Τουρισμός: Η τριπλή πρόκληση και η «πλατφόρμα» εθνικής συναίνεσης

Ενώπιον μιας τριπλής πρό­κλη­σης βρί­σκε­ται ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός, φέτος, με βάση όσα κατα­γρά­φη­καν στην χθεσινή Γενική Συνέ­λευση του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων.

Βέβαια, στο φόντο και των μέχρι τώρα δεδο­μέ­νων, π.χ. η σημα­ντική ανά­κτηση κίνησης στο ΔΔΑ “Ελ. Βενι­ζέ­λος” που φτάνει το 95%, ή το 1 εκ. αφίξεων στο Νότιο Αιγαίο το Μάιο με αύξηση της κίνησης κατά 6,6% σε σχέση με το 2019 και ο Μάιος, εκφρά­ζε­ται ένας τόνος αισιο­δο­ξίας συνο­λικά από όλους τους εμπλε­κό­με­νους, που εντεί­νε­ται από το κλίμα εθνικής συναί­νε­σης για τον κλάδο.

Βέβαια, όπως φάνηκε και από την τοπο­θέ­τηση του προ­έ­δρου του ΣΕΤΕ χθες στη Γενική Συνέ­λευση, όσο κι από τις συζη­τή­σεις στα πηγα­δά­κια, υπάρ­χουν και κάποια σημα­ντικά σημεία που χρήζουν προ­σο­χής, αλλά και κάποιες αβε­βαιό­τη­τες, που δημιουρ­γούν “ακίδες” στην όλη πορεία των του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σεων. Αυτά τα σημεία έχουν να κάνουν με τα κόστη λει­τουρ­γίας λόγω ενέρ­γειας και πρώτων υλών και τις επι­πτώ­σεις στην κερ­δο­φο­ρία, τις ελλεί­ψεις εργα­τι­κού δυνα­μι­κού και βέβαια την εικόνα καθυ­στε­ρή­σεων και προ­βλη­μά­των στα διεθνή αερο­δρό­μια του εξω­τε­ρι­κου, από όπου προ­έρ­χο­νται πολλοί του­ρί­στες για τα ελλη­νικά θέρετρα.

Όπως, χαρα­κτη­ρι­στικά, τόνισε ο πρό­ε­δρος του ΣΕΤΕ κ. Γιάννης Ρέτσος στην ομιλία του χθες, «ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός καλεί­ται για ακόμα μια φορά, να προ­σαρ­μο­στεί και να σταθεί στο ύψος των περι­στά­σεων. Να λει­τουρ­γή­σει και φέτος κάτω από δύσκο­λες συν­θή­κες, να αντι­με­τω­πί­σει ακόμα μια περίοδο κρίσεων, για πολ­λο­στή φορά όμως μέσα στην τελευ­ταία δεκα­ε­τία. Καλεί­ται και πάλι, να στη­ρί­ξει τη μεγάλη εθνική προ­σπά­θεια ανά­καμ­ψης. Γιατί δεν πρέπει σε καμία περί­πτωση να ξεχνάμε, ότι ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός και στη μεγάλη οικο­νο­μική κρίση της δεκα­ε­τίας του ’10, αλλά και στα χρόνια της παν­δη­μίας, στήριξε εισο­δή­ματα, δημιούρ­γησε πολλές θέσεις εργα­σίας, συνέ­βαλε καθο­ρι­στικά στην κοι­νω­νική συνοχή της περι­φέ­ρειας. Αυτό ακριβώς έκανε και την προη­γού­μενη χρονιά»

Ανα­φε­ρό­με­νος το 2021 τόνισε ότι «ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός και το 2021, κέρδισε το δύσκολο στοί­χημα. Πέρα από κάθε πρό­βλεψη και μέσα σε ένα περι­βάλ­λον πρω­τό­γνω­ρων δυσκο­λιών, κατέ­γραψε μια σημα­ντική συνει­σφορά στην ελλη­νική οικο­νο­μία. Η εισερ­χό­μενη ταξι­διω­τική κίνηση, έφτασε τα 14,7 εκατ. αφίξεις, και  οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις, δια­μορ­φώ­θη­καν σε 10,7 δισ. Ευρώ, με αύξηση της Μέσης Κατά Κεφαλή Δαπάνης κατά +27% σε σχέση με το 2019. Και το παρα­πάνω επί­τευγμα έγινε χάρη στη σκληρή δουλειά, όλων των εμπλε­κό­με­νων μερών.

Του του­ρι­στι­κού επι­χει­ρη­μα­τι­κού κόσμου, που για ακόμα μια φορά έδειξε ωρι­μό­τητα, διο­ρα­τι­κό­τητα και προ­σαρ­μο­στι­κό­τητα …

Των εργα­ζό­με­νων, που εργά­στη­καν κάτω από πρω­τό­γνω­ρες συν­θή­κες, δεί­χνο­ντας και αυτοί ένα υψηλό αίσθημα ευθύνης και επαγ­γελ­μα­τι­σμού.

Της Πολι­τείας, που άκουσε τα πιε­στικά μας αιτή­ματα, έδειξε αντα­να­κλα­στικά και στήριξε ουσια­στικά και γενναία τον του­ρι­στικό τομέα σε αυτή την πρω­τό­γνωρη συνθήκη.

Είμαι ιδιαί­τερα περή­φα­νος και για τον τρόπο που λει­τούρ­γησε ο ΣΕΤΕ και σε αυτή την κρίση. Απο­φύ­γαμε τις σει­ρή­νες του λαϊ­κι­σμού, δώσαμε μάχες ουσίας και όχι εντυ­πώ­σεων, συν δια­μορ­φώ­σαμε ένα ισχυρό δίχτυ ασφα­λείας, κατο­χυ­ρώ­σαμε το ρόλο μας ως αξιό­πι­στος κοι­νω­νι­κός εταίρος. Απο­δεί­ξαμε λοιπόν σε ακόμα μια δύσκολη στιγμή, ότι ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός, μπορεί να ένας αξιό­πι­στος εγγυ­η­τής στα­θε­ρό­τη­τας, ανά­πτυ­ξης και κοι­νω­νι­κής συνοχής για όλους. Μπορεί να σχε­διά­ζει το μέλλον, αλλά να αντι­με­τω­πί­ζει κάθε δυσκο­λία στο παρόν».

Εργα­σιακό ζήτημα

Για το εργα­σιακό πρό­βλημα» ο κ. Ρέτσος είπε μεταξύ άλλων ότι «Ακούω με μεγάλη προσοχή την κριτική που ασκεί­ται για ζητή­ματα που αφορούν κυρίως θέματα εργα­σια­κών συν­θη­κών και αμοιβών. Θα ήθελα να είμαι πολύ ειλι­κρι­νής και ξεκά­θα­ρος …

Η θέση του ΣΕΤΕ επάνω σε ένα τόσο σοβαρό ζήτημα είναι δια­χρο­νική. Καμία παρα­βί­αση εργα­σια­κών κανόνων δεν μπορεί να γίνει ανεκτή. Καμία παρέκ­κλιση από την κείμενη νομο­θε­σία δεν δικαιο­λο­γεί­ται. Καμία ανοχή απέ­να­ντι σε αυθαι­ρε­σίες δεν ενθαρ­ρύ­νε­ται. Είμαστε σαφείς και κατη­γο­ρη­μα­τι­κοί. Γιατί αυτός είναι ο μόνος δρόμος να προ­στα­τέ­ψουμε το ίδιο το προϊόν μας. Ποιο­τι­κός του­ρι­σμός με εργα­ζό­με­νους σε γκρίζες συν­θή­κες, δεν μπορεί να υπάρξει. Και γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, χρειά­ζε­ται από πλευράς του κράτους, συνεχής και αυστη­ρός έλεγχος, για τον εντο­πι­σμό των παρα­βα­τών και την παρα­δειγ­μα­τική τους τιμωρία. Χρειά­ζε­ται και από τη δική μας πλευρά, αυστηρή τήρηση των νόμων, χωρίς εκπτώ­σεις και εξαι­ρέ­σεις. Εμείς πρώτοι, θέλουμε να ξεχω­ρί­σουμε την ήρα από το σιτάρι. Τον επαγ­γελ­μα­τία που πλη­ρώ­νει φόρους, που προ­σφέ­ρει δου­λειές και ανά­πτυξη, από τον τυχο­διώ­κτη που θεωρεί τον του­ρι­σμό ως μια εύκολη πηγή πλου­τι­σμού. Χρειά­ζε­ται όμως και κάτι άλλο …

Ένας ανοι­χτός, χωρίς προ­κα­τα­λή­ψεις και παρω­πί­δες διά­λο­γος, για μια νέα στρα­τη­γική για την εργασία στον του­ρι­σμό….

Να τα σκε­φτούμε όλα από την αρχή. Να βρούμε τρόπους να επι­δο­τούμε την εργασία, Να μιλή­σουμε για πολι­τι­κές απα­σχό­λη­σης τον χειμώνα. Να πετύ­χουμε, βήμα – βήμα τη διεύ­ρυνση της σεζόν, που θα μειώσει τις στρε­βλώ­σεις της επο­χι­κό­τη­τας. Να αλλά­ξουμε επι­τέ­λους νοο­τρο­πία, σκε­πτό­με­νοι τα οφέλη που θα προ­κύ­ψουν για όλους».

Εθνική συναί­νεση

Πάντως από τη χθεσινή γενική συνέ­λευση προ­κύ­πτει ένα κλίμα ομό­νοιας και συνο­μο­λό­γη­σης της σημα­ντι­κής συνει­σφο­ράς του κλάδου στην ελλη­νική  οικο­νο­μία από συμπο­λί­τευση και αντι­πο­λί­τευση. το χαμό­γελο εξυ­πη­ρέ­τη­σης του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού.

«Ο τομέας που υπη­ρε­τείτε δείχνει να ξανα­παίρ­νει τη θέση του ως στυ­λο­βά­της της οικο­νο­μίας και πηγή εθνικού πλούτου, αντι­μέ­τω­πος όμως και πάλι με νέα στοι­χή­ματα, είπε ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης απευ­θυ­νό­με­νος μέσω μαγνη­το­σκο­πη­μέ­νου μηνύ­μα­τος στους συμ­με­τέ­χο­ντες στη συνέ­λευση. «Ισχυρός ελλη­νι­κός του­ρι­σμός σημαί­νει ισχυρή εθνική οικο­νο­μία, περισ­σό­τε­ρος εθνικός πλούτος, μερίδιο στον οποίο θα έχουν όλοι. Αλλά και περισ­σό­τε­ρες δου­λειές στις πόλεις, στα ορεινά χωριά και, βέβαια, στα νησιά μας. Με άλλα λόγια, όταν μιλάμε για του­ρι­σμό μιλάμε για έναν πολυ­ε­πί­πεδο εθνικό μοχλό ανά­πτυ­ξης, στα κέντρα αλλά και στις περι­φέ­ρειες της πατρί­δας μας» τόνισε σε άλλο σημείο της ομιλίας του.

Για το εργα­σιακό πρό­βλημα ο κ. Μητσο­τά­κης είπε: «Καθώς η έλλειψη προ­σω­πι­κού στον κλάδο γίνεται απει­λη­τική, απαιτεί νέους τρόπους προ­σέγ­γι­σης: με την επι­μή­κυνση, για παρά­δειγμα, της του­ρι­στι­κής περιό­δου, με ειδικές συμ­φω­νίες για απα­σχό­ληση εργα­ζο­μέ­νων από το εξω­τε­ρικό, αλλά και με τη σύνδεση του του­ρι­σμού με άλλες δρα­στη­ριό­τη­τας από το φθι­νό­πωρο και μετά» είπε ο Πρω­θυ­πουρ­γός και πρό­σθεσε ότι «απαιτεί, όμως, επέν­δυση και στον ανθρώ­πινο παρά­γο­ντα. Γιατί ο του­ρι­σμός πρέπει να είναι ελκυ­στι­κός όχι μόνο στους επι­σκέ­πτες αλλά και σε όσους εργά­ζο­νται σε αυτόν. Κάτι που παρα­πέ­μπει σε καλύ­τε­ρους μισθούς και όρους εργα­σίας.

Αυτό επι­βάλ­λει η ελεύ­θερη αγορά αλλά και η κοι­νω­νική ευθύνη. Μόνο ο ευχα­ρι­στη­μέ­νος εργα­ζό­με­νος, άλλωστε, γίνεται και παρα­γω­γι­κός εργα­ζό­με­νος, για τον ίδιο και για την επι­χεί­ρηση».

Μιλώ­ντας ο κ. Μητσο­τά­κης για την τρέ­χουσα του­ρι­στική περίοδο είπε μεταξύ άλλων ότι «οι προ­βλέ­ψεις για την τρέ­χουσα του­ρι­στική περίοδο δια­γρά­φο­νται εξαι­ρε­τικά ενθαρ­ρυ­ντι­κές. Και ο τομέας που υπη­ρε­τείτε δείχνει να ξανα­παίρ­νει τη θέση του ως στυ­λο­βά­της της οικο­νο­μίας και πηγή εθνικού πλούτου, αντι­μέ­τω­πος όμως και πάλι με νέα στοι­χή­ματα. Γιατί η ρωσική εισβολή στην Ουκρα­νία ανα­στα­τώ­νει και πάλι τις διε­θνείς μετα­κι­νή­σεις, προ­κα­λώ­ντας κρίση στην ενέρ­γεια και «έκρηξη» στις τιμές.

Αυτό σημαί­νει ότι αυξά­νε­ται το κόστος των υπη­ρε­σιών, μειώ­νο­ντας παράλ­ληλα την αγο­ρα­στική δύναμη εκα­τομ­μυ­ρίων ανθρώ­πων, ενώ ταυ­τό­χρονα η κλι­μα­τική κρίση και η εξέλιξη της τεχνο­λο­γίας μετα­βάλ­λουν πλέον ραγδαία και τις κατα­να­λω­τι­κές συνή­θειες των επι­σκε­πτών».

Η Αντι­πο­λί­τευση

Ο αρχηγός της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης κ. Αλέξης Τσίπρας αφού ανέφερε ότι «ο του­ρι­σμός και το του­ρι­στικό προϊόν μας έβγαλε από τα δύσκολα στα χρόνια των μνη­μο­νίων. Βλέπω εδώ και ορι­σμέ­νους με τους οποίους βάζαμε στοι­χή­ματα εκείνη την εποχή για τις πρωτιές», «τρόλαρε» και λίγο την κυβέρ­νηση καθώς υπεν­θύ­μισε ότι η πορεία του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού προς την κορυφή ξεκί­νησε επί των ημερών της κυβέρ­νη­σης του. «Θέλω να σας πω ότι εκεί πράγ­ματι η κυβέρ­νηση έχει ένα ντε­σα­βα­ντάζ. Διότι οι επι­δό­σεις του 2019 ήταν εξαι­ρε­τικά υψηλές και όλης της τετρα­ε­τίας της δικής μας δια­κυ­βέρ­νη­σης ήταν εξαι­ρε­τικά υψηλές, παρά τα μνη­μό­νια. Παρα­λά­βαμε το 2015, το 2014 οι αφίξεις στη χώρα ήταν 24,2 εκα­τομ­μύ­ρια και φτάσανε στα 34 εκα­τομ­μύ­ρια. Ταυ­τό­χρονα, είχαμε και μια πολύ μεγάλη αύξηση περίπου 35% στις ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις. Είχαμε μια πολύ μεγάλη αύξηση της τάξης του 3% στο ΑΕΠ, της συμ­βο­λής του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος στην ελλη­νική οικο­νο­μία, από 17,5% πήγε στο 21%. Και είχαμε σταθερά διπλά­σιους ρυθμούς ανά­πτυ­ξης του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος στη χώρα από τους ρυθμούς ανά­πτυ­ξης σε παγκό­σμια κλίμακα. Άρα λοιπόν με αυτές τις επι­δό­σεις έχει να συγκρι­θεί σήμερα ο φίλος μου ο κ. Κικί­λιας».

Ανα­φε­ρό­με­νος και αυτός στο εργα­σιακό πρό­βλημα ανέ­δειξε τη σημασία της μείωσης του μη εργα­σια­κού κόστους. Όπως ανέφερε «ειδικά για τον του­ρι­σμό, το ανθρώ­πινο δυνα­μικό είναι κεφα­λαιώ­δες, κατά την άποψή μου. Ακούω φέτος από παντού ότι υπάρχει τερά­στια έλλειψη ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού, εργα­τι­κού δυνα­μι­κού και στον τομέα του του­ρι­σμού. Και πιστεύω ότι σε έναν βαθμό αυτό οφεί­λε­ται στο γεγονός ότι οι συν­θή­κες εργα­σίας – και αυτό προ­φα­νώς και δεν είναι απόλυτη ευθύνη των ανθρώ­πων του του­ρι­σμού αλλά ευθύνη αυτών που βάζουν το πλαίσιο- είναι άσχημες. Εκεί λοιπόν πρέπει όλοι να συμ­φω­νή­σουμε ότι εάν θέλουμε να έχουμε συνεχή αύξηση των εσόδων από τον του­ρι­σμό και να συμ­βάλ­λει στην ελλη­νική οικο­νο­μία ο του­ρι­σμός, θα πρέπει να δούμε και να μειώ­σουμε άλλα κόστη και όχι το μισθο­λο­γικό κόστος. Αυτή τη στιγμή οι του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις δεν πλήτ­το­νται από τους ακρι­βούς μισθούς. Πλήτ­το­νται από τον τρι­πλα­σια­σμό και τετρα­πλα­σια­σμό του κόστους ενέρ­γειας. Πλήτ­το­νται από τον πλη­θω­ρι­σμό που τρέχει 11% και από τα προ­ϊ­ό­ντα τα οποία φέτος έχουν αυξηθεί 20% και 30%. Αυτή είναι η μεγάλη πληγή η οικο­νο­μική. Άρα, η δική μου η άποψη, η δική μου η αντί­ληψη είναι ότι θα πρέπει να υπάρχει ένα πλαίσιο εργα­σίας το οποίο θα απο­τε­λεί παρά­γο­ντα ανα­βάθ­μι­σης του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος, το πλαίσιο το θετικό, ή οι καλές αμοιβές, οι καλές συν­θή­κες. Και από εκεί και πέρα πρέπει να δούμε αν όντως είναι ο του­ρι­σμός σημα­ντικό κομμάτι της ανά­πτυ­ξης της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, πώς θα μικρύ­νουμε τα κόστη για να δώσουμε τη δυνα­τό­τητα και να υπάρ­χουν κέρδη και αυτά τα κέρδη να επα­νε­πεν­δύ­ο­νται στην ελλη­νική του­ρι­στική αγορά»

Γιώργος Αλε­ξά­κης

Πηγή: Reporter.gr