Αντιμέτωπη με «κύμα» καρκίνου η Ευρώπη

Τα επι­βα­ρυ­μένα συστή­ματα υγείας από την παν­δη­μία μαζεύ­ουν τα «κομ­μά­τια» τους, καθώς βρί­σκο­νται αντι­μέ­τωπα με χαμένες δια­γνώ­σεις, καθυ­στε­ρη­μέ­νες θερα­πείες και υψη­λό­τερη θνη­σι­μό­τητα.

Σε έναν κόσμο χωρίς COVID-19, ένα εκα­τομ­μύ­ριο Ευρω­παίοι θα είχαν λάβει διά­γνωση καρ­κί­νου από την έναρξη της παν­δη­μίας. Αντ ‘αυτού, η διακοπή της υγειο­νο­μι­κής περί­θαλ­ψης σημαί­νει ότι έχουν χάσει μια διά­γνωση που θα μπο­ρούσε να σώσει τη ζωή τους.

Αυτή είναι η εκτί­μηση του Ευρω­παϊ­κού Οργα­νι­σμού Καρ­κί­νου (ECO), μιας ομο­σπον­δίας ιατρι­κών ΜΚΟ, αφού ανέλυσε δεδο­μένα σχετικά με τις δια­γνώ­σεις καρ­κί­νου σε ολό­κληρη την Ευρώπη κατά το προη­γού­μενο έτος, καθώς και τις δια­φο­ρές μεταξύ των ποσο­στών καρ­κί­νου του τρέ­χο­ντος έτους και των προη­γού­με­νων ετών.

Ο ένοχος: Η παν­δη­μία του κορο­νοϊού, η οποία ανά­γκασε τα συστή­ματα υγείας να επι­κε­ντρω­θούν σε αυτήν, ενώ ο έλεγχος του καρ­κί­νου στα­μά­τησε και κράτησε όλους τους ασθε­νείς έξω από τα νοσο­κο­μεία. Το απο­τέ­λε­σμα είναι μια ωρο­λο­γιακή «βόμβα» που, λένε οι ειδικοί, πιθα­νό­τατα θα οδη­γή­σει σε αύξηση των θανάτων από καρκίνο τα επόμενα δύο χρόνια, καθώς οι ασθε­νείς που παρα­βλέ­φθη­καν λόγω της παν­δη­μίας δια­γνώ­στη­καν με πιο προ­χω­ρη­μένα στάδια καρ­κί­νου, ενώ άλλοι έχουν χάσει θερα­πείες κατά τη διάρ­κεια του lockdown.

Σύμφωνα με το Politico, στην Ιταλία, η Εθνική Ένωση Ογκο­λο­γι­κής Ιατρι­κής υπο­λό­γισε ότι οι εξε­τά­σεις μειώ­θη­καν κατά 400.000 τους πρώτους πέντε μήνες της παν­δη­μίας. Εν τω μεταξύ, το National League Against Cancer υπο­λό­γισε ότι υπήρχαν περίπου 30.000 περι­πτώ­σεις καρ­κί­νου που δεν εντο­πί­στη­καν λόγω της COVID-19.

Ο μακρο­πρό­θε­σμος αντί­κτυ­πος μένει να φανεί

Μια μελέτη που δημο­σιεύ­θηκε τον περα­σμένο Νοέμ­βριο εκτιμά ότι στο Ηνωμένο Βασί­λειο η παν­δη­μία θα προ­κα­λέ­σει, άμεσα ή έμμεσα, περίπου 7.000 έως 36.000 θανά­τους από καρκίνο μέσα σε ένα χρόνο. Η έρευνα που δημο­σιεύ­θηκε στο «The Lancet» εξέτασε τα στοι­χεία της Εθνικής Υπη­ρε­σίας Υγείας της Βρε­τα­νίας για να ανα­λύ­σει την αυξη­μένη θνη­σι­μό­τητα κατά δια­φο­ρε­τικό τύπο καρ­κί­νου. Εκτί­μησε αύξηση 7,9% έως 9,6% στον αριθμό των θανάτων λόγω καρ­κί­νου του μαστού έως το πέμπτο έτος μετά τη διά­γνωση, και 15,3% έως 16,6% αύξηση για τον καρκίνο του παχέος εντέρου.

Η ECO, η οποία ξεκί­νησε μια εκστρα­τεία για να τρα­βή­ξει την προσοχή στο ζήτημα τον Μάιο, εκτιμά ότι 100 εκα­τομ­μύ­ρια εξε­τά­σεις καρ­κί­νου δεν πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν στην Ευρώπη λόγω της παν­δη­μίας και ότι οι γιατροί θα χρεια­στούν περίπου 12 μήνες για να εξα­λεί­ψουν την καθυ­στέ­ρηση. Παράλ­ληλα, οι καθυ­στε­ρή­σεις στη θερα­πεία έπληξαν τους μισούς από το σύνολο των καρ­κι­νο­πα­θών κατά τη διάρ­κεια της παν­δη­μίας και οι δια­τα­ρα­χές ανα­μέ­νε­ται να συνε­χί­σουν να επη­ρε­ά­ζουν έναν στους πέντε ασθε­νείς με καρκίνο στην Ευρώπη.

Οι ειδικοί λένε ότι η προ­κύ­πτουσα τιμή της υψη­λό­τε­ρης θνη­σι­μό­τη­τας από καρκίνο θα φανεί τα επόμενα χρόνια. Μία από αυτούς είναι η Mirjam Crul, φαρ­μα­κο­ποιός νοσο­κο­μείου στο Άμστερ­νταμ και συμπρό­ε­δρος του Δικτύου COVID-19 του ECO, η οποία στην προ­ε­τοι­μα­σία χημειο­θε­ρα­πειών για καρ­κι­νο­πα­θείς.

«Υπήρξε μείωση περίπου 20% στην προ­ε­τοι­μα­σία φαρ­μά­κων χημειο­θε­ρα­πείας για ασθε­νείς με καρκίνο τους χει­ρό­τε­ρους μήνες της παν­δη­μίας», εκτιμά, ενώ δυσκο­λεύ­τη­καν επίσης οι χει­ρουρ­γι­κές επεμ­βά­σεις. Ο ολλαν­δι­κός τομέας υγειο­νο­μι­κής περί­θαλ­ψης εργά­ζε­ται τώρα για να το επι­λύ­σει με μέτρα όπως οι βάρδιες του Σαβ­βά­του και με το να εργά­ζο­νται οι υγειο­νο­μι­κοί περισ­σό­τε­ρες ώρες.

Σε αυτό το σημείο, το μακρο­πρό­θε­σμο απο­τέ­λε­σμα των απο­φά­σεων που ελή­φθη­σαν κατά τη διάρ­κεια της παν­δη­μίας έχει ακόμη «δρόμο» για να φανεί.

Δια­φο­ρε­τι­κές χώρες ακο­λου­θού­σαν δια­φο­ρε­τι­κές στρα­τη­γι­κές. Για παρά­δειγμα, στο Ηνωμένο Βασί­λειο, η χημειο­θε­ρα­πεία τέθηκε προ­σω­ρινά σε ανα­στολή για ορι­σμέ­νους ασθε­νείς με καρκίνο, με την αιτιο­λο­γία ότι θα ήταν επι­κίν­δυνο να μειω­θούν οι αριθμοί των λευκών αιμο­σφαι­ρίων που επη­ρε­ά­ζουν το ανο­σο­ποι­η­τικό σύστημα των ασθενών. Άλλες χώρες, όπως η Αυστρία και η Ολλαν­δία, απο­φά­σι­σαν να συνε­χί­σουν τη θερα­πεία, αλλά σε χαμη­λό­τε­ρες δόσεις.

Αλλά ένα πράγμα είναι σίγουρο: Η ανα­φε­ρό­μενη πτώση στις εξε­τά­σεις καρ­κί­νου θα έχει μακρο­πρό­θε­σμες συνέ­πειες. Για πολλούς καρ­κί­νους, το να τους πιάσεις νωρί­τερα σημαί­νει μεγα­λύ­τερη πιθα­νό­τητα να τους κατα­πο­λε­μή­σεις -μια διαφορά «μεταξύ της θερα­πεύ­σι­μης και της μη θερα­πευό­με­νης νόσου», δήλωσε η Crul.

«Παρα­τη­ρούμε ήδη ότι οι άνθρω­ποι έρχο­νται με μια ασθέ­νεια μετα­γε­νέ­στε­ρου σταδίου», εξήγησε και πρό­σθεσε: «Ορι­σμέ­νοι έχουν ήδη εμπλοκή στους λεμ­φα­δέ­νες ή έχει γίνει μετά­σταση του όγκου».

Ενώ η Ολλαν­δία γενικά τα πηγαί­νει καλά στην αντι­με­τώ­πιση του καρ­κί­νου, δεν ήταν όλες οι υπη­ρε­σίες -αναφορικά με τον καρκίνο- στην Ευρώπη ισό­τι­μες όταν ξεκί­νησε η παν­δη­μία. Οι χώρες της Ανα­το­λι­κής και Κεντρι­κής Ευρώπης έπρεπε ήδη να αντι­με­τω­πί­σουν χαμη­λό­τερα επίπεδα χρη­μα­το­δό­τη­σης, λιγό­τε­ρους για­τρούς και άνιση πρό­σβαση σε πρω­το­πο­ρια­κές θερα­πείες.

Στοι­χεία που δημο­σιεύ­θη­καν από το Σου­η­δικό Ινστι­τούτο Οικο­νο­μι­κών της Υγείας το 2019 δεί­χνουν τις θανα­τη­φό­ρες συνέ­πειες της ανι­σό­τη­τας στη φρο­ντίδα του καρ­κί­νου. Οι ασθε­νείς με καρκίνο, ειδικά στην Ανα­το­λική Ευρώπη, δεν μπορούν να έχουν πρό­σβαση σε φάρμακα λόγω του κόστους. Και ενώ χώρες όπως το Βέλγιο και η Ισλαν­δία κυμαί­νο­νται γύρω στο 70% σχετικά με το πεντα­ε­τές ποσοστό επι­βί­ω­σης για καρκίνο του παχέος εντέρου, η Ρου­μα­νία, η Σλο­βα­κία και η Βουλ­γα­ρία είναι σχεδόν 20 ποσο­στιαίες μονάδες χαμη­λό­τερα. Τα στοι­χεία της Eurostat από το 2017 δεί­χνουν ότι οι θάνατοι λόγω καρ­κί­νου ήταν περισ­σό­τε­ροι στην Ουγ­γα­ρία, την Κροατία, την Σλο­βα­κία και την Σλο­βε­νία, με την καθεμία με ποσοστά του­λά­χι­στον 300 ανά 100.000 κατοί­κους.

Σύμφωνα με τον Alexandru Calin Grigorescu, ογκο­λόγο στο Κλινικό Νοσο­κο­μείο Νεφρο­λο­γίας «Carol Davila» στο Βου­κου­ρέ­στι και μέλος της Ευρω­παϊ­κής Εται­ρείας Ιατρι­κής Ογκο­λο­γίας, εντός της χώρας οι υπη­ρε­σίες διέ­φε­ραν πολύ. Οι ιδιω­τι­κές κλι­νι­κές εκτός της κρα­τι­κής επο­πτείας, για παρά­δειγμα, είχαν πολύ περισ­σό­τε­ρες πιθα­νό­τη­τες να συνε­χί­σουν τη θερα­πεία. Παρα­μέ­νει επίσης ένα μεγάλο χάσμα αστικών και αγρο­τι­κών περιο­χών. Συνήθως, πολλοί ασθε­νείς ήρθαν από αγρο­τικά χωριά στο Βου­κου­ρέ­στι για θερα­πεία, αλλά αυτοί οι άνθρω­ποι συχνά έχαναν επαφή με τον Grigorescu κατά τη διάρ­κεια του lockdown.

Μια άλλη σημα­ντική αδυ­να­μία που ανα­φέ­ρει, είναι η έλλειψη ψηφιο­ποί­η­σης καθώς και η γρα­φειο­κρα­τική υπο­στή­ριξη, οδη­γώ­ντας τον να συμπλη­ρώ­σει μόνος του τα περισ­σό­τερα από τα χρο­νο­βόρα έγγραφα που σχε­τί­ζο­νται με τα κλινικά αρχεία των ασθενών. Αυτή η απο­τυ­χία, με τη σειρά της, επι­βα­ρύ­νει τις προ­σπά­θειες οργά­νω­σης της φρο­ντί­δας στη χώρα. Η Ρου­μα­νία δεν δια­θέ­τει εθνικό σχέδιο για τον καρκίνο, το οποίο θα μπο­ρούσε να θέσει πρότυπα καθώς και στόχους σε τομείς όπως η ψηφιο­ποί­ηση.

Ποιο είναι το σχέδιο;

Πριν από την παν­δη­μία, η μεγάλη ώθηση της ΕΕ για την υγεία το 2020 είχε ως στόχο να επι­κε­ντρω­θεί στον καρκίνο, μια προ­τε­ραιό­τητα του Ευρω­παϊ­κού Λαϊκού Κόμ­μα­τος, της μεγα­λύ­τε­ρης ομάδας στο Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο. Ονο­μά­στηκε «Σχέδιο της Ευρώπης για την κατα­πο­λέ­μηση του καρ­κί­νου», είχε την έγκριση της Προ­έ­δρου της Επι­τρο­πής Ursula von der Leyen, η οποία έχασε τη μικρή της αδερφή από καρκίνο όταν ήταν παιδί, καθώς και από την Επί­τροπο Υγείας Στέλλα Κυρια­κίδη, επιζώσα από καρκίνο του μαστού.

Μόλις «χτύπησε» ο κορο­νο­ϊός, το προ­τει­νό­μενο σχέδιο για τον καρκίνο πήγε πίσω, μαζί με όλα τα άλλα, και δεν δημο­σιεύ­θηκε μέχρι τον Φεβρουά­ριο του 2021 μετά από αρκετές καθυ­στε­ρή­σεις.

Σημειώ­νο­ντας ότι η «παν­δη­μία έχει επη­ρε­ά­σει σοβαρά τη φρο­ντίδα του καρ­κί­νου», το κείμενο σκια­γρα­φεί «ουσια­στι­κές δράσεις για τον μετρια­σμό του αντί­κτυ­που της παν­δη­μίας COVID-19 στην περί­θαλψη του καρ­κί­νου». Και υπο­στη­ρί­ζε­ται από 4 δισε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ από κον­δύ­λια της ΕΕ, που θα μπο­ρού­σαν να συμ­βά­λουν στη διευ­κό­λυνση της πίεσης που δημιουρ­γή­θηκε από τις καθυ­στε­ρή­σεις στον έλεγχο και τη θερα­πεία – υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι μπορεί να δαπα­νη­θεί αρκετά γρήγορα για να έχει απο­τέ­λε­σμα.

Η ανι­σό­τητα στον τομέα της υγειο­νο­μι­κής περί­θαλ­ψης μεταξύ της Ανα­το­λι­κής και της Δυτικής Ευρώπης βρί­σκε­ται επίσης στο κείμενο της Επι­τρο­πής. Η δημιουρ­γία ενός μητρώου «ανι­σο­τή­των» -το οποίο θα χρη­σι­μεύ­σει για τη συλλογή δεδο­μέ­νων σε ολό­κληρο το μπλοκ για τον καλύ­τερο προσ­διο­ρι­σμό και την ποσο­τι­κο­ποί­ηση του προβλήματος- απο­τε­λεί μία εμβλη­μα­τική ενέρ­γεια.

Επι­πλέον, το σχέδιο θα δημιουρ­γή­σει ένα δίκτυο «Εθνικών Κέντρων Καρ­κί­νου» σε κάθε χώρα-μέλος της ΕΕ, με στόχο να δια­σφα­λί­σει ότι το 90% των επι­λέ­ξι­μων ασθενών θα έχουν πρό­σβαση σε ένα δίκτυο έως το 2030, με ένα κέντρο για κάθε 5 εκα­τομ­μύ­ρια πολίτες.

Ωστόσο, ο ευρω­βου­λευ­τής Bartosz Arłukowicz της Ομάδας ΕΛΚ προει­δο­ποί­ησε ότι θα υπε­ρε­κτι­μη­θεί ο αντί­κτυ­πος του σχεδίου. Ως πρώην υπουρ­γός υγείας της Πολω­νίας και τωρινός πρό­ε­δρος της ειδικής επι­τρο­πής για τον καρκίνο του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου, πραγ­μα­το­ποί­ησε ακρο­ά­σεις με ειδι­κούς σχετικά με την κατά­σταση της φρο­ντί­δας του καρ­κί­νου στο μπλοκ τον τελευ­ταίο χρόνο. Βλέπει τα 4 δισε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ ως «κάτι που τα αλλάζει όλα σε ορι­σμέ­νους τομείς», αλλά δεν είναι αρκετό «για να εγγυ­η­θεί τη συνο­λική βελ­τί­ωση της φρο­ντί­δας του καρ­κί­νου στην Ευρώπη».

Παρά την καθυ­στέ­ρηση -που προ­κα­λεί­ται από την πανδημία- που αντι­με­τω­πί­ζουν οι ειδικοί του καρ­κί­νου, ο Matti Aapro, ογκο­λό­γος και πρό­ε­δρος του ECO, δήλωσε ότι η άποψή του για το μέλλον είναι θετική.

Η φρο­ντίδα του καρ­κί­νου «είναι πολύ καλύ­τερη από ό, τι ήταν στο παρελ­θόν», είπε. «Έχουμε απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρους τρόπους χει­ρι­σμού και παροχής φαρ­μά­κων σε ασθε­νείς που κάνουν μεγάλη διαφορά σε σύγκριση με το παρελ­θόν».

«Δεν θα ήμουν ογκο­λό­γος, αν δεν είχα μια συγκε­κρι­μένη δόση αισιο­δο­ξίας», πρό­σθεσε ο Aapro.

Πηγή: Reporter.gr