Στ. Γκρίτζαλης: «Η εκπαίδευση βασική συνιστώσα για την αναίρεση κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων»

Συ­νέ­ντευ­ξη

στη Μαρία Χον­δρο­γιάν­νη

«Η εκ­παί­δευ­ση απο­τε­λεί δια­χρο­νι­κά βα­σι­κή συ­νι­στώ­σα εξι­σω­τι­κού μη­χα­νι­σμού για την αναί­ρε­ση κοι­νω­νι­κών και οι­κο­νο­μι­κών ανι­σο­τή­των. Ιδιαί­τε­ρα δε, σε συν­θή­κες οι­κο­νο­μι­κής και κοι­νω­νι­κής κρί­σης, η επέν­δυ­ση στην εκ­παί­δευ­ση του αν­θρώ­πι­νου δυ­να­μι­κού, στην πα­ρα­γω­γή και αξιο­ποί­η­ση της γνώ­σης και την και­νο­το­μία απο­τε­λούν βα­σι­κή προ­ϋ­πό­θε­ση και κα­τευ­θύ­νου­σα δύ­να­μη για την επί­τευ­ξη βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης με αν­θρώ­πι­νο πρό­σω­πο».

Στο ρολο που θα πρέ­πει να έχει η εκ­παί­δευ­ση ει­δι­κά σε συν­θή­κες κρί­σης ανα­φέ­ρε­ται με­τα­ξύ άλλων, σε συ­νέ­ντευ­ξή του στη “δ”, ο πρύ­τα­νης του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αι­γαί­ου κ. Στέ­φα­νος Γκρί­τζα­λης.

«Η αξιο­ποί­η­ση της εκ­παί­δευ­σης, της ανά­πτυ­ξης του αν­θρώ­πι­νου δυ­να­μι­κού, της έρευ­νας και της και­νο­το­μί­ας μπο­ρούν να συ­νει­σφέ­ρουν θε­τι­κά σε μία εθνι­κή προ­σπά­θεια για βιώ­σι­μη ποιο­τι­κή ανά­πτυ­ξη. Τα στοι­χεία αυτά πρέ­πει να βρί­σκο­νται, διαρ­κώς, στο επί­κε­ντρο κάθε συ­γκρο­τη­μέ­νης εθνι­κής προ­σπά­θειας για έξοδο από τις ση­με­ρι­νές ασφυ­κτι­κές συν­θή­κες βα­θιάς δη­μο­σιο­νο­μι­κής κρί­σης, ύφε­σης και ανερ­γί­ας», δη­λώ­νει ο πρύ­τα­νης του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αι­γαί­ου και προ­σθέ­τει πως ο ρόλος των πα­νε­πι­στη­μί­ων στην εθνι­κή προ­σπά­θεια για κοι­νω­νι­κή και οι­κο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη πα­ρα­μέ­νει στα­θε­ρά και δια­χρο­νι­κά ανα­ντι­κα­τά­στα­τος.

Ο κ. Στέ­φα­νος Γκρί­τζα­λης δη­λώ­νει   πως βα­σι­κός στό­χος του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αι­γαί­ου είναι η ακα­δη­μαϊ­κά εξω­στρε­φής και διε­θνο­ποι­η­μέ­νη ανά­πτυ­ξή του, στην εκ­παί­δευ­ση και την έρευ­να.

«Η νέα Πρυ­τα­νι­κή Αρχή θα υπη­ρε­τή­σει, όπως και οι προη­γού­με­νες Διοι­κή­σεις του Ιδρύ­μα­τος, την ορα­μα­τι­κή πο­λι­τι­κή για το δη­μό­σιο πο­λυ­νη­σιω­τι­κό Πα­νε­πι­στή­μιό μας, με σθε­να­ρή άρ­νη­ση σε όσες δυ­νά­μεις, εκτός πα­νε­πι­στη­μί­ου, μας ωθούν σε ρηχή δια­χεί­ρι­ση χωρίς έμπνευ­ση, από όπου και αν προ­έρ­χο­νται όλα αυτά, όπου και αν αυτά στο­χεύ­ουν», δή­λω­νει ο κ. Στέ­φα­νος Γκρί­τζα­λης.

Ο πρύ­τα­νης του πα­νε­πι­στη­μί­ου Αι­γαί­ου ανα­φέ­ρε­ται σε όλα τα φλέ­γο­ντα θέ­μα­τα που τα­λα­νί­ζουν την ανώ­τα­τη εκ­παί­δευ­ση και κα­τα­θέ­τει τις προ­τά­σεις του.

Η συ­νέ­ντευ­ξη του πρυ­τά­νε­ως κ. Στέ­φα­νου Γκρί­τζα­λη, ανα­λυ­τι­κά:

• Ανα­λά­βα­τε πριν από λίγο καιρό τα κα­θή­κο­ντά σας στη θέση του πρύ­τα­νη του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αι­γαί­ου. Ποιοι είναι οι στό­χοι και τα ορά­μα­τά σας;

Τα τε­λευ­ταία χρό­νια, τα πα­νε­πι­στή­μια έχουν βρε­θεί σε δεινή θέση. Η συ­νε­χώς μειού­με­νη χρη­μα­το­δό­τη­ση που φτά­νει σε πο­σο­στό 60% σε σχέση με το 2009, ο ου­σια­στι­κός μη­δε­νι­σμός των πι­στώ­σε­ων για έκτα­κτο δι­δα­κτι­κό προ­σω­πι­κό ταυ­τό­χρο­να με την μη έγκρι­ση χο­ρή­γη­σης νέων πι­στώ­σε­ων για πρό­σλη­ψη μό­νι­μου προ­σω­πι­κού κάθε κα­τη­γο­ρί­ας, η μέχρι πρό­σφα­τα πρω­το­φα­νής κα­θυ­στέ­ρη­ση στην υλο­ποί­η­ση των διο­ρι­σμών εκλεγ­μέ­νων κα­θη­γη­τών, κα­θη­γη­τριών και λοι­πού δι­δα­κτι­κού και διοι­κη­τι­κού προ­σω­πι­κού, η επι­βο­λή ακα­τα­νό­η­των και ατε­λέ­σφο­ρων πο­λι­τι­κών όπως αυτή της δια­θε­σι­μό­τη­τας του διοι­κη­τι­κού προ­σω­πι­κού, σε συν­δυα­σμό με το νέο νο­μο­θε­τι­κό πλαί­σιο που, εκτός των άλλων, δια­τρέ­χε­ται από ασά­φειες και αντι­φά­σεις, έχουν συχνά εγκλω­βί­σει πλή­ρως τα πα­νε­πι­στή­μια στην εσω­στρέ­φεια της δια­χεί­ρι­σης της κα­θη­με­ρι­νό­τη­τας, κα­τα­νοη­τή και ανα­γκαία συν­θή­κη για την ακα­δη­μαϊ­κή επι­βί­ω­ση και μόνο. Πα­ράλ­λη­λα όμως –και αυτό είναι ιδιαί­τε­ρα ση­μα­ντι­κό-, τα δε­δο­μέ­να αυτά έχουν απα­λεί­ψει τον απα­ραί­τη­το και ανα­ντι­κα­τά­στα­το λόγο για τη δια­μόρ­φω­ση της ανα­πτυ­ξια­κής δυ­να­μι­κής της πα­νε­πι­στη­μια­κής εκ­παί­δευ­σης στην Ελ­λά­δα. Στις πα­ρού­σες, λοι­πόν, ιδιαί­τε­ρα δύ­σκο­λες οι­κο­νο­μι­κές και κοι­νω­νι­κές συν­θή­κες, απα­ραί­τη­τη προ­ϋ­πό­θε­ση για την ανα­βάθ­μι­ση της λει­τουρ­γί­ας των πα­νε­πι­στη­μί­ων στη χώρα μας, λει­τουρ­γία που πολ­λα­πλώς έχει πλη­γεί, απο­τε­λεί η εκ μέ­ρους τους έκ­φρα­ση ενός συλ­λο­γι­κού ακα­δη­μαϊ­κού ορα­μα­τι­κού αφη­γή­μα­τος προ­ο­πτι­κής και ελ­πί­δας. Στο πλαί­σιο αυτό, βα­σι­κός στό­χος του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αι­γαί­ου είναι η ακα­δη­μαϊ­κά εξω­στρε­φής και διε­θνο­ποι­η­μέ­νη ανά­πτυ­ξή του, στην εκ­παί­δευ­ση και την έρευ­να. Για την υλο­ποί­η­ση του στό­χου αυτού, η πα­νε­πι­στη­μια­κή κοι­νό­τη­τα του Αι­γαί­ου ακο­λου­θώ­ντας το εξ αρχής κα­τα­γε­γραμ­μέ­νο και δια­χρο­νι­κά επι­και­ρο­ποιού­με­νο όραμα για «Αι­γαίο ως Αρ­χι­πέ­λα­γος Γνώ­σης και Πο­λι­τι­σμού», προσ­διο­ρί­ζει με συλ­λο­γι­κές θε­σμι­κές δια­δι­κα­σί­ες τους επι­μέ­ρους στό­χους, λαμ­βά­νει απο­φά­σεις, ανα­πτύσ­σει στρα­τη­γι­κές με συ­νερ­γα­τι­κό­τη­τα, συ­νε­κτι­μώ­ντας τις νέες συν­θή­κες όπως αυτές προσ­διο­ρί­ζο­νται από τις διε­θνείς ακα­δη­μαϊ­κές εξε­λί­ξεις, αλλά και με προ­σή­λω­ση στην ευ­θύ­νη της Παι­δεί­ας απέ­να­ντι στην κοι­νω­νία που είναι πάντα εδώ, μας εμπι­στεύ­ε­ται τα παι­διά της, μας στη­ρί­ζει οι­κο­νο­μι­κά από το υστέ­ρη­μά της, μας κοι­τά­ζει διαρ­κώς, ελ­πί­ζο­ντας. Βα­σι­κή συ­νι­στώ­σα για την επί­τευ­ξη κάθε ανα­πτυ­ξια­κού στό­χου, όχι μόνο για το Πα­νε­πι­στή­μιό μας αλλά και για όλα τα πα­νε­πι­στή­μια της χώρας, απο­τε­λεί η ικα­νο­ποί­η­ση εκ μέ­ρους της Πο­λι­τεί­ας των ακό­λου­θων βα­σι­κών απαι­τή­σε­ων:Δια­τή­ρη­ση της χρη­μα­το­δο­τι­κής ευ­θύ­νης της Πο­λι­τεί­ας προς τα δη­μό­σια πα­νε­πι­στή­μια, στο πλαί­σιο των προ­βλέ­ψε­ων του συ­νταγ­μα­τι­κού νο­μο­θέ­τη. Εμπι­στο­σύ­νη στις δυ­να­τό­τη­τες των πα­νε­πι­στη­μί­ων και άμεση απε­ξάρ­τη­ση του δη­μό­σιου πα­νε­πι­στη­μί­ου από το λει­τουρ­γι­κά ασφυ­κτι­κό διοι­κη­τι­κό ενα­γκα­λι­σμό της κε­ντρι­κής διοί­κη­σης και του Υπουρ­γεί­ου Παι­δεί­ας

Ακύ­ρω­ση της θε­σμι­κά ισο­πε­δω­τι­κής μο­νο­τυ­πί­ας που συχνά επι­βάλ­λε­ται από το Υπουρ­γείο Παι­δεί­ας, με τα ποι­κί­λα προ­βλή­μα­τα ιδιό­τυ­πης στρέ­βλω­σης που αυτή δευ­τε­ρο­γε­νώς προ­κα­λεί. Πο­λι­τι­κή και θε­σμι­κή απόρ­ρι­ψη όσων κύ­κλων απερ­γά­ζο­νται συν­θή­κες άν­θη­σης ανε­ξέ­λεγ­κτων ιδιω­τι­κών εκ­παι­δευ­τι­κών μορ­φω­μά­των, δήθεν «πα­νε­πι­στη­μια­κών», με όχημα τη σύ­να­ψη συμ­βά­σε­ων δι­καιό­χρη­σης. Η νέα Πρυ­τα­νι­κή Αρχή θα υπη­ρε­τή­σει, όπως και οι προη­γού­με­νες Διοι­κή­σεις του Ιδρύ­μα­τος, την ορα­μα­τι­κή πο­λι­τι­κή για το δη­μό­σιο πο­λυ­νη­σιω­τι­κό Πα­νε­πι­στή­μιό μας, με σθε­να­ρή άρ­νη­ση σε όσες δυ­νά­μεις, εκτός πα­νε­πι­στη­μί­ου, μας ωθούν σε ρηχή δια­χεί­ρι­ση χωρίς έμπνευ­ση, από όπου και αν προ­έρ­χο­νται όλα αυτά, όπου και αν αυτά στο­χεύ­ουν.

• Ποιά είναι η θέση σας για τις με­τεγ­γρα­φές των φοι­τη­τών; Με τις απο­φά­σεις που έχουν δρο­μο­λο­γη­θεί από το υπουρ­γείο Παι­δεί­ας θα δη­μιουρ­γη­θούν προ­βλή­μα­τα στο Πα­νε­πι­στή­μιο Αι­γαί­ου;

Το θέμα των με­τεγ­γρα­φών των φοι­τη­τών και φοι­τη­τριών έχει απα­σχο­λή­σει όλα τα Ιδρύ­μα­τα και αυτά που υπο­δέ­χο­νται και αυτά από τα οποία με­τα­κι­νού­νται οι νέοι και οι νέες μας. Ας ση­μειώ­σου­με, στο ση­μείο αυτό, ότι στη χώρα μας, αντί­θε­τα με το σύ­νο­λο των χωρών της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης, επί πολλά χρό­νια είχε επι­κρα­τή­σει ο θε­σμός των με­τεγ­γρα­φών φοι­τη­τών και φοι­τη­τριών με­τα­ξύ ομοει­δών Τμη­μά­των από ίδρυ­μα σε ίδρυ­μα. Με τις με­τεγ­γρα­φές, τόσο τα πε­ρι­φε­ρεια­κά πα­νε­πι­στή­μια όσο και τα πα­νε­πι­στή­μια που εδρεύ­ουν στις πολύ με­γά­λες πό­λεις, αντι­με­τώ­πι­ζαν σο­βα­ρά προ­βλή­μα­τα κατά τον ακα­δη­μαϊ­κό τους προ­γραμ­μα­τι­σμό, αφού ο ακρι­βής αριθ­μός των πρω­το­ε­τών φοι­τη­τών και φοι­τη­τριών που θα φοι­τή­σουν ανά Τμήμα γι­νό­ταν γνω­στός μόλις στις αρχές Οκτω­βρί­ου. Από το 2011 το πρό­βλη­μα αυτό είχε αντι­με­τω­πι­στεί νο­μο­θε­τι­κά με πολύ ικα­νο­ποι­η­τι­κό τρόπο, αφού όλες οι κα­τη­γο­ρί­ες φοι­τη­τών και φοι­τη­τριών που έχρη­ζαν υπο­στή­ρι­ξης (π.χ. πο­λύ­τε­κνοι, τρί­τε­κνοι, έχο­ντες προ­βλή­μα­τα υγεί­ας κ.α.) ει­σά­γο­νταν από την αρχή στο Τμήμα που εν συ­νε­χεία θα φοι­τού­σαν. Ωστό­σο, μετά από από­φα­ση του Συμ­βου­λί­ου της Επι­κρα­τεί­ας, το Υπουρ­γείο Παι­δεί­ας προ­χώ­ρη­σε το 2013 σε νο­μο­θε­τι­κή ρύθ­μι­ση, απο­τέ­λε­σμα της οποί­ας είναι η επι­στρο­φή στο πρό­τε­ρο κα­θε­στώς με­τεγ­γρα­φών και μά­λι­στα με πολύ με­γα­λύ­τε­ρη έντα­ση.

Στην πα­ρού­σα πε­ρί­ο­δο της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης, ανα­γνω­ρί­ζου­με πλή­ρως την έντα­ση των προ­βλη­μά­των που αντι­με­τω­πί­ζουν χι­λιά­δες οι­κο­γέ­νειες στη χώρα μας, όταν πρέ­πει να υπο­στη­ρί­ξουν οι­κο­νο­μι­κά τα παι­διά τους ως φοι­τη­τές και φοι­τή­τριες σε άλλη πόλη από εκεί­νη που η οι­κο­γέ­νεια κα­τοι­κεί. Είναι, όμως, η λύση του προ­βλή­μα­τος η με­τεγ­γρα­φή σε άλλο Ίδρυ­μα, πλη­σί­ον της μό­νι­μης κα­τοι­κί­ας της οι­κο­γέ­νειας; Η λύση έγκει­ται στην άσκη­ση ορθής κοι­νω­νι­κής πο­λι­τι­κής, κοι­νω­νι­κής πο­λι­τι­κής με πό­ρους και αυτό οφεί­λει η Πο­λι­τεία να το αντι­λη­φθεί. Η τρέ­χου­σα νο­μο­θε­σία για τις με­τεγ­γρα­φές είναι συ­νο­λι­κά μία ατε­λέ­σφο­ρη προ­σπά­θεια. Είναι μία προ­σπά­θεια άσκη­σης κοι­νω­νι­κής πο­λι­τι­κής εις βάρος της εκ­παι­δευ­τι­κής πο­λι­τι­κής, εις βάρος της ποιό­τη­τας του εκ­παι­δευ­τι­κού έργου που ασκεί­ται στα πα­νε­πι­στή­μια. Κάθε κε­ντρι­κό πα­νε­πι­στή­μιο υπο­δέ­χε­ται, πλέον, δυ­σβά­στα­κτο αριθ­μό φοι­τη­τών και φοι­τη­τριών, τον οποίο δεν μπο­ρεί να εκ­παι­δεύ­σει λόγω έλ­λει­ψης επαρ­κούς χω­ρη­τι­κό­τη­τας αι­θου­σών δι­δα­σκα­λί­ας, ερ­γα­στη­ρια­κών χώρων, εξο­πλι­σμού και λοι­πών υπο­δο­μών, αλλά και δι­δα­σκό­ντων, των οποί­ων ο αριθ­μός βαί­νει διαρ­κώς μειού­με­νος λόγω συ­ντα­ξιο­δό­τη­σης ή λόγω απο­χώ­ρη­σης προς πα­νε­πι­στή­μια προηγ­μέ­νων χωρών της αλ­λο­δα­πής, χωρίς να πα­ρέ­χο­νται πι­στώ­σεις από την Πο­λι­τεία για αντι­κα­τά­στα­σή τους. Την ίδια στιγ­μή, Τμή­μα­τα σε πε­ρι­φε­ρεια­κά πα­νε­πι­στή­μια θα μπο­ρού­σαν να αντι­με­τω­πί­σουν τον κίν­δυ­νο της ου­σια­στι­κής απε­ρή­μω­σης, αφού υπάρ­χει το εν­δε­χό­με­νο το πο­σο­στό των προς με­τεγ­γρα­φή φοι­τη­τών και φοι­τη­τριών να φτά­σει το 60% σε με­ρι­κά από αυτά. Η Πο­λι­τεία έχει χρέος να αντι­λη­φθεί ότι το τί­μη­μα της άσκη­σης κοι­νω­νι­κής πο­λι­τι­κής χωρίς πό­ρους, οδη­γεί τε­λι­κά σε δρα­στι­κά μειω­μέ­νο επί­πε­δο εκ­παί­δευ­σης των απο­φοί­των όλων των πα­νε­πι­στη­μί­ων της χώρας. Συν­δυα­στι­κά μο­να­δι­κή λύση για την αντι­με­τώ­πι­ση του προ­βλή­μα­τος, απο­τε­λεί ο δρα­στι­κός πε­ριο­ρι­σμός των δυ­να­το­τή­των με­τεγ­γρα­φών, με ταυ­τό­χρο­νη όμως ενί­σχυ­ση των πόρων που δια­τί­θε­νται για φοι­τη­τι­κή μέ­ρι­μνα (π.χ. στέ­γα­ση και σί­τι­ση), οι οποί­οι και θα πρέ­πει να απευ­θύ­νο­νται σε φοι­τη­τές και φοι­τή­τριες που πραγ­μα­τι­κά έχουν ανά­γκη, με κρι­τή­ριο το πραγ­μα­τι­κό οι­κο­γε­νεια­κό τους ει­σό­δη­μα.

• Θα πρέ­πει να έχουν λόγο στη δια­μόρ­φω­ση του αριθ­μού των ει­σα­κτέ­ων τα πα­νε­πι­στή­μια; Η θέση αυτή έχει γίνει δεκτή από το υπουρ­γείο Παι­δεί­ας;

Κάθε χρόνο, τα Πα­νε­πι­στή­μια μέσα από συλ­λο­γι­κές θε­σμι­κές διερ­γα­σί­ες, σε επί­πε­δο Τμη­μά­των και Συ­γκλή­του, ει­ση­γού­νται στο Υπουρ­γείο Παι­δεί­ας και Θρη­σκευ­μά­των τον αριθ­μό των ει­σα­κτέ­ων τους, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη πλη­θώ­ρα πα­ρα­μέ­τρων, με­τα­ξύ των οποί­ων την ύπαρ­ξη των απαι­τού­με­νων κτι­ρια­κών και ερ­γα­στη­ρια­κών υπο­δο­μών και τη στε­λέ­χω­σή τους σε μό­νι­μο δι­δα­κτι­κό προ­σω­πι­κό. Τα τε­λευ­ταία χρό­νια, ωστό­σο, το Υπουρ­γείο αγνο­ώ­ντας τις προ­τά­σεις των Ιδρυ­μά­των, έχει αυ­ξή­σει ση­μα­ντι­κά τον αριθ­μό των ει­σα­κτέ­ων σε σχέση με τον αριθ­μό που τα Πα­νε­πι­στή­μια ει­ση­γού­νται. Την ίδια στιγ­μή τα Πα­νε­πι­στή­μια συ­νε­χί­ζουν να βιώ­νουν την ακραία υπο­χρη­μα­το­δό­τη­ση με απο­τέ­λε­σμα να αδυ­να­τούν να αντε­πε­ξέλ­θουν επαρ­κώς στις δα­πά­νες που αφο­ρούν την εκ­παί­δευ­ση και την έρευ­να για τους φοι­τη­τές και τις φοι­τή­τριες, ενώ το προ­σω­πι­κό τους βαί­νει μειού­με­νο. Η τε­λευ­ταία Σύ­νο­δος Πρυ­τά­νε­ων, που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε στις 12 και 13 Δε­κεμ­βρί­ου στην Αθήνα, εκτι­μώ­ντας ότι τα Ιδρύ­μα­τα, σύμ­φω­να με τις διε­θνώς ισχύ­ου­σες πρα­κτι­κές και τη συ­νταγ­μα­τι­κή πρό­βλε­ψη περί αυ­το­διοί­κη­του των ΑΕΙ, πρέ­πει να έχουν βα­ρύ­νου­σα γνώμη και απο­φα­σι­στι­κή αρ­μο­διό­τη­τα  για τον κα­θο­ρι­σμό του μέ­γι­στου αριθ­μού ει­σα­κτέ­ων που μπο­ρούν να εκ­παι­δεύ­σουν, ζή­τη­σε από το Υπουρ­γείο Παι­δεί­ας ο αριθ­μός αυτός να προσ­διο­ρί­ζε­ται κα­τό­πιν τρι­με­ρούς συμ­φω­νί­ας με­τα­ξύ των Πα­νε­πι­στη­μί­ων, της θε­σμο­θε­τη­μέ­νης Αρχής για την ποιό­τη­τα σπου­δών στα Πα­νε­πι­στή­μια (ΑΔΙΠ) και του Υπουρ­γεί­ου. Η πρό­τα­ση αυτή φαί­νε­ται να βρί­σκει σύμ­φω­νο και το Υπουρ­γείο Παι­δεί­ας και Θρη­σκευ­μά­των.

• Πως θα αντι­με­τω­πι­στεί το πρό­βλη­μα της συ­νε­χούς μεί­ω­σης των κον­δυ­λί­ων για τα ΑΕΙ και ΤΕΙ;

Η θε­ώ­ρη­ση των πα­νε­πι­στη­μί­ων ως μέ­ρους της κρί­σης είναι προ­φα­νώς εσφαλ­μέ­νη. Τα δη­μό­σια πα­νε­πι­στή­μια εξα­κο­λου­θούν να πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται στους ελά­χι­στους βα­σι­κούς πυ­λώ­νες στή­ρι­ξης της δυ­να­τό­τη­τας μιας κοι­νω­νι­κά δί­και­ης ανά­πτυ­ξης της χώρας, απο­τε­λούν θύ­λα­κες δρά­σε­ων και­νο­το­μί­ας, προ­ό­δου και κοι­νω­νι­κού πο­λι­τι­σμού στην απα­ραί­τη­τη εθνι­κή προ­σπά­θεια για αλ­λα­γή πα­ρα­δείγ­μα­τος, για τη δια­μόρ­φω­ση μιας νέας εξω­στρε­φούς πα­ρα­γω­γι­κής βάσης και τη λει­τουρ­γία ενός νέου βιώ­σι­μου ανα­πτυ­ξια­κού μο­ντέ­λου, ώστε να αντα­πο­κρί­νε­ται στις σύγ­χρο­νες απαι­τή­σεις.

Στα­θε­ρός προ­σα­να­το­λι­σμός όλων των Ιδρυ­μά­των και προ­φα­νώς και του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αι­γαί­ου είναι να συ­νε­χί­σει μετ’ επι­τά­σε­ως να διεκ­δι­κεί την εκ­πλή­ρω­ση από πλευ­ράς της Πο­λι­τεί­ας της αυ­το­νό­η­της υπο­χρέ­ω­σής της απέ­να­ντί του, υπο­χρέ­ω­σης που συ­νί­στα­ται στην δια­τή­ρη­ση της χρη­μα­το­δο­τι­κής ευ­θύ­νης της προς τα δη­μό­σια πα­νε­πι­στή­μια, στο πλαί­σιο των προ­βλέ­ψε­ων του συ­νταγ­μα­τι­κού νο­μο­θέ­τη. Η Πο­λι­τεία θα πρέ­πει να κα­τα­νο­ή­σει πλή­ρως και να πεί­σει συ­νο­μι­λη­τές της σε διε­θνές επί­πε­δο ότι στον υπο­λο­γι­σμό του χρέ­ους της χώρας δεν μπο­ρούν να πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται οι δα­πά­νες για την έρευ­να, την εκ­παί­δευ­ση, την ανά­πτυ­ξη. Συχνά η ανα­ζή­τη­ση άλλων πόρων από συ­μπλη­ρω­μα­τι­κές πηγές απο­τε­λεί κρί­σι­μη διά­στα­ση για τη βιω­σι­μό­τη­τα των Ιδρυ­μά­των. Στο πλαί­σιο αυτό και με το δε­δο­μέ­νο ότι η  σχε­δόν ανύ­παρ­κτη πε­ριου­σία του Πα­νε­πι­στη­μί­ου μας δεν είναι συ­γκρί­σι­μη με εκεί­νη άλλων πα­νε­πι­στη­μί­ων και άρα δεν μπο­ρεί να απο­φέ­ρει προ­σό­δους ικα­νο­ποι­η­τι­κού ύψους, ξε­χω­ρι­στή έμ­φα­ση θα πρέ­πει να δοθεί στην ανα­ζή­τη­ση δω­ρη­τών και χο­ρη­γών, δια­δι­κα­σία η οποία και στο πα­ρελ­θόν είχε φέρει θε­τι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα, αλλά κυ­ρί­ως στη δια­σφά­λι­ση της με­γι­στο­ποί­η­σης εισ­ρο­ών από σειρά προ­γραμ­μά­των της επό­με­νης Δια­χει­ρι­στι­κής Πε­ριό­δου 2014-2020, τόσο από τις Πε­ρι­φέ­ρειες Βο­ρεί­ου και Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, όσο όμως και από άλ­λους φο­ρείς του δη­μο­σί­ου. Είναι, βε­βαί­ως, προ­φα­νές ότι συ­μπλη­ρω­μα­τι­κές πηγές μπο­ρούν να απο­τε­λέ­σουν ιδρυ­μα­τι­κά έσοδα από πα­ρο­χή υπη­ρε­σιών σε τρί­τους, από ερευ­νη­τι­κά προ­γράμ­μα­τα, από προ­γράμ­μα­τα Δια βίου Μά­θη­σης κ.λπ.

• Ποιά λύση  σκέ­πτε­στε να δώ­σε­τε για να αντι­με­τω­πι­στεί το πρό­βλη­μα του­λά­χι­στον της στέ­γα­σης των φοι­τη­τών;

Η εξα­σφά­λι­ση βέλ­τι­στων συν­θη­κών δια­βί­ω­σης για τους φοι­τη­τές και τις φοι­τή­τριες στα νησιά μας απο­τε­λεί δια­χρο­νι­κά για το Πα­νε­πι­στή­μιό μας ζή­τη­μα πρώ­της προ­τε­ραιό­τη­τας. Μετά τη Χίο και τη Σάμο όπου λει­τουρ­γούν άρ­τιες φοι­τη­τι­κές κα­τοι­κί­ες, βρί­σκε­ται σε προ­χω­ρη­μέ­νο στά­διο η κα­τα­σκευή φοι­τη­τι­κών κα­τοι­κιών στη Μυ­τι­λή­νη. Ταυ­τό­χρο­να βρι­σκό­μα­στε σε ανα­ζή­τη­ση σχε­τι­κής χρη­μα­το­δο­τι­κής δυ­να­τό­τη­τας για αγορά κτη­ρί­ου για φοι­τη­τι­κή εστία στη Ρόδο με πό­ρους από την Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου. Όλα αυτά απο­τε­λούν ση­μα­ντι­κά βή­μα­τα στην κα­τεύ­θυν­ση της εξα­σφά­λι­σης στα­θε­ρής στέ­γα­σης για τους φοι­τη­τές και τις φοι­τή­τριές μας, ιδίως στις ση­με­ρι­νές εξαι­ρε­τι­κά δύ­σκο­λες οι­κο­νο­μι­κές συν­θή­κες της ελ­λη­νι­κής οι­κο­γέ­νειας. Ωστό­σο, πα­ρα­μέ­νουν οι Πα­νε­πι­στη­μια­κές Μο­νά­δες της Σύρου και της Λή­μνου. Και στην κα­τεύ­θυν­ση αυτή η σύ­μπρα­ξη των το­πι­κών κοι­νω­νιών και των φο­ρέ­ων της Αυ­το­διοί­κη­σης έχει ιδιά­ζου­σα ση­μα­σία.

• Το πρυ­τα­νι­κό συμ­βού­λιο έδωσε το πρά­σι­νο φως για την ίδρυ­ση πα­νε­πι­στη­μια­κής σχο­λής του­ρι­σμού. Πόσο ση­μα­ντι­κό είναι το εγ­χεί­ρη­μα για τη Ρόδο;

Στις 19.11.2014 η Σύ­γκλη­τος του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αι­γαί­ου κα­τέ­γρα­ψε την κατ’ αρχήν σύμ­φω­νη γνώμη της για την ίδρυ­ση Τμή­μα­τος με αντι­κεί­με­νο τον Του­ρι­σμό στο Πα­νε­πι­στή­μιο Αι­γαί­ου, στην Πα­νε­πι­στη­μια­κή Μο­νά­δα Ρόδου, με φοι­τη­τές και φοι­τή­τριες προ­ερ­χό­με­νους:

-από την Ελ­λά­δα, επι­λε­γέ­ντες και επι­λε­γεί­σες διά της προ­βλε­πό­με­νης δια­δι­κα­σί­ας των πα­νελ­λα­δι­κών εξε­τά­σε­ων και στο γε­νι­κό­τε­ρο πλαί­σιο που ορί­ζει το Άρθρο 16 του Συ­ντάγ­μα­τος,

-από άλλα κράτη-μέλη της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης, με όρους που θα λαμ­βά­νουν υπόψη και τις αντί­στοι­χες προ­βλέ­ψεις του Άρ­θρου 16 του Συ­ντάγ­μα­τος από λοι­πές χώρες εκτός Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης με δυ­να­τό­τη­τα κα­τα­βο­λής δι­δά­κτρων. Ακο­λού­θως το Συμ­βού­λιο του Ιδρύ­μα­τος έλαβε σχε­τι­κή από­φα­ση, η οποία και προ­ω­θή­θη­κε στο Υπουρ­γείο Παι­δεί­ας και Θρη­σκευ­μά­των. Υπεν­θυ­μί­ζου­με ότι η δη­μιουρ­γία Τμή­μα­τος σε θέ­μα­τα Του­ρι­σμού απο­τε­λεί δια­κρι­τό μέρος της δια­χρο­νι­κής ιδρυ­μα­τι­κής στρα­τη­γι­κής και του ακα­δη­μαϊ­κού σχε­δια­σμού του Πα­νε­πι­στη­μί­ου κατά την τε­λευ­ταία ει­κο­σα­ε­τία. Ήδη από το 1996 λει­τουρ­γεί ει­δί­κευ­ση-κα­τεύ­θυν­ση Του­ρι­σμού στο προ­πτυ­χια­κό πρό­γραμ­μα σπου­δών του Τμή­μα­τος Διοί­κη­σης Επι­χει­ρή­σε­ων, ενώ από το 1997 λει­τουρ­γεί Δια­τμη­μα­τι­κό Πρό­γραμ­μα Με­τα­πτυ­χια­κών Σπου­δών σε θέ­μα­τα Του­ρι­σμού, αμ­φό­τε­ρα στην Πα­νε­πι­στη­μια­κή Μο­νά­δα Χίου. Από το 2006 εντά­θη­καν με ακα­δη­μαϊ­κή συ­στη­μα­τι­κό­τη­τα οι σχε­τι­κές προ­σπά­θειες, με απο­τέ­λε­σμα την έκ­δο­ση σχε­τι­κού ΦΕΚ ίδρυ­σης Τμή­μα­τος Οι­κο­νο­μι­κής και Διοί­κη­σης Του­ρι­σμού το 2009, με έδρα την Πα­νε­πι­στη­μια­κή Μο­νά­δα Χίου, χωρίς όμως ποτέ να εκ­δο­θεί από­φα­ση του Υπουρ­γεί­ου Παι­δεί­ας για προσ­διο­ρι­σμό ει­σα­κτέ­ων και έντα­ξη του Τμή­μα­τος στα μη­χα­νο­γρα­φι­κά δελ­τία των απο­φοί­των Λυ­κεί­ου της χώρας. Ακο­λού­θως, με από­λυ­τη ευ­θύ­νη της Πο­λι­τεί­ας και με μη τεκ­μη­ριω­μέ­νη από­φα­ση της ηγε­σί­ας του Υπουρ­γεί­ου Παι­δεί­ας, τε­λι­κά το 2013, κα­ταρ­γή­θη­κε το ιδρυ­θέν αυτό Τμήμα. Κατά συ­νέ­πεια, η νέα συ­ζή­τη­ση με την Πο­λι­τεία για επα­νί­δρυ­ση Τμή­μα­τος με σχε­τι­κό γνω­στι­κό αντι­κεί­με­νο ορθώς, κατ’ αρχήν, επα­νέρ­χε­ται και κα­τα­γρά­φε­ται ως θε­τι­κή πρω­το­βου­λία, έστω και τώρα, για το Πα­νε­πι­στή­μιό μας. Απα­ραί­τη­τη προ­ϋ­πό­θε­ση βε­βαί­ως απο­τε­λεί η πρό­τε­ρη δια­σφά­λι­ση και αν­θρώ­πι­νων πόρων και χώρων και χρη­μα­το­δό­τη­σης. Είναι αυ­το­νό­η­το ότι η δη­μιουρ­γία ενός Πα­νε­πι­στη­μια­κού Τμή­μα­τος σε μια πε­ριο­χή, ωφε­λεί την το­πι­κή ανά­πτυ­ξη, ωστό­σο είναι εξί­σου και πε­ρισ­σό­τε­ρο αυ­το­νό­η­το ότι κα­νέ­να Πα­νε­πι­στή­μιο δεν συ­γκρο­τεί την ανα­πτυ­ξια­κή του στρα­τη­γι­κή στη βάση της το­πι­κής ανά­πτυ­ξης, αλλά μόνο στη βάση του εκ­παι­δευ­τι­κού του ορά­μα­τος και την ανα­πτυ­ξια­κή προ­ο­πτι­κή της χώρας.

• Ποιό θα είναι το μέλ­λον των ΑΕΙ και των ΤΕΙ στη στιγ­μή που η κρίση  δεν έχει ξε­πε­ρα­στεί και η οι­κο­νο­μία της χώρας εξα­κο­λου­θεί να είναι στην κόψη του ξυ­ρα­φιού;

Η εκ­παί­δευ­ση απο­τε­λεί δια­χρο­νι­κά βα­σι­κή συ­νι­στώ­σα εξι­σω­τι­κού μη­χα­νι­σμού για την αναί­ρε­ση κοι­νω­νι­κών και οι­κο­νο­μι­κών ανι­σο­τή­των. Ιδιαί­τε­ρα δε, σε συν­θή­κες οι­κο­νο­μι­κής και κοι­νω­νι­κής κρί­σης, η επέν­δυ­ση στην εκ­παί­δευ­ση του αν­θρώ­πι­νου δυ­να­μι­κού, στην πα­ρα­γω­γή και αξιο­ποί­η­ση της γνώ­σης και την και­νο­το­μία απο­τε­λούν βα­σι­κή προ­ϋ­πό­θε­ση και κα­τευ­θύ­νου­σα δύ­να­μη για την επί­τευ­ξη βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης με αν­θρώ­πι­νο πρό­σω­πο. Στο πλαί­σιο αυτών, η αξιο­ποί­η­ση της εκ­παί­δευ­σης, της ανά­πτυ­ξης του αν­θρώ­πι­νου δυ­να­μι­κού, της έρευ­νας και της και­νο­το­μί­ας μπο­ρούν να συ­νει­σφέ­ρουν θε­τι­κά σε μία εθνι­κή προ­σπά­θεια για βιώ­σι­μη ποιο­τι­κή ανά­πτυ­ξη. Τα στοι­χεία αυτά πρέ­πει να βρί­σκο­νται, διαρ­κώς, στο επί­κε­ντρο κάθε συ­γκρο­τη­μέ­νης εθνι­κής προ­σπά­θειας για έξοδο από τις ση­με­ρι­νές ασφυ­κτι­κές συν­θή­κες βα­θειάς δη­μο­σιο­νο­μι­κής κρί­σης, ύφε­σης και ανερ­γί­ας. Κατά συ­νέ­πεια, ο ρόλος των πα­νε­πι­στη­μί­ων στην εθνι­κή προ­σπά­θεια για κοι­νω­νι­κή και οι­κο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη πα­ρα­μέ­νει στα­θε­ρά και δια­χρο­νι­κά ανα­ντι­κα­τά­στα­τος. Το ρόλο αυτό θα πρέ­πει κά­πο­τε να τον αντι­λη­φθεί πλή­ρως η Πο­λι­τεία.