Έχει κάθε παιδί που ζει στην χώρα μας ίσα δικαιώματα στην προστασία από την βία;

Ένα από τα χρόνια προ­βλή­ματα του χώρου της παι­δι­κής προ­στα­σίας στην Ελλάδα είναι η ανυ­παρ­ξία προ­τυ­πο­ποι­η­μέ­νων κρι­τη­ρίων για την λήψη κρί­σι­μων απο­φά­σεων για την ζωή ενός παιδιού: για το πότε θα πρέπει ή όχι να απο­μα­κρύ­νε­ται από το οικο­γε­νειακό του περι­βάλ­λον επειδή εκεί κιν­δυ­νεύει, για το πώς επι­βε­βαιώ­νε­ται ή όχι μια υπόνοια ή καταγ­γε­λία κακο­ποί­η­σης ή παρα­μέ­λη­σής του, για το υπό ποιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις μπορεί να επι­στρέ­ψει σε ένα δυσλει­τουρ­γικό περι­βάλ­λον και μετά από τι είδους θερα­πευ­τική παρέμ­βαση κ.ο.κ. Η «αναρχία» αυτή οδηγεί πολλές φορές σε τρα­γε­λα­φικά απο­τε­λέ­σματα.

Για παρά­δειγμα ένα παιδί για το οποίο υπάρχει υπόνοια ότι κακο­ποιεί­ται μέχρι και σήμερα θα εξε­τα­σθεί από δια­φο­ρε­τι­κές ειδι­κό­τη­τες επαγ­γελ­μα­τιών που θα διε­ρευ­νή­σουν άλλοτε άλλα πράγ­ματα, σε δια­φο­ρε­τι­κούς χρόνους και με δια­φο­ρε­τι­κές τεχνι­κές ανα­λό­γως αν η αρχική καταγ­γε­λία ή υπόνοια κατα­τε­θεί ή δημιουρ­γη­θεί σε ένα φορά υγείας, πρό­νοιας, δικαιο­σύ­νης, εκπαί­δευ­σης ή προ­στα­σίας του πολίτη αλλά και ανα­λό­γως με τον γεω­γρα­φικό τόπο που θα συμβεί αυτό.

Χωρίς «μπού­σουλα»

Η κατά­σταση αυτή πέραν από το ότι ενέχει σημα­ντι­κούς κιν­δύ­νους για τα παιδιά (π.χ. εγκυ­μο­νώ­ντας κιν­δύ­νους για τα παιδιά – θύματα για τα οποία έχει υπάρξει υποψία κακο­ποί­η­σής τους, η υποψία αυτή να μην επι­βε­βαιώ­νε­ται λόγω ανε­πάρ­κειας του συστή­μα­τος ή και αντί­θετα άνθρω­ποι να ενο­χο­ποιού­νται αδίκως), δημιουρ­γεί και ένα εμφανές πρό­βλημα ισό­τη­τας στην μετα­χεί­ριση των πλέον ευά­λω­των θυμα­το­ποι­η­μέ­νων παιδιών. Έχει όμως ακόμα ως απο­τέ­λε­σμα να κάνει ακόμα και τους ευσυ­νεί­δη­τους επαγ­γελ­μα­τίες να διστά­ζουν να κάνουν την δουλειά τους καθώς φοβού­νται μήπως κατη­γο­ρη­θούν ότι μερο­λη­πτούν υπέρ της μιας ή της άλλης πλευράς αφού δεν υπάρχει «μπού­σου­λας», «κανόνας» με βάση τον οποίο να προ­χω­ρή­σουν σε μια πέρα πάσης αμφι­σβή­τη­σης αξιο­λό­γηση των περι­στα­τι­κών.

Η ανά­πτυξη ενός Εθνικού πρω­το­κόλ­λου

Το χρόνιο αυτό έλλειμμα σε ένα βαθμό επι­χει­ρεί να αντι­με­τω­πί­σει η πρω­το­βου­λία της Διεύ­θυν­σης Ψυχικής Υγείας και Κοι­νω­νι­κής Πρό­νοιας του Ινστι­τού­του Υγείας του Παιδιού για την ανά­πτυξη ενός Εθνικού πρω­το­κόλ­λου για την διά­γνωση και πιστο­ποί­ηση απέ­να­ντι στο Νόμο των ανα­φο­ρών υπό­νοιας κακο­ποί­η­σης – παρα­μέ­λη­σης των παιδιών.

Το Εθνικό αυτό Πρω­τό­κολλο συνο­δεύ­ε­ται από τον Οδηγό Εφαρ­μο­γής του για επαγ­γελ­μα­τίες με ανα­λυ­τι­κές οδηγίες και κατευ­θυ­ντή­ριες γραμμές για κάθε εμπλε­κό­μενη ειδι­κό­τητα καθώς και έναν συνο­πτικό Οδηγό βήμα-προς-βήμα ενερ­γειών που δίνει τον «αλγό­ριθμο» πραγ­μά­των που πρέπει να γίνο­νται ανα­λό­γως το είδος της υπο­πτευό­με­νης θυμα­το­ποί­η­σης ενός παιδιού.

Με «δάνεια» από την εμπει­ρία αλλων χωρών

Για να ανα­πτυ­χθεί το Εθνικό αυτό Πρω­τό­κολλο αρχικά μετα­φέρ­θηκε η εμπει­ρία από άλλες χώρες της Κεντρι­κής και Βόρειας Ευρώπης και της Β. Αμε­ρι­κής όπου ανάλογα Πρω­τό­κολλα έχουν υιο­θε­τη­θεί από χρόνια και υπάρχει σημα­ντική εμπει­ρία στην εφαρ­μογή τους. Στην συνέ­χεια όμως, τα εργα­λεία αυτά προ­σαρ­μό­στη­καν στις συν­θή­κες της χώρας μας και ανα­φο­ρικά με την υφι­στά­μενο νομο­θε­σία στην Ελλάδα αλλά και σε σχέση με την διάρ­θρωση των συνη­θέ­στερα εμπλε­κό­με­νων υπη­ρε­σιών (υγείας, πρό­νοιας, δικαιο­σύ­νης, προ­στα­σίας του πολίτη και εκπαί­δευ­σης) στην χώρα μας. Αφού μετά από αυτά το Πρω­τό­κολλο πήρε την αρχική του μορφή, πέρασε από αλλε­πάλ­ληλα στάδια δια­βού­λευ­σης με κορυ­φαί­ους εμπει­ρο­γνώ­μο­νες κάθε εμπλε­κό­με­νου τομέα ή κλάδου, δόθηκε στην δημο­σιό­τητα για παρα­τη­ρή­σεις και προ­τά­σεις ανα­θε­ώ­ρη­σης, εφαρ­μό­στηκε πιλο­τικά από επι­λεγ­μέ­νους και αντι­προ­σω­πευ­τι­κούς φορείς και ορι­στι­κο­ποι­ή­θηκε. Στην συνέ­χεια εκπαι­δεύ­τη­καν στην χρήση του 400 επαγ­γελ­μα­τίες υγείας, πρό­νοιας, προ­στα­σίας του πολίτη, δικαιο­σύ­νης και εκπαί­δευ­σης και από τις 13 περι­φέ­ρειες της χώρας.

Παρότι δε το πρό­γραμμα ανά­πτυ­ξης του Πρω­το­κόλ­λου έληξε τυπικά τον Οκτώβρη, η διάχυση του και η εκπαί­δευση επαγ­γελ­μα­τιών συνε­χί­ζε­ται σε ολό­κληρη την χώρα όπως και η συνε­χι­ζό­μενη υπο­στή­ριξη επαγ­γελ­μα­τιών και υπη­ρε­σιών στην εφαρ­μογή του από την Διεύ­θυνση Ψυχικής Υγείας και Κοι­νω­νι­κής Πρό­νοιας του Ινστι­τού­του Υγείας του Παιδιού στης οποίας την ηλε­κτρο­νική διεύ­θυνση [email protected] μπορεί να απευ­θύ­νουν ερω­τή­ματα όλοι οι ενδια­φε­ρό­με­νοι.

Η πρό­κληση

Σήμερα, απο­τε­λεί πρό­κληση για την ανα­βάθ­μιση των υπη­ρε­σιών παι­δι­κής προ­στα­σίας στην χώρα μας η δια­τή­ρηση τέτοιων και­νο­τό­μων υπη­ρε­σιών, η υπο­στή­ριξή τους και η ένταξή τους στις πάγιες πλέον λει­τουρ­γίες του δικτύου των δομών και υπη­ρε­σιών που εμπλέ­κο­νται στην υπο­στή­ριξη των παιδιών θυμάτων. Στην συγκε­κρι­μένη περί­πτωση της προ­τυ­πο­ποί­η­σης των δια­δι­κα­σιών εξέ­τα­σης των παιδιών θυμάτων η πρό­κληση είναι μεγα­λύ­τερη και για ένα ακόμα λόγιο: Γιατί κάθε παιδί που ζει στην χώρα μας έχει ίσα δικαιώ­ματα με οποιο­δή­ποτε άλλο να προ­στα­τεύ­ε­ται με ίδιο, επι­στη­μο­νικά έγκυρο και παρό­μοια απο­τε­λε­σμα­τικό τρόπο ανε­ξαρ­τή­τως τόπου κατοι­κίας, φυλής, χρώ­μα­τος, θρη­σκεύ­μα­τος, κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κής θέσης ή τυχαίων συγκυ­ριών. Και μια τέτοια την πρό­κληση οφεί­λουν να τοπο­θε­τη­θούν όλοι: Και ο φορέας που ανέ­πτυξε τις και­νο­το­μίες αυτές και η πολι­τική ηγεσία των συναρ­μό­διων Υπουρ­γείων, αλλά και κάθε φορέας της κοι­νω­νίας των πολιτών με γνώμονα την προ­στα­σία του σημα­ντι­κό­τε­ρου κοι­νω­νι­κού κεφα­λαίου της χώρας: Της υγείας και ψυχο­κοι­νω­νι­κής ευεξίας των παιδιών της.

Γιώργος Νικο­λα­ΐ­δης tvxs.gr