Χρήστος Μπάρδος: «Η ΑΝ.ΔΩ φιγουράρει στην 1η θέση όλων των Αναπτυξιακών της Ελλάδας»

Κύριε Πρόεδρε να ξεκι­νήσω με τις πρώτες εμπει­ρίες στην διοί­κηση της ΑΝΔΩ. Είναι η «ανα­πτυ­ξιακή μηχανή» για τους μικρο­με­σαί­ους στα νησιά μας;

Σε ότι αφορά τις πρώτες μου εμπει­ρίες, κα Παμπρή, αυτές είναι εξαι­ρε­τι­κές. Πρό­κει­ται για μια πολυ­με­το­χική εται­ρεία της αυτο­διοί­κη­σης και των φορέων του νομού που λει­τουρ­γεί για πάνω από 30 χρόνια με απόλυτη δια­φά­νεια, αυτο­νο­μία, αυτάρ­κεια και με καθαρά ιδιω­τι­κο­οι­κο­νο­μικά κρι­τή­ρια. Το προ­σω­πικό της είναι έμπειρο, καταρ­τι­σμένο και με εξαι­ρε­τική συνερ­γα­σία με το Υπουρ­γείο Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και Τρο­φί­μων απ’ όπου χρη­μα­το­δο­τεί­ται το πρό­γραμμα LEADER που είναι και η κύρια δρα­στη­ριό­τητα της εται­ρείας. Εμείς ως μέλη του Διοι­κη­τι­κού Συμ­βου­λίου και των απα­ραί­τη­των επι­τρο­πών δια­χεί­ρι­σης των προ­γραμ­μά­των, χαρά­ζουμε τη στρα­τη­γική για το μέλλον και λαμ­βά­νουμε τις απα­ραί­τη­τες απο­φά­σεις για την αξιο­ποί­ηση των πόρων προς όφελος των νησιών μας, σε συνερ­γα­σία με όλους τους μετό­χους της εται­ρείας. Τα προ­γράμ­ματα LEADER που δια­χει­ρί­ζε­ται η εται­ρεία, πράγ­ματι απο­τε­λούν πολύ σημα­ντική πηγή χρη­μα­το­δό­τη­σης για τους μικρο­με­σαί­ους επι­χει­ρη­μα­τίες στα νησιά μας, μιας και απευ­θύ­νο­νται σε μικρο-επενδυτές, σε μικρο-επιχειρηματίες που επι­θυ­μούν να μείνουν και να παρά­γουν στα Δωδε­κά­νησα.

Η προ­σφορά των προ­γραμ­μά­των αυτών, τα μικρά αυτά έργα που χρη­μα­το­δο­τού­νται, είναι αντι­στρό­φως ανάλογα με τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό τους, αφού δημιουρ­γούν νέες θέσεις εργα­σίας και κινούν την τοπική οικο­νο­μία ακόμα και το Χειμώνα, προ­σπα­θώ­ντας να συγκρα­τή­σουν τον πλη­θυ­σμό στα απο­μο­νω­μένα νησιά.

Ένα από τα βασικά εργα­λεία είναι τα προ­γράμ­ματα LEADER/CLLD. Tι ποσό έχουμε δια­σφα­λί­σει και τι σχέδια τρέχουν μέχρι στιγμής για τα νησιά μας. Δώστε μας την μεγάλη εικόνα;

Το πρό­γραμμα LEADER του Υπουρ­γείου Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και Τρο­φί­μων απο­τε­λεί το σημα­ντι­κό­τερο πρό­γραμμα για την ανά­πτυξη της ελλη­νι­κής υπαί­θρου. Ξεκί­νησε ως πρω­το­βου­λία της ΕΕ το 1992 και στο νομό μας εφαρ­μό­ζε­ται από το 1997 που το ανέλαβε τοπικά η ΑΝΔΩ. Χρη­μα­το­δο­τή­θη­καν έργα που έδωσαν ώθηση στις τοπικές νησιώ­τι­κες οικο­νο­μίες, έργα χαμηλού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού αλλά μεγάλης συνει­σφο­ράς στις τοπικές οικο­νο­μίες, επεν­δύ­σεις στη μετα­ποί­ηση αγρο­τι­κής παρα­γω­γής, μικρά έργα στον πολι­τι­σμό, που βελ­τιώ­νουν την ποιό­τητα ζωής των κατοί­κων των μικρών νησιών, δημιουρ­γούν νέες θέσεις εργα­σίας και συμ­βά­λουν στη συγκρά­τηση των οικο­γε­νειών στα μικρά νησιά. Υπάρ­χουν διά­σπαρ­τες μικρές «ιστο­ρίες επι­τυ­χίας» δικαιού­χων προη­γού­με­νων εφαρ­μο­γών του LEADER και δεν πρέπει να ξεχνάμε «εμβλη­μα­τι­κές επεν­δύ­σεις» στα νησιά μας, όπως είναι τα οινο­ποιεία στους Λειψούς, στην Πάτμο, οι απο­κα­τα­στά­σεις μνη­μείων αγρο­τι­κής κλη­ρο­νο­μιάς στα χωριά και στα νησιά μας (π.χ. μάγγανο Λαχα­νιάς, μύλος στην Όλυμπο), το τυρο­κο­μείο στην Κάλυμνο ή και οι υπό κατα­σκευή μονάδες παρα­γω­γής ξυδιού και χυμού ροδιού στη Ρόδο, το πρώτο οινο­ποιείο στην Κάρπαθο και άλλα πολλά τα οποία υλο­ποι­ή­θη­καν με τη βοήθεια της ΑΝΔΩ και του προ­γράμ­μα­τος LEADER. Κύρια χαρα­κτη­ρι­στικά του προ­γράμ­μα­τος (και μυστικά επι­τυ­χίας του) είναι ο σχε­δια­σμός «από κάτω προς τα πάνω» και η απο­κε­ντρω­μένη δια­χεί­ρισή του από τις Ανα­πτυ­ξια­κές (στα Δωδε­κά­νησα από την ΑΝΔΩ).Τη στιγμή που μιλάμε (Φεβρουά­ριος 2025), από την προη­γού­μενη προ­γραμ­μα­τική περίοδο που ολο­κλη­ρώ­νε­ται στο τέλος του έτους, υλο­ποιού­νται 42 έργα σε όλα τα νησιά της Δωδε­κα­νή­σου, με δημόσια δαπάνη πάνω από 2 εκ. ευρώ. Για τη νέα προ­γραμ­μα­τική περίοδο, έχουν εγκρι­θεί και οι δύο προ­τά­σεις που υπέβαλε η ΑΝΔΩ και ανα­μέ­νο­νται να υλο­ποι­η­θούν έργα με δημόσια δαπάνη 11,5 εκ. ευρώ (6,2 εκ. ευρώ από το LEADER του Στρα­τη­γι­κού Σχεδίου Κοινής Αγρο­τι­κής Πολι­τι­κής (ΣΣ ΚΑΠ) 2023-2027 και 5,3 εκ. ευρώ από το LEADER του Προ­γράμ­μα­τος Αλιείας 2021-2027). Ανα­μέ­νουμε μέσα στο έτος τις Υπουρ­γι­κές Απο­φά­σεις εφαρ­μο­γής των προ­γραμ­μά­των, ώστε να μπο­ρέ­σουμε να προ­χω­ρή­σουμε στις ανα­γκαίες ενέρ­γειες ενη­μέ­ρω­σης και πλη­ρο­φό­ρη­σης των ενδια­φε­ρο­μέ­νων και να εκδώ­σουμε τις προ­σκλή­σεις εκδή­λω­σης ενδια­φέ­ρο­ντος.

Τα τελευ­ταία χρόνια παρα­τη­ρεί­ται μείωση των αλιευ­μά­των, αλλά και του αλιευ­τι­κού στόλου. Θέλω να ρωτήσω αν παράλ­ληλα παρα­τη­ρεί­ται και αύξηση του Αλιευ­τι­κού Του­ρι­σμού κι αν έχετε στη διάθεση σας σχετικά στοι­χεία για τα Δωδε­κά­νησα;

Ο αλιευ­τι­κός τομέας πλήτ­τε­ται σημα­ντικά τα τελευ­ταία χρόνια από πολλούς και δια­φο­ρε­τι­κούς παρά­γο­ντες που δεν είναι εύκολο να τους ανα­λύ­σουμε.

Ο αλιευ­τι­κός του­ρι­σμός, ειδικά στην περιοχή μας, μπορεί να είναι μια συμπλη­ρω­μα­τική πηγή εσόδων για τους επαγ­γελ­μα­τίες αλιείς μας.

Παρα­τη­ρεί­ται σημα­ντική αύξηση στις άδειες αλιευ­τι­κού του­ρι­σμού, ειδικά στο νησί της Ρόδου που αριθ­μούν πάνω από 30. Μόλις κατα­νο­ή­σουν και στα υπό­λοιπα νησιά ότι ο αλιευ­τι­κός του­ρι­σμός επι­φέ­ρει αύξηση στο εισό­δημα του αλιέα χωρίς να πρέπει να εγκα­τα­λεί­ψει το αγα­πη­μένο του ψάρεμα, θα υπάρξει ακόμα μεγα­λύ­τερη αύξηση στον αλιευ­τικό του­ρι­σμό.

Ως ΑΝΔΩ και μέσω του προ­γράμ­μα­τος LEADER Αλιείας, συμ­με­τεί­χαμε στην πολύ σημα­ντική συνερ­γα­σία με θέμα τον Αλιευ­τικό Του­ρι­σμό με εξαι­ρε­τικά απο­τε­λέ­σματα που μπο­ρείτε να τα δείτε ανα­λυ­τικά στοhttps://pescatourism.gr. Με τη συνερ­γα­σία αυτή έχουν μπει οι βάσεις για την προ­ώ­θηση αυτής της νέας μορφής του­ρι­σμού που θα βοη­θή­σει σημα­ντικά τους αλιείς μας που πραγ­μα­τικά δια­νύ­ουν μια περίοδο μεγάλης κρίσης. • Έχει εκδη­λω­θεί ενδια­φέ­ρον από νέους της περιο­χής μας να συμ­με­τά­σχουν στον πρώτο διάλογο των νέων για το μέλλον των θαλασ­σών με τον νέο Ευρω­παίο Επί­τροπο Αλιείας και Ωκεανών Κώστα Καδή, που θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί κατά τη διάρ­κεια των Ευρω­παϊ­κών Ημερών Ωκεανών 2025 στις Βρυ­ξέλ­λες, στις 3 Μαρτίου 2025. Τελικά πόσοι Δωδε­κα­νή­σιοι θα δώσουν παρών;

Στα γραφεία της ΑΝΔΩ (28ης Οκτω­βρίου 72), φιλο­ξε­νεί­ται το Europe Direct (σε συνερ­γα­σία με την Περι­φέ­ρεια και την Περι­φε­ρειακή Ένωση Δήμων Νοτίου Αιγαίου), το οποίο είναι μέλος του ευρω­παϊ­κού δικτύου Europe Directs σε συνερ­γα­σία και καθο­δή­γηση της Αντι­προ­σω­πείας της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής στην Ελλάδα.

Μέσω του Europe Direct, προ­ω­θούμε και επι­κοι­νω­νούμε τις πολι­τι­κές της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης όπως είναι και οι «Διά­λο­γοι Πολιτών» με τους Επι­τρό­πους, σημείο προ­τε­ραιό­τη­τας για τις 100 πρώτες ημέρες της Προ­έ­δρου της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής κ. Ursula von der Leyen.

Ο συγκε­κρι­μέ­νος Διά­λο­γος με τον κ. Καδή, διορ­γα­νώ­νε­ται απευ­θείας από το γραφείο του στις Βρυ­ξέλ­λες και δεν είναι δυνατόν να γνω­ρί­ζουμε τις συμ­με­το­χές. Αυτό που γνω­ρί­ζουμε και έχει μεγάλη σημασία για τον τόπο μας είναι ότι οι εκδη­λώ­σεις για τον φετινό εορ­τα­σμό της ημέρας της Ευρώπης στις 9 Μαΐου 2025, θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν για πρώτη φορά εκτός Αθήνας, στη Ρόδο, σε συνερ­γα­σία με το Europe Direct της ΑΝΔΩ.

Βασικός στόχος της ΑΝΔΩ είναι να δοθεί η δυνα­τό­τητα μέσα από τις ολο­κλη­ρω­μέ­νες παρεμ­βά­σεις και την στήριξη να συγκρα­τή­σουμε -κυρίως- νέους στα μικρά νησιά του νομού μας. Εξ όσων αντι­λαμ­βά­νο­μαι έχουμε ακόμη περι­θώ­ρια;

Δύσκολη ερώτηση και πολύ πολύ­πλοκη η απά­ντηση. Είναι ένα σημα­ντικό πρό­βλημα όχι μόνο της Ελλάδας, αλλά της Ευρώπης και όλου του κόσμου.

Προ­φα­νώς και δεν είναι δυνατόν να μιλάμε για αντι­στροφή του ρυθμού εγκα­τά­λει­ψης των μικρών νησιών από τους νέους με «προ­γραμ­μα­τά­κια» τύπου LEADER που δια­χει­ρι­ζό­μα­στε ως ΑΝΔΩ. Απαι­τεί­ται μια μεγάλη εθνική στρα­τη­γική που θα συν­δυά­ζει θέματα παι­δείας, υγείας, μετα­φο­ρών, υπο­δο­μών κτλ. Αυτά που χρόνια παλεύ­ουμε καθη­με­ρινά, δηλαδή, στη Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, με την οποία οι σχέσεις μου παρα­μέ­νουν στενές. 10 χρόνια ήταν αυτά…Με βάση τις δικές μας – μικρές ομο­λο­γου­μέ­νως δυνά­μεις, έτσι κι αλλιώς, αυτό θέτουμε πάντα ως προ­τε­ραιό­τητα: μια νέα επι­χεί­ρηση στο Αγα­θο­νήσι, μια νέα επι­χεί­ρηση στο Μαράθι, μια μικρή μονάδα τυπο­ποί­η­σης σε κάποιο ορεινό χωριό της Ρόδου. Προ­σπα­θούμε και συμ­βάλ­λουμε στον κοινό αυτό στόχο, να μη «μικρύ­νει» η Ελλάδα μας.

Το φθι­νό­πωρο υπήρξε μια Δια­το­πική Συνερ­γα­σία «Προβολή και Προ­ώ­θηση του Οινο­του­ρι­σμού που έλαβε χώρα στην Κω. 22 ομάδες τοπικής δράσης από όλη την Ελλάδα, βεβαίως και η ΑΝΔΩ. Σκοπός του σχεδίου είναι η μετα­τροπή των οινο­ποιείων σε «κόμβους» δια­σύν­δε­σης του πρω­το­γε­νούς τομέα και της μετα­ποι­η­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας της αγρο­τι­κής παρα­γω­γής με τον του­ρι­σμό και τον πολι­τι­σμό. Θα υπάρξει συνέ­χεια ή επέ­κταση και σε άλλα νησιά;

Η Δια­το­πική Συνερ­γα­σία «Προβολή και Προ­ώ­θηση του Οινο­του­ρι­σμού» είναι ένα θέμα και μια συνερ­γα­σία που θα πρέπει να μας κάνει περή­φα­νους ως Δωδε­κα­νή­σιους. Ξεκί­νησε (και στη συνέ­χεια εξα­πλώ­θηκε σε 22 περιο­χές της Ελλάδας) από τη συζή­τηση μεταξύ στε­λε­χών της ΑΝΔΩ και της κ. Μαίρης Τρια­ντα­φυλ­λο­πού­λου από την Κω, ως μέλος της Εθνικής Επι­τρο­πής Οινο­του­ρι­σμού. Δια­πι­στώ­θη­καν λοιπόν οι ανάγκες χρη­μα­το­δό­τη­σης της εθνικής στρα­τη­γι­κής που έχει χαρα­χθεί για τον οινο­του­ρι­σμό στην Ελλάδα και με πρω­το­βου­λία της ΑΝΔΩ υλο­ποιεί­ται και χρη­μα­το­δο­τεί­ται αυτή η συνερ­γα­σία από το πρό­γραμμα LEADER του Υπουρ­γείου Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης και Τρο­φί­μων.

Στη συνερ­γα­σία περι­λαμ­βά­νο­νται κοινές και τοπικές δράσεις. Η εκδή­λωση στην Κω ήταν μια τοπική δράση της ΑΝΔΩ και θα ακο­λου­θή­σει ακόμα μία στη Ρόδο. Όλες οι δράσεις έχουν εξαι­ρε­τικό ενδια­φέ­ρον και αφορούν στο σύνολο των νησιών μας. Οι δράσεις θα πρέπει να ολο­κλη­ρω­θούν μέχρι το τέλος του έτους και μπο­ρείτε να τις παρα­κο­λου­θείτε μέσα από τοhttps://greekwinetourism.gr.

Γενικά η ΑΝΔΩ έχει δώσει προ­τε­ραιό­τητα (μέσω των προ­γραμ­μά­των της) στα οινο­ποιεία, αντι­στρέ­φο­ντας το κλίμα εγκα­τά­λει­ψης του δωδε­κα­νη­σια­κού αμπε­λώνα κι ενι­σχύ­ο­ντας μικρούς, ποιο­τι­κούς παρα­γω­γούς σε αρκετά νησιά.

Έχουν ήδη χρη­μα­το­δο­τη­θεί οινο­ποιεία σε πολλά νησιά μας, στη Ρόδο, στην Κω αλλά και στους Λειψούς, στη Λέρο, στην Πάτμο, στην Κάρπαθο. Τελικά, η προ­σφορά στον τόπο είναι ανε­ξάρ­τητη από θέσεις, μετε­ρίζι και αρμο­διό­τη­τες. Περι­κλείει μια μόνο λέξη: Θέληση! Είναι υπέροχο συναί­σθημα η ικα­νο­ποί­ηση των επι­χει­ρη­μα­τιών στα μικρά νησιά της Δωδε­κα­νή­σου. Μετριέ­ται με χαμό­γελα…