Σύμη: Ισχυρό Brand Name

Οι βόλτες στους οικι­σμούς, ανάμεσα στα πλούσια σε τυπο­λο­γίες κτίριά της, διη­γού­νται την ιστορία της από τα χρόνια της σπογ­γα­λιείας και μετέ­πειτα της παρακ­μής, έως σήμερα που απο­τε­λεί σοφι­στικέ του­ρι­στικό προ­ο­ρι­σμό.

1. Οι βουτιές

Άη Γιώργης Δυσά­λω­νας: η ωραιό­τερη παραλία του νησιού με σήμα κατα­τε­θέν τον κάθετο βράχο ύψους 300 μ. (Φωτο­γρα­φία: ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΜΕΡΑΚΟΣ)

Η Σύμη από άποψη παρα­λιών είναι ιδιαί­τερη, αφού σε πολλές από αυτές η πρό­σβαση γίνεται μόνο με καρα­βάκι. Ο Άη Γιώργης Δυσά­λω­νας, με τον κάθετο βράχο ύψους 300 μ., είναι η πιο ωραία παραλία του νησιού, παρόλο που δεν έχει πολλά δέντρα για σκιά, και το χοντρό βότσαλο κάνει το μπες βγες στη θάλασσα κου­ρα­στικό (μη οργα­νω­μένη). Συμπα­θη­τι­κές είναι οι οργα­νω­μέ­νες Αγία Μαρίνα και ο Άγιος Νικό­λαος, ακόμα καλύ­τε­ρες η Νανού και η Μαρα­θού­ντα (στην τελευ­ταία πάει αυτο­κί­νητο), μια παραλία γεμάτη κατσί­κες που τρι­γυ­ρί­ζουν εδώ κι εκεί. Οδικώς προ­σβά­σιμη είναι η Γυάλα, στην αρχή του Νημπο­ριού, όπου υπάρχει μια όμορφη καντίνα, και το Τολί. Το τελευ­ταίο έχει αρκετές ξαπλώ­στρες – αν είστε τυχεροί, καπα­ρώ­στε αυτήν κάτω από τον μεγάλο φίκο. Σήμα κατα­τε­θέν της παρα­λίας είναι η ταβέρνα Δάφνες (τηλ. 6946-138757), που μεταξύ άλλων σερ­βί­ρει αξι­βο­τύ­ρι­στο, ντόπιο κατσι­κί­σιο τυρί. Για βουτιές στα κρυμ­μένα ακρο­γιά­λια του νησιού, απευ­θυν­θείτε στον καπεταν-Γιάννη. Διορ­γα­νώ­νει καθη­με­ρινά με το καΐκι «Poseidon» (symiexcursions.com) θαλασ­σι­νές εκδρο­μές και προ­σφέ­ρει γεύμα, καφέ και βου­τή­ματα στη διάρ­κεια του ταξι­διού.

2. Τα σφουγ­γά­ρια

Σφουγ­γά­ρια από το Αιγαίο πωλού­νται σαν σου­βε­νίρ στα του­ρι­στικά μαγαζιά. (Φωτο­γρα­φία: ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΜΕΡΑΚΟΣ)

Ξακου­στοί σπογ­γέ­μπο­ροι οι Συμια­κοί, τον 19ο αιώνα έκαναν αμύ­θη­τες περιου­σίες που­λώ­ντας σφουγ­γά­ρια στους Ιταλούς, στους Άγγλους και στους Γάλλους. Δυστυ­χώς, έχασαν το «τρένο» του ατμού, δεν κατά­φε­ραν δηλαδή να περά­σουν στη νέα εποχή, αντι­κα­θι­στώ­ντας τα ιστιο­φόρα με ατμό­πλοια. Παράλ­ληλα, η κατά­ληψη των Δωδε­κα­νή­σων από τους Ιταλούς, το 1912, σήμανε την παρακμή του εμπο­ρίου στο νησί. Σήμερα, την ένδοξη περίοδο της σπογ­γα­λιείας μένουν να μας θυμί­ζουν τα του­ρι­στικά μαγαζιά του Γιαλού, που πουλάνε καπά­δικο, φίνο και κοραλ­λο­σφούγ­γαρο από το Αιγαίο, αλλά και κάποια εισα­γό­μενα σφουγ­γά­ρια, όπως είναι το grass sponge από την Αμερική.

3. Τα χει­ρο­ποί­ητα σου­βε­νίρ

«Come to Symi to see me» είναι το μότο του Τάκη, ενός καλλιτέχνη-εμπόρου με έντονο ταμπε­ρα­μέ­ντο, τον οποίο βρί­σκουμε στο κατά­στημα Takis Leather Fashion (takisleatherfashion.com) στον Γιαλό. Εδώ, εκτός από τα κλασικά δερ­μά­τινα αξε­σουάρ (ζώνες, σαν­δά­λια, βαλί­τσες, παλτό), βλέ­πουμε και περί­τε­χνες δημιουρ­γίες, φιλο­τε­χνη­μέ­νες σε δέρμα, όπως είναι ο «Θρί­αμ­βος του Ποσει­δώνα», ένας πίνακας του 1635 του Γάλλου ζωγρά­φου Nicolas Poussin, για τον οποίο χρειά­στη­καν 11 εκα­τομ­μύ­ρια χτυ­πή­ματα με τον πυρο­γράφο.

4. Το σορμπέ λεμόνι και τα κοκτέιλ

Στην ακτή Ντάνιελ του Γιαλού βρί­σκε­ται το Petalo (τηλ. 22460-72389), ένα all-day μαγαζί με μια κατα­σκευή με πλατ­φόρ­μες, απ’ όπου μπορείς να βου­τή­ξεις στη θάλασσα. Το μενού –το οποίο φέτος επι­με­λή­θηκε ο σεφ Βασίλης Γεω­γλε­ρής– έχει πρωινό (π.χ. καγιανά και πανκέικ λεμο­νό­κρεμα), κυρίως πιάτα (μυλο­κόπι και πικάνια), κοκτέιλ (Paloma με τεκίλα, λάιμ, σόδα γκρέιπ­φρουτ) κ.λπ. Το Τσατί Μπαρ (τηλ. 22460-72498), από την άλλη πλευρά του Γιαλού, λίγο πριν από τον ταρσανά στο Χαράνι, σερ­βί­ρει καφέ, σάντουιτς και απε­ρι­τίφ. Είναι ατμο­σφαι­ρικό και το δου­λεύ­ουν άνθρω­ποι με ευγέ­νεια. Όμως ίσως το πιο ξεχω­ρι­στό μαγαζί της Σύμης είναι το The Secret Garden (τηλ. 22460-72153), μεταξύ Γιαλού, Χωριού και Πεδιού. Έχει μια φοβερή πέτρινη αυλή με κλη­μα­τα­ριές, σερ­βί­ρει μηλό­πιτα περιω­πής και θεϊκό σορμπέ λεμόνι.

5. Τα λου­λού­δια από πλέ­ξι­γκλας

H γκαλερί του πολυ­χώ­ρου Los. (Φωτο­γρα­φία: ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΜΕΡΑΚΟΣ)

Το κτίριο όπου υπο­γρά­φτηκε η παρά­δοση των Δωδε­κα­νή­σων στους Συμ­μά­χους το 1945 (το «Κατε­ρι­νέ­τες», όπως το λένε οι Συμια­κοί), στον Γιαλό, έχει μετα­τρα­πεί στον πολυ­χώρο Los. Στο ισόγειο βρί­σκε­ται το εστια­τό­ριο (τηλ. 22460-72508), ιδανικό για τους γκουρμέ ψαρο­φά­γους –σερ­βί­ρει σασίμι και τέλεια αστα­κό­σουπα–, και στο επάνω πάτωμα μια γκαλερί σύγ­χρο­νης τέχνης. Περιέρ­γως δεν υπάρ­χουν επε­ξη­γη­μα­τικά κείμενα, γι’ αυτό ζητήστε από την υπεύ­θυνη να σας κατα­το­πί­σει για τα έργα, όπως είναι τα φαντα­σμα­γο­ρικά 3D λου­λού­δια από πλέ­ξι­γκλας, αντί­γραφο έργου του Παύλου Διο­νυ­σό­που­λου.

6. Μαγαζιά με συμιακή ταυ­τό­τητα

Ταβέρνα Aποστόλης στο Πέδι. (Φωτο­γρα­φία: ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΜΕΡΑΚΟΣ)

Το καφε­νείο του Πάχου βρί­σκε­ται σε στρα­τη­γικό σημείο του Γιαλού. Άνοιξε το 1952 και παλιά λεγόταν Καστρί, απο­κα­λύ­πτο­ντας έτσι και τις πολι­τι­κές προ­τι­μή­σεις των Συμια­κών προς τον κεντρώο χώρο. Ανοίγει αξη­μέ­ρωτα και μένει ανοιχτό μέχρι να φύγει ο τελευ­ταίος πελάτης. Κλείνει μόνο στη γιορτή του Πανορ­μίτη (8/11) και την επομένη των Χρι­στου­γέν­νων. Αντί­στοιχα, δύο ταβέρ­νες που κρατάνε, όπως ο Πάχος, μια αρκετά συμιακή ταυ­τό­τητα είναι το Σπιτικό (τηλ. 22460-72452) στον Γιαλό και ο Απο­στό­λης (τηλ. 22460-71601) στο Πέδι. Νόστιμο το συμιακό γαρι­δάκι και στις δύο.

7. Τα κολο­κυ­θά­κια του θόλου

Το εστια­τό­ριο Θόλος βρί­σκε­ται σε ήσυχο μέρος του Γιαλού, μακριά από τις του­ρι­στι­κές πιάτσες. (Φωτο­γρα­φία: ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΜΕΡΑΚΟΣ)

Το εστια­τό­ριο Θόλος (τηλ. 6940-997916, με κράτηση) είναι ένα από τα καλύ­τερα της Σύμης – αν όχι το καλύ­τερο. Το μενού αντλεί έμπνευση από την ελλη­νική κουζίνα και την «πει­ρά­ζει», χωρίς όμως να αλλοιώ­νει την ουσία της. Άριστα δέκα στα κολο­κυ­θά­κια αυγο­λέ­μονο! Γιατί δημιουρ­γεί συναι­σθή­ματα οικειό­τη­τας –όπως συμ­βαί­νει με όλα αυτά τα πιάτα του κυρια­κά­τι­κου τρα­πε­ζιού–, προ­χω­ρώ­ντας όμως ένα βήμα παρα­πάνω. Δεν είναι τα κολο­κυ­θά­κια αυγο­λέ­μονο που θα έτρωγε ένα παιδί, αλλά ένας ενή­λι­κας που έχει πια μεγα­λώ­σει, έχει ταξι­δέ­ψει στον κόσμο και επι­στρέ­φει μια Κυριακή μεση­μέρι στο πατρικό του, για να τον περι­ποι­η­θούν οι γονείς του. Κολο­κυ­θά­κια αυγο­λέ­μονο με αγάπη, αλλά για έμπει­ρους ουρα­νί­σκους, με άλλα λόγια.

8. Πολι­τι­στι­κοί θησαυ­ροί

Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο Σύμης. (Φωτο­γρα­φία: ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΜΕΡΑΚΟΣ)

Ξεκι­νώ­ντας από την είσοδο του Χωριού, όπου βρί­σκε­ται το Ιωαν­νί­δειο Δημο­τικό, ακο­λου­θούμε τις πινα­κί­δες προς το Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο. Αφή­νουμε πίσω μας τον νεο­κλα­σι­κι­σμό και μπαί­νουμε στον σκληρό πυρήνα του Χωριού, έναν λαβύ­ρινθο με παλιά πέτρινα σπίτια. Μετά από αμέ­τρη­τους ελιγ­μούς, φτά­νουμε στη βοτσα­λωτή αυλή του Αρχαιο­λο­γι­κού Μου­σείου Σύμης (τηλ. 22460-70010, Τετάρτη-Δευτέρα 08.30-16.00, με ελεύ­θερη είσοδο μέχρι να ολο­κλη­ρω­θεί η απο­κα­τά­σταση όλων των αιθου­σών). Βλέ­πουμε ναυτικά εξαρ­τή­ματα και ένα ακρό­πρωρο με τη μορφή γυναι­κείου κεφα­λιού, του 19ου αιώνα, πριν προ­χω­ρή­σουμε στη Σάλα Χατζηα­γα­πη­τού, ενός παλιού αρχο­ντι­κού με όψη κάστρου, που λει­τουρ­γεί ως ενιαίος επι­σκέ­ψι­μος χώρος με το μουσείο. Σαστί­ζουμε με όσα βλέ­πουμε: νομί­σματα ξένων χωρών που βρέ­θη­καν κρυμ­μένα σε τοίχο του σπιτιού, μαρ­μά­ρι­νους νιπτή­ρες, ένα πατα­ράκι για τους μου­σι­κούς και το γερο­ντο­μοιρί, δηλαδή τον προ­σω­πικό χώρο της Χατζη­δού­και­νας, δίπλα στο γραφείο του γιου της, του μεγα­λε­μπό­ρου Χατζηα­γα­πη­τού. Το πόσο ισχυρή και πλούσια ήταν κάποτε η Σύμη το κατα­λα­βαί­νεις με μια επί­σκεψη σε αυτό το αρχο­ντικό.

9. Βου­τή­ματα και σπιτικά γλυκά

Από το μουσείο κατη­φο­ρί­ζουμε προς την πλατεία Συλ­λό­γου του Χωριού, περ­νώ­ντας μπροστά από τον φούρνο του Τσα­τα­λιού, με τα βου­τυ­ρέ­νια (βου­τή­ματα για τον καφέ) και τα αμμω­νια­κένα (πιο αφράτα βου­τή­ματα, για το γάλα). Δίπλα του βλέ­πουμε τη Στάνη, ένα φημι­σμένο ζαχα­ρο­πλα­στείο του νησιού που μετα­κό­μισε πρό­σφατα από τον Γιαλό στο Χωριό. Τα γλυκά (ραβανί, μιλφέιγ, κρέμα μου­χα­λε­μπί) και το παγωτό παρα­σκευά­ζο­νται με φρέσκο αγε­λα­δινό γάλα και έρχο­νται καθη­με­ρινά από τη Ρόδο.

10. Εκδρομή στον Πανορ­μίτη

Για να ξεφύ­γουμε από το τρί­πτυχο Χωριό-Γιαλός-Πέδι, κάνουμε μια εκδρομή προς το σημα­ντι­κό­τερο μονα­στήρι του νησιού, τον Πανορ­μίτη. Στη δια­δρομή περνάμε μέσα από το κυπα­ρισ­σο­δά­σος της Σύμης και, όταν πια φτά­νουμε, βρι­σκό­μα­στε σε μια μεγάλη κοι­νό­τητα. Εδώ, εκτός από τη μονή, υπάρ­χουν ξενώνες, παντο­πω­λείο και κυλι­κείο, απ’ όπου μπορείς να αγο­ρά­σεις παγωτό και να το απο­λαύ­σεις μπροστά στη θάλασσα, ακού­γο­ντας από τα μεγά­φωνα τους ψαλμούς να μπερ­δεύ­ο­νται με τα τζι­τζί­κια. Ένα ακόμα μονα­στήρι που προ­σφέ­ρε­ται για βόλτα είναι του Μιχαήλ Ρου­κου­νιώτη, του 15ου αιώνα, που από άποψη αρχι­τε­κτο­νι­κής είναι από τα πιο αξιό­λογα της Σύμης.

---

ΜΕ ΤΟ ΒΛΕΜΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΑ

O αρχι­τέ­κτο­νας Δημή­τρης Ζωγρά­φος κατά­γε­ται από τη Σύμη, και το 2005 μετα­κό­μισε μόνιμα εκεί. Με εμπει­ρία στις απο­κα­τα­στά­σεις παλαιών κτιρίων, μας μιλάει για την αρχι­τε­κτο­νική ταυ­τό­τητα του νησιού, που είναι πολλά περισ­σό­τερα από όσα περι­λαμ­βά­νει ο όρος «νεο­κλα­σική».

«Όταν μεγά­λωνα, άκουγα τη γιαγιά μου να μιλάει για το Big Ben της Σύμης. Το Big Ben και το Big Ben. Ερχό­με­νος εδώ και μιλώ­ντας με Συμια­κούς, τους είπα για το Big Ben και κανείς δεν κατά­λαβε για τι πράγμα μιλούσα. Εκ των υστέρων συνει­δη­το­ποί­ησα ότι αυτό ήταν ένα οικο­γε­νειακό αστείο. Οι δικοί μου, που έκαναν εμπόριο στην Αγγλία, είχαν δει το Big Ben και ήθελαν να φέρουν αυτό το λον­δρέ­ζικο μνημείο στον τόπο τους. Γι’ αυτό το 1880 έκαναν δωρεά το Ρολόι που βρί­σκε­ται μέχρι σήμερα στον Γιαλό.

»Όπως και πολλοί Συμια­κοί, έτσι και οι δικοί μου ήταν αστοί (ο προ­πάπ­πους μου εστάλη από τη Σύμη στο Μόναχο το 1880 για τις τελευ­ταίες τάξεις του γυμνα­σίου, αφού αυτό επέ­τασ­σαν τα ήθη της εποχής για τα αγόρια των ευκα­τά­στα­των οικο­γε­νειών). Ήταν μορ­φω­μέ­νοι άνθρω­ποι, ταξί­δευαν, έκαναν εμπόριο σφουγ­γα­ριών. Ο αστικός μύθος λέει ότι έκαναν και εμπόριο αρχαίων. Πράγμα που είναι λογικό, δεν είναι ταμπού πια να το λέμε. Όταν βουτάς σε μια θάλασσα γεμάτη ενάλιες αρχαιό­τη­τες, έχεις τον εξο­πλι­σμό να κατέ­βεις εκεί όπου δεν έχει κατέβει ποτέ κανείς και μετά ταξι­δεύ­εις με καΐκια σε μια Μεσό­γειο όπου δεν υπάρχει καμία αστυ­νό­μευση, θεωρείς φυσιο­λο­γικό να δωρί­σεις τις μισές σε μουσεία και τις υπό­λοι­πες να τις που­λή­σεις.

»Από αυτά τα εμπο­ρικά ταξίδια που έκαναν οι Συμια­κοί προ­έ­κυψε η νεο­κλα­σική αρχι­τε­κτο­νική, που ήταν η μόδα του 19ου αιώνα. Εκτός από την Ερμού­πολη της Σύρου, άλλη μία γει­το­νική μεγάλη και σημα­ντική νεο­κλα­σική πόλη, την οποία λησμο­νούμε συνεχώς, ήταν η Σμύρνη. Οι φωτο­γρα­φίες της Σμύρνης πριν από τη Μικρα­σια­τική Κατα­στροφή και οι παλιές φωτο­γρα­φίες της Σύμης απο­δει­κνύ­ουν ότι η Σύμη θα ήθελε να είναι μια Σμύρνη. Κατά τα άλλα, οι Συμια­κοί ταξί­δευαν και ξεσή­κω­ναν αρχι­τε­κτο­νι­κές ιδέες από την Ιταλία, τη Γαλλία και την Αγγλία. Πήγαι­ναν με καΐκια γεμάτα σφουγ­γά­ρια και γυρ­νού­σαν πίσω με διάφορα άλλα προ­ϊ­ό­ντα. Τα κερα­μί­δια της νεο­κλα­σι­κής Σύμης είναι από τη Μασ­σα­λία και πολλά από τα ξύλα που χρη­σι­μο­ποιού­σαν στις οικο­δο­μές, από την Ιταλία.

Η Καλή Στράτα των περίπου 500 σκα­λο­πα­τιών ενώνει το Χωριό με το Γιαλό. (Φωτο­γρα­φία: ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΜΕΡΑΚΟΣ)

»Εκτός από το να χτίζουν νεο­κλα­σικά, οι Συμια­κοί πρό­σθε­ταν νεο­κλα­σικά δια­κο­σμη­τικά στοι­χεία στα υπάρ­χο­ντα κτίρια. Γι’ αυτό και το Χωριό γράφει ως νεο­κλα­σικό σε κάποιον που δεν είναι η δουλειά του, χωρίς στην πραγ­μα­τι­κό­τητα να είναι στο σύνολό του. Στη Σύμη, καθαρά νεο­κλα­σικό είναι το λιμάνι της, δηλαδή ο Γιαλός. Το Χωριό απο­τε­λεί­ται από νεο­κλα­σικά, αλλά και από σπίτια που έχουν τις τυπο­λο­γίες της αρχι­τε­κτο­νι­κής του Αιγαίου: είναι χτι­σμένα με πέτρα, ενσω­μα­τω­μένα στο τοπίο, ενώ αρκετά έχουν μικρή κλίμακα. Τα λέμε σπίτια λαϊκής αρχι­τε­κτο­νι­κής, όμως προ­σω­πικά προτιμώ τον όρο αρχι­τε­κτο­νική χωρίς αρχι­τέ­κτο­νες. Είναι σοφά σπίτια, φτιαγ­μένα για να εξυ­πη­ρε­τούν τις ανάγκες των ενοίκων. Στα προ­νε­ο­κλα­σικά δεν έχουν γίνει λάθη που βλέ­πουμε αργό­τερα στα νεο­κλα­σικά, δηλαδή τα στημένα αστικά σπίτια. Στην Καλή Στράτα (σ.σ. σκάλα που ενώνει τον Γιαλό με το Χωριό), η οποία, μαζί με την περιοχή του Μου­ρά­γιου, είναι το πιο καθα­ρό­αιμο κομμάτι της αστικής νεο­κλα­σι­κής αρχι­τε­κτο­νι­κής της Σύμης, τα περισ­σό­τερα σπίτια χτί­στη­καν για να κοιτάνε οι άνθρω­ποι τη σκάλα και όχι τη θέα.

Χαρα­κτη­ρι­στικό των νεο­κλα­σι­κών είναι η πρόσοψη με το αέτωμα και στη μέση το «μάτι του βοδιού». (Φωτο­γρα­φία: ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΜΕΡΑΚΟΣ)

»Ως προς το ύφος, τα συμιακά νεο­κλα­σικά έχουν κάποια βασικά χαρα­κτη­ρι­στικά: έχουν συμ­με­τρίες, όμορφες ανα­λο­γίες, εξω­τε­ρικά παν­τζού­ρια και στην πρόσοψη αέτωμα με κολόνες, σε μίμηση του αρχαιο­ελ­λη­νι­κού ναού. Στο αέτωμα υπάρχει ένα στρογ­γυλό άνοιγμα, το μάτι του βοδιού, που κατα­σκευά­ζε­ται για λόγους εξα­ε­ρι­σμού, αλλά και για να διώχνει τα κακά πνεύ­ματα. Τα υλικά κατα­σκευής είναι συμια­κές πέτρες (μπορεί να προ­έρ­χο­νται από την ίδια την εκσκαφή του σπιτιού), σοβάς (συχνά εξαι­ρε­τι­κής ποιό­τη­τας) και αρμός (θηραϊκή γη στις ακριβές κατα­σκευές, αλλιώς λάσπη ή κοσκι­νι­σμένο κοκ­κι­νό­χωμα). Τα βασικά χρώματα είναι ώχρα, πορφυρό, γαλάζιο (λουλακί) και λευκό, σε συν­δυα­σμούς. Μάλιστα, τον 19ο αιώνα τα νεο­κλα­σικά ήταν πιο πολύ­χρωμα απ’ ό,τι τώρα, που έχει κυριαρ­χή­σει η ώχρα.

»Η νεο­κλα­σική Σύμη, έτσι όπως τη βλέ­πουμε σήμερα, δημιουρ­γή­θηκε μεταξύ 1860 και 1910. Είναι κατα­πλη­κτικό, γιατί προ­έ­κυψε μέσα σε μόλις πενήντα χρόνια. Η κατη­φόρα ξεκί­νησε με την έλευση των Ιταλών, οι οποίοι ευθύ­νο­νται για τη μεγάλη βουτιά της Σύμης. Οι Συμια­κοί, που είχαν μάθει να δου­λεύ­ουν και να δημιουρ­γούν, με την Ιτα­λο­κρα­τία (1912-1943) δεν μπο­ρού­σαν να κάνουν απο­λύ­τως τίποτα και γι’ αυτό άρχισαν να εγκα­τα­λεί­πουν το νησί. Η νεο­κλα­σική αρχι­τε­κτο­νική δια­τη­ρή­θηκε χάρη στον Κώστα Φαρ­μα­κίδη, έναν οδο­ντί­α­τρο που είχε πάθος με την αρχαιο­λο­γία. Το 1971, ο Δήμος Σύμης γκρέ­μισε ίσως το πιο όμορφο νεο­κλα­σικό του νησιού. Εξορ­γι­σμέ­νος από το γεγονός, ο Φαρ­μα­κί­δης κίνησε γη και ουρανό και κατά­φερε, σε μια περίοδο που η Σύμη ήταν εν υπνώσει, να κηρυ­χθούν δια­τη­ρη­τέοι οικι­σμοί ο Γιαλός, το Χωριό, το Πέδι και το Νημπο­ριό».

ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ

Αξίζει να γνω­ρί­σετε τη Σύμη μέσα από τη βόλτα που προ­τεί­νει ο Δημή­τρης Ζωγρά­φος. Ανε­βείτε με ένα ταξί στην εκκλη­σία της Πανα­γίας Πει­ραιώ­τισ­σας και από εκεί δια­σχί­στε το Χωριό μέχρι να φτάσετε στην πλατεία Συλ­λό­γου. Θα δείτε καστρό­σπιτα (σ.σ. σπίτια με εσω­τε­ρική οχύρωση), πέτρινα προ­νε­ο­κλα­σικά, ημιτελή νεο­κλα­σικά (που οι ιδιο­κτή­τες τους δεν είχαν χρήματα για να τα ολο­κλη­ρώ­σουν, με απο­τέ­λε­σμα να έχουν μείνει ασο­βά­τι­στα εδώ και έναν αιώνα) και πάμπολ­λες εκκλη­σίες (όπως είναι ο Σταυρός και ο Άγιος Αθα­νά­σιος), μπροστά από τις οποίες συνήθως υπάρχει ένα άνοιγμα, η λεγό­μενη πλάτσα, που παλιό­τερα λει­τουρ­γούσε ως σημείο συνά­ντη­σης και κοι­νω­νι­κο­ποί­η­σης των Συμια­κών. Από την πλατεία Συλ­λό­γου κατε­βείτε την Καλή Στράτα, η οποία θα σας οδη­γή­σει στην πλατεία της Σκάλας, στον Γιαλό.

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΑΛΑΒΑΝΟΥ