Ο άγνωστος πόλεμος του Αιγαίου

Τον πυρο­βο­λι­σμό των μηχανών ως «δημο­φιλή» μέθοδο τακτι­κής για να στα­μα­τούν σκάφη ύποπτα για δια­κι­νη­τές ακο­λου­θεί το Λιμε­νικό Σώμα, σύμφωνα με εκτενές ρεπορ­τάζ του ιστό­το­που «The Intercept».

Ο ιστό­το­πος επι­κα­λεί­ται μεγάλη διαρροή δια­βαθ­μι­σμέ­νων εγγρά­φων της ευρω­παϊ­κής υπη­ρε­σίας φύλαξης των συνόρων, γνωστής ως Frontex, τα οποία επρό­κειτο να δημο­σιευ­θούν ανα­θε­ω­ρη­μένα (redacted) μετά την αφαί­ρεση ευαί­σθη­των πλη­ρο­φο­ριών για να προ­στα­τευ­θούν οι λεπτο­μέ­ρειες των επι­χει­ρή­σεων για την αντι­με­τώ­πιση των προ­σφυ­γι­κών και μετα­να­στευ­τι­κών ροών.

Τα έγγραφα που ήλθαν στην κυριό­τητα του «Intercept» αφορούν ένα διά­στημα 20 μηνών και συγκε­κρι­μένα από τον Μάιο του 2014 έως τον Δεκέμ­βριο του 2015. Πρό­κει­ται για ανα­φο­ρές που ορι­σμέ­νες εξ αυτών έχουν βασι­στεί σε πλη­ρο­φο­ρίες που έχει παρά­σχει το Λιμε­νικό Σώμα στη Frontex, στο πλαίσιο των κοινών επι­χει­ρή­σεων για τη φύλαξη των θαλάσ­σιων συνόρων με την Τουρκία. Από τις 190 σελίδες ανα­φο­ρών της Frontex, το ξένο ΜΜΕ ισχυ­ρί­ζε­ται ότι έχουν κατα­γρα­φεί αρκετές υπο­θέ­σεις στις οποίες οι αξιω­μα­τι­κοί έχουν πυρο­βο­λή­σει λάντζες με πρό­σφυ­γες και μετα­νά­στες.

Μολο­νότι κάθε περι­στα­τικό με πυρο­βο­λι­σμούς κατα­γρά­φε­ται ως «πάγια τακτική των κανόνων εμπλο­κής στη θάλασσα» (standard rules of engagement for stopping boats at sea), από την επε­ξερ­γα­σία των ανα­φο­ρών της Frontex προ­κύ­πτει κατά το «Intercept» ότι οι ζωές των προ­σφύ­γων τίθε­νται σε κίνδυνο, καθώς κατά τη διάρ­κεια ελέγχων τραυ­μα­τί­ζο­νται ή σκο­τώ­νο­νται πρό­σφυ­γες.

Σε δια­βαθ­μι­σμένο έγγραφο της υπη­ρε­σίας του 2014, ανα­φέ­ρε­ται ότι σε ύποπτο σκάφος είχαν βρεθεί 16 τρύπες από σφαίρες στην πλώρη. Μάλιστα, στο δημο­σί­ευμα του «Intercept» φιλο­ξε­νού­νται ανώ­νυ­μες μαρ­τυ­ρίες αξιω­μα­τι­κών του Λιμε­νι­κού Σώματος που περι­γρά­φουν την κατά­σταση που είχαν να αντι­με­τω­πί­σουν κατά το 2014 και το 2015.

«Ηρθαμε αντι­μέ­τω­ποι με τερά­στιες αφίξεις προ­σφύ­γων, ενώ δεν είχαμε ούτε κατάλ­ληλη εκπαί­δευση ούτε εξο­πλι­σμό. Είναι πολύ δύσκολο να στα­μα­τή­σεις ένα σκάφος» δήλωσε καπε­τά­νιος πλοίου του Λιμε­νι­κού στον ιστό­τοπο. Για τους κανόνες εμπλο­κής ανα­φέ­ρει: «Πας δίπλα στο σκάφος, ζητάς να στα­μα­τή­σουν με τα χέρια ή κόρνα. Αν δεν στα­μα­τή­σουν, κάποιες φορές πυρο­βο­λούμε τις μηχανές. Ομως το κάνουμε μόνο όταν είναι ασφαλές. Οταν δεν είναι, τους αφή­νουμε να φύγουν».

Μαρ­τυ­ρίες

Ο ιστό­το­πος φιλο­ξε­νεί και τη μαρ­τυ­ρία της 19χρονης Ραβάν που είχε βρεθεί σε περι­στα­τικό με πυρο­βο­λι­σμούς προ δύο ετών. «Ολοι οι επι­βά­τες είχαμε πανι­κο­βλη­θεί όταν η Ελλη­νική Ακτο­φυ­λακή μάς πλη­σί­ασε και με το σκάφος έκανε κύκλους γύρω μας, δύο φορές. Ακουσα δύο πυρο­βο­λι­σμούς να έρχο­νται από το ελλη­νικό σκάφος. Ο καπε­τά­νιος μας, ένας Τούρκος ψαράς, φοβού­με­νος τη σύλληψη γύρισε το σκάφος και επι­χεί­ρησε να δια­φύ­γει στην Τουρκία. Τότε άκουσα ακόμη δύο πυρο­βο­λι­σμούς. Οταν η σφαίρα με χτύπησε χαμηλά στην πλάτη, δεν αισθάν­θηκα τίποτα. Ομως, λίγο μετά ένιωσα σαν να με καίει φωτιά» λέει η 19χρονη από τη Συρία.

Πριν από τους πυρο­βο­λι­σμούς είχε ακούσει τους Ελληνες λιμε­νι­κούς να φωνά­ζουν «στα­μα­τή­στε» (stop). Καθόταν μαζί με τον πεθερό της κοντά στη μηχανή και οι σφαίρες χτύ­πη­σαν κι αυτόν, όπως και έναν ακόμη πρό­σφυγα από τη Συρία. Σύμφωνα με τις μαρ­τυ­ρίες τους, όταν ο δια­κι­νη­τής δεν υπά­κουσε στις εντολές του Λιμε­νι­κού, τότε το μεγάλο σκάφος «έχωσε» την πλώρη του στη πίσω δεξιά πλευρά του δικού τους σκάφους. Οπως ισχυ­ρί­ζο­νται, ήταν δύο αξιω­μα­τι­κοί, ο ένας με πιστόλι, ο άλλος με υπο­πο­λυ­βόλο όπλο. Κατά την προ­σπά­θεια του Τούρκου δια­κι­νητή να δια­φύ­γει προ­σποιού­με­νος ότι θα παρα­δο­θεί, ο Ακίλ θυμάται να ακούει ριπές από το υπο­πο­λυ­βόλο.

Αλλος μάρ­τυ­ρας υπο­στη­ρί­ζει ότι μετά τις συλ­λή­ψεις, ένας αξιω­μα­τι­κός χτύπησε τον δια­κι­νητή στο κεφάλι με τη λαβή του πιστο­λιού.

Για το εν λόγω περι­στα­τικό είχε δια­τα­χθεί έρευνα και είχε σχη­μα­τι­στεί δικο­γρα­φία. Σύμφωνα με τον ιστό­τοπο, το δικα­στή­ριο αθώωσε τους λιμε­νι­κούς κρί­νο­ντας ότι λει­τούρ­γη­σαν βάσει πρω­το­κόλ­λου. Το «Εθνος» επι­χεί­ρησε να επι­κοι­νω­νή­σει με εκπρό­σωπο του Λιμε­νι­κού για να σχο­λιά­σει το δημο­σί­ευμα, ωστόσο αυτό δεν κατέστη δυνατό.

Το «Intercept» ιδρύ­θηκε το 2014 από τον δημο­σιο­γράφο Γκλεν Γκρίν­γουολντ, ο οποίος είχε απο­κα­λύ­ψει τα απόρ­ρητα έγγραφα της NSA σε συνερ­γα­σία με τον Εντουαρντ Σνό­ου­ντεν.

ΕΘΝΟΣ