“Παγκόσμια Ημέρα Νερού – Τι μοντέλο ανάπτυξης θέλουμε;”

Η 22 Μαρ­τί­ου είναι η Πα­γκό­σμια Ημέρα Νερού, ένας θε­σμός των Ηνω­μέ­νων Εθνών που ξε­κί­νη­σε το 1993 και εστιά­ζε­ται στη ση­μα­σία του γλυ­κού (όχι θα­λασ­σι­νού) νερού. Στό­χος της ημέ­ρας είναι να ευαι­σθη­το­ποι­ή­σει την πα­γκό­σμια κοι­νό­τη­τα στα θέ­μα­τα δια­χεί­ρι­σης των υδά­τι­νων πόρων και εξα­σφά­λι­σης νερού για τα 2,2 δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια αν­θρώ­πους που ζουν χωρίς πρό­σβα­ση σε ασφα­λές νερό και σε δρά­σεις που πρέ­πει να ανα­λη­φθούν για να αντι­με­τω­πι­στεί η πα­γκό­σμια κρίση νερού.

Βα­σι­κός πυ­ρή­νας της Πα­γκό­σμιας Ημέ­ρας Δρά­σης είναι η επί­τευ­ξη του Στό­χου 6 των Ηνω­μέ­νων Εθνών για τη Βιώ­σι­μη Ανά­πτυ­ξη που είναι : Νερό και απο­χέ­τευ­ση για όλους μέχρι το 2030. Για το 2021 το θέμα είναι η εκτί­μη­ση της αξίας του νερού και για το 2022 θα είναι τα υπό­γεια νερά.

Κα­τα­νά­λω­ση, επάρ­κεια και μο­ντέ­λο ανά­πτυ­ξης

Για το νησί της Ρόδου αλλά και ευ­ρύ­τε­ρα τον ελ­λη­νι­κό χώρο τα δύο πα­ρα­πά­νω στοι­χεία είναι πολύ ση­μα­ντι­κά. Η χώρα μας σύμ­φω­να με στοι­χεία της Eurostat (2018) είναι πρώτη σε

άντλη­ση γλυ­κού νερού για δη­μό­σια χρήση με σχε­δόν 160 κυ­βι­κά μέτρα νερού ανά κά­τοι­κο. Σύμ­φω­να επί­σης με πα­λαιό­τε­ρο δη­μο­σί­ευ­μα της Κα­θη­με­ρι­νής οι κά­τοι­κοι αυτής της χώρας είναι από τους πιο σπά­τα­λους στην κα­τα­νά­λω­ση νερού στον πλα­νή­τη. Τα τε­λευ­ταία μά­λι­στα χρό­νια επει­δή η εμπι­στο­σύ­νη του κα­τα­να­λω­τή στο πό­σι­μο νερό από τη βρύση έχει μειω­θεί, βλέ­που­με μια τε­ρά­στια αύ­ξη­ση στην κα­τα­νά­λω­ση εμ­φια­λω­μέ­νου νερού που βέ­βαια οδη­γεί και σε άλλες μορ­φές ρύ­παν­σης.

Στο νησί μας η επάρ­κεια και δια­χεί­ρι­ση νερού ανα­πό­φευ­κτα σχε­τί­ζε­ται με την οι­κο­νο­μία και το μο­ντέ­λο ανά­πτυ­ξής του. Το μο­ντέ­λο του μα­ζι­κού του­ρι­σμού που έχει επι­λε­γεί και η στρο­φή στην κα­τα­σκευή πο­λυ­τε­λών ξε­νο­δο­χεια­κών μο­νά­δων με το σύ­στη­μα all-inclusive ση­μαί­νει αυ­τό­μα­τα με­γά­λες κα­τα­να­λώ­σεις νερού. Αυτές με τη σειρά τους οδη­γούν ανα­πό­φευ­κτα σε μεί­ω­ση των υδά­τι­νων απο­θε­μά­των και υπο­βάθ­μι­ση της ποιό­τη­τας του πό­σι­μου νερού.

Δυ­στυ­χώς αυτό δεν είναι κα­τα­νοη­τό για αυ­τούς που σε κε­ντρι­κό και το­πι­κό επί­πε­δο χα­ρά­ζουν την του­ρι­στι­κή στρα­τη­γι­κή της χώρας και του τόπου. Η κα­τα­σκευή νέων κλι­νών συ­νε­χί­ζε­ται απει­λώ­ντας τη βιω­σι­μό­τη­τα του νη­σιού σε πολλά επί­πε­δα συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου και του νερού.

Παρά την ύπαρ­ξη του Φράγ­μα­τος του Γα­δου­ρά που είναι ένας από τους με­γα­λύ­τε­ρους υδά­τι­νους τα­μιευ­τή­ρες στη χώρα η Δη­μο­τι­κή Επι­χεί­ρη­ση Ύδρευ­σης και Απο­χέ­τευ­σης Ρόδου (ΔΕΥΑΡ) συ­νε­χί­ζει να κάνει νέες γε­ω­τρή­σεις οι οποί­ες φυ­σι­κά επη­ρε­ά­ζουν τα υπό­γεια νερά στο νησί. Πριν από με­ρι­κές μόνο μέρες ανα­κοι­νώ­θη­καν πέντε νέες γε­ω­τρή­σεις στην πε­ριο­χή της Κα­λά­θου.

Από την άλλη πλευ­ρά πο­λύ­τι­μο πό­σι­μο νερό χά­νε­ται για χρή­σεις άρ­δευ­σης. Κο­ρυ­φαίο ίσως πα­ρά­δειγ­μα για το νησί μας είναι το Φράγ­μα Κρη­τη­νί­ας που εδώ και σχε­δόν εί­κο­σι χρό­νια κα­τα­σκευά­ζε­ται (έγκρι­ση ορι­στι­κής με­λέ­της στις 19/11/2003) αλλά μέχρι σή­με­ρα δεν έχει ολο­κλη­ρω­θεί, Το Φράγ­μα αυτό θα ήταν εξαι­ρε­τι­κά χρή­σι­μο για την άρ­δευ­ση της πε­ριο­χής που είναι κατ’ εξο­χήν γε­ωρ­γι­κή. Κα­λύ­τε­ρα είναι τα πράγ­μα­τα με το Φράγ­μα της Απο­λα­κιάς αλλά δεν μπο­ρεί κα­νείς να ισχυ­ρι­στεί ότι επι­τε­λεί πλή­ρως τον σκοπό για τον οποίο κα­τα­σκευά­στη­κε.

Είναι σαφές ότι η δια­χεί­ρι­ση του νερού λοι­πόν συν­δέ­ε­ται και με ευ­ρύ­τε­ρα θέ­μα­τα χά­ρα­ξης πο­λι­τι­κών και όχι απλά ευ­χο­λό­για των αρ­μο­δί­ων. Ένα πολύ χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα εδώ είναι η ευ­κο­λία με την οποία η ΔΕΥΑΡ πα­ρέ­χει βε­βαιώ­σεις επάρ­κειας νερού για την ανέ­γερ­ση νέων μο­νά­δων σε πε­ριο­χές που είναι πα­ρα­πά­νω από βέ­βαιο ότι τέ­τοια επάρ­κεια δεν υπάρ­χει.

Αφα­λά­τω­ση

Η αφα­λά­τω­ση είναι μια λύση για τα μικρά νησιά αλλά και για ξε­νο­δο­χεια­κές μο­νά­δες όμως θα πρέ­πει να έχουν λυθεί σε ένα βαθμό τα ζη­τή­μα­τα της ενέρ­γειας που απαι­τεί­ται για τη λει­τουρ­γία των μο­νά­δων αυτών. Ιδα­νι­κά η αφα­λά­τω­ση θα πρέ­πει να συν­δυά­ζε­ται με χρήση ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών ενέρ­γειας (ΑΠΕ). Σο­βα­ρό θέμα υπάρ­χει και με την ασφα­λή διά­θε­ση των υπο­προ­ϊ­ό­ντων από την επε­ξερ­γα­σία του θα­λασ­σι­νού νερού. Τα υπο­προ­ϊ­ό­ντα αυτά αν απορ­ρί­πτο­νται ξανά στη θά­λασ­σα και μά­λι­στα σε ρηχά νερά μπο­ρεί να προ­κα­λέ­σουν ζη­μιές στα πα­ρά­κτια οι­κο­συ­στή­μα­τα λόγω της αύ­ξη­σης της αλα­τό­τη­τας. Σχε­τι­κό αί­τη­μα-ερώ­τη­μα εί­χα­με υπο­βά­λει στην Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου στις 21/08/2019.

Ποιό­τη­τα του πό­σι­μου νερού

Η ποιό­τη­τα του πό­σι­μου νερού όπως ο Σύλ­λο­γος μας έχει το­νί­σει πολ­λές φορές πρέ­πει να αντα­πο­κρί­νε­ται στις νο­μο­θε­τι­κές απαι­τή­σεις της ΚΥΑ Γ1(δ)/ΓΠ ΟΙΚ 67322/2017 ενώ οι κα­τα­να­λω­τές θα πρέ­πει να ενη­με­ρώ­νο­νται για την ποιό­τη­τα του νερού τα­κτι­κά και αυτά τα στοι­χεία να απο­στέλ­λο­νται και στο Υπουρ­γείο Υγεί­ας (άρθρ.12 της ΚΥΑ). Στο νησί μας παρά τις επα­νει­λημ­μέ­νες ανα­κοι­νώ­σεις του Συλ­λό­γου μας ήδη από το 2018 αλλά και τις υπο­χρε­ώ­σεις της ΔΕΥΑΡ που απορ­ρέ­ουν από τα πα­ρα­πά­νω, η ενη­μέ­ρω­ση αυτή προς τους κα­τα­να­λω­τές δεν έχει γίνει ποτέ. Η φε­τι­νή Πα­γκό­σμια Ημέρα Νερού είναι λοι­πόν μια καλή ευ­και­ρία να γίνει η αρχή.

Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό είναι και το χθε­σι­νό (21/3/2021) δη­μο­σί­ευ­μα της εφη­με­ρί­ας Realnews που ανα­φέ­ρει ότι πα­ρα­τη­ρού­νται υψη­λές πο­σό­τη­τες νι­τρι­κών σε πολ­λές πε­ριο­χές της Ελ­λά­δας. Αυτό σύμ­φω­να με στοι­χεία της ΕΔΕΥΑ για του Δή­μους που πα­ρέ­χουν στοι­χεία στο δια­δί­κτυο ή/και στη διεύ­θυν­ση (ydor.edeya.gr). Ο Δήμος Ρόδου μέχρι σή­με­ρα δεν πα­ρέ­χει στοι­χεία ούτε στη συ­γκε­κρι­μέ­νη εφαρ­μο­γή ούτε αλλού στο δια­δί­κτυο.

Εξοι­κο­νό­μη­ση

Η εξοι­κο­νό­μη­ση νερού είναι βα­σι­κός πα­ρά­γο­ντας στην ορθή δια­χεί­ρι­ση των υδά­τι­νων απο­θε­μά­των. Η εξοι­κο­νό­μη­ση θα πρέ­πει να κα­λύ­πτει όλες τις αν­θρώ­πι­νες χρή­σεις δη­λα­δή την αστι­κή, βιο­μη­χα­νι­κή, του­ρι­στι­κή, γε­ωρ­γι­κή κλπ). Στο νησί μας ιδιαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα θα πρέ­πει να δοθεί στην εξοι­κο­νό­μη­ση των του­ρι­στι­κών κα­τα­λυ­μά­των ιδιαί­τε­ρα αυτών που απαι­τούν με­γά­λες πο­σό­τη­τες νερού. Όμως όπως λέμε πιο πάνω δεν είναι δυ­να­τόν να υπάρ­χει αρ­κε­τό και καλό νερό αν συ­νε­χι­στεί το φαι­νό­με­νο της επέ­κτα­σης του του­ρι­στι­κού τομέα με νέες κλί­νες όταν υπάρ­χει ήδη πε­ρισ­σό­τε­ρες από πολ­λές (υπο­λο­γί­ζο­νται σε πάνω από 150.000). Επί­σης η κα­τά­χρη­ση του γλυ­κού νερού (πι­σί­νες ακόμα και σε ξε­χω­ρι­στά δω­μά­τια κλπ, ντους που τρέ­χουν συ­νε­χώς, διαρ­ρο­ές που δεν ελέγ­χο­νται κλπ) επι­βα­ρύ­νει το υδά­τι­νο ισο­ζύ­γιο του νη­σιού.

Συ­μπε­ρα­σμα­τι­κά

Η αξία του νερού είναι αδιαμ­φι­σβή­τη­τη αφού χωρίς αυτό δεν υπάρ­χει ζωή. Για το λόγο αυτό είναι κε­ντρι­κός στό­χος τόσο του Ορ­γα­νι­σμού Ηνω­μέ­νων Εθνών όσο και της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης. Όμως το νερό ση­μαί­νει δια­φο­ρε­τι­κά πράγ­μα­τα για δια­φο­ρε­τι­κούς αν­θρώ­πους. Για κά­ποιους λαούς ση­μαί­νει επι­βί­ω­ση για άλ­λους κα­λύ­τε­ρη ποιό­τη­τα ζωής και για κά­ποιους άλ­λους μέσο για οι­κο­νο­μι­κή ευ­η­με­ρία. Το βέ­βαιο είναι το μέλ­λον του πλα­νή­τη εξαρ­τά­ται και από την ύπαρ­ξη αρ­κε­τού και καλής ποιό­τη­τας γλυ­κού νερού.

Σύλ­λο­γος Προ­στα­σί­ας Πε­ρι­βάλ­λο­ντος Ρόδου 

Το ΔΣ