Νέος χάρτης στις μεταφορές και «μάχη» για τις λατομικές ζώνες στο Νότιο Αιγαίο

Σημα­ντι­κές αλλαγές ανα­μέ­νο­νται το επόμενο διά­στημα τόσο στον τρόπο με τον οποίο θα οργα­νω­θεί το υπε­ρα­στικό μετα­φο­ρικό έργο στη Ρόδο όσο και στο ζήτημα της χωρο­θέ­τη­σης λατο­μι­κών ζωνών στα Δωδε­κά­νησα και στις Κυκλά­δες. Ο ανα­πλη­ρω­τής περι­φε­ρειάρ­χης Νοτίου Αιγαίου κ. Απο­στό­λης Ασπρά­κης, μιλώ­ντας για τα δύο ζητή­ματα, ανα­φέρ­θηκε στις εξε­λί­ξεις που δρο­μο­λο­γού­νται, στις ανάγκες της Ρόδου και των υπό­λοι­πων νησιών, αλλά και στις επι­πτώ­σεις που έχει η έλλειψη οργα­νω­μέ­νων λατο­μι­κών περιο­χών στο κόστος των κατα­σκευών.

Ο διεθνής δια­γω­νι­σμός για τις συγκοι­νω­νίες

Στο επί­κε­ντρο βρέθηκε αρχικά η συνά­ντηση στην ΠΝΑι με τη διοί­κηση του ΚΤΕΛ Ρόδου. Όπως εξήγησε ο κ. Ασπρά­κης, η συνά­ντηση πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε «στα πλαίσια της θεσμι­κής σχέσης που έχουμε με το ΚΤΕΛ Ρόδου», με βασικό αντι­κεί­μενο και το μετα­φο­ρικό έργο των μαθητών, για το οποίο η Περι­φέ­ρεια έχει την ευθύνη μέχρι το τέλος του 2027, σύμφωνα με τα όσα ανέφερε.

Ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον παρου­σιά­ζει, ωστόσο, η επι­κεί­μενη αλλαγή στον τρόπο ανά­θε­σης του υπε­ρα­στι­κού μετα­φο­ρι­κού έργου στη Ρόδο και τη Μύκονο. Όπως σημεί­ωσε ο ανα­πλη­ρω­τής περι­φε­ρειάρ­χης, ο σχε­τι­κός δια­γω­νι­σμός πρό­κει­ται να γίνει από το Υπερ­τα­μείο, όπως συμ­βαί­νει πλέον και σε άλλες περιο­χές της χώρας.

Η βασική δια­φο­ρο­ποί­ηση είναι ότι ο δια­γω­νι­σμός θα έχει διεθνή χαρα­κτήρα. «Ο δια­γω­νι­σμός είναι διεθνής. Μπορεί να έρθει οποιοσ­δή­ποτε να συμ­με­τέ­χει στη δια­δι­κα­σία», ανέφερε χαρα­κτη­ρι­στικά ο κ. Ασπρά­κης, εξη­γώ­ντας ότι με αυτόν τον τρόπο ανοίγει ο δρόμος για τη συμ­με­τοχή μεγάλων εται­ρειών του εξω­τε­ρι­κού.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το έργο της Ρόδου θεω­ρεί­ται ιδιαί­τερα σημα­ντικό, ενώ ειδικά η Μύκονος απο­τε­λεί μία από τις πιο προ­σο­δο­φό­ρες περιο­χές του μετα­φο­ρι­κού έργου. Η δια­δι­κα­σία, πάντως, δεν θα βασί­ζε­ται απο­κλει­στικά στο οικο­νο­μικό σκέλος, αλλά και σε συγκε­κρι­μένα κρι­τή­ρια και μοριο­δό­τηση.

Μεταξύ των προ­ϋ­πο­θέ­σεων που ανα­φέρ­θη­καν είναι η διάθεση του­λά­χι­στον 41 και­νούρ­γιων λεω­φο­ρείων για τη Ρόδο, η ύπαρξη τερ­μα­τι­κού σταθμού, αλλά και η εγκα­τά­σταση συστή­μα­τος τηλε­μα­τι­κής, ώστε να είναι δυνατή η ηλε­κτρο­νική έκδοση εισι­τη­ρίων.

Ιδιαί­τερη αναφορά έγινε και στους οδηγούς. Ο κ. Ασπρά­κης υπο­γράμ­μισε ότι η ελλη­νο­μά­θεια απο­τε­λεί απα­ραί­τητη προ­ϋ­πό­θεση, στοι­χείο που, όπως εκτί­μησε, δημιουρ­γεί πρό­σθε­τες απαι­τή­σεις για εται­ρείες του εξω­τε­ρι­κού που ενδε­χο­μέ­νως θα θελή­σουν να συμ­με­τά­σχουν στον δια­γω­νι­σμό.

Νέα σύνδεση ανα­το­λι­κής και δυτικής Ρόδου

Ένα ακόμη αίτημα που τέθηκε από το ΚΤΕΛ αφορά τη δημιουρ­γία γραμμής που θα συνδέει την ανα­το­λική με τη δυτική πλευρά του νησιού, χωρίς να απαι­τεί­ται η επι­στροφή των επι­βα­τών στην πόλη της Ρόδου.

«Αυτή τη στιγμή πέρα του αερο­δρο­μίου Φαλη­ρα­κίου δεν υπάρχει άλλη γραμμή να ενώνει τις δύο πλευρές», ανέφερε ο κ. Ασπρά­κης. Όπως εξήγησε, σήμερα ένας επι­βά­της που θέλει να μετα­κι­νη­θεί από τη μία πλευρά του νησιού στην άλλη συχνά ανα­γκά­ζε­ται να κατέβει στη Ρόδο και από εκεί να συνε­χί­σει προς τον προ­ο­ρι­σμό του.

Το αίτημα αφορά, μεταξύ άλλων, περιο­χές όπως οι Πετα­λού­δες, η Κάμει­ρος, η Λίνδος και άλλες περιο­χές του νησιού. «Νομίζω ότι είναι δίκαιο το αίτημά τους», σημεί­ωσε ο ανα­πλη­ρω­τής περι­φε­ρειάρ­χης, διευ­κρι­νί­ζο­ντας ότι πρό­κει­ται για θέμα που εμπί­πτει στην αρμο­διό­τητα της Περι­φέ­ρειας ως προς τις δηλώ­σεις των δρο­μο­λο­γίων.

Η πρόθεση είναι το ζήτημα να εξε­τα­στεί ώστε η νέα σύνδεση να λει­τουρ­γή­σει από την επόμενη του­ρι­στική περίοδο.

Λατο­μι­κές ζώνες: ανάγκη για θεσμική λύση

Παράλ­ληλα, σημα­ντική είναι η παρέμ­βαση της ΠΝΑι για την χωρο­θέ­τηση λατο­μι­κών ζωνών στο Νότιο Αιγαίο –ένα θέμα το οποίο απα­σχό­λησε την προη­γού­μενη συνε­δρί­αση του Περι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λίου Νοτίου Αιγαίου. Όπως εξήγησε ο κ. Ασπρά­κης, η ανάγκη είναι πλέον άμεση, καθώς σήμερα υπάρχει μόλις μία αδειο­δο­τη­μένη μονάδα αδρανών υλικών σε ολό­κληρο το Νότιο Αιγαίο, στη Λέρο.

«Πρέπει να ορί­σουμε τώρα λατο­μι­κές ζώνες», τόνισε, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι οι άδειες υφι­στά­με­νων λατο­μείων λήγουν και, χωρίς νέες θεσμο­θε­τη­μέ­νες περιο­χές, δημιουρ­γεί­ται πρό­βλημα στην επάρ­κεια των υλικών που χρειά­ζε­ται η οικο­δο­μική δρα­στη­ριό­τητα.

Για την εκτί­μηση των αναγκών έχει προη­γη­θεί διε­ρεύ­νηση της επάρ­κειας αδρανών υλικών, με τη συμ­με­τοχή εξω­τε­ρι­κού συνερ­γάτη και τη συλλογή τεχνι­κών στοι­χείων από περίπου 50 φορείς. Η εκτί­μηση για τις ανάγκες των επό­με­νων 40 ετών ανέρ­χε­ται σε περίπου 47 εκα­τομ­μύ­ρια τόνους αδρανών υλικών για Δωδε­κά­νησα και Κυκλά­δες. Πρό­κει­ται, ωστόσο, για εκτί­μηση, καθώς η εξέλιξη της οικο­δο­μής και η αυξα­νό­μενη χρήση έτοιμων δομικών υλικών ενδέ­χε­ται να μετα­βά­λουν τα πραγ­μα­τικά μεγέθη.

Το παρά­δειγμα της Καρ­πά­θου και η εκτί­ναξη των τιμών

Ο κ. Ασπρά­κης ανα­φέρ­θηκε χαρα­κτη­ρι­στικά στην Κάρπαθο, όπου το κλεί­σιμο λατο­μείου είχε άμεσες συνέ­πειες στις τιμές των αδρανών υλικών.

«Θα σας φέρω το παρά­δειγμα της Καρ­πά­θου», ανέφερε, εξη­γώ­ντας ότι μετά το κλεί­σιμο του λατο­μείου η τιμή ενός υλικού που κόστιζε περίπου 20 ευρώ αυξή­θηκε δρα­μα­τικά. «Ο σάκος από 20 ευρώ το κυβικό… η αξία του έχει ανέβει στα 85-80 ευρώ στην Κάρπαθο», είπε χαρα­κτη­ρι­στικά.

Για τον ίδιο, το παρά­δειγμα αυτό κατα­δει­κνύει πόσο ανα­γκαίο είναι να δημιουρ­γη­θούν οργα­νω­μέ­νες λατο­μι­κές ζώνες και να λει­τουρ­γούν νόμιμα τα λατο­μεία. Η έλλειψη υλικών, όπως υπο­γράμ­μισε, μετα­φέ­ρε­ται τελικά στο κόστος της οικο­δο­μής και επι­βα­ρύ­νει τον πολίτη.

«Δεν σημαί­νει ότι θα γίνουν λατο­μεία παντού»

Η δια­δι­κα­σία χωρο­θέ­τη­σης δεν σημαί­νει, πάντως, ότι θα επι­τρα­πεί η δημιουρ­γία λατο­μι­κών δρα­στη­ριο­τή­των χωρίς περιο­ρι­σμούς. Ο ρόλος της ειδικής επι­τρο­πής που πρό­κει­ται να συγκρο­τη­θεί είναι να εξε­τά­σει με συγκε­κρι­μένα κρι­τή­ρια ποιες περιο­χές μπορούν και ποιες δεν μπορούν να φιλο­ξε­νή­σουν τέτοιες δρα­στη­ριό­τη­τες.

Στην επι­τροπή ανα­μέ­νε­ται να συμ­με­τέ­χουν εκπρό­σω­ποι της Περι­φέ­ρειας, των δήμων, της Δασικής και της Αρχαιο­λο­γι­κής Υπη­ρε­σίας, του αρμό­διου γεω­λο­γι­κού φορέα, καθώς και της Διεύ­θυν­σης Λατο­μείων και Αδρανών Υλικών του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος.

Ο κ. Ασπρά­κης ήταν σαφής ως προς αυτό: «Δεν σημαί­νει ότι θα γίνουν λατο­μεία παντού». Στόχος, όπως προ­κύ­πτει από την τοπο­θέ­τησή του, είναι να υπάρξει ένας οργα­νω­μέ­νος και θεσμι­κός σχε­δια­σμός, ώστε να καλύ­πτο­νται οι ανάγκες χωρίς να ενθαρ­ρύ­νο­νται ανε­ξέ­λεγ­κτες δρα­στη­ριό­τη­τες.

Περι­βάλ­λον και παρά­νο­μες εξο­ρύ­ξεις

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσ­σε­ται και η περι­βαλ­λο­ντική απο­κα­τά­σταση των παλαιών λατο­μείων. Όπως επι­ση­μάν­θηκε, τα λατο­μεία που κλεί­νουν πλέον υπο­χρε­ού­νται να προ­χω­ρούν στις απαι­τού­με­νες εργα­σίες απο­κα­τά­στα­σης, σε αντί­θεση με πρα­κτι­κές του παρελ­θό­ντος, όταν αρκετές εγκα­τα­στά­σεις εγκα­τα­λεί­πο­νταν χωρίς ουσια­στική παρέμ­βαση.

Παράλ­ληλα, η θεσμο­θέ­τηση νέων λατο­μι­κών περιο­χών εκτι­μά­ται ότι μπορεί να συμ­βά­λει και στην αντι­με­τώ­πιση των παρά­νο­μων εξο­ρύ­ξεων. Υπάρ­χουν, όπως ανα­φέρ­θηκε, περι­πτώ­σεις όπου μια άδεια για εργα­σίες εξό­ρυ­ξης ή θραύσης πέτρας κατα­λή­γει στην πράξη να χρη­σι­μο­ποιεί­ται ως βάση για ευρύ­τερη λατο­μική εκμε­τάλ­λευση.

«Γι’ αυτό σας είπα ότι οι χωρο­θε­τή­σεις πρέπει να γίνουν», ήταν το χαρα­κτη­ρι­στικό συμπέ­ρα­σμα του κ. Ασπράκη.

Με δεδο­μένη την έντονη οικο­δο­μική δρα­στη­ριό­τητα που κατα­γρά­φε­ται στη Ρόδο και στα υπό­λοιπα νησιά του Νοτίου Αιγαίου, το ζήτημα της επάρ­κειας των αδρανών υλικών αποκτά πλέον ιδιαί­τερη σημασία. Η πρό­κληση για την Περι­φέ­ρεια είναι να συν­δυα­στεί η κάλυψη των πραγ­μα­τι­κών αναγκών της ανά­πτυ­ξης με τον χωρο­τα­ξικό και περι­βαλ­λο­ντικό έλεγχο, μέσα από ένα σαφές και θεσμο­θε­τη­μένο πλαίσιο.