Επιδόματα: Νέο ενιαίο ψηφιακό μητρώο για όλες τις παροχές – Τι αλλάζει σε ελέγχους, κριτήρια, πληρωμές

Σε τροχιά υλο­ποί­η­σης μπαίνει το Εθνικό Μητρώο Παροχών και Ενι­σχύ­σεων, το νέο ψηφιακό εργα­λείο με το οποίο το Δημόσιο επι­χει­ρεί να απο­κτή­σει για πρώτη φορά πλήρη εικόνα για όλα τα επι­δό­ματα και τις ενι­σχύ­σεις που λαμ­βά­νει κάθε πολίτης.

Η νέα πλατ­φόρμα, που ανα­πτύσ­σε­ται από την ΑΑΔΕ, ανα­μέ­νε­ται να τεθεί σε πιλο­τική λει­τουρ­γία τον Ιούνιο, ενώ το επόμενο διά­στημα δρο­μο­λο­γεί­ται και η έκδοση της σχε­τι­κής Κοινής Υπουρ­γι­κής Από­φα­σης, η οποία βρί­σκε­ται ήδη στη δια­δι­κα­σία συγκέ­ντρω­σης υπο­γρα­φών από τα συναρ­μό­δια υπουρ­γεία.

Με το νέο σύστημα, όλες οι κοι­νω­νι­κές και προ­νοια­κές παροχές θα συγκε­ντρω­θούν σε μία ενιαία βάση δεδο­μέ­νων, ώστε το κράτος να γνω­ρί­ζει σε πραγ­μα­τικό χρόνο ποια επι­δό­ματα λαμ­βά­νει κάθε δικαιού­χος, από ποιον φορέα και με ποια κρι­τή­ρια. Πρό­κει­ται για μια παρέμ­βαση που στο­χεύει στον περιο­ρι­σμό του κατα­κερ­μα­τι­σμού, στη μείωση της γρα­φειο­κρα­τίας και στην καλύ­τερη στό­χευση των δημο­σίων πόρων.

Τι αλλάζει

Σήμερα, το σύστημα κοι­νω­νι­κών ενι­σχύ­σεων λει­τουρ­γεί απο­σπα­σμα­τικά. Επι­δό­ματα παιδιού, γέν­νη­σης, στέ­γα­σης, θέρ­μαν­σης, ανερ­γίας, ανα­πη­ρίας και πολλές ακόμη παροχές χορη­γού­νται από δια­φο­ρε­τι­κούς φορείς, χωρίς ενιαία παρα­κο­λού­θηση και χωρίς ολο­κλη­ρω­μένη εικόνα για το τι εισπράτ­τει συνο­λικά ένα νοι­κο­κυ­ριό. Αυτή ακριβώς τη στρέ­βλωση έρχεται να αντι­με­τω­πί­σει το νέο μητρώο.

Η ανάγκη για το νέο σύστημα συν­δέ­ε­ται και με το μέγεθος των σχε­τι­κών δαπανών. Το Δημόσιο κατα­βάλ­λει κάθε χρόνο κοι­νω­νικά και προ­νοιακά επι­δό­ματα ύψους περίπου 13,2 δισ. ευρώ, ενώ οι αιτή­σεις για παροχές φτάνουν περίπου τα 3,2 εκα­τομ­μύ­ρια ετησίως. Το οικο­νο­μικό επι­τε­λείο επι­διώ­κει πλέον να χαρ­το­γρα­φή­σει με μεγα­λύ­τερη ακρί­βεια το σύνολο αυτών των ενι­σχύ­σεων, ώστε να εντο­πί­ζο­νται αλλη­λο­ε­πι­κα­λύ­ψεις, λάθη και περι­πτώ­σεις κακής στό­χευ­σης.

Στην πράξη, για κάθε δικαιούχο θα δημιουρ­γεί­ται ένας ψηφια­κός φάκελος, στον οποίο θα κατα­γρά­φο­νται εισο­δη­μα­τικά και περιου­σιακά στοι­χεία, αλλά και όλες οι παροχές που λαμ­βά­νει, είτε σε χρήμα είτε σε είδος. Με αυτόν τον τρόπο, οι αρμό­διες αρχές θα μπορούν να δια­σταυ­ρώ­νουν άμεσα αν εξα­κο­λου­θούν να πλη­ρού­νται οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις για τη χορή­γηση ενός επι­δό­μα­τος ή αν υπάρ­χουν αλλαγές που επη­ρε­ά­ζουν το δικαί­ωμα λήψης του.

Στο μητρώο θα εντα­χθούν οι βασικές ενι­σχύ­σεις ανερ­γίας, όπως το τακτικό επίδομα ανερ­γίας, τα βοη­θή­ματα μετά τη λήξη της επι­δό­τη­σης, τα εποχικά επι­δό­ματα και οι ενι­σχύ­σεις για μακρο­χρό­νια ανέρ­γους, μαζί με προ­γράμ­ματα απα­σχό­λη­σης και κατάρ­τι­σης. Παράλ­ληλα, θα περι­λαμ­βά­νο­νται οι κύριες προ­νοια­κές παροχές, όπως το Ελά­χι­στο Εγγυ­η­μένο Εισό­δημα, το επίδομα ανα­σφά­λι­στων υπε­ρη­λί­κων και άλλες ενι­σχύ­σεις κοι­νω­νι­κής αλλη­λεγ­γύης.

Τι ισχύει για τα επι­δό­ματα ανα­πη­ρίας

Ιδιαί­τερη θέση στο νέο σύστημα θα έχουν και τα επι­δό­ματα ανα­πη­ρίας, όπως οι ενι­σχύ­σεις για βαριά ανα­πη­ρία, κινη­τι­κό­τητα, τυφλό­τητα, βαρη­κοΐα, αλλά και παροχές για φρο­ντι­στές ή για άτομα με χρόνια νοσή­ματα. Στην ίδια βάση θα ενσω­μα­τω­θούν επίσης οι ενερ­γεια­κές ενι­σχύ­σεις, όπως το επίδομα θέρ­μαν­σης και τα προ­γράμ­ματα στή­ρι­ξης λογα­ρια­σμών ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας, καθώς και ειδικά βοη­θή­ματα για ορεινές και μειο­νε­κτι­κές περιο­χές, μετα­κι­νή­σεις ΑμεΑ και σχολικά επι­δό­ματα.

Στο νέο μητρώο θα απο­τυ­πώ­νο­νται ακόμη και έκτα­κτες ενι­σχύ­σεις, όπως επι­δό­ματα ακρί­βειας ή προ­σω­ρινά μέτρα στή­ρι­ξης που ενερ­γο­ποιού­νται σε περιό­δους κρίσεων. Η συγκέ­ντρωση όλων αυτών των στοι­χείων θα επι­τρέ­ψει στο κράτος να γνω­ρί­ζει το συνο­λικό ύψος των παροχών ανά φυσικό πρόσωπο και να ασκεί πιο ουσια­στικό δημο­σιο­νο­μικό και διοι­κη­τικό έλεγχο.

Η ΑΑΔΕ θα τρο­φο­δο­τεί το μητρώο με βασικά οικο­νο­μικά στοι­χεία των δικαιού­χων, όπως το ετήσιο ατομικό και οικο­γε­νειακό φορο­λο­γη­τέο εισό­δημα, αλλά και το ύψος της συνο­λι­κής ακί­νη­της περιου­σίας, όπως αυτό απο­τυ­πώ­νε­ται για τον ΕΝΦΙΑ. Στο σύστημα θα συν­δε­θούν, μεταξύ άλλων, το υπουρ­γείο Εθνικής Οικο­νο­μίας και Οικο­νο­μι­κών, το υπουρ­γείο Κοι­νω­νι­κής Συνοχής και Οικο­γέ­νειας, ο ΟΠΕΚΑ, η ΔΥΠΑ και κάθε άλλος φορέας που χορηγεί παροχές.

Ένας από τους βασι­κούς στόχους του μητρώου είναι να εντο­πί­ζο­νται περι­πτώ­σεις που μέχρι σήμερα είναι δύσκολο να δια­πι­στω­θούν εγκαί­ρως. Για παρά­δειγμα, ένα επίδομα μπορεί να συνε­χί­ζει να κατα­βάλ­λε­ται ενώ έχουν αλλάξει τα εισο­δη­μα­τικά ή οικο­γε­νειακά δεδο­μένα του δικαιού­χου. Σε άλλες περι­πτώ­σεις, μπορεί να χορη­γού­νται περισ­σό­τε­ρες από μία παροχές που καλύ­πτουν την ίδια ανάγκη. Υπάρ­χουν επίσης περι­πτώ­σεις λαθών σε στοι­χεία ταυ­το­ποί­η­σης, όπως στον ΑΦΜ ή στον ΑΜΚΑ, που μπορεί να οδη­γή­σουν είτε σε λαν­θα­σμέ­νες πλη­ρω­μές είτε σε εσφαλ­μένο υπο­λο­γι­σμό των ποσών.

Η επόμενη φάση

Η δημιουρ­γία του ενιαίου μητρώου θεω­ρεί­ται το πρώτο βήμα για μια ευρύ­τερη ανα­μόρ­φωση του συστή­μα­τος επι­δο­μά­των. Στην επόμενη φάση, και αφού προη­γη­θεί η πλήρης λει­τουρ­γία της πλατ­φόρ­μας, ανα­μέ­νε­ται να ανοίξει η συζή­τηση για ανα­θε­ώ­ρηση των εισο­δη­μα­τι­κών και περιου­σια­κών κρι­τη­ρίων. Στόχος είναι οι ενι­σχύ­σεις να κατευ­θύ­νο­νται με μεγα­λύ­τερη ακρί­βεια σε όσους έχουν πραγ­μα­τικά ανάγκη, διορ­θώ­νο­ντας υφι­στά­με­νες στρε­βλώ­σεις.

Πάντως, οι αλλαγές αυτές δεν ανα­μέ­νο­νται άμεσα. Ο κυβερ­νη­τι­κός σχε­δια­σμός τις τοπο­θε­τεί χρονικά μετά το 2027, καθώς προη­γεί­ται η ανάγκη συλ­λο­γής αξιό­πι­στων δεδο­μέ­νων και πλήρους χαρ­το­γρά­φη­σης του ισχύ­ο­ντος πλαι­σίου.

Για τους πολίτες, η βασική πρα­κτική αλλαγή θα είναι η μείωση της γρα­φειο­κρα­τίας. Απο την έναρξη της λει­τουρ­γίας του νέου συστή­μα­τος τα στοι­χεία θα αντλού­νται αυτό­ματα από τα πλη­ρο­φο­ριακά συστή­ματα του Δημο­σίου, περιο­ρί­ζο­ντας την ανάγκη για επα­να­λαμ­βα­νό­μενη προ­σκό­μιση δικαιο­λο­γη­τι­κών και επι­τα­χύ­νο­ντας την εξέταση των αιτή­σεων.

Μακρο­πρό­θε­σμα το νέο μητρώο ανα­μέ­νε­ται να λει­τουρ­γή­σει ως κεντρι­κός μηχα­νι­σμός ελέγχου των κοι­νω­νι­κών δαπανών, ενω σε πολι­τικό επίπεδο, φιλο­δο­ξεί να απο­τε­λέ­σει τη βάση για μια πιο στο­χευ­μένη, διαφανή και απο­τε­λε­σμα­τική κοι­νω­νική πολι­τική, σε μια περίοδο κατά την οποία η πίεση για καλύ­τερη αξιο­ποί­ηση των δημό­σιων πόρων γίνεται ολοένα και πιο έντονη.

Πηγή: flash.gr