Oι Δωδεκανήσιοι στην Eπανάσταση: «Εχθροί να φύγετε, εδώ είναι Ελλάδα!» (1821-2021)

Γράφει ο ΘΕΟΦΑΝΗΣ

ΜΠΟΓΙΑΝΝΟΣ ο Ρόδιος

DIPL. LONDON SCHOOL OF

JOURNALISM

– ΤΑ ΕΛΛΗΝΟΦΡΟΝΑ ΔΩΔΕΚΑ ΝΗΣΙΑ ΜΑΣ, υπο­δου­λώ­νο­νται στον Ιταμό ανα­το­λίτη τύραννο Οθωμανό, την Πρώτη Ιανουα­ρίου 1523. Την ίδια μέρα φεύγουν οι Ιππότες της Ρόδου για την Κρήτη, διωγ­μέ­νοι από τους Οθω­μα­νούς και τον ωμό Σουλ­τάνο, Σου­λεϊ­μάν.

– ΟΙ ΡΟΔΙΟΙ και όλοι οι Δωδε­κα­νή­σιοι δεν απο­δέ­χο­νται την τυραν­νία του ανα­το­λίτη εχθρού. Από το 1523 μέχρι το 1529, οι Νησιώ­τες εξε­γεί­ρο­νται, με αρχηγό τον Μητρο­πο­λίτη Ρόδου, Ευθύμιο, αλλά το Κίνημα πνί­γε­ται στο αίμα…

– Στα 1579 οι Ρόδιοι επα­να­στα­τούν. Δίνο­νται μεγάλες Μάχες κοντά στο χωριό Αρχάγ­γε­λος και στο Μονα­στήρι Καμειρί! Οι επα­να­στά­τες Έλληνες και ορθό­δο­ξοι, σφα­γιά­ζο­νται και θάβο­νται στην περιοχή του Μονα­στη­ριού Καμειρί…

– Στο άκουσμα της Μεγάλης Ελλη­νι­κής Επα­να­στά­σεως του 1821, οι Δωδε­κα­νή­σιοι κάνουν πολε­μικά τα εμπο­ρικά καράβια τους και ανοί­γο­νται στη θάλασσα του Αιγαίου μας, για να χτυ­πή­σουν το φρικτό, ανα­το­λίτη τύραννο.

«ΣΗΜΕΡΑ Γεν­νη­θή­καμε

και Σήμερα πεθαί­νουμε!»

ΟΙ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΙΟΙ

ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΟΥΝ

(1821-1830)

Με το άκουσμα της Ελλη­νι­κής Επα­να­στά­σεως, οι Χρι­στια­νοί των Νησιών επα­να­στα­τούν. Όλα τα Δωδε­κά­νησα, πλην Ρόδου και Κω σηκώ­νουν σημαία Ελλη­νική και Επα­να­στα­τική. Μετα­τρέ­πουν τα εμπο­ρικά πλοία σε πολε­μικά και παίρ­νουν θέση θανά­σι­μης πάλης. Οι σκλάβοι ενα­ντίον των τυράν­νων, Χρι­στια­νοί ενα­ντίον αλλο­θρή­σκων, Έλληνες ενα­ντίον αλλο­γε­νών, πρώην έντρο­μοι δούλοι του Πολυ­χρο­νε­μέ­νου Σουλ­τά­νου, τώρα ατρό­μη­τοι και ορκι­σμέ­νοι, περι­φρο­νούν και: «Φτύνουν τα γένια του Κτη­νώ­δους Σουλ­τά­νου!»

Πολλά βάσανα υπέφερε ο Λαός και ο τόπος μας. Οι Δωδε­κα­νή­σιοι πήραν απόφαση και σπαθί και άρχισαν να χτυπούν τους εχθρούς στα Δωδε­κά­νησα και σε όλο το Αιγαίο. Πολλοί Ρόδιοι και άλλοι Δωδε­κα­νή­σιοι πήγαν στην Πελο­πόν­νησο και κατε­τά­γη­σαν στον ελλη­νικό στρατό.

– Λαός, Δημο­γέ­ρο­ντες και Ιερείς ορκί­στη­καν ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ή ΘΑΝΑΤΟΣ και μπήκαν στα πολε­μικά καράβια τους. Έδωσαν Ναυ­μα­χίες, μάχες, αγώνες και θυσίες για το καλό όλης της Ελλάδος και όλων των σκλα­βω­μέ­νων Δωδε­κα­νη­σίων. Όλα τα νησιά μας επα­να­στά­τη­σαν.

– Στην Πάτμο, μ’ επι­κε­φα­λής τους καλό­γε­ρους της Μονής του Αγίου Ιωάννου, ξεση­κω­θή­κανε οι κάτοι­κοι και διώξανε τις φρουρές.

– Στην Πάτμο, ήταν εγκα­τε­στη­μέ­νος ο Πατριάρ­χης Αλε­ξαν­δρείας Θεό­φι­λος Β’. Ο Παγκώ­στας, που κατα­γό­τανε από το νησί αυτό. Ο Θεό­φι­λος ήτανε επί­λε­κτος Φιλικός. Και μόλις έφθασε το μεγάλο μήνυμα, υπο­κί­νησε τους Πατμί­ους να πάρουνε τα όπλα, τους όρκισε και έστειλε σε όλα τα νησιά γράμμα, προ­τρέ­πο­ντας τους κατοί­κους να ξεση­κω­θούνε. Η ενέρ­γειά του αυτή του στοί­χισε τον θρόνο του Πατριαρ­χείου, γιατί δεν μπο­ρούσε πια να γυρίσει στην Αλε­ξάν­δρεια. Σε ένα γράμμα του προς τον επί­σκοπο Λέρνης (Λέρου), που το έστειλε με τους: Δημήτρη Αλεξάκη, Κων­στα­ντί­νον Ιππο­κρα­τί­δην και Νικό­λαον Μου­ζά­κην, αφού συνιστά στον επί­σκοπο να ακούσει τα όσα θα του πούνε αυτοί προ­φο­ρικά, τονίζει: «Πρέπει να φανούμε πρό­θυ­μοι ζηλωταί του κοινού καλού, μιμηταί των λοιπών ομο­γε­νών, να κατα­λά­βουμε ότι πλέον απα­ρη­γό­ρη­τος είναι η δουλεία, ότι δεν πρέπει να μεί­νω­μεν αιώνιοι σκλάβοι του αγρίου τυράν­νου και ότι ανα­γκαιό­τα­τος είναι ο ζήλος της ελευ­θε­ρίας». Τέλος δε τονίζει: «Πολε­μή­σατε γεν­ναίως περί πίστεως, πατρί­δος και οικο­γε­νειών, τους άθεους τυράν­νους, αντά­ξιοι Έλληνες των παλαιών Ελλήνων».

– Στην Λέρο το κίνημα οργα­νώ­θηκε καλά, διώξανε τους Τούρ­κους και μ’ επι­κε­φα­λής τους αδελ­φούς Χατζη­μα­νώλη, τον Κρα­σούζη και τον Τουρ­κο­μά­νωλο, οργα­νώ­σανε την «πολι­τεία» τους.

– ΟΛΑ ΤΑ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ, με μια φωνή, με μια καρδιά, με μια πυγμή, βρο­ντο­φώ­να­ξαν: «εχθρός μη μείνει στα νησιά, μηδέ στον κόσμο όλο!»

Χτυ­πού­σαν τον εχθρό παντού, νικού­σαν παντού και ελευ­θέ­ρω­ναν τα ελλη­νικά Δωδε­κά­νησα!

– Οι Καστελ­λο­ρι­ζιοί, από την πρώτη στιγμή ξεση­κω­θή­κανε και παρά το γεγονός ότι ήταν ενδε­χό­μενο να δεχθούνε αντί­ποινα από τους πολύ κοντά Τούρ­κους, εξο­πλί­σανε όπως – όπως μερικά πλοία τους, ανοι­χτή­κανε στη θάλασσα και αιχ­μα­λω­τί­σανε αρκετά μικρά εμπο­ρικά εχθρικά πλοία.

– Οι Χαλ­κή­τες, κι αυτοί πολύ κοντά στη Ρόδο και εκτε­θει­μέ­νοι στην εκδί­κηση του πασά, δεν διστά­σανε ωστόσο να τρο­φο­δο­τούνε τα Κασιώ­τικα πολε­μικά κάθε τόσο και να συμ­με­ρί­ζο­νται σαν ναύτες τις περι­πέ­τειες του αγώνα.

– Αν οι Δωδε­κα­νή­σιοι δεν είχαν επα­να­στα­τή­σει στα 1821, ίσως σήμερα να ήμασταν ακόμη σκλάβοι.

Δεν φοβή­θη­καν ούτε τον Σουλ­τάνο, ούτε τα πολλά καράβια των εχθρών. Οι Έλληνες ήταν λίγοι, αλλά ήταν απο­φα­σι­σμέ­νοι να πεθά­νουν για την Ελλάδα, για τη Λευ­τε­ριά, για τα νησιά, για τις οικο­γέ­νειές τους.

– Η Κάσος ξεση­κώ­θηκε από την πρώτη στιγμή. Άρχισε επι­δρο­μές ενα­ντίον των Οθω­μα­νών της Ρόδου, της Κρήτης, της Κύπρου και των βορειο-αφρικανικών παρα­λίων με τα πλοία της. Κι όσο κι αν οι Γαλ­λι­κές Ανα­φο­ρές χαρα­κτη­ρί­ζουνε τους Κασίους «πει­ρα­τές», ωστόσο αυτοί, απ’ την δική τους πλευρά, κάνανε φθορά στον εχθρό, εμπο­δί­ζανε τις μετα­φο­ρές, ενο­χλού­σανε τους στόλους του κατα­κτητή και υπο­κι­νού­σανε τον ξεση­κωμό παντού.

– Στο Άργος, στην Δ’. Εθνο­συ­νέ­λευση, υπάρ­χουνε αντι­πρό­σω­ποι Καρ­πά­θιοι, οι Χατζη­η­λίας Οικο­νό­μου και Γεώρ­γιος Ψαρου­δά­κης, που ανα­φέ­ρουνε ότι: «όλα τα χωριά έχουν ξεση­κω­θεί!» Υπάρχει έγγραφο του Σου­κιούρ μπέη, προς τους προ­ε­στούς της Καρ­πά­θου. Και σ’ αυτό, αφού ανα­φέ­ρει τους τίτλους του: «εκλα­μπρό­τα­τος, πολυ­χρο­νε­μέ­νος αυθέ­ντης, Μεμέτ Σου­κιούρ μπέης, μου­τα­σα­ρί­φης του Σαζα­κίου της Ρόδου, μου­τα­βέ­λα­γας του βασι­λι­κού ημα­ρε­τίου, χαρατζή αγάς και ναζήρ αγάς της κρα­ταιάς βασι­λείας», καλεί τον δεσπότη και όλους τους άλλους να «σεβα­σθούνε το ένδοξο και φοβερό που­γιουρ­ντί του και να προ­σκυ­νή­σουνε…»

– Οι Νισύ­ριοι, ξεση­κω­μέ­νοι, ζητή­σανε και τοπο­θε­τή­θηκε έπαρχος στο όμορφο νησί τους, σταλ­μέ­νος από το Ναύπλιο, μαζί με 60 στρα­τιώ­τες.

Την 11η Ιουλίου 1821, έγινε η μεγάλη σφαγή της Κω. Δώδεκα χιλιά­δες ήτανε οι Τούρκοι του νησιού. Και έξι χιλιά­δες οι χρι­στια­νοί. Οι Τούρκοι όμως έφεραν και 600 άτα­κτους οπλο­φό­ρους. Και αυτοί άρχισαν με αταξίες, αρπαγές, φόνους και βια­σμούς. Μέχρι που την 11η Ιουλίου, έσφαξαν 98 Κώους. Κατά μία άλλη εκδοχή, επειδή οι Κώοι βοή­θη­σαν τον ελλη­νικό στόλο του Τομπάζη το 1824, οι Τούρκοι του Ιμπραήμ κατα­φύ­γανε στην Κω, όπου σε αντί­ποινα, κρε­μά­σανε 100 Κώους και τον Δεσπότη Ζαχαρία στον Πλάτανο του Ιππο­κρά­τους και σε ένα μεγάλο πρινάρι (η τοπο­θε­σία λέγεται μέχρι σήμερα, «κακό πρινάρι»).

– Ο Εμμα­νουήλ Καστρί­σιος, Ρόδιος, από κοινού με τον Αθα­νά­σιο Καζούλη, οργά­νω­σαν στη Ρόδο εράνους για να βοη­θη­θεί η Επα­νά­σταση και πετύ­χανε να ανα­πτυ­χθεί παθη­τική αντί­σταση όλου του λαού. Ο Καστρί­σιος διέφυγε, έφθασε στο Ναύπλιο και κατα­τά­χθηκε στην «Φάλαγγα των Φιλελ­λή­νων».

– Οι Αστυ­πα­λί­τες, στις 4 Μαΐου 1823 καταρ­γή­σανε τη σουλ­τα­νική κυριαρ­χία. Και πολλοί νέοι, έλαβαν μέρος στην Ναυ­μα­χία του Γέροντα.

– ΕΜΕΙΣ οι σημε­ρι­νοί Δωδε­κα­νή­σιοι, οφεί­λουμε ένα μεγάλο ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ στους ήρωες πατέρες μας του 1821. Τα Νησιά είναι ελλη­νικά εδώ και 10.000 χρόνια.

Ο Λαός ελλη­νι­κός και πολι­τι­σμέ­νος. Όπου κι αν σκάψεις στα Νησιά και στα χωριά μας, θα βρεις αγάλ­ματα, βωμούς, αγγεία, επι­γράμ­ματα, οστά: όλα από την αρχαία ΕΛΛΑΔΑ μας…