Οι αλλαγές που έρχονται στις συλλογικές συμβάσεις

Νέος νόμος για τις συλ­λο­γι­κές συμ­βά­σεις έρχεται το φθι­νό­πωρο, με αλλαγές στη δια­δι­κα­σία των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων και ενδε­χο­μέ­νως και στα κρι­τή­ρια που θα ισχύουν για την επέ­κταση των κλα­δι­κών συμ­βά­σεων.

Ο στόχος είναι να διευ­κο­λυν­θεί η σύναψη συμ­φω­νιών σε κλαδικό επίπεδο, καθώς στο πεδίο των συλ­λο­γι­κών δια­πραγ­μα­τεύ­σεων παρα­τη­ρεί­ται στα­σι­μό­τητα λόγω των περιο­ρι­σμών που τέθηκαν με μνη­μο­νια­κούς νόμους, με απο­τέ­λε­σμα οι περισ­σό­τε­ροι εργα­ζό­με­νοι να μην καλύ­πτο­νται από μια ενιαία σύμβαση ανά κλάδο, αλλά από επι­μέ­ρους επι­χει­ρη­σια­κές συμ­βά­σεις.

Το νέο πλαίσιο θα στο­χεύει στο να εξα­σφα­λι­στούν καλύ­τε­ροι μισθοί για τους χαμη­λό­μι­σθους εργα­ζό­με­νους, με αύξηση του ποσο­στού των εργα­ζο­μέ­νων που καλύ­πτο­νται από συλ­λο­γική σύμβαση. Προς την κατεύ­θυνση αυτή κινεί­ται και η κοι­νο­τική οδηγία 2022/2041 για επαρ­κείς μισθούς που υπο­χρε­ώ­νε­ται να εφαρ­μό­σει η χώρα μας.

Η οδηγία θέτει στόχο να αυξηθεί στην Ευρω­παϊκή Ένωση το ποσοστό κάλυψης των εργα­ζο­μέ­νων από συλ­λο­γι­κές συμ­βά­σεις στο 80%. Στην Ελλάδα το ποσοστό των εργα­ζο­μέ­νων που καλύ­πτο­νται από σύμβαση είναι στο 30%.

Το νέο πλαίσιο θα περι­λαμ­βά­νει αλλαγές στη δια­δι­κα­σία δια­πραγ­μά­τευ­σης, υπο­γρα­φής και επέ­κτα­σης των συλ­λο­γι­κών συμ­βά­σεων εργα­σίας σε κλαδικό, ομοιο­ε­παγ­γελ­μα­τικό και επι­χει­ρη­σιακό επίπεδο.

Η υπουρ­γός Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κής Ασφά­λι­σης, Νίκη Κερα­μέως, έχει ταχθεί υπέρ της θέσπι­σης κινή­τρων που θα διευ­κο­λύ­νουν τους κοι­νω­νι­κούς εταί­ρους στην εκπρο­σώ­πηση και τη δια­πραγ­μά­τευση, με στόχο την αύξηση του ποσο­στού των εργα­ζο­μέ­νων που θα καλύ­πτο­νται από συλ­λο­γική σύμβαση.

Προς την κατεύ­θυνση αυτή, εξε­τά­ζε­ται η άρση των περιο­ρι­σμών που ισχύουν στην υπο­γραφή κλα­δι­κών συμ­βά­σεων, την επέ­κτασή τους και την κήρυξή τους ως υπο­χρε­ω­τι­κών, αλλά και με ενί­σχυση του ρόλου των κοι­νω­νι­κών εταίρων στη δια­μόρ­φωση του εκά­στοτε κατώ­τα­του μισθού.

Κρι­τή­ριο της αντι­προ­σω­πευ­τι­κό­τη­τας των συν­δι­κα­λι­στι­κών οργα­νώ­σεων για τη σύναψη συλ­λο­γι­κών συμ­βά­σεων είναι ο αριθμός των εργα­ζο­μέ­νων που ψήφισε στις τελευ­ταίες εκλογές για ανά­δειξη διοί­κη­σης.

Κρι­τή­ριο αντι­προ­σω­πευ­τι­κό­τη­τας της εργο­δο­τι­κής οργά­νω­σης είναι ο αριθμός των εργα­ζο­μέ­νων που συν­δέ­ο­νται με σύμβαση εξαρ­τη­μέ­νης εργα­σίας με μέλη της οργά­νω­σης.

Στις κλα­δι­κές συμ­βά­σεις, για παρά­δειγμα, για να υπο­γρα­φούν συμ­φω­νίες με τα συν­δι­κάτα, θα πρέπει οι εργο­δό­τες που μετέ­χουν στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις να είναι μέλη των εργο­δο­τι­κών οργα­νώ­σεων που συνά­πτουν τη συμ­φω­νία. Ενώ για να επε­κτα­θεί μια κλαδική σύμβαση απαι­τεί­ται η σύμφωνη γνώμη των εργο­δο­τών που καλύ­πτουν του­λά­χι­στον το 50% των εργα­ζο­μέ­νων του κλάδου.

Οι συλ­λο­γι­κές συμ­βά­σεις εργα­σίας δεσμεύ­ουν τους εργα­ζό­με­νους και εργο­δό­τες οι οποίοι είναι μέλη των συμ­βαλ­λό­με­νων συν­δι­κα­λι­στι­κών οργα­νώ­σεων, τον εργο­δότη που συνά­πτει συλ­λο­γική σύμβαση εργα­σίας ατο­μι­κώς και τους εργο­δό­τες που συνά­πτουν συλ­λο­γική σύμβαση εργα­σίας. Αυτός ο όρος (να δεσμεύ­ουν οι συμ­βά­σεις ενός κλάδου μόνον τους εργο­δό­τες που συμ­με­τέ­χουν στη δια­πραγ­μά­τευση και όχι όλον τον κλάδο) οδήγησε σε υπο­βάθ­μιση των κλα­δι­κών συμ­βά­σεων εργα­σίας και στην ενδυ­νά­μωση των συμ­βά­σεων ανά επι­χεί­ρηση (επι­χει­ρη­σια­κές συμ­βά­σεις).

Σύμφωνα με τις πλη­ρο­φο­ρίες του capital.gr, στις βελ­τιώ­σεις που εξε­τά­ζει η κυρία Κερα­μέως δεν θα υπάρξει ανα­τροπή συσχε­τι­σμών όσον αφορά τις επι­χει­ρη­σια­κές συμ­βά­σεις, αλλά θα επι­τρα­πεί η σύναψη κλα­δι­κών συμ­βά­σεων που θα καλύ­πτουν και εργο­δό­τες που δεν προ­σέρ­χο­νται στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις.

Αυτό που εξε­τά­ζε­ται είναι μια παρέμ­βαση στα κρι­τή­ρια της επε­κτα­σι­μό­τη­τας, ώστε μια κλαδική σύμβαση να κηρύσ­σε­ται υπο­χρε­ω­τική με βάση το ποσοστό των εργα­ζο­μέ­νων που θα μείνουν χωρίς σύμβαση. Αν δηλαδή μια κλαδική σύμβαση αφορά, για παρά­δειγμα, το 40% των εργα­ζο­μέ­νων ενός κλάδου λόγω “αποχής” των εργο­δο­τών από τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις, θα μπορεί η σύμβαση να επε­κτεί­νε­ται μέχρι να καλύψει και το υπό­λοιπο 60% των εργα­ζο­μέ­νων, με μείωση του κρι­τη­ρίου εκπρο­σώ­πη­σης από την πλευρά των εργο­δο­τών κάτω από το 50%, ώστε να διευ­κο­λύ­νε­ται η επέ­κταση της σύμ­βα­σης.

Το ισχύον πλαίσιο προ­βλέ­πει ότι οι συν­δι­κα­λι­στι­κές οργα­νώ­σεις και εργο­δό­τες που δεν δεσμεύ­ο­νται από συλ­λο­γική σύμβαση εργα­σίας μπορούν να προ­σχω­ρή­σουν από κοινού σε συλ­λο­γική σύμβαση εργα­σίας που αφορά την κατη­γο­ρία τους. Συν­δι­κα­λι­στική οργά­νωση εργα­ζο­μέ­νων μπορεί να προ­σχω­ρή­σει σε συλ­λο­γική σύμβαση εργα­σίας, από την οποία δεσμεύ­ε­ται ήδη ο εργο­δό­της. Η προ­σχώ­ρηση γίνεται σύμφωνα με τα ορι­ζό­μενα στο άρθρο 11 του Ν. 1876/1990, όπως τρο­πο­ποι­ή­θηκε με το άρθρο 56 του Ν. 4635/2019. Προ­σχώ­ρηση σε επι­χει­ρη­σιακή συλ­λο­γική σύμβαση εργα­σίας δεν είναι δυνατό να γίνει από εργο­δότη ή συν­δι­κα­λι­στική οργά­νωση άλλης επι­χεί­ρη­σης.

Για την κήρυξη μιας σύμ­βα­σης ως υπο­χρε­ω­τι­κής (επέ­κταση) προ­βλέ­πε­ται ότι ο υπουρ­γός Εργα­σίας, με απόφασή του, που εκδί­δε­ται έπειτα από γνώμη του Ανώ­τα­του Συμ­βου­λίου Εργα­σίας, μπορεί να επε­κτεί­νει και να κηρύξει γενικώς υπο­χρε­ω­τική για όλους τους εργα­ζό­με­νους του κλάδου ή του επαγ­γέλ­μα­τος μια συλ­λο­γική σύμβαση η οποία δεσμεύει ήδη εργο­δό­τες που απα­σχο­λούν ποσοστό μεγα­λύ­τερο του πενήντα τοις εκατό (50%) των εργα­ζο­μέ­νων του κλάδου ή του επαγ­γέλ­μα­τος.

Στις αλλαγές που συζη­τού­νται, το 50% μπορεί να πέσει στο 40%, ώστε να διευ­κο­λύ­νε­ται η επέ­κταση των κλα­δι­κών συμ­βά­σεων σε περισ­σό­τε­ρους εργα­ζό­με­νους.

Ο καθο­ρι­σμός του κατώ­τα­του μισθού στα χέρια της κυβέρ­νη­σης

Στο υπουρ­γείο Εργα­σίας έχει συστα­θεί επι­τροπή ειδικών που θα υπο­βά­λει νομο­θε­τική πρόταση τον ερχό­μενο Οκτώ­βριο για τον τρόπο που θα εφαρ­μο­στούν οι αλλαγές στις συμ­βά­σεις.

Οι παρεμ­βά­σεις που εξε­τά­ζο­νται δεν θα μετα­βά­λουν το σύστημα καθο­ρι­σμού του κατώ­τα­του μισθού, ο οποίος θα παρα­μεί­νει στη δικαιο­δο­σία της εκά­στοτε κυβέρ­νη­σης.

Τα κράτη όπου το ποσοστό κάλυψης των εργα­ζο­μέ­νων από συλ­λο­γι­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις είναι υψηλό τείνουν να έχουν μικρό ποσοστό χαμη­λό­μι­σθων εργα­ζο­μέ­νων και υψηλούς κατώ­τα­τους μισθούς. Ως εκ τούτου, όπως ανα­φέ­ρει η κοι­νο­τική οδηγία, “κάθε κράτος-μέλος με ποσοστό κάλυψης από συλ­λο­γι­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις κάτω του 80% θα πρέπει να θεσπί­σει μέτρα με σκοπό την ενί­σχυση των εν λόγω συλ­λο­γι­κών δια­πραγ­μα­τεύ­σεων”.

Πηγή capital.gr