Μιχάλης Κορδίνας: «Η αυτοδιοίκηση έχει μετατραπεί σε διαχειριστή προβλημάτων χωρίς εξουσίες»

Τον κώδωνα του κινδύνου για το μέλλον της τοπικής αυτοδιοίκησης κρούει ο πρώην δήμαρχος Πεταλούδων και σημερινός δημοτικός σύμβουλος της μειοψηφίας στον Δήμο Ρόδου κ. Μιχάλης Κορδίνας. Με πολυετή εμπειρία στους θεσμούς της αυτοδιοίκησης, ο κ. Κορδίνας περιγράφει μια εικόνα ασφυκτικού συγκεντρωτισμού, γραφειοκρατίας και αλληλοεπικαλυπτόμενων αρμοδιοτήτων, εκφράζοντας παράλληλα σοβαρές επιφυλάξεις για το κατά πόσο ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης θα μπορέσει να αλλάξει ουσιαστικά την κατάσταση.
Όπως υποστηρίζει, η τοπική αυτοδιοίκηση εξακολουθεί να λειτουργεί με περιορισμένες δυνατότητες παρέμβασης, ενώ οι δήμοι καλούνται να διαχειριστούν ολοένα και περισσότερες ευθύνες χωρίς τους αναγκαίους πόρους και χωρίς πραγματική θεσμική αυτονομία.

«Τα εμπόδια είναι πάρα πολλά»
Αναφερόμενος στη σημερινή εικόνα του Δήμου Ρόδου, ο κ. Κορδίνας επισημαίνει ότι τα προβλήματα δεν αφορούν αποκλειστικά τη δημοτική αρχή ή τις παρατάξεις, αλλά κυρίως το γενικότερο πλαίσιο λειτουργίας της αυτοδιοίκησης:
«Πιστεύω ότι τα εμπόδια για να προχωρήσει ο Δήμος είναι πάρα πολλά και συνεχώς αναφύονται καινούργια. Εν πάση περιπτώσει, θεωρώ ότι γίνονται προσπάθειες και από το Δημοτικό Συμβούλιο και από τη Δημοτική Αρχή. Εν τούτοις, το γενικότερο θεσμικό πλαίσιο και η λειτουργία όπως είναι σήμερα για την τοπική αυτοδιοίκηση νομίζω ότι είναι τροχοπέδη».
Ο πρώην δήμαρχος συνδέει τις δυσλειτουργίες με τη διαχρονική αδυναμία της χώρας να υιοθετήσει τις ευρωπαϊκές αρχές αυτοδιοίκησης: «Ο νόμος για τη Χάρτα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και την οικονομική της αυτοτέλεια ισχύει στην Ευρωπαϊκή Ένωση από το 1986 και έρχεται στην Ελλάδα το 2026 για να κυρωθεί. Καταλαβαίνετε λοιπόν πόσο πίσω είμαστε σε σχέση με την ευρωπαϊκή αυτοδιοίκηση».

Ένα πολυδαίδαλο θεσμικό πλαίσιο
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο ίδιος, η λειτουργία των δήμων παραμένει εγκλωβισμένη σε ένα δαιδαλώδες νομοθετικό σύστημα, το οποίο καθιστά εξαιρετικά δύσκολη ακόμη και την άσκηση των βασικών αρμοδιοτήτων: «Η αυτοδιοίκηση πρώτου βαθμού γενικότερα διέπεται από πάνω από 2.000 νόμους, εγκυκλίους και νομοθετήματα. Το να δράσει κανείς μέσα σε αυτό το πλαίσιο σημαίνει ότι κάθε φορά διακινδυνεύει να βρεθεί κατηγορούμενος γιατί κάτι δεν είναι απολύτως σύμφωνο με αυτό το τεράστιο νομοθετικό πλέγμα».
Από την άλλη, δήλωσε ότι θεωρεί θετική την προσπάθεια κωδικοποίησης της νομοθεσίας, ωστόσο εκφράζει επιφυλάξεις για το κατά πόσο οι αλλαγές θα αντιμετωπίσουν τις βαθύτερες παθογένειες.

Σύγχυση αρμοδιοτήτων και αδυναμία παρέμβασης
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στο διαχρονικό πρόβλημα της αλληλοεπικάλυψης αρμοδιοτήτων μεταξύ δήμων, περιφερειών και κεντρικού κράτους: «Δεν ξέρεις ποιος είναι αρμόδιος. Ένας δρόμος είναι περιφερειακός, ο άλλος δημοτικός, το ένα πεζοδρόμιο πρέπει να το κάνει ο δήμος, το άλλο η Περιφέρεια ή κάποιο υπουργείο. Μέσα στα όρια του Δήμου κυρίαρχος πρέπει να είναι ο Δήμος».
Κατά την άποψή του, η πολυδιάσπαση αρμοδιοτήτων οδηγεί τελικά σε καθυστερήσεις, αδυναμία συντονισμού και μεταφορά ευθυνών από φορέα σε φορέα, ενώ ο πολίτης παραμένει χωρίς απαντήσεις για τα καθημερινά προβλήματα που αντιμετωπίζει.
Η περίπτωση με την διαχείριση  των παραλιών
Ένα από τα χαρακτηριστικά παραδείγματα που επικαλείται είναι η διαχείριση των παραλιών, θέμα που έχει προκαλέσει έντονες συζητήσεις τα τελευταία χρόνια: «Είναι αδιανόητο μια ιδιωτική εταιρεία να διαχειρίζεται δημόσια περιουσία και όχι ο Δήμος. Από πού και ως πού μια ιδιωτική εταιρεία παίρνει τα δικαιώματα του ίδιου του κράτους; Και έχετε τον Δήμο να παρακαλάει μία ιδιωτική εταιρεία. Ο Δήμος δεν έχει τα έσοδα, αλλά καλείται να καθαρίζει τις παραλίες, να παρέχει νερό, καθαριότητα και υπηρεσίες. Είναι απαράδεκτο…».
Ο κ. Κορδίνας χαρακτηρίζει την κατάσταση «οξύμωρη» και υποστηρίζει ότι τέτοιες πρακτικές αποδυναμώνουν τον θεσμό της αυτοδιοίκησης και περιορίζουν τον ρόλο των δήμων σε απλούς εκτελεστές υποχρεώσεων χωρίς αντίστοιχα δικαιώματα.

«Το σύστημα παραμένει συγκεντρωτικό παρά τις μεταρρυθμίσεις»
Παρά τις μεταρρυθμίσεις που εφαρμόστηκαν τις τελευταίες δεκαετίες, από τον «Καποδίστρια» μέχρι τον «Καλλικράτη», ο πρώην δήμαρχος θεωρεί ότι η φιλοσοφία διακυβέρνησης παραμένει βαθιά συγκεντρωτική: «Δεν μπορεί να λειτουργήσει η αυτοδιοίκηση, διότι το σύστημα διακυβέρνησης είναι περισσότερο συγκεντρωτικό προς το κέντρο παρά αποκεντρωτικό. Είναι οξύμωρο να μιλάμε για αποκέντρωση και αυτονομία και ταυτόχρονα να λειτουργούμε συγκεντρωτικά απογυμνώνοντας τα τοπικά συμβούλια».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η μεταφορά αρμοδιοτήτων χωρίς οικονομικούς πόρους και χωρίς ουσιαστική δυνατότητα λήψης αποφάσεων δεν συνιστά πραγματική αποκέντρωση.

Τα τοπικά συμβούλια χωρίς εργαλεία
Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίζεται για τον τρόπο λειτουργίας των τοπικών κοινοτήτων και των τοπικών συμβουλίων. Όπως αναφέρει: «Ο κόσμος βρίσκει τους προέδρους, αναφέρει το πρόβλημα και ο πρόεδρος απλά παραπέμπει είτε στον αντιδήμαρχο είτε στις υπηρεσίες του Δήμου, χωρίς να έχει τη δυνατότητα να παρέμβει. Δεν ζητάει ο πολίτης τεράστια πράγματα. Ζητάει μια λακκούβα να κλείσει, μια λάμπα να αλλαχθεί».
Όπως τονίζει, οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι των κοινοτήτων έχουν ουσιαστικά μετατραπεί σε «ταχυδρόμους των προβλημάτων», χωρίς προϋπολογισμό, χωρίς προσωπικό και χωρίς ουσιαστικές αρμοδιότητες. «Το τοπικό συμβούλιο έχει γνωμοδοτικό χαρακτήρα και είναι ο ταχυδρόμος των προβλημάτων από το τοπικό στο κεντρικό. Τίποτα άλλο δεν γίνεται».

Η απαξίωση της συμμετοχής
Ο κ. Κορδίνας προειδοποιεί ότι η συνεχής αποδυνάμωση των τοπικών θεσμών οδηγεί στην απαξίωση της συμμετοχής των πολιτών: «Ο κόσμος καταλαβαίνει ότι αυτοί οι άνθρωποι δεν μπορούν να κάνουν τίποτα. Απαξιώνονται και γι’ αυτό δεν υπάρχει ενδιαφέρον να συμμετέχουν. Η κοινότητα είναι το κύτταρο της δημοκρατίας».
Εκτιμά μάλιστα ότι η απομάκρυνση της λήψης αποφάσεων από τις τοπικές κοινωνίες δημιουργεί ένα κλίμα απογοήτευσης, το οποίο αντανακλάται τόσο στη λειτουργία των θεσμών όσο και στη συμμετοχή των πολιτών στις αυτοδιοικητικές διαδικασίες.

Οι εκλογές και η επόμενη ημέρα
Ενόψει των επόμενων αυτοδιοικητικών εκλογών, ο πρώην δήμαρχος εμφανίζεται προβληματισμένος για το κατά πόσο οι αλλαγές προσώπων μπορούν να φέρουν ουσιαστικές μεταβολές όταν το θεσμικό πλαίσιο παραμένει αμετάβλητο: «Τι νόημα έχουν οι εκλογές όταν όλο αυτό το θεσμικό πλαίσιο παραμένει το ίδιο; Θα αλλάξει κάποιος δήμαρχος, θα έρθει κάποιος άλλος και θα λειτουργήσει μέσα στο ίδιο ακριβώς πλαίσιο».
Παράλληλα, υποστηρίζει ότι οι διαχωρισμοί σε παρατάξεις συχνά εξυπηρετούν πολιτικές σκοπιμότητες και όχι τις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Ένας διάλογος που παραμένει ανοιχτός
Η συζήτηση για τον νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο και οι παρεμβάσεις έμπειρων αυτοδιοικητικών αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα. Οι επισημάνσεις του κ. Μιχάλη Κορδίνα αναδεικνύουν ένα διαχρονικό αίτημα της αυτοδιοίκησης: περισσότερη αυτονομία, σαφείς αρμοδιότητες, οικονομική αυτοτέλεια και ουσιαστική ενίσχυση των τοπικών κοινοτήτων.
Το αν, ο νέος θεσμικός σχεδιασμός θα μπορέσει να ανταποκριθεί σε αυτές τις προσδοκίες μένει να αποδειχθεί στην πράξη. Μέχρι τότε, η συζήτηση για το μέλλον της αυτοδιοίκησης παραμένει όχι μόνο επίκαιρη αλλά και απολύτως κρίσιμη για τη λειτουργία των τοπικών κοινωνιών.