεις, αδυ­να­μία συ­ντο­νι­σμού και με­τα­φο­ρά ευ­θυ­νών από φορέα σε φορέα, ενώ ο πο­λί­της πα­ρα­μέ­νει χωρίς απα­ντή­σεις για τα κα­θη­με­ρι­νά προ­βλή­μα­τα που αντι­με­τω­πί­ζει.

Η πε­ρί­πτω­ση με την δια­χεί­ρι­ση  των πα­ρα­λιών

Ένα από τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά πα­ρα­δείγ­μα­τα που επι­κα­λεί­ται είναι η δια­χεί­ρι­ση των πα­ρα­λιών, θέμα που έχει προ­κα­λέ­σει έντο­νες συ­ζη­τή­σεις τα τε­λευ­ταία χρό­νια: «Είναι αδια­νό­η­το μια ιδιω­τι­κή εται­ρεία να δια­χει­ρί­ζε­ται δη­μό­σια πε­ριου­σία και όχι ο Δήμος. Από πού και ως πού μια ιδιω­τι­κή εται­ρεία παίρ­νει τα δι­καιώ­μα­τα του ίδιου του κρά­τους; Και έχετε τον Δήμο να πα­ρα­κα­λά­ει μία ιδιω­τι­κή εται­ρεία. Ο Δήμος δεν έχει τα έσοδα, αλλά κα­λεί­ται να κα­θα­ρί­ζει τις πα­ρα­λί­ες, να πα­ρέ­χει νερό, κα­θα­ριό­τη­τα και υπη­ρε­σί­ες. Είναι απα­ρά­δε­κτο…».

Ο κ. Κορ­δί­νας χα­ρα­κτη­ρί­ζει την κα­τά­στα­ση «οξύ­μω­ρη» και υπο­στη­ρί­ζει ότι τέ­τοιες πρα­κτι­κές απο­δυ­να­μώ­νουν τον θεσμό της αυ­το­διοί­κη­σης και πε­ριο­ρί­ζουν τον ρόλο των δήμων σε απλούς εκτε­λε­στές υπο­χρε­ώ­σε­ων χωρίς αντί­στοι­χα δι­καιώ­μα­τα.

«Το σύ­στη­μα πα­ρα­μέ­νει συ­γκε­ντρω­τι­κό παρά τις με­ταρ­ρυθ­μί­σεις»

Παρά τις με­ταρ­ρυθ­μί­σεις που εφαρ­μό­στη­καν τις τε­λευ­ταί­ες δε­κα­ε­τί­ες, από τον «Κα­πο­δί­στρια» μέχρι τον «Καλ­λι­κρά­τη», ο πρώην δή­μαρ­χος θε­ω­ρεί ότι η φι­λο­σο­φία δια­κυ­βέρ­νη­σης πα­ρα­μέ­νει βαθιά συ­γκε­ντρω­τι­κή: «Δεν μπο­ρεί να λει­τουρ­γή­σει η αυ­το­διοί­κη­ση, διότι το σύ­στη­μα δια­κυ­βέρ­νη­σης είναι πε­ρισ­σό­τε­ρο συ­γκε­ντρω­τι­κό προς το κέ­ντρο παρά απο­κε­ντρω­τι­κό. Είναι οξύ­μω­ρο να μι­λά­με για απο­κέ­ντρω­ση και αυ­το­νο­μία και ταυ­τό­χρο­να να λει­τουρ­γού­με συ­γκε­ντρω­τι­κά απο­γυ­μνώ­νο­ντας τα το­πι­κά συμ­βού­λια».

Σύμ­φω­να με τον ίδιο, η με­τα­φο­ρά αρ­μο­διο­τή­των χωρίς οι­κο­νο­μι­κούς πό­ρους και χωρίς ου­σια­στι­κή δυ­να­τό­τη­τα λήψης απο­φά­σε­ων δεν συ­νι­στά πραγ­μα­τι­κή απο­κέ­ντρω­ση.

Τα το­πι­κά συμ­βού­λια χωρίς ερ­γα­λεία

Ιδιαί­τε­ρα αιχ­μη­ρός εμ­φα­νί­ζε­ται για τον τρόπο λει­τουρ­γί­ας των το­πι­κών κοι­νο­τή­των και των το­πι­κών συμ­βου­λί­ων. Όπως ανα­φέ­ρει: «Ο κό­σμος βρί­σκει τους προ­έ­δρους, ανα­φέ­ρει το πρό­βλη­μα και ο πρό­ε­δρος απλά πα­ρα­πέ­μπει είτε στον αντι­δή­μαρ­χο είτε στις υπη­ρε­σί­ες του Δήμου, χωρίς να έχει τη δυ­να­τό­τη­τα να πα­ρέμ­βει. Δεν ζη­τά­ει ο πο­λί­της τε­ρά­στια πράγ­μα­τα. Ζη­τά­ει μια λακ­κού­βα να κλεί­σει, μια λάμπα να αλ­λα­χθεί».

Όπως το­νί­ζει, οι εκλεγ­μέ­νοι εκ­πρό­σω­ποι των κοι­νο­τή­των έχουν ου­σια­στι­κά με­τα­τρα­πεί σε «τα­χυ­δρό­μους των προ­βλη­μά­των», χωρίς προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, χωρίς προ­σω­πι­κό και χωρίς ου­σια­στι­κές αρ­μο­διό­τη­τες. «Το το­πι­κό συμ­βού­λιο έχει γνω­μο­δο­τι­κό χα­ρα­κτή­ρα και είναι ο τα­χυ­δρό­μος των προ­βλη­μά­των από το το­πι­κό στο κε­ντρι­κό. Τί­πο­τα άλλο δεν γί­νε­ται».

Η απα­ξί­ω­ση της συμ­με­το­χής

Ο κ. Κορ­δί­νας προει­δο­ποιεί ότι η συ­νε­χής απο­δυ­νά­μω­ση των το­πι­κών θε­σμών οδη­γεί στην απα­ξί­ω­ση της συμ­με­το­χής των πο­λι­τών: «Ο κό­σμος κα­τα­λα­βαί­νει ότι αυτοί οι άν­θρω­ποι δεν μπο­ρούν να κά­νουν τί­πο­τα. Απα­ξιώ­νο­νται και γι’ αυτό δεν υπάρ­χει εν­δια­φέ­ρον να συμ­με­τέ­χουν. Η κοι­νό­τη­τα είναι το κύτ­τα­ρο της δη­μο­κρα­τί­ας».

Εκτι­μά μά­λι­στα ότι η απο­μά­κρυν­ση της λήψης απο­φά­σε­ων από τις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες δη­μιουρ­γεί ένα κλίμα απο­γο­ή­τευ­σης, το οποίο αντα­να­κλά­ται τόσο στη λει­τουρ­γία των θε­σμών όσο και στη συμ­με­το­χή των πο­λι­τών στις αυ­το­διοι­κη­τι­κές δια­δι­κα­σί­ες.

Οι εκλο­γές και η επό­με­νη ημέρα

Ενό­ψει των επό­με­νων αυ­το­διοι­κη­τι­κών εκλο­γών, ο πρώην δή­μαρ­χος εμ­φα­νί­ζε­ται προ­βλη­μα­τι­σμέ­νος για το κατά πόσο οι αλ­λα­γές προ­σώ­πων μπο­ρούν να φέ­ρουν ου­σια­στι­κές με­τα­βο­λές όταν το θε­σμι­κό πλαί­σιο πα­ρα­μέ­νει αμε­τά­βλη­το: «Τι νόημα έχουν οι εκλο­γές όταν όλο αυτό το θε­σμι­κό πλαί­σιο πα­ρα­μέ­νει το ίδιο; Θα αλ­λά­ξει κά­ποιος δή­μαρ­χος, θα έρθει κά­ποιος άλλος και θα λει­τουρ­γή­σει μέσα στο ίδιο ακρι­βώς πλαί­σιο».

Πα­ράλ­λη­λα, υπο­στη­ρί­ζει ότι οι δια­χω­ρι­σμοί σε πα­ρα­τά­ξεις συχνά εξυ­πη­ρε­τούν πο­λι­τι­κές σκο­πι­μό­τη­τες και όχι τις πραγ­μα­τι­κές ανά­γκες των το­πι­κών κοι­νω­νιών.

Ένας διά­λο­γος που πα­ρα­μέ­νει ανοι­χτός

Η συ­ζή­τη­ση για τον νέο Κώ­δι­κα Αυ­το­διοί­κη­σης βρί­σκε­ται σε κρί­σι­μο ση­μείο και οι πα­ρεμ­βά­σεις έμπει­ρων αυ­το­διοι­κη­τι­κών απο­κτούν ιδιαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα. Οι επι­ση­μάν­σεις του κ. Μι­χά­λη Κορ­δί­να ανα­δει­κνύ­ουν ένα δια­χρο­νι­κό αί­τη­μα της αυ­το­διοί­κη­σης: πε­ρισ­σό­τε­ρη αυ­το­νο­μία, σα­φείς αρ­μο­διό­τη­τες, οι­κο­νο­μι­κή αυ­το­τέ­λεια και ου­σια­στι­κή ενί­σχυ­ση των το­πι­κών κοι­νο­τή­των.

Το αν, ο νέος θε­σμι­κός σχε­δια­σμός θα μπο­ρέ­σει να αντα­πο­κρι­θεί σε αυτές τις προσ­δο­κί­ες μένει να απο­δει­χθεί στην πράξη. Μέχρι τότε, η συ­ζή­τη­ση για το μέλ­λον της αυ­το­διοί­κη­σης πα­ρα­μέ­νει όχι μόνο επί­και­ρη αλλά και απο­λύ­τως κρί­σι­μη για τη λει­τουρ­γία των το­πι­κών κοι­νω­νιών.