Η συμφωνία των Πρεσπών με τα μάτια των πανεπιστημιακών

Τα ζητή­ματα της ιθα­γέ­νειας και της γλώσσας βρέ­θη­καν στο επί­κε­ντρο της Δ’ Συνε­δρίας της επι­στη­μο­νι­κής ημε­ρί­δας που διορ­γα­νώ­νει το Επι­στη­μο­νικό Συμ­βού­λιο του υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών για τη συμ­φω­νία των Πρεσπών.

Π. Λιά­κου­ρας: Η πρό­σκληση του ΝΑΤΟ στην πΓΔΜ δεν σημαί­νει σε καμία περί­πτωση ένταξη

Ο καθη­γη­τής στο Τμήμα Διεθνών και Ευρω­παϊ­κών Σπουδών του Πανε­πι­στη­μίου Πει­ραιώς και συντο­νι­στής της ημε­ρί­δας Πέτρος Λιά­κου­ρας, ανα­φέρ­θηκε στον οδικό χάρτη της συμ­φω­νίας των Πρεσπών, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας μεταξύ άλλων ότι οι έννομες συνέ­πειες θα ξεκι­νή­σουν από τη στιγμή που θα κυρωθεί η συμ­φω­νία από την Ελλάδα. Ξεκα­θά­ρισε μάλιστα ότι η πρό­σκληση του ΝΑΤΟ στην πΓΔΜ δεν σημαί­νει σε καμία περί­πτωση ένταξη στη βορειο­α­τλα­ντική συμ­μα­χία, γιατί αυτό θα γίνει μετά την κύρωση της συμ­φω­νίας από την Ελλάδα.

“Μόλις τεθεί σε ισχύ η συμ­φω­νία, θα πρέπει η γει­το­νική χώρα να αρχίσει την προ­σαρ­μογή όλων των εγγρά­φων της, τα οποία πρέπει να αλλά­ξουν γρήγορα” σημεί­ωσε ο κ. Λιά­κου­ρας.

Ο καθη­γη­τής Διεθνών και Ευρω­παϊ­κών Σπουδών ξεκα­θά­ρισε ότι το όνομα “Βόρεια Μακε­δο­νία” αφορά το σύνολο του κράτους, τα κρατικά όργανα, την τοπική αυτο­διοί­κηση και όλους τους φορείς που ορί­ζο­νται δια νόμου, ακόμα και τα ιδιω­τικά πανε­πι­στή­μια και ό,τι άλλο ορί­ζε­ται με νόμο.

Χ. Παμπού­κης: Η συμ­φω­νία θα κριθεί και θα ανα­πνεύ­σει ιστο­ρικά και δυνα­μικά

Ο καθη­γη­τής της Νομικής Σχολής του Εθνικού και Καπο­δι­στρια­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών Χάρης Παμπού­κης, στάθηκε ιδιαί­τερα στο θέμα των νομικών πτυχών των όρων “εθνι­κό­τητα” και “ιθαγένεια-υπηκοότητα”, λέγο­ντας ότι είναι εντελώς δια­φο­ρε­τικά πράγ­ματα με βάση το διεθνές δίκαιο. Ειδι­κό­τερα, εξήγησε ότι η συμ­φω­νία των Πρεσπών ασχο­λεί­ται μόνο με τα αντι­κεί­μενα που υπά­γο­νται στο διεθνές δίκαιο. Όπως είπε ο κ. Παμπού­κης, η συμ­φω­νία των Πρεσπών δεν ασχο­λεί­ται με το θέμα της εθνό­τη­τας, αλλά μόνο με το θέμα υπηκοότητα-ιθαγένεια, λέγο­ντας ότι αυτή θα είναι όρος Μακε­δό­νας/πολίτης της Βόρειας Μακε­δο­νίας. Σύμφωνα με τον καθη­γητή της Νομικής Σχολής, η εθνό­τητα περι­γρά­φε­ται με τον αγγλικό όρο ethinicity ενώ ο όρος nationality, στην οποία ανα­φέ­ρε­ται η συμ­φω­νία, περι­γρά­φει τον όρο ιθαγένεια-υπηκοότητα. “Η αιτία της σύγ­χυ­σης που υπήρξε είναι ορο­λο­γι­κής φύσεως” συμπλή­ρωσε.

Μετά τη συνθήκη των Βερ­σαλ­λιών το διεθνές δίκαιο ασχο­λεί­ται με το ζήτημα της εθνό­τη­τας μόνον όσον αφορά την προ­στα­σία των μειο­νο­τή­των, πρό­σθεσε και υπο­γράμ­μισε: Το να ανήκει κάποιος σε ένα έθνος αφορά τους φυλε­τι­κούς δεσμούς, η ιθα­γέ­νεια όμως αφορά τους νομι­κούς δεσμούς και αυτό κατα­γρά­φε­ται στη συμ­φω­νία των Πρεσπών. Σε αυτό το πλαίσιο, έφερε ως παρά­δειγμα τη σημαία ενός πλοίου το οποίο προσ­διο­ρί­ζει τον νομικό δεσμό του πλοίου με τη συγκε­κρι­μένη χώρα της οποίας φέρει τη σημαία.

Κατα­λη­κτικά, ο κ. Παμπού­κης είπε πως η επι­τυ­χία της συμ­φω­νίας δεν μπορεί να κριθεί μονο­σή­μα­ντα νομικά, αλλά έχει μεγάλη σημασία όχι μόνο το τι λέει αλλά και πώς θα τη μετα­χει­ρι­στούμε. “Η συμ­φω­νία θα κριθεί και θα ανα­πνεύ­σει ιστο­ρικά και δυνα­μικά” τόνισε χαρα­κτη­ρι­στικά.

Χρυσαφώ Τσούκα: Το θέμα είναι πώς θα εξε­λι­χθεί η εφαρ­μογή της συμ­φω­νίας των Πρεσπών

Η Χρυσαφώ Τσούκα, ανα­πλη­ρώ­τρια καθη­γή­τρια της Νομικής Σχολής στο Εθνικό και Καπο­δι­στριακό Πανε­πι­στή­μιο Αθηνών υπο­στή­ριξε ότι δεν μπορεί να προσ­διο­ρί­σει το δίκαιο πώς αισθά­νο­νται οι άλλοι. Δεν μπορεί να προσ­διο­ρί­σει την εθνό­τητα, είναι ένα ζήτημα πραγ­μα­τι­κών δεδο­μέ­νων, συμπλή­ρωσε.

Σύμφωνα με την κ. Τσούκα, στη συμ­φω­νία των Πρεσπών η ιθαγένεια-υπηκοότητα ορί­ζε­ται κατά διττό τρόπο, τονί­ζο­ντας πως το θέμα είναι πώς θα εξε­λι­χθεί η εφαρ­μογή της συμ­φω­νίας.

Άγγελος Συρίγος: Τερά­στιο βήμα ότι η Ελλάδα επέτυχε την αλλαγή του ονό­μα­τος

Ο ανα­πλη­ρω­τής καθη­γη­τής στο Τμήμα Διεθνών, Ευρω­παϊ­κών και Περι­φε­ρεια­κών Σπουδών στο Πάντειο Πανε­πι­στή­μιο Άγγελος Συρίγος χαρα­κτή­ρισε τερά­στιο βήμα ότι η Ελλάδα επέτυχε την αλλαγή του ονό­μα­τος, κάτι που έχει συμβεί μόνο άλλες δύο φορές στην παγκό­σμια ιστορία, όπως παρα­τή­ρησε. Όμως, πρό­σθεσε, “αφήσαμε στους γεί­το­νες το ιδε­ο­λό­γημα του έθνους των Μακε­δό­νων ζωντανό, και αυτό είναι το βασικό πρό­βλημα της συμ­φω­νίας”.

Συνε­χί­ζο­ντας την εισή­γησή του ο κ. Συρ­ρί­γος είπε ότι ο όρος nationality μετα­φρά­ζε­ται και ως εθνι­κό­τητα, “άρα τους δώσαμε το δικαί­ωμα να ονο­μά­ζο­νται Μακε­δό­νες”. Υπό το πρίσμα αυτό, ο καθη­γη­τής υπο­στή­ριξε πως θα έπρεπε να επι­μεί­νουμε στον όρο citizenship και όχι nationality.

Σε ό,τι αφορά το ζήτημα της γλώσσας, ισχυ­ρί­στηκε ότι θα έπρεπε να επι­μεί­νουμε στον όρο Σλα­βο­μα­κε­δο­νική ή στον όρο Makedonski.

Επίσης, επα­νέ­λαβε τον ισχυ­ρι­σμό ότι έχουμε σημα­ντική υπο­χώ­ρηση στο θέμα της ένταξης στο ΝΑΤΟ, γιατί η συμ­φω­νία δεν προ­βλέ­πει ότι το Πρω­τό­κολλο της ένταξης θα αρχίσει να υλο­ποιεί­ται μόλις ολο­κλη­ρω­θεί η κύρωση της συμ­φω­νίας από την Ελλάδα. Αντί­θετα δίνει τη δυνα­τό­τητα υλο­ποί­η­σής του Πρω­το­κόλ­λου μόλις η πΓΔΜ ολο­κλη­ρώ­σει όλες τις υπο­χρε­ώ­σεις της που απορ­ρέ­ουν τη συμ­φω­νία, ακόμα και αν η Ελλάδα δεν κυρώσει τελικά τη συμ­φω­νία.

Ευάνθης Χατζη­βα­σι­λείου: Μείζων επι­τυ­χία η αλλαγή του ονό­μα­τος

Από την πλευρά του ο καθη­γη­τής στο Τμήμα Ιστο­ρίας και Αρχαιο­λο­γίας στο Εθνικό και Καπο­δι­στριακό Πανε­πι­στή­μιο Αθηνών Ευάνθης Χατζη­βα­σι­λείου υπο­γράμ­μισε ότι ελά­χι­στες φορές στην παγκό­σμια ιστορία έχει επι­τευ­χθεί αλλαγή ονό­μα­τος σε μία άλλη χώρα, κάτι που επέφερε η συμ­φω­νία των Πρεσπών. Ενώ η Ελλάδα πήρε το όνομα, απο­δέ­χθηκε μακε­δο­νική εθνό­τητα, συμπλή­ρωσε και υπο­στή­ριξε πως υπάρχει σοβαρό πρό­βλημα αυτο­προσ­διο­ρι­σμού των Ελλήνων Μακε­δό­νων. Ανα­ρω­τή­θηκε ακόμα αν η συμ­φω­νία υπο­χρε­ώ­νει την Ελλάδα να ανα­γνω­ρί­σει μακε­δο­νική μειο­νό­τητα στο έδαφος της.

Σύμφωνα με τον κ. Χατζη­βα­σι­λείου, είναι μείζων επι­τυ­χία η αλλαγή του ονό­μα­τος, αλλά έχει αφήσει ανεκ­πλή­ρωτο τον στόχο η αλλαγή του ονό­μα­τος να μην επι­τρέ­πει τη μονο­πώ­ληση της ταυ­τό­τη­τας.

Χαρα­κτή­ρισε επίσης σημα­ντικό ότι 3 εκατ. Έλληνες Μακε­δό­νες θεωρούν ότι δεν τους επι­τρέ­πε­ται πλέον αυτός ο προσ­διο­ρι­σμός.

Αντώνης Μπρε­δή­μας: Είναι μια συμ­φω­νία που κάνει πολλές παρα­χω­ρή­σεις προς την Ελλάδα

Ο ομό­τι­μος καθη­γη­τής στη Νομική Σχολή του Εθνικού και Καπο­δι­στρια­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών Αντώνης Μπρε­δή­μας σημεί­ωσε ότι αυτό που υπε­ρέ­χει είναι η βούληση των ανθρώ­πων για το πού ανήκουν και ότι κανείς δεν μπορεί να τους επι­βά­λει την εθνό­τητά τους. Είναι δικό τους θέμα ο αυτο­προσ­διο­ρι­σμός, συμπλή­ρωσε.

Μέχρι το 1945 οι κάτοι­κοι της περιο­χής ήταν Βουλ­γα­ρί­ζο­ντες, όμως το 1945 έγινε μια τεχνητή κατα­σκευή και έθνους και εθνό­τη­τας, και από τη στιγμή που οι ίδιοι απο­δέ­χο­νται αυτήν την εθνό­τητα, μπορούν να την έχουν. Όσο και αυτό δεν συμ­φέ­ρει εμάς είναι μια πραγ­μα­τι­κό­τητα, προ­σέ­θεσε.

Υπο­γράμ­μισε ότι η συμ­φω­νία δεν επι­τρέ­πει τη δυνα­τό­τητα ανα­γνώ­ρι­σης μακε­δο­νι­κής μειο­νό­τη­τας στο ελλη­νικό κράτος.

Μαρι­λένα Κοππά: Η συμ­φω­νία των Πρεσπών είναι μια καλή και δίκαιη συμ­φω­νία

Η ανα­πλη­ρώ­τρια καθη­γή­τρια στο Τμήμα Διεθνών, Ευρω­παϊ­κών και Περι­φε­ρεια­κών Σπουδών στο Πάντειο Πανε­πι­στή­μιο Μαρι­λένα Κοππά επι­σή­μανε ότι η συμ­φω­νία των Πρεσπών είναι μια καλή και δίκαιη συμ­φω­νία και ότι κινεί­ται απόλυτα στην εθνική γραμμή, όπως αυτή εκφρά­στηκε από την Ντόρα Μπα­κο­γιάννη το 2008. Σημεί­ωσε επι­πλέον ότι βγάζει τις δύο χώρες κερ­δι­σμέ­νες σε αυτό που η καθεμία ήθελε να πάρει.

Στο εξω­τε­ρικό μάλιστα, παρα­τή­ρησε, πολλοί κύκλοι χαρα­κτη­ρί­ζουν λεό­ντειο τη συμ­φω­νία υπέρ της Ελλάδας και τόνισε ότι οι κάτοι­κοι της ελλη­νι­κής Μακε­δο­νίας θα ονο­μά­ζο­νται πάντα Μακε­δό­νες. Στην Ελλάδα ο όρος Μακε­δό­νας έχει γεω­γρα­φική έννοια, ενώ στη γει­το­νική χώρα έχει λάβει χαρα­κτη­ρι­στικά εθνό­τη­τας, γιατί οι κάτοι­κοι της δεν ήθελαν να τους ταυ­τί­ζουν με τους Βουλ­γά­ρους, ανέφερε. Κατά την άποψή της, όλες οι συν­θή­κες ταυ­τό­τη­τας είναι κοι­νω­νικά κατα­σκευα­σμέ­νες.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ