Πρόστιμα και παράδοξα του νέου ΚΟΚ

Το πράσινο φως για τη θέσπιση του μέγι­στου ορίου ταχύ­τη­τας στα 30 χλμ. μέσα στις πόλεις, αλλά και για τη νομι­μο­ποί­ηση υπό όρους των διη­θή­σεων των δικύ­κλων –της κυκλο­φο­ρίας τους δηλαδή ανάμεσα στα αυτο­κί­νητα– δίνει, όπως όλα δεί­χνουν, ο νέος ΚΟΚ που ανα­μέ­νε­ται να βγει σε δημόσια δια­βού­λευση στα τέλη Σεπτεμ­βρίου.

Ο νέος ΚΟΚ, τον οποίο προωθεί ο υφυ­πουρ­γός Μετα­φο­ρών Βασίλης Οικο­νό­μου, κινεί­ται στη λογική της τιμω­ρίας του οδηγού και όχι του οχή­μα­τος. Αρα, το όχημα που μπορεί να εξυ­πη­ρε­τεί και άλλα μέλη της οικο­γέ­νειας «απε­νο­χο­ποιεί­ται», με απο­τέ­λε­σμα σε αρκετές περι­πτώ­σεις να μην αφαι­ρού­νται οι πινα­κί­δες, αλλά μόνο η άδεια οδή­γη­σης του οδηγού. Παρα­βά­σεις που απο­τε­λούν τη νούμερο 1 αιτία πρό­κλη­σης ατυ­χη­μά­των, όπως η χρήση κινητού τηλε­φώ­νου, θεω­ρού­νται υψηλής επι­κιν­δυ­νό­τη­τας και επι­βάλ­λε­ται πρό­στιμο 350 ευρώ, ενώ το δίπλωμα αφαι­ρεί­ται για 30 ημέρες.

Βαρύς πέφτει ο πέλεκυς για το αλκοόλ στο τιμόνι. Για τις περι­πτώ­σεις όπου η συγκέ­ντρωση του αλκοόλ στο αίμα κατά την οδήγηση κινεί­ται στα όρια μεταξύ 0,50 g/l έως 0,80 g/l, το πρό­στιμο αγγίζει τα 350 ευρώ, ενώ η άδεια οδή­γη­σης αφαι­ρεί­ται για 1 μήνα. Εάν η συγκέ­ντρωση οινο­πνεύ­μα­τος στο αίμα ξεπε­ρά­σει το 1,10 g/l, ο παρα­βά­της τιμω­ρεί­ται με πρό­στιμο 1.200 ευρώ, αφαι­ρεί­ται η άδεια οδή­γη­σης για 180 ημέρες, ακι­νη­το­ποιεί­ται το όχημα, ενώ προ­βλέ­πε­ται και ποινή φυλά­κι­σης του­λά­χι­στον δύο μηνών. Βαριά είναι τα πρό­στιμα και για την υπέρ­βαση του ορίου ταχύ­τη­τας. Ενώ στις δια­τά­ξεις του ΚΟΚ που ισχύουν σήμερα επι­βάλ­λε­ται πρό­στιμο 20 ευρώ για υπερ­βά­σεις του ορίου ταχύ­τη­τας έως 20 χλμ./ώρα, με τον νέο ΚΟΚ το πρό­στιμο αυξά­νε­ται στα 150 ευρώ.

Το σχέδιο για 1.000 κάμερες στην Αττική

Οι αλλαγές έρχο­νται σε μια περίοδο όπου η Ελλάδα κατα­λαμ­βά­νει τις χει­ρό­τε­ρες θέσεις ως προς τον αριθμό των νεκρών στην άσφαλτο, με τους ειδι­κούς να εκπέ­μπουν SOS για την οδική ασφά­λεια. Το 2023 στην Ελλάδα οι νεκροί από τροχαία ανήλθαν στους 621, αριθμός που αντι­στοι­χεί σε 52 νεκρούς τον μήνα. Ετσι, η χώρα μας κατα­γρά­φει την 4η χει­ρό­τερη επίδοση στην Ευρώπη, με 60 νεκρούς ανά εκα­τομ­μύ­ριο κατοί­κων έναντι 46 του μέσου όρου της Ε.Ε.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «Κ», στον νέο ΚΟΚ οι ποινές κατη­γο­ριο­ποιού­νται με βάση την επι­κιν­δυ­νό­τητά τους σε χαμηλής, μεσαίας και υψηλής επι­κιν­δυ­νό­τη­τας, ενώ προ­βλέ­πο­νται ποινές και για αντι­κοι­νω­νι­κές συμπε­ρι­φο­ρές. Μια συνη­θι­σμένη παρα­βί­αση από ανεύ­θυ­νους οδηγούς είναι η στάση και η στάθ­μευση σε χώρους ΑμεΑ. Σε αυτή την περί­πτωση επι­βάλ­λε­ται πρό­στιμο 150 ευρώ και αφαι­ρεί­ται η άδεια οδή­γη­σης για 30 ημέρες.

Ενδει­κτικά, στην κατη­γο­ρία των παρα­βά­σεων χαμηλής επι­κιν­δυ­νό­τη­τας ανήκουν η παρα­βί­αση ερυθρού σημα­το­δότη από πεζό, στις μεσαίας επι­κιν­δυ­νό­τη­τας η υπέρ­βαση του ορίου ταχύ­τη­τας έως 20 χλμ./ώρα, καθώς και η μη χρήση ζώνης – κράνους από τον οδηγό. Το πρό­στιμο σε αυτή την περί­πτωση κινεί­ται στα 150 ευρώ, ενώ αφαι­ρεί­ται η άδεια για 20 ημέρες, όταν σήμερα το πρό­στιμο είναι μηδε­νικό και προ­βλέ­πε­ται η αφαί­ρεση του διπλώ­μα­τος αλλά και των πινα­κί­δων για 60 ημέρες. Στις υψηλής επι­κιν­δυ­νό­τη­τας εντο­πί­ζο­νται η χρήση του κινητού τηλε­φώ­νου, αλλά και η υπέρ­βαση του ορίου ταχύ­τη­τας άνω των 30 χλμ./ώρα. Παράλ­ληλα, βαρύ είναι το πρό­στιμο για τις περι­πτώ­σεις της παρα­βί­α­σης του ερυθρού σημα­το­δότη, που απο­τε­λεί μία από τις σημα­ντι­κό­τε­ρες αιτίες πρό­κλη­σης ακόμη και θανα­τη­φό­ρων δυστυ­χη­μά­των. Σε περι­πτώ­σεις υπο­τρο­πής, «τα πρό­στιμα αυξά­νο­νται γεω­με­τρικά», ανα­φέ­ρουν πηγές με γνώση.

Φάκελος οδική ασφά­λεια: Οι αλή­θειες που προ­σπερ­νάμε

30 χλμ./ώρα στον αστικό ιστό

Επίσης με τον νέο ΚΟΚ «κλει­δώ­νει», όπως όλα δεί­χνουν, η μείωση του ορίου ταχύ­τη­τας στον αστικό ιστό από τα 50 χλμ. στα 30 χλμ. Μία από τις θλι­βε­ρές πρωτιές της Ελλάδας είναι ότι κατέχει από τα υψη­λό­τερα ποσοστά νεκρών σε τροχαία δυστυ­χή­ματα που συμ­βαί­νουν σε κατοι­κη­μέ­νες περιο­χές (50% στο σύνολο των θανα­τη­φό­ρων τρο­χαίων) σε σχέση με τον ευρω­παϊκό μέσο όρο, που είναι στο 38%. Η γενική διάταξη του νέου ΚΟΚ ορίζει πως το ανώτατο όριο ταχύ­τη­τας μειώ­νε­ται στα 30 χλμ. στα αστικά κέντρα, κάτι φυσικά που δεν αφορά τους μεγά­λους κεντρι­κούς οδικούς άξονες. Η συγκε­κρι­μένη διάταξη θα έχει μετα­βα­τική ισχύ για περίπου ένα χρόνο, ενώ θα παρέ­χε­ται το δικαί­ωμα στους δήμους να παρέμ­βουν στα όρια ταχύ­τη­τας στις δημο­τι­κές οδούς. Οι συγκοι­νω­νιο­λό­γοι τονί­ζουν ότι «όταν ένα αυτο­κί­νητο κινεί­ται με ταχύ­τητα 30 χλμ./ώρα, η πιθα­νό­τητα θανά­σι­μου ή σοβαρού τραυ­μα­τι­σμού του ευά­λω­του χρήστη (πεζού, χρήστη μοτο­σι­κλέ­τας, ποδη­λά­του, ηλε­κτρι­κού πατι­νιού) σε περί­πτωση ατυ­χή­μα­τος είναι 20%, ενώ εάν κινεί­ται με 50 χλμ./ώρα ξεπερνά το 80%».

Ο νέος ΚΟΚ φέρνει αλλαγές και για τα δίκυκλα. Ετσι, οι λεγό­με­νες διη­θή­σεις των δικύ­κλων, κυκλο­φο­ρία ανάμεσα σε στα­μα­τη­μένα οχήματα ή οχήματα που κινού­νται με χαμηλές ταχύ­τη­τες, πλέον νομι­μο­ποιού­νται. Ως συν­δυα­στικό μέτρο προ­τεί­νε­ται επίσης η δημιουρ­γία μιας «ζώνης» πίσω από την πεζο­διά­βαση για τα δίκυκλα, απο­κτώ­ντας έτσι προ­τε­ραιό­τητα στην κυκλο­φο­ρία. Επίσης, θα επι­τρέ­πε­ται να σταθ­μεύ­ουν μόνο κάθετα στο οδό­στρωμα και όχι παράλ­ληλα, κάτι που εξοι­κο­νο­μεί γενικώς χώρους στάθ­μευ­σης για τα οχήματα. Επι­κεί­με­νες αλλαγές, όπως οι διη­θή­σεις των δικύ­κλων –η νομι­μο­ποί­ηση της «σφήνας», όπως λένε ορι­σμέ­νοι–, έχουν προ­κα­λέ­σει προ­βλη­μα­τι­σμό. Αξίζει να σημειώ­σουμε ότι σύμφωνα με απόφαση του Αρείου Πάγου, μόνο οι οδηγοί των δικύ­κλων που κινού­νται μεταξύ των δια­κε­κομ­μέ­νων δια­χω­ρι­στι­κών λωρίδων κυκλο­φο­ρίας ευθύ­νο­νται για πιθανό τροχαίο συμβάν και όχι τα αυτο­κί­νητα. Η «Κ» φιλο­ξε­νεί ένα ντι­μπέιτ για το θέμα.

Τάξη και κανόνες στους ελιγ­μούς

Γιώργος Γιαννής

Καθ. ΕΜΠ, διευ­θυ­ντής τομέα μετα­φο­ρών και συγκοι­νω­νια­κής υπο­δο­μής

Οι μοτο­σι­κλε­τι­στές που προ­σπερ­νούν τα άλλα οχήματα ανάμεσα από τις λωρίδες κυκλο­φο­ρίας (διήθηση κυκλο­φο­ρίας) είναι μια πραγ­μα­τι­κό­τητα στις ευρω­παϊ­κές πόλεις και ιδιαί­τερα στη Νότια Ευρώπη, που είναι πολύ μεγάλος ο αριθμός των μοτο­σι­κλε­τών που κυκλο­φο­ρούν. Είναι μια πρα­κτική πολύ βολική για τη διευ­κό­λυνση της κυκλο­φο­ρίας των μοτο­σι­κλε­τών, οι οποίες είναι και φιλι­κό­τε­ρες προς το περι­βάλ­λον και επι­βα­ρύ­νουν λιγό­τερο τη συμ­φό­ρηση της κυκλο­φο­ρίας σε σχέση με τα επι­βα­τικά οχήματα. Υπό συν­θή­κες, η πρα­κτική αυτή μπορεί να είναι και επι­κίν­δυνη και παρά­νομη, ειδικά όταν η μοτο­σι­κλέτα και τα άλλα οχήματα κινού­νται με παρό­μοιες ή και υψηλές ταχύ­τη­τες.

Ενας μισο­τε­λειω­μέ­νος ΚΟΚ 

Η πρόθεση για εισα­γωγή νέας διά­τα­ξης στον ΚΟΚ για τη ρύθμιση του τρόπου διή­θη­σης των μοτο­σι­κλε­τών έρχεται να βάλει τάξη και κανόνες στο φαι­νό­μενο αυτό, απο­μο­νώ­νο­ντας τις λίγες κακές συμπε­ρι­φο­ρές που μπορεί να είναι πολύ επι­κίν­δυ­νες. Η πρόταση των συγκοι­νω­νιο­λό­γων είναι να επι­τρέ­πε­ται η κατ’ εξαί­ρεση κίνηση των μοτο­σι­κλε­τών σε αστικές οδούς με του­λά­χι­στον δύο λωρίδες κυκλο­φο­ρίας ανά κατεύ­θυνση, μεταξύ των δύο λωρίδων της ίδιας κατεύ­θυν­σης (διήθηση) εφόσον: (α) Η ταχύ­τητά τους δεν υπερ­βαί­νει τα 30 χλμ./ώρα, (β) τα λοιπά οχήματα είναι ακι­νη­το­ποι­η­μένα ή η ταχύ­τητα αυτών είναι μικρό­τερη της ταχύ­τη­τας της διή­θη­σης.

Βέβαια, στις περι­πτώ­σεις αυτές οι οδηγοί μοτο­σι­κλε­τών υπο­χρε­ού­νται σε παρα­χώ­ρηση προ­τε­ραιό­τη­τας, μείωση ταχύ­τη­τας ή και ακι­νη­το­ποί­ηση εάν είναι ανα­γκαίο για την αποφυγή ατυ­χή­μα­τος και θα πρέπει να τηρούν ασφαλή πλευ­ρική από­σταση με τα υπό­λοιπα οχήματα και να μη δημιουρ­γούν κίνδυνο για τους υπό­λοι­πους οδηγούς ή πεζούς. Είναι προ­φα­νές ότι οι παρα­πάνω ταχύ­τη­τες κίνησης αφορούν κυκλο­φο­ρία εντός της πόλης και όχι στο κάθε είδους υπε­ρα­στικό οδικό δίκτυο, που οι ταχύ­τη­τες είναι πολύ υψη­λό­τε­ρες και κάθε τέτοια «σφήνα» είναι ιδιαί­τερα επι­κίν­δυνη.

Το πρό­βλημα με τα τροχαία στην Ελλάδα

Η εμπει­ρία από τα λίγα ευρω­παϊκά κράτη που κατά καιρούς εισή­γα­γαν παρό­μοιες δια­τά­ξεις στον ΚΟΚ (Γαλλία, Αυστρία, Βέλγιο) έχει δείξει ότι η επιρροή αυτής της «τακτο­ποι­η­τι­κής» διά­τα­ξης δεν έχει σημα­ντικό απο­τύ­πωμα (θετικό ή αρνη­τικό) ούτε στον αριθμό των οδικών ατυ­χη­μά­των ούτε στις υφι­στά­με­νες συνή­θειες και πρα­κτι­κές των οδηγών μοτο­σι­κλε­τι­στών και οδηγών των άλλων οχη­μά­των, καθότι η πλειο­νό­τητα της κυκλο­φο­ρίας έχει βρει την ισορ­ρο­πία της. Στις πόλεις της Ελλάδας που έχουν υψηλή κυκλο­φο­ρία μοτο­σι­κλε­τι­στών, η νέα διάταξη μπορεί να φανεί ιδιαί­τερα χρήσιμη διότι θα γνω­ρί­ζουν και οι μοτο­σι­κλε­τι­στές και η Τροχαία τις επι­κίν­δυ­νες συμπε­ρι­φο­ρές που πρέπει να απο­φεύ­γο­νται.

Κίν­δυ­νος για νέα προ­βλή­ματα

Κων­στα­ντί­νος Κεπα­πτσό­γλου

Συγκοι­νω­νιο­λό­γος, καθη­γη­τής ΕΜΠ

Η κίνηση δικύ­κλων ανάμεσα σε στα­μα­τη­μένα ή αργά κινού­μενα οχήματα σε οδούς δύο ή περισ­σό­τε­ρων λωρίδων (διήθηση δικύ­κλων) είναι πράγ­ματι νόμιμη ή ανεκτή πρα­κτική ανά την υφήλιο. Παρου­σιά­ζει κυκλο­φο­ριακά πλε­ο­νε­κτή­ματα και υπό συγκε­κρι­μέ­νες συν­θή­κες προ­στα­τεύει τους δικυ­κλι­στές από τους ρύπους, αλλά κυρίως από οπι­σθο­με­τω­πι­κές συγκρού­σεις, κάτι που ανα­γνω­ρί­ζε­ται από τη διεθνή έρευνα. Η διήθηση δικύ­κλων είναι σήμερα ευρέως ανεκτή στο ελλη­νικό οδικό δίκτυο, οι δε οδηγοί των λοιπών οχη­μά­των είναι συνη­θι­σμέ­νοι και μάλλον προ­σε­κτι­κό­τε­ροι έναντι αυτής κατά την πραγ­μα­το­ποί­ηση ελιγμών. Παρ’ όλα αυτά η διήθηση έχει μειο­νε­κτή­ματα, τα οποία στις ελλη­νι­κές συν­θή­κες των φτωχών οδικών χαρα­κτη­ρι­στι­κών, αλλά και της «ιδιαί­τε­ρης» συμπε­ρι­φο­ράς των οδηγών, εγεί­ρουν προ­βλη­μα­τι­σμούς.

Πεζός στην Ελλάδα: Ενα καθη­με­ρινό θρίλερ

Κατ’ αρχάς, η νομι­μο­ποί­ηση της διή­θη­σης μάλλον θα ωθήσει τους δικυ­κλι­στές σε περαι­τέρω υπο­ε­κτί­μηση των όποιων κιν­δύ­νων από άλλα οχήματα, αλλά και σε υψη­λό­τερη ταχύ­τητα κίνησης. Η διήθηση προ­ϋ­πο­θέ­τει χαμηλές ταχύ­τη­τες, οι οποίες δεν υπερ­βαί­νουν τα 10 χλμ./ώρα, αλλά κυρίως τη συνετή οδήγηση από τους δικυ­κλι­στές. Τα παρα­πάνω είναι προ­φα­νές ότι είναι πρα­κτικά αδύνατο να επι­βλη­θούν. Δημιουρ­γού­νται δε επι­πλο­κές σε θέματα ευθύνης έπειτα από κάποιο ατύχημα, καθώς πλέον καθί­στα­νται δυνη­τικά συνυ­πεύ­θυ­νοι οι εμπλε­κό­με­νοι οδηγοί των λοιπών οχη­μά­των, ακόμη και αν ο δικυ­κλι­στής δεν τηρεί τους όποιους κανόνες της διή­θη­σης.

Αυτό και μόνο το γεγονός μπορεί να επη­ρε­ά­σει αρνη­τικά τα ασφά­λι­στρα των δια­φό­ρων κατη­γο­ριών οχη­μά­των. Στις μη σημα­το­δο­τού­με­νες δια­βά­σεις πεζών, θα είναι πλέον πιθα­νό­τερο να διέλθει κάποιο δίκυκλο ανάμεσα από άλλα στα­μα­τη­μένα οχήματα, χωρίς να παρα­χω­ρή­σει προ­τε­ραιό­τητα στους πεζούς, καθώς ο οδηγός του δεν θα έχει επαρκή ορα­τό­τητα έναντι των πεζών ή ακόμη και της ύπαρξης διά­βα­σης. Τέλος, είναι πιθανή η αύξηση της έντασης περι­στα­τι­κών δια­μά­χης και αρνη­τι­κών αντι­δρά­σεων οδηγών Ι.Χ. με δικυ­κλι­στές.

Σε ποια ηλικία πρέπει κάποιος να στα­μα­τάει την οδήγηση;

Η θεσμο­θέ­τηση της διή­θη­σης δικύ­κλων θέτει μία επι­πλέον πολυ­πλο­κό­τητα σε ό,τι αφορά τους κανόνες κυκλο­φο­ρίας, τόσο στους δικυ­κλι­στές όσο και στους λοιπούς οδηγούς της οδού. Καθώς όμως η τήρηση των κανόνων αυτών επα­φί­ε­ται κυρίως στον «πατριω­τι­σμό» όλων μας, καλό θα είναι το συγκε­κρι­μένο μέτρο να αποτε-λεί όχι απλώς μια γενική πρό­βλεψη του κώδικα οδικής κυκλο­φο­ρίας, αλλά να εφαρ­μό­ζε­ται μόνο όπου πραγ­μα­τικά αυτό είναι εφικτό και απα­ραί­τητο για κυκλο­φο­ρια­κούς λόγους, με την εφαρ­μογή κατάλ­λη­λης σήμαν­σης και προει­δο­ποί­η­σης των χρηστών της οδού.

 

Πηγή: Kathimerini.gr