Εκθεση ΕΕ: Καρότο και μαστίγιο για Τουρκία – Ποια τα βασικά σημεία της

Σε ξεκά­θαρη κατα­γραφή της παρα­βα­τι­κής συμπε­ρι­φο­ράς της Άγκυρας σε όλο το φάσμα των ευρω­τουρ­κι­κών σχέσεων, με ιδιαί­τερη αναφορά στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο και στα γεγο­νότα του περα­σμέ­νου θέρους αλλά του Μαρτίου 2020 στον Έβρο, αλλά και με ρητή αναφορά ακόμη και στην επιβολή τομε­α­κών κυρώ­σεων που θα μπο­ρού­σαν να πλήξουν βαθιά την τουρ­κική οικο­νο­μία (πχ στην ενέρ­γεια και στον του­ρι­σμό) εισέρ­χε­ται η έκθεση της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής και της Ευρω­παϊ­κής Υπη­ρε­σίας Εξω­τε­ρι­κής Δράσης (ΕΥΕΔ) υπό τον Ζοζέπ Μπορέλ.

Η έκθεση, η οποία βρί­σκε­ται εν γνώσει του «Βήματος», παρα­δό­θηκε στα κράτη-μέλη χθες, Σάββατο 20 Μαρτίου και ανα­μέ­νε­ται να παρου­σια­στεί αύριο, Δευτέρα 22 Μαρτίου, στο Συμ­βού­λιο Εξω­τε­ρι­κών Υπο­θέ­σεων. Ακο­λού­θως θα συζη­τη­θεί από τους ηγέτες των «27» στη Σύνοδο Κορυφής της προ­σε­χούς Πέμπτης και Παρα­σκευής 25-26 Μαρτίου (η οποία θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί τελικώς με τηλε­διά­σκεψη).

Όπως «Το Βήμα» πλη­ρο­φο­ρεί­ται, η Αθήνα εμφα­νί­ζε­ται ικα­νο­ποι­η­μένη από το περιε­χό­μενο της έκθεσης. Σύμφωνα με κυβερ­νη­τι­κούς κύκλους, θεω­ρεί­ται ότι δικαιώ­νει τη στρα­τη­γική που έχει ακο­λου­θή­σει η κυβέρ­νηση τους προη­γού­με­νους μήνες με σκοπό τη σύνδεση των ελλη­νο­τουρ­κι­κών σχέσεων και της τουρ­κι­κής παρα­βα­τι­κό­τη­τας με το ευρω­παϊκό πλαίσιο.

Επι­πλέον, η έκθεση δια­κα­τέ­χε­ται από αντι­κει­με­νι­κό­τητα αλλά και από μία «διττή προ­σέγ­γιση» η οποία συνδέει τη θετική ατζέντα στις σχέσεις ΕΕ – Τουρ­κίας με τη συμπε­ρι­φορά της Άγκυρας, προ­βλέ­πο­ντας αιρε­σι­μό­τητα (conditionality) και ανα­στρε­ψι­μό­τητα (reversibility).

Παράλ­ληλα, η κατά­σταση ανα­γνω­ρί­ζε­ται ως εύθραυ­στη, καθώς απαι­τεί­ται χρόνος για να αξιο­λο­γη­θεί αν η απο­κλι­μά­κωση που έχει ακο­λου­θή­σει από τον περα­σμένο Δεκέμ­βριο και έπειτα είναι διαρκής και αξιό­πι­στη. Σημειώ­νε­ται δε ότι η χρη­μα­το­δό­τηση για το προ­σφυ­γικό δεν συμπε­ρι­λαμ­βά­νε­ται στη θετική ατζέντα αλλά κρί­νε­ται αυτό­νομα, σε αντί­θεση με ό,τι επι­θυ­μούσε η Άγκυρα.

Στην 16σέλιδη έκθεση ανα­φέ­ρε­ται χαρα­κτη­ρι­στικά ότι η αμφι­σβή­τηση των θαλασ­σίων ορίων της Ελλάδος από την Τουρκία τόσο στο Αιγαίο όσο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο υπήρξε μείζων παρά­γο­ντας προ­βλη­μά­των για τις ευρω­τουρ­κι­κές σχέσεις, ενώ η υπο­γραφή του τουρ­κο­λι­βυ­κού Μνη­μο­νίου αγνόησε τα δικαιώ­ματα των ελλη­νι­κών νησιών σε θαλάσ­σιες ζώνες.

Η έκθεση ανα­φέ­ρει επίσης συγκε­κρι­μένα ότι «η οριο­θέ­τηση υφα­λο­κρη­πί­δας και Απο­κλει­στι­κής Οικο­νο­μι­κής Ζώνης θα πρέπει να αντι­με­τω­πί­ζο­νται μέσω δια­λό­γου και καλό­πι­στων δια­πραγ­μα­τεύ­σεων, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της UNCLOS, με προ­σφυγή, εφόσον απαι­τεί­ται, στο Διεθνές Δικα­στή­ριο της Χάγης. Στο άνωθεν πλαίσιο», συνε­χί­ζει το κείμενο, «η ξεκά­θαρη δέσμευση στις σχέσεις καλής γει­το­νίας και στην ειρη­νική επίλυση των δια­φο­ρών παρα­μέ­νει ανα­γκαία». Ρητή είναι επίσης η αναφορά στις υπερ­πτή­σεις ελλη­νι­κού εδάφους, τόσο των νησιών όσο και της ξηράς.

Παράλ­ληλα, στην έκθεση κατα­γρά­φο­νται με σαφή­νεια ότι στην κρίση του Έβρου το 2020 η Τουρκία ενθάρ­ρυνε ενεργά μετα­νά­στες και πρό­σφυ­γες να εισέλ­θουν με βία στο έδαφος της ΕΕ, κάτι που απο­τε­λεί για ακόμη μία φορά ανα­γνώ­ριση ότι τα ελλη­νικά σύνορα είναι και σύνορα της ΕΕ. Αυτό συνέβη δε σε πλήρη αντί­θεση με τη Δήλωση ΕΕ-Τουρκίας του 2016 για το Μετα­να­στευ­τικό. Επι­πλέον, κατα­γρά­φε­ται ότι η Τουρκία αρνεί­ται να δεχθεί την επι­στροφή 1.450 μετα­να­στών από την Ελλάδα, όπως υπο­χρε­ού­ται από τη Δήλωση.

Η προ­σφορά θετικής ατζέ­ντας εξι­σορ­ρο­πεί­ται πλήρως με το ενδε­χό­μενο λήψης περιο­ρι­στι­κών μέτρων σε περί­πτωση μη συμ­μόρ­φω­σης της Άγκυρας – και αυτό παρά την από­πειρα συγκε­κρι­μέ­νων κοι­νο­τι­κών αξιω­μα­τού­χων να λειαν­θούν οι αιχμές ενα­ντίον της Άγκυρας.

Η θετική ατζέντα περι­λαμ­βά­νει πέντε σημεία: α) τη συνερ­γα­σία στο Μετα­να­στευ­τικό, χωρίς όμως αναφορά σε επι­πλέον κον­δύ­λια και με σαφή σύνδεση της συνερ­γα­σίας με την αποδοχή των επι­στρο­φών από την Ελλάδα, β) την επι­τά­χυνση των επα­νε­γκα­τα­στά­σεων από την Τουρκία στην ΕΕ, γ) την έναρξη μίας συζή­τη­σης για ανα­βάθ­μιση της Τελω­νεια­κής Ένωσης, αλλά αφού λυθούν τα πολλά προ­βλή­ματα που η Τουρκία προ­κα­λεί στην υπάρ­χουσα συμ­φω­νία, δ) στην επα­νά­ληψη συνο­μι­λιών υψηλού επι­πέ­δου και ε) στην ενί­σχυση των ανταλ­λα­γών μεταξύ ατόμων.

Σαφής είναι όμως και ο κατά­λο­γος των έξυπνων, κλι­μα­κού­με­νων και εφόσον χρεια­στεί ανα­στρέ­ψι­μων περιο­ρι­στι­κών μέτρων και πιο συγκε­κρι­μένα: α) την υιο­θέ­τηση πρό­σθε­των κατα­λό­γων για κυρώ­σεων, β) την ενί­σχυση των υπαρ­χου­σών κυρώ­σεων για να συμπε­ρι­λά­βουν νομικά πρόσωπα, γ) την επιβολή νέων περιο­ρι­σμών στην ευρω­τουρ­κική οικο­νο­μική συνερ­γα­σία, δ) την επιβολή τομε­α­κών κυρώ­σεων στην τουρ­κική οικο­νο­μία και ε) την επιβολή κυρώ­σεων στην ενέρ­γεια και σε τομείς που σχε­τί­ζο­νται με αυτή.

Πηγή: in.gr