Ηλεκτρονικές απάτες: Έτσι σας κλέβουν χωρίς να το καταλάβετε – Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε

Οι ηλε­κτρο­νι­κές απάτες αυξή­θη­καν κατά την περίοδο του lockodown, αφού οι αγορές γινό­ντου­σαν κατά κύριο λόγο μέσω δια­δι­κτύου.

Ένα φαι­νό­μενο που παρου­σιά­στηκε σε όλο τον κόσμο, και όχι μόνο στη χώρας μας γι’ αυτό και οι αρμό­διες αρχές εκπέ­μπουν SOS για τη προ­στα­σία του πολίτη.

Μάλιστα, πριν λίγες μέρες, ο Ηλίας Βρεττός έπεσε θύμα ηλε­κτρο­νι­κής απάτης όπου του πήραν μεγάλο χρη­μα­τικό ποσό από τον τρα­πε­ζικό του λογα­ρια­σμό.

Οι κυριό­τε­ρες απάτες

Απάτη SIM Swapping

Μία μορφή ηλε­κτρο­νι­κής εξα­πά­τη­σης, η οποία την τελευ­ταία χρονική περίοδο έχει εμφα­νι­στεί διεθνώς, είναι η απάτη της μορφής SIM Swapping (αντι­κα­τά­σταση / αλλαγή κάρτας SIM κινητού τηλε­φώ­νου). Όπως ανα­φέ­ρει ο Ιωάννης Tζάνος, group corporate security officer & chief information security officer της Eurobank, «οι εγκλη­μα­τίες στη συγκε­κρι­μένη μορφή απάτης στο­χεύ­ουν στην υπο­κλοπή και χρήση του αριθμού κινητού τηλε­φώ­νου επειδή ολοένα και περισ­σό­τε­ροι οργα­νι­σμοί, τρά­πε­ζες, κυβερ­νή­σεις χρη­σι­μο­ποιούν τον αριθμό κινητού τηλε­φώ­νου ως ένα από τα βασικά στοι­χεία για την αξιό­πι­στη ταυ­το­ποί­ηση του φυσικού προ­σώ­που».

Η συγκε­κρι­μένη απάτη απο­τε­λεί­ται από δύο σκέλη. Ειδι­κό­τερα, όπως εξηγεί ο κ.Τζάνος, στο πρώτο σκέλος οι δράστες έχουν κατα­φέ­ρει να υπο­κλέ­ψουν τους κωδι­κούς της ηλε­κτρο­νι­κής υπη­ρε­σίας του θύματος όπως, για παρά­δειγμα, τους κωδι­κούς e-Banking καθώς και τον αριθμό κινητού τηλε­φώ­νου.

Αυτό συνήθως γίνεται μέσω ενός ηλε­κτρο­νι­κού μηνύ­μα­τος «ψαρέ­μα­τος», το γνωστό «email phishing», ή μέσω κακό­βου­λου λογι­σμι­κού – trojan / malware – που έχουν εγκα­τα­στή­σει στον υπο­λο­γι­στή του θύματος ή μέσω αγοράς από διάφορα παρά­νομα φόρουμ του δια­δι­κτύου.

Κατά το δεύτερο σκέλος της απάτης οι δράστες εκμε­ταλ­λεύ­ο­νται τη δυνα­τό­τητα αλλαγής κάρτας SIM, η οποία είναι μία καθόλα νόμιμη υπη­ρε­σία που προ­σφέ­ρουν οι πάροχοι κινητής τηλε­φω­νίας στους συν­δρο­μη­τές τους. Προ­σποιού­νται, έτσι, είτε τον νόμιμο συν­δρο­μητή ή κάποιον εξου­σιο­δο­τη­μένο από αυτόν, και προ­σπα­θούν να εξα­πα­τή­σουν τους παρό­χους κινητής τηλε­φω­νίας και να απο­κτή­σουν νέα κάρτα SIM προς αντι­κα­τά­σταση αυτής που έχει ο νόμιμος κάτοχος.

«Με την ενερ­γο­ποί­ηση της νέας κάρτας SIM, η παλιά κάρτα, που βρί­σκε­ται στην κατοχή του νόμιμου συν­δρο­μητή, απε­νερ­γο­ποιεί­ται και έτσι όλες οι υπη­ρε­σίες κινητής τηλε­φω­νίας όπως κλήσεις, SMS, πρό­σβαση στο Δια­δί­κτυο, λαμ­βά­νο­νται στη συσκευή που βρί­σκε­ται στην κατοχή των δραστών, δίνο­ντάς τους τη δυνα­τό­τητα να διε­ξά­γουν παρά­νο­μες δρα­στη­ριό­τη­τες εν αγνοία των νόμιμων συν­δρο­μη­τών. Για παρά­δειγμα, λαμ­βά­νο­ντας κλήσεις και μηνύ­ματα που προ­ο­ρί­ζο­νται γι’ αυτούς, υπο­κλέ­πτο­ντας κωδι­κούς μιας χρήσης / OTP ή μηνυ­μά­των επα­λή­θευ­σης ασφά­λειας κ.λ.π.».

Τι πρέπει να προ­σέ­ξουν οι πολίτες

Εάν το κινητό τους στα­μα­τή­σει να λει­τουρ­γεί για ασυ­νή­θι­στους λόγους, πρέπει να επι­κοι­νω­νή­σουν αμέσως με τον πάροχο κινητής τηλε­φω­νίας τους. Μερικές φορές μπορεί να χάσουν το σήμα λόγω ευρύ­τε­ρων προ­βλη­μά­των που επη­ρε­ά­ζουν την υπη­ρε­σία κινητής τηλε­φω­νίας. Ωστόσο, εάν χαθεί η υπη­ρε­σία σε μια θέση που συνήθως έχει καλή κάλυψη, είναι ασφα­λέ­στερο να επι­κοι­νω­νή­σουν με τον πάροχο του δικτύου τους και να επι­βε­βαιώ­σουν ότι δεν έχει αντι­κα­τα­στα­θεί η SIM.

Να μην κοι­νο­ποιούν σε κανέναν και μην εισά­γουν σε άγνω­στες ιστο­σε­λί­δες τους κωδι­κούς e-banking, δηλαδή username και password, ή αριθ­μούς καρτών. Οι τρά­πε­ζες ποτέ και με κανένα τρόπο δεν ζητούν τους κωδι­κούς των πελατών.

Να ελέγ­χουν συχνά τις κινή­σεις των λογα­ρια­σμών τους.

Η υπο­τι­θέ­μενη βλάβη υπο­λο­γι­στή

Μια άλλη μορφή απάτης που έχει κάνει την εμφά­νιση της, γίνεται με τη μέθοδο της παροχής υπη­ρε­σιών τεχνι­κής υπο­στή­ρι­ξης ή επι­σκευής υπο­τι­θέ­με­νης βλάβης υπο­λο­γι­στή (technical support scams). Οι δράστες τηλε­φω­νούν σε ανυ­πο­ψί­α­στους πολίτες και υπο­δύ­ο­νται τεχνι­κούς από μεγάλη πολυ­ε­θνική εταιρία πλη­ρο­φο­ρι­κής. Η τηλε­φω­νική συνο­μι­λία είναι μάλιστα αρκετές φορές στα αγγλικά. Με πρόφαση ότι ο υπο­λο­γι­στής τους ή / και η φορητή συσκευή τους είναι «μολυ­σμένη» από κακό­βουλο λογι­σμικό, ζητούν να εγκα­τα­στή­σουν λογι­σμικό απο­μα­κρυ­σμέ­νης πρό­σβα­σης, για τη δήθεν επι­διόρ­θωση – απο­κα­τά­σταση του προ­βλή­μα­τος.

Όπως ανα­φέ­ρει ο κ.Τζάνος «οι εφαρ­μο­γές αυτές, αφότου εγκα­τα­στα­θούν, επι­τρέ­πουν στους δράστες να έχουν πλήρη έλεγχο στις ηλε­κτρο­νι­κές συσκευές των θυμάτων τους, τους οποίους στη συνέ­χεια εξα­πα­τούν για να τους δώσουν και τους προ­σω­πι­κούς κωδι­κούς τους για το e-banking. Οι δράστες προ­βαί­νουν στη συνέ­χεια σε μετα­φο­ρές χρη­μά­των από τους λογα­ρια­σμούς (e-banking) των θυμάτων τους σε τρα­πε­ζι­κούς λογα­ρια­σμούς που ελέγ­χουν οι ίδιοι ή συνερ­γοί τους».

Συστά­σεις στους πολίτες

Εάν κάποιος καλεί από άγνωστο αριθμό και ισχυ­ρί­ζε­ται ότι είναι από μεγάλη πολυ­ε­θνική εταιρία πλη­ρο­φο­ρι­κής, χωρίς να έχουν δηλώσει κάποια βλάβη, να δια­κό­πτουν την κλήση.

Να μην εγκα­θι­στούν το προ­τει­νό­μενο από αγνώ­στους λογι­σμικό απο­μα­κρυ­σμέ­νης δια­χεί­ρι­σης.

Άλλοι τρόποι απάτης

Εκτός από τις παρα­πάνω μορφές απάτης, υπάρ­χουν και άλλες περι­πτώ­σεις εξα­πά­τη­σης, όπως αυτή των απα­τη­λών εντολών πλη­ρω­μής μέσω e-mail (BEC-Business Email Compromise, CEO Fraud & Man in the middle attacks).

Στην περί­πτωση αυτή, οι δράστες απο­κτούν μη εξου­σιο­δο­τη­μένη πρό­σβαση και παρεμ­βαί­νουν σε τμήματα της ηλε­κτρο­νι­κής αλλη­λο­γρα­φίας μεταξύ συναλ­λασ­σό­με­νων επαγ­γελ­μα­τιών και εμπόρων με επι­χει­ρή­σεις -προμηθευτές ή πελάτες- κυρίως του εξω­τε­ρι­κού. Μόλις εντο­πί­σουν e-mail μηνύ­ματα που αφορούν επι­κεί­μενη πληρωμή σε τρα­πε­ζικό λογα­ρια­σμό, παρεμ­βαί­νουν απο­στέλ­λο­ντας απατηλά μηνύ­ματα, είτε από τις παρα­βια­σμέ­νες διευ­θύν­σεις ηλε­κτρο­νι­κού ταχυ­δρο­μείου είτε από άλλες που προ­σο­μοιά­ζουν με τις πραγ­μα­τι­κές. Στη συνέ­χεια, προ­τρέ­πουν τους συναλ­λασ­σό­με­νους να μετα­φέ­ρουν χρήματα σε απα­τη­λούς τρα­πε­ζι­κούς λογα­ρια­σμούς, δια­φο­ρε­τι­κούς από αυτούς που είχαν συμ­φω­νη­θεί αρχικά.

Χρή­σι­μες συμ­βου­λές στους επαγ­γελ­μα­τίες

Να επα­λη­θεύ­ουν τηλε­φω­νικά, με τον προ­μη­θευτή ή τον πελάτη τους, ότι το αίτημα πλη­ρω­μής είναι έγκυρο.

Να δια­σταυ­ρώ­νουν επίσης τηλε­φω­νικά τον αριθμό λογα­ρια­σμού στον οποίο θα πιστω­θούν τα χρήματα.

Να δια­σφα­λί­ζουν ότι οι υπάλ­λη­λοί τους είναι ενη­με­ρω­μέ­νοι και προ­σεγ­γί­ζουν τα αιτή­ματα για τη διε­νέρ­γεια πλη­ρω­μών με προσοχή.

Μoney mules: Tι είναι και τι πρέπει να προ­σέ­χουμε

Πρό­κει­ται για άτομα (πολλές φορές ανυ­πο­ψί­α­στα θύματα) τα οποία ενερ­γούν ως μετα­φο­ρείς παρά­νο­μου χρή­μα­τος. Τους συνα­ντάμε συνήθως σε όλες τις μορφές απάτης. Όπως ανα­φέ­ρει ο κ.Τζάνος οι δράστες στρα­το­λο­γούν τα υπο­ψή­φια θύματά τους με διά­φο­ρες μεθό­δους, όπως με δια­δι­κτυα­κές αγγε­λίες, με δια­φη­μί­σεις σε μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης ή με απευ­θείας απο­στολή προ­σω­πι­κών μηνυ­μά­των, με σκοπό να τα εξα­πα­τή­σουν και να τα χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν ως ενδιά­με­σους για να μετα­φέ­ρουν σε λογα­ρια­σμούς τρίτων, χρήματα που έχουν απο­κτη­θεί παρά­νομα, κρα­τώ­ντας ένα ποσοστό ως προ­μή­θεια.

Οι κατα­να­λω­τές θα πρέπει να είναι ιδιαί­τερα προ­σε­κτι­κοί για προ­σφο­ρές που υπό­σχο­νται εύκολα χρήματα. Είναι σημα­ντικό οι πολίτες αν θεωρούν ότι έχουν πέσει θύματα σχε­τι­κής εξα­πά­τη­σης, οποια­δή­ποτε μορφής, να επι­κοι­νω­νούν άμεσα με την τράπεζά τους και να το καταγ­γεί­λουν στις αρμό­διες Αστυ­νο­μι­κές Αρχές.

Απάτες στο δια­δί­κτυο: Πώς ηλε­κτρο­νικά κατα­στή­ματα εξα­πα­τούν τους πελάτες τους

Το 35% των ανα­φο­ρών που δια­χει­ρί­σθηκε η Ανε­ξάρ­τητη Αρχή «Συνή­γο­ρος του Κατα­να­λωτή» το 2018 αφο­ρούσε εξ απο­στά­σεως συναλ­λα­γές, σημεί­ωσε η ανα­πλη­ρώ­τρια Συνή­γο­ρος Κατα­να­λωτή Δρ. Αθηνά Κοντο­γιάννη, σε σημε­ρινή ομιλία της στο συνέ­δριο Athens InfoLaw Conference Δίκαιο, Δια­δί­κτυο και Μέσα Κοι­νω­νι­κής Δικτύ­ω­σης», το οποίο πραγ­μα­το­ποιεί­ται από τη νομική ιστο­σε­λίδα Lawspot και την Ευρω­παϊκή Ένωση Νέων Νομικών Ελλάδας (ELSA Greece) στο Πολε­μικό Μουσείο.

Όπως είπε η κυρία Κοντο­γιάννη: «οι συν­θή­κες της οικο­νο­μι­κής κρίσης καθι­στούν τους κατα­να­λω­τές πιο επιρ­ρε­πείς σε παρα­πλα­νη­τι­κές προ­σφο­ρές και δωρεάν παροχή υπη­ρε­σιών και προ­ϊ­ό­ντων ή παροχές όπου το αντάλ­λαγμα είναι ευαί­σθητα προ­σω­πικά δεδο­μένα. Οι ευά­λω­τοι κατα­να­λω­τές απο­φα­σί­ζουν πολύ εύκολα, προ­κει­μέ­νου να απο­κτή­σουν ένα δωρεάν δείγμα από ένα προϊόν ή μια δοκι­μα­στική υπη­ρε­σία ή έστω μια έκπτωση, να γνω­στο­ποι­ή­σουν σε εται­ρείες τον αριθμό του κινητού τους τηλε­φώ­νου, το e-mail τους κλπ. ή να συναι­νέ­σουν ανε­πι­φύ­λα­κτα στη λήψη εμπο­ρι­κών προ­ω­θη­τι­κών ενη­με­ρώ­σεων κάθε είδους, χωρίς να συνει­δη­το­ποιούν ότι έχουν πλη­ρώ­σει πολύ ακριβά το «δώρο» ή την έκπτωση. Και φυσικά, στη συνέ­χεια, βομ­βαρ­δί­ζο­νται, με ή χωρίς ανθρώ­πινη παρέμ­βαση από προ­ω­θη­τι­κές κλήσεις, μηνύ­ματα και spamming mails. Ή ανα­κα­λύ­πτουν μετά την ανάλωση του δώρου ότι έχουν δεσμευ­θεί σε επα­χθείς και μακράς διάρ­κειας συμ­βά­σεις παροχής υπη­ρε­σιών».

Αυτά, συνέ­χισε η ίδια, είναι μερικά από τα δεδο­μένα της Ενιαίας Ψηφια­κής Αγοράς από τα οποία προ­κύ­πτει ότι είναι ανα­γκαίος ο εκσυγ­χρο­νι­σμός της νομο­θε­σίας για την προ­στα­σία του κατα­να­λωτή, ώστε να παρα­μεί­νει το επίπεδο της προ­στα­σίας να παρα­μεί­νει υψηλό.Στη συνέ­χεια παρέ­θεσε παρα­δείγ­ματα από την εμπει­ρία ανα­φο­ρών από κατα­να­λω­τές στον Συνή­γορο του Κατα­να­λωτή και το Ευρω­παϊκό Κέντρο Κατα­να­λωτή Ελλάδας από τις οποίες δια­πι­στώ­νο­νται κενά στην προ­στα­σία του κατα­να­λωτή από μαζικές αθέ­μι­τες εμπο­ρι­κές πρα­κτι­κές ηλε­κτρο­νι­κών κατα­στη­μά­των ιδιαί­τερα μέσω των μέσων κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης.

Παρά­δειγμα

Όπως είπε, το 2018 και το 2019 ο Συνή­γο­ρος του Κατα­να­λωτή και το Ευρω­παϊκό Κέντρο Κατα­να­λωτή Ελλάδας δέχθη­καν ανα­φο­ρές κατα­να­λω­τών για μεμο­νω­μένα ηλε­κτρο­νικά κατα­στή­ματα που είτε δεν παρα­δί­δουν το προϊόν που παραγ­γέλ­θηκε είτε παρα­δί­δουν σκο­πί­μως προ­ϊ­ό­ντα, χωρίς τις συνο­μο­λο­γη­μέ­νες ιδιό­τη­τες, π.χ. παπού­τσια σε δια­φο­ρε­τικό νούμερο από το παραγ­γελ­θέν, οπότε, όταν ο κατα­να­λω­τής τα επι­στρέ­φει για να λάβει το προϊόν της επι­λο­γής του, χάνει, τελικά, και τα χρήματα που κατέ­βαλε (εκτός εάν ευο­δω­θεί η δια­δι­κα­σία της αμφι­σβή­τη­σης συναλ­λα­γής) και το προϊόν.Συνήθης πρα­κτική, στις περι­πτώ­σεις αυτές, είναι η μετε­γκα­τά­σταση του ηλε­κτρο­νι­κού κατα­στή­μα­τος, μετά από 6 μήνες -1 έτος δρα­στη­ριό­τη­τας, σε άλλο κράτος μέλος, τις περισ­σό­τε­ρες φορές σε όμορες Βαλ­κα­νι­κές χώρες, όπου οι έλεγχοι για αθέ­μι­τες εμπο­ρι­κές πρα­κτι­κές δεν είναι πάντοτε εντα­τι­κοί. Ή η μετο­νο­μα­σία του και η εγγραφή του στο ΓΕΜΗ υπό νέα επω­νυ­μία, αλλά με την ίδια έδρα, το ίδιο τηλέ­φωνο ή τον ίδιο νομικό εκπρό­σωπο, ώστε να συνε­χι­σθεί η παρά­νομη εμπο­ρική δρα­στη­ριό­τητα, με περιο­ρι­σμένο τον κίνδυνο συσχε­τι­σμού των δύο εται­ρειών.

Οι πωλή­σεις των προ­ϊ­ό­ντων γίνο­νται σε κάποιες περι­πτώ­σεις μέσα από ιστο­σε­λί­δες στις περισ­σό­τε­ρες περι­πτώ­σεις, όμως, μέσω των μέσων κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης (ιδίως facebook και Instagram).Επίσης, συνέ­χισε η ίδια, κάποιες από τις πραγ­μα­το­ποι­η­θεί­σες συναλ­λα­γές αφο­ρού­σαν προ­ϊ­ό­ντα που φαί­νο­νταν ως γνήσια από τις φωτο­γρα­φίες που προ­βάλ­λο­νταν, προ­σφέ­ρο­νταν σε ιδιαί­τερα δελε­α­στι­κές τιμές και, τελικά, είτε δεν παρα­δί­δο­νταν καθόλου είτε οι κατα­να­λω­τές παρα­λάμ­βα­ναν προ­ϊ­ό­ντα απο­μί­μη­σης χαμηλής ποιό­τη­τας.

Η ανα­πλη­ρώ­τρια Συνή­γο­ρος Κατα­να­λωτή σημεί­ωσε ότι, εκτός από το παρε­μπό­ριο, τα εν λόγω ηλε­κτρο­νικά κατα­στή­ματα ή προφίλ δεν πλη­ρού­σαν τις απαι­τή­σεις πλη­ρο­φό­ρη­σης του ν. 2251/1994 ούτε του Κώδικα Κατα­να­λω­τι­κής Δεο­ντο­λο­γίας για το Ηλε­κτρο­νικό Εμπόριο που ορίζουν ότι στην ιστο­σε­λίδα θα πρέπει να ανα­φέ­ρε­ται η ταυ­τό­τητα του προ­μη­θευτή (επω­νυ­μία), η γεω­γρα­φική του διεύ­θυνση, τηλέ­φωνο επι­κοι­νω­νίας, διεύ­θυνση ηλε­κτρο­νι­κού ταχυ­δρο­μείου, ΑΦΜ, αριθμό κατα­χώ­ρη­σης στο ΓΕΜΗ αν εδρεύει στην Ελλάδα, ουσιώ­δεις πλη­ρο­φο­ρίες που αφορούν τα χαρα­κτη­ρι­στικά του προ­ϊ­ό­ντος, την επι­βά­ρυνση του κατα­να­λωτή και βασικές πλη­ρο­φο­ρίες για την εμπο­ρική πολι­τική του (κόστος μετα­φο­ρι­κών, πρό­σθε­τες χρε­ώ­σεις, φόροι και τέλη κλπ.), καθώς και αναφορά στο δικαί­ωμα υπα­να­χώ­ρη­σης.

‘Αρα, υπο­γράμ­μισε η ίδια, δεν ασκού­σαν νομίμως την εμπο­ρική δρα­στη­ριό­τητά τους και, όταν δημιουρ­γή­θη­καν τα προ­βλή­ματα, οι κατα­να­λω­τές που προ­σπά­θη­σαν να επι­κοι­νω­νή­σουν με το ηλε­κτρο­νικό κατά­στημα για να παρα­πο­νε­θούν δια­πί­στω­σαν απε­νερ­γο­ποί­ηση των λογα­ρια­σμών στα social media και αδυ­να­μία επι­κοι­νω­νίας ελλεί­ψει άλλων στοι­χείων. Σε ο,τι αφορά στην προ­στα­σία του κατα­να­λωτή, η κυρία Κοντο­γιάννη σημεί­ωσε:

«Εν προ­κει­μένω οι δια­τά­ξεις για τις παρά­νο­μες και αθέ­μι­τες εμπο­ρι­κές πρα­κτι­κές που προ­βλέ­πουν παύση της πρα­κτι­κής και παρά­λει­ψής της στο μέλλον δεν προ­σφέ­ρουν ικα­νο­ποι­η­τική προ­στα­σία σε εξω­δι­κα­στικό επίπεδο και εκτός της ποι­νι­κής δια­δι­κα­σίας:

Ο ν. 2251/1994 παρέχει στους θιγό­με­νους από αθέμιτη εμπο­ρική πρα­κτική κατα­να­λω­τές να ζητούν μεμο­νω­μένα ή από κοινού τη δικα­στική παύση της πρα­κτι­κής, την παρά­λειψή της στο μέλλον και την επι­δί­καση απο­ζη­μί­ω­σης για ζημία που προ­κλή­θηκε εξαι­τίας της. Επίσης, προ­βλέ­πο­νται μια σειρά από διοι­κη­τι­κές κυρώ­σεις και μέτρα που μπορεί να επι­βλη­θούν, με όχι ταχείες δια­δι­κα­σίες, από το υπουρ­γείο Οικο­νο­μίας και Ανά­πτυ­ξης. Στην πράξη, όμως, ακόμη και αν δια­κο­πεί η λει­τουρ­γία της επι­χεί­ρη­σης είτε παρα­μέ­νει η ιστο­σε­λίδα και το προφίλ της ενεργό είτε επα­νέρ­χε­ται με νέο προφίλ και νέα ιστο­σε­λίδα. Αν μάλιστα πρό­κει­ται για επι­χεί­ρηση που εδρεύει σε άλλο κράτος μέλος της Ε.Ε. δεν είναι δυνατό να εφαρ­μο­σθούν ούτε οι ανωτέρω δια­τά­ξεις του ν. 2251/1994, αλλά πρέπει να γίνει μια χρο­νο­βόρα δια­συ­νο­ριακή συνερ­γα­σία με αμφί­βολα απο­τε­λέ­σματα».

Αυστη­ρό­τερη νομο­θε­σία από το 2020- Για την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερη αντι­με­τώ­πιση των περι­πτώ­σεων που ανα­φέρ­θη­καν παρα­πάνω, σημα­ντική ανα­μέ­νε­ται να είναι η συμβολή του νέου Κανο­νι­σμού 2017/2394 σχετικά με τη συνερ­γα­σία μεταξύ των εθνικών αρχών που είναι αρμό­διες για την επιβολή της νομο­θε­σίας για την προ­στα­σία των κατα­να­λω­τών ο οποίος θα αρχίσει να εφαρ­μό­ζε­ται από τις 17 Ιανουα­ρίου 2020. Και αυτό γιατί θέσπισε, στο άρθρο 9, ελά­χι­στες δυνα­τό­τη­τες έρευνας και ελά­χι­στες δυνα­τό­τη­τες επι­βο­λής της κατα­να­λω­τι­κής νομο­θε­σίας από τις αρμό­διες αρχές (στην Ελλάδα αρμόδια είναι η Γενική Γραμ­μα­τεία Εμπο­ρίου και Προ­στα­σίας Κατα­να­λωτή) για:- Διε­ξα­γωγή επι­τό­πιων επι­θε­ω­ρή­σεων, mystery shopping, συλ­λο­γής στοι­χείων (π.χ. χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κών ροών, ροών δεδο­μέ­νων, στοι­χείων ταυ­τό­τη­τας ιδιο­κτη­τών των δια­δι­κτυα­κών τόπων και άλλων κατά νόμον υπευ­θύ­νων) από πιστω­τικά ιδρύ­ματα, φορείς τηλε­πι­κοι­νω­νιών, κατα­χω­ρη­τών μητρώων, παρόχων υπη­ρε­σιών φιλο­ξε­νίας και κάθε είδους άλλων δημό­σιων ή ιδιω­τι­κών φορέων, προ­κει­μέ­νου να δια­πι­στω­θεί η παρά­βαση της κατα­να­λω­τι­κής νομο­θε­σίας.

Επίσης την κατά­σχεση ανα­γκαίων εγγρά­φων και δεδο­μέ­νων από τους τόπους επαγ­γελ­μα­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας των παρα­βα­τών, τηρου­μέ­νων των σχε­τι­κών όρων της ελλη­νι­κής νομο­θε­σίας.- Επιβολή κυρώ­σεων, όπως πρό­στιμα, αλλά και δεσμεύ­σεων για τη μελ­λο­ντική συμ­μόρ­φωση των εμπόρων.- Απο­τε­λε­σμα­τική παύση και παρά­λειψη στο μέλλον των κάθε είδους πρα­κτι­κών που παρα­βιά­ζουν την κατα­να­λω­τική νομο­θε­σία.

Ιδιαί­τερα πρω­το­πο­ριακή είναι η πρό­βλεψη ότι, όταν δεν υπάρ­χουν άλλα απο­τε­λε­σμα­τικά μέσα για την επί­τευξη της παύσης ή της απα­γό­ρευ­σης της παρά­βα­σης που καλύ­πτε­ται από τον παρόντα κανο­νι­σμό και προ­κει­μέ­νου να απο­φευ­χθεί ο κίν­δυ­νος σοβαρής βλάβης των συλ­λο­γι­κών συμ­φε­ρό­ντων των κατα­να­λω­τών, οι αρμό­διες αρχές μπορούν να προ­χω­ρή­σουν σε δια­γραφή περιε­χο­μέ­νου από επι­γραμ­μική διεπαφή ή η διαταγή ρητής προει­δο­ποί­η­σης των κατα­να­λω­τών κατά την πρό­σβασή τους στην επι­γραμ­μική διεπαφή ως προ­σω­ρινό μέτρο για την προ­στα­σία των συλ­λο­γι­κών συμ­φε­ρό­ντων των κατα­να­λω­τών, αλλά και να δια­τάσ­σουν κατα­χω­ρη­τές ή μητρώα τομέα να δια­γρά­ψουν ένα πλήρως εγκε­κρι­μένο όνομα τομέα και να επι­τρέ­πουν στην οικεία αρμόδια αρχή να προβεί σε σχετική κατα­χώ­ρηση, μεταξύ άλλων, ζητώ­ντας από τρίτο μέρος ή άλλη δημόσια αρχή να εφαρ­μό­σει αυτά τα μέτρα.

‘Αρα, η αρμόδια διοι­κη­τική αρχή κάθε κράτους μέλους, έχει την εξουσία, σε μια ακραία εκδοχή, υπό τους όρους της αρχής της ανα­λο­γι­κό­τη­τας ενόψει και της ανάγκης προ­στα­σίας των συλ­λο­γι­κών συμ­φε­ρό­ντων των κατα­να­λω­τών, να δια­τά­ξει άλλο φορέα, δημόσιο ή ιδιω­τικό, να λάβει μέτρα ώστε να «κατέβει» κάθε είδους λογι­σμικό που λει­τουρ­γεί ως ηλ. κατά­στημα. Δεδο­μέ­νου, όμως, ότι θα υπάρ­ξουν εθνικά μέτρα εξει­δί­κευ­σης του Κανο­νι­σμού, ανα­μέ­νε­ται να δούμε πώς το Υπουρ­γείο Οικο­νο­μίας και Ανά­πτυ­ξης θα οργα­νώ­σει την εφαρ­μογή της διά­τα­ξης.- Οι παρα­πάνω ελά­χι­στες αρμο­διό­τη­τες, τόσο οι ερευ­νη­τι­κές όσο και οι αρμο­διό­τη­τες επι­βο­λής, μπορούν να ασκού­νται είτε από τις ίδιες τις αρμό­διες διοι­κη­τι­κές αρχές υπ’ ευθύνη τους, είτε με προ­σφυγή σε άλλες αρχές είτε με δια­βί­βαση εντολών σε εντε­ταλ­μέ­νους φορείς, π.χ. επι­θε­ω­ρη­τές ελεγ­κτές, είτε, ακόμη, με αίτηση στις δικα­στι­κές αρχές (άρθρο 10 του Κανο­νι­σμού).

Οι προ­α­να­φερ­θεί­σες κυρώ­σεις δεν ισχύουν μόνο για το ηλε­κτρο­νικό εμπόριο, αλλά αφορούν κάθε ουσιώδη παρά­βαση της κατα­να­λω­τι­κής νομο­θε­σίας. Στην πράξη ενι­σχύ­ουν το οπλο­στά­σιο των διοι­κη­τι­κών κυρώ­σεων και διοι­κη­τι­κών μέτρων του ν. 2251/1994, το οποίο, όπως προ­α­να­φέρ­θηκε δεν παρείχε τόσο ευρείες εξου­σίες σε εξω­δι­κα­στικό επίπεδο. Και, βεβαίως, καλύ­πτουν κενά που είχαν ανα­δει­χθεί μέσα από την ψηφιακή ενιαία αγορά: Κυρίως το ζήτημα των δια­συ­νο­ρια­κών παρα­βιά­σεων, όπου ο Κανο­νι­σμός 2017/2394 καθιε­ρώ­νει, μεταξύ άλλων, ανταλ­λαγή πλη­ρο­φο­ριών μέσω έκδοσης προει­δο­ποι­ή­σεων, σαρώ­σεις, συντο­νι­σμέ­νες δράσεις μεταξύ των κρατών μελών. Για την ενί­σχυση της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα της παρέμ­βα­σης κρί­νε­ται ιδιαί­τερα σημα­ντική η συμ­μόρ­φωση στην οποία έχουν κληθεί από την Ε.Ε. οι πλατ­φόρ­μες κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης Facebook, Twitter και Google+ για την προ­στα­σία των κατα­να­λω­τών από δια­δι­κτυα­κές απάτες και αθέ­μι­τες συμπε­ρι­φο­ρές ηλε­κτρο­νι­κών κατα­στη­μά­των που προ­βάλ­λο­νται από αυτές.

Η Επι­τροπή έχει ζητήσει, όταν ενερ­γο­ποιεί­ται ο «μηχα­νι­σμός αναγ­γε­λίας και δράσης» που χρη­σι­μο­ποιούν οι εθνικές αρχές προ­στα­σίας των κατα­να­λω­τών για να επι­ση­μαί­νουν παρά­νομο περιε­χό­μενο και ζητούν από τις πλατ­φόρ­μες κοι­νω­νι­κής δικτύων την αφαί­ρεσή του να αντα­πο­κρί­νο­νται άμεσα. Παρά το ότι η Google+ εφαρ­μό­ζει ένα πρω­τό­κολλο με προ­θε­σμίες για τη διεκ­πε­ραί­ωση των σχε­τι­κών αιτη­μά­των, το Facebook και το Twitter θέτουν απλώς στη διάθεση των εθνικών αρχών μια διεύ­θυνση ηλε­κτρο­νι­κού ταχυ­δρο­μείου, ώστε να τους κοι­νο­ποιού­νται οι όποιες παρα­βιά­σεις χωρίς όμως να έχουν δεσμευ­τεί σε συγκε­κρι­μένα χρονικά πλαίσια για τη διεκ­πε­ραί­ωση των σχε­τι­κών αιτη­μά­των.

Ωστόσο, στο πλαίσιο του νέου Κανο­νι­σμού 2017/2394, φορείς που μπορούν να δια­τα­χθούν από τις αρμό­διες επο­πτι­κές αρχές σε αφαί­ρεση ή δια­γραφή περιε­χό­με­νου αν δεν υπάρχει άλλο απο­τε­λε­σμα­τικό μέτρο, μπορούν να θεω­ρη­θούν και οι πλατ­φόρ­μες κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης. ‘Αρα, όταν τεθεί σε εφαρ­μογή ο Κανο­νι­σμός, μπορεί να ζητηθεί η άμεση δια­γραφή των συγκε­κρι­μέ­νων προφίλ από το Facebook αλλά και ηλ. κατα­στη­μά­των που εφαρ­μό­ζουν παρα­πλα­νη­τι­κές πρα­κτι­κές που αφορούν πλη­ρω­μές εκ μέρους των κατα­να­λω­τών, διάθεση προ­ϊ­ό­ντων απο­μί­μη­σης και απα­τη­λές προ­σφο­ρές και παγίδες συν­δρο­μη­τι­κής εγγρα­φής χωρίς ενη­μέ­ρωση και συναί­νεση του κατα­να­λωτή (γεγονός που έχει προ­κα­λέ­σει ήδη αρκετές αντι­δρά­σεις).

Πηγή: in.gr