Τουρισμός: Η «σκακιέρα» των νέων μεγάλων στοιχημάτων

Άρκεσαν μόλις λίγες ώρες χθες, για να επι­βε­βαιω­θεί πόσο στενά συν­δέ­ο­νται το θέμα της ρύθ­μι­σης του χρέους της Ελλάδας με τη γεω­πο­λι­τική θέση της χώρας και το μέλλον του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού.

Μεση­μέρι Τρίτης. Ο αντι­πρό­ε­δρος της κυβέρ­νη­σης Γιάννης Δρα­γα­σά­κης έχει αρχίσει την ομιλία του στο επίσημο γεύμα του 15ου Συνε­δρίου του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΣΕΤΕ). Υπο­γραμ­μί­ζει με έμφαση την ανάγκη να τηρηθεί η συμ­φω­νία με τους δανει­στές σε ό,τι αφορά μια συμ­φω­νία για την ελά­φρυνση του χρέους της χώρας.

Ανα­φε­ρό­με­νος, ωστόσο, σε όσους αρνού­νται να δεχθούν μια τέτοια εξέλιξη, άφησε σαφείς αιχμές για την επι­δί­ωξη κύκλων να βρί­σκε­ται η Ελλάδα «δεμένη στο λουρί της πολι­τι­κής επι­τρο­πείας».

Την ίδια ώρα, φού­ντωνε η φημο­λο­γία (που δεν δια­ψευ­δό­ταν από το Μέγαρο Μαξίμου) για επι­κεί­μενη άφιξη του προ­έ­δρου των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα στην Αθήνα, το διήμερο 14-15 Νοεμ­βρίου. Κίνηση η οποία ερμη­νεύ­ε­ται από ανα­λυ­τές ως παρέμ­βαση στή­ρι­ξης του αμε­ρι­κα­νι­κού παρά­γο­ντα στην ελλη­νική κυβέρ­νηση, στην προ­σπά­θεια να «κλει­δώ­σει» μια συμ­φω­νία απο­μεί­ω­σης του ελλη­νι­κού χρέους.

Λίγο αργό­τερα, ανα­κοι­νω­νό­ταν η συμ­φω­νία του αμε­ρι­κα­νι­κού ομίλου Marriott με τον όμιλο Χανδρή, για την επι­στροφή του ξενο­δο­χεια­κού κολοσ­σού στην Αθήνα. Και όλοι γνω­ρί­ζουν πως οι αμε­ρι­κα­νι­κοί όμιλοι δεν «απο­βι­βά­ζο­νται» επεν­δυ­τικά σε μια χώρα, αν προη­γου­μέ­νως δεν έχουν λάβει τις ανα­γκαίες δια­βε­βαιώ­σεις από το Administration.

Ανα­πό­φευ­κτα το συνέ­δριο του ΣΕΤΕ βρέθηκε στο επί­κε­ντρο της δημο­σιό­τη­τας καθώς προσ­διο­ρί­στη­καν οι νέοι στόχοι του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού αλλά ταυ­τό­χρονα ανα­δεί­χθη­καν τα μεγάλα στοι­χή­ματα για το μέλλον του.

Σύμφωνα με το ανα­θε­ω­ρη­μένο στρα­τη­γικό σχέδιο του ΣΕΤΕ ανά­πτυ­ξης του Του­ρι­σμού, ο πήχης των στόχων ανέβηκε στα 35 εκατ. ξένους επι­σκέ­πτες και έσοδα 20 δισ. ευρώ μέχρι το 2021.

Σύμφωνα με μελέτη της PwC που παρου­σιά­στηκε στο συνέ­δριο, το 2021 η συμβολή του του­ρι­σμού (άμεση και έμμεση) στην ελλη­νική οικο­νο­μία μπορεί να φθάσει τα 44 δισ. ευρώ, με τη συνο­λική απα­σχό­ληση να υπερ­βαί­νει το 1 εκατ. θέσεις. Υπό τη βασική προ­ϋ­πό­θεση ότι θα υλο­ποι­η­θούν νέες άμεσες επεν­δύ­σεις ύψους του­λά­χι­στον 6,5 δισ. ευρώ.

Ο επι­κε­φα­λής εκπρό­σω­πος της Κομι­σιόν Μαρ­γα­ρί­της Σχοινάς ανέβασε τον πήχη ακόμα ψηλό­τερα, ανα­φέ­ρο­ντας πως ο του­ρι­στι­κός τομέας στην Ελλάδα θα αντι­προ­σω­πεύει το 22% του ΑΕΠ της χώρας και το 28% της συνο­λι­κής απα­σχό­λη­σης μέχρι το 2026.

Κάπου εδώ τελειώ­νουν οι αριθμοί και αρχί­ζουν τα μεγάλα στοι­χή­ματα για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό. Όπως του­λά­χι­στον τα περιέ­γρα­ψαν ομι­λη­τές και θεσμι­κοί παρά­γο­ντες.

Η αρχή έγινε με τον Διοι­κητή της Τρά­πε­ζας της Ελλάδας Γιάννη Στουρ­νάρα, ο οποίος έθεσε ως απόλυτη προ­τε­ραιό­τητα να ολο­κλη­ρω­θεί γρήγορα η δεύτερη αξιο­λό­γηση του προ­γράμ­μα­τος χρη­μα­το­δό­τη­σης της χώρας.

Τη σκυτάλη πήρε ο αντι­πρό­ε­δρος της κυβέρ­νη­σης κ. Δρα­γα­σά­κης, ο οποίος, απευ­θυ­νό­με­νος σε κορυ­φαί­ους παρά­γο­ντες και επι­χει­ρη­μα­τίες του του­ρι­σμού, έκανε λόγο για την κατάρ­ρευση τριών ψευ­δαι­σθή­σεων: ότι ο του­ρι­σμός μπορεί να πηγαί­νει καλά ενώ την ίδια στιγμή συν­θλί­βε­ται η απα­σχό­ληση, ότι ο του­ρι­σμός μπορεί να ανα­πτύσ­σε­ται χωρίς να προ­στα­τεύ­ε­ται και να ανα­δει­κνύ­ε­ται το περι­βάλ­λον, και ότι ο του­ρι­σμός μπορεί να πηγαί­νει καλά βασι­ζό­με­νος στα προ­βλή­ματα γει­το­νι­κών χωρών.

Κυβέρ­νηση και Κομι­σιόν βρέ­θη­καν να συγκλί­νουν σε αρκετά σημεία σε ό,τι αφορά το νέο παρα­γω­γικό μοντέλο της χώρας και τη νέα επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα. Ο αντι­πρό­ε­δρος της κυβέρ­νη­σης Γ. Δρα­γα­σά­κης απέφυγε να χαρα­κτη­ρί­σει τον του­ρι­σμό ως «ατμο­μη­χανή» της οικο­νο­μίας. Επε­σή­μανε, ωστόσο, ότι ο του­ρι­σμός μαζί με το γεωργο-διατροφικό σύμπλεγμα και τη νέα οικο­νο­μία (δρα­στη­ριό­τη­τες που συν­δέ­ο­νται με το περι­βάλ­λον, τις ψηφια­κές τεχνο­λο­γίες, τη γνώση και την έρευνα) μπορούν να απο­τε­λέ­σουν τον πυρήνα του νέου παρα­γω­γι­κού μοντέ­λου της χώρας. Σημεί­ωσε χαρα­κτη­ρι­στικά πως η του­ρι­στική ανά­πτυξη θα υπάρξει «με την κοι­νω­νία όρθια».

Οι ανα­φο­ρές του Γ. Δρα­γα­σάκη αλλά και του Μ. Σχοινά στο συνέ­δριο του ΣΕΤΕ για το νέο παρα­γω­γικό υπό­δειγμα της χώρας προ­δια­γρά­φουν σημα­ντι­κές αλλαγές στον επι­χει­ρη­μα­τικό χάρτη της χώρας. Με το κέντρο βάρους να μετα­το­πί­ζε­ται από τον κατα­σκευα­στικό χώρο προς τον του­ρι­σμό και τη νέα οικο­νο­μία. Ταυ­τό­χρονα πολλές μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις απο­κτούν δυνα­τό­τητα πρό­σβα­σης σε πηγές χρη­μα­το­δό­τη­σης.

Ο μεν Γ. Δρα­γα­σά­κης προ­α­νήγ­γειλε το τέλος της κρα­τι­κο­δί­αι­της επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας, λέγο­ντας πως δεν είναι πλέον απο­δε­κτή η επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα που βγάζει τα κέρδη της στο εξω­τε­ρικό και δεν επα­νε­πεν­δύει το μεγα­λύ­τερο μέρος τους στην Ελλάδα, στη­ρί­ζο­ντας και την απα­σχό­ληση.

Ο δε Μ. Σχοινάς της Κομι­σιόν ανέφερε πως οι επεν­δύ­σεις που θα χρη­μα­το­δο­τού­νται μέσω του Σχεδίου Γιούν­κερ δεν θα έχουν λογική επι­χο­ρή­γη­σης αλλά θα προ­ϋ­πο­θέ­τουν την ανάληψη ρίσκου από τον επεν­δυτή. Επι­πλέον η στρό­φιγγα χρη­μα­το­δό­τη­σης θα είναι πλέον ανοιχτή μόνο για επεν­δύ­σεις στη νέα οικο­νο­μία. «Δεν θα χρη­μα­το­δο­τού­νται πλέον η άσφαλ­τος και το τσι­μέ­ντο», ανέφερε χαρα­κτη­ρι­στικά. Ταυ­τό­χρονα κάλεσε μικρο­με­σαί­ους επι­χει­ρη­μα­τίες να αξιο­ποι­ή­σουν το άλλο χρη­μα­το­δο­τικό εργα­λείο Cosme, που απευ­θύ­νε­ται σε μικρό­τε­ρους δυνα­μι­κούς «παίκτες».

Τα δάνεια και οι τρά­πε­ζες

Μείζον στοί­χημα για την κυβέρ­νηση ανα­δει­κνύ­ε­ται η δια­χεί­ριση των «κόκ­κι­νων» επι­χει­ρη­μα­τι­κών δανείων στον του­ρι­σμό. Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Γ. Δρα­γα­σά­κης, η κυβέρ­νηση ποντά­ρει πολλά στο νέο θεσμικό πλαίσιο για τον εξω­δι­κα­στικό δια­κα­νο­νι­σμό τους.

Το βέβαιο είναι πως υπό τη δαμό­κλειο σπάθη των εποπτών τους, οι τρά­πε­ζες εμφα­νί­ζουν να επι­τα­χύ­νουν τις εξε­λί­ξεις. Ήδη η Eurobank προ­α­νήγ­γειλε την άμεση εκκί­νηση δια­δι­κα­σιών για να απο­κτή­σει τον έλεγχο έξι ξενο­δο­χεια­κών επι­χει­ρή­σεων που δια­χει­ρί­ζο­νται εννέα ξενο­δο­χεία, προ­κει­μέ­νου να δρο­μο­λο­γή­σει τη μετα­βί­βασή τους σε νέους μετό­χους.

Το πρό­βλημα, ωστόσο, έχει ενταθεί όπως προ­έ­κυψε και από την τοπο­θέ­τηση του Διοι­κητή της Τρά­πε­ζας της Ελλάδας. Σύμφωνα με τον Γ. Στουρ­νάρα, στο τέλος του α’ εξα­μή­νου τα μη εξυ­πη­ρε­τού­μενα δάνεια στον χώρο του του­ρι­σμού αντι­προ­σώ­πευαν το 53,4% του συνόλου, έναντι εκτί­μη­σης προη­γού­με­νων μηνών για 40%.

Από την παρέμ­βαση Γ. Στουρ­νάρα στο συνέ­δριο του ΣΕΤΕ προ­έ­κυ­ψαν επι­πλέον κρίσιμα στοι­χή­ματα για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό:

Το πρώτο αφορά το θέμα των του­ρι­στι­κών εισπρά­ξεων για τις οποίες ο διοι­κη­τής της ΤτΕ ΕΛΛ 0,00% έσπευσε να προϊ­δε­ά­σει για πιθανό αρνη­τικό πρόσημο. Κάνο­ντας σαφή αναφορά, μεταξύ άλλων, και στην τιμο­λο­γιακή πολι­τική (προ­σφο­ρές) που επέ­λε­ξαν πολλοί ξενο­δό­χοι.

Το δεύτερο αφο­ρούσε τις επι­πτώ­σεις από το Brexit. Όπως απο­δεί­χθηκε στην πράξη, το απο­τέ­λε­σμα του δημο­ψη­φί­σμα­τος στο Ηνωμένο Βασί­λειο επέ­δρασε αρνη­τικά στον ελλη­νικό του­ρι­σμό, παρά τις αρχικές εκτι­μή­σεις για το αντί­θετο. Χαρα­κτη­ρι­στικά, ο Γ. Στουρ­νά­ρας ανέφερε πως μετά την απόφαση για Brexit οι δαπάνες των Βρε­τα­νών στην Ελλάδα κατέ­γρα­ψαν πτώση της τάξης του 35%.

Ο διοι­κη­τής της ΤτΕ ΕΛΛ 0,00%, επι­πλέον, ανέ­δειξε ένα ακόμα, θεσμικό-οργανωτικό στοί­χημα για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό. Πιο συγκε­κρι­μένα ανα­φέρ­θηκε στην ανάγκη ύπαρξης ενός επι­τε­λι­κού οργάνου-«στρα­τη­γείου» για τον του­ρι­σμό. Θέμα το οποίο είχε ανα­δεί­ξει και το Euro2day.gr σε πρό­σφατο δημο­σί­ευμά του.

euro2day.gr