Λιγότερο κάπνισμα για τους Έλληνες εφήβους – Απειλή η προσκόλληση στο διαδίκτυο

Ενθαρ­ρυ­ντικά είναι τα ευρή­ματα έρευνας για τους εφήβους, τα οποία δεί­χνουν πτωτική πορεία του καπνί­σμα­τος και της χρήσης αλκοόλ, καθώς και ανακοπή της διά­δο­σης της χρήσης «ναρ­κω­τι­κών». Εντού­τοις, παρα­μέ­νει σημα­ντική η μερίδα των εφήβων που ανα­φέ­ρουν χρήση ουσιών –νόμιμων και παρά­νο­μων– καθώς και των επι­πτώ­σεών τους σε συμπε­ρι­φο­ρές υψηλού κιν­δύ­νου. Επι­πρό­σθε­τες απειλές τα τελευ­ταία χρόνια απο­τε­λούν η διάδοση νέων ουσιών, καθώς και άλλων δυνάμει εξαρ­τη­τι­κών συμπε­ρι­φο­ρών, όπως η υπερ­βο­λική προ­σκόλ­ληση στο δια­δί­κτυο, τα ηλε­κτρο­νικά παι­χνί­δια και ο στοι­χη­μα­τι­σμός.

Συγκε­κρι­μένα, σύμφωνα με τα ευρή­ματα της πιο πρό­σφα­της επι­στη­μο­νι­κής έρευνας του Ερευ­νη­τι­κού Πανε­πι­στη­μια­κού Ινστι­τού­του Ψυχικής Υγιει­νής(ΕΠΙΨΥ), με τίτλο «Πανελ­λή­νια έρευνα στον μαθη­τικό πλη­θυ­σμό για τη χρήση εξαρ­τη­σιο­γό­νων ουσιών και άλλες εξαρ­τη­τι­κές συμπε­ρι­φο­ρές», συνε­χί­ζε­ται το 2015 η μείωση που παρα­τη­ρεί­ται ήδη από τις αρχές τις δεκα­ε­τίας του 2000 στο κάπνι­σμα στους 16χρονους μαθητές στην Ελλάδα, τόσο στα αγόρια όσο και στα κορί­τσια.

Ωστόσο, ένα σημα­ντικό ποσοστό 16χρονων (19,1%, κυρίως αγόρια) ανα­φέ­ρει ότι το 2015 έχει πει­ρα­μα­τι­στεί με το ηλε­κτρο­νικό τσιγάρο.

Μείωση παρου­σιά­ζε­ται τα τελευ­ταία χρόνια και στην υπερ­βο­λική κατα­νά­λωση αλκοόλ και στη μέθη, κυρίως στα αγόρια.

Ωστόσο, ένα σημα­ντικό υπο­σύ­νολο 16χρονων υιο­θε­τούν συμπε­ρι­φο­ρές υψηλού κιν­δύ­νου που συν­δέ­ο­νται με την κατα­νά­λωση αλκοόλ – όπως, για παρά­δειγμα, οδήγηση οχή­μα­τος υπό την επήρεια (9,7%) ή σεξουα­λική επαφή χωρίς τη χρήση προ­φυ­λα­κτι­κού (7,3%).

Όπως επι­ση­μαί­νει η A. Κοκκέβη, Ομότιμη Καθη­γή­τρια στο Εθνικό και Καπο­δι­στριακό Πανε­πι­στή­μιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) και επι­στη­μο­νικά υπεύ­θυνη της έρευνας στην Ελλάδα, «συμπε­ρι­φο­ρές σαν τις παρα­πάνω συν­δέ­ο­νται, μεταξύ άλλων, και με την κατά κανόνα εύκολη πρό­σβαση των εφήβων σε οινο­πνευ­μα­τώδη ποτά που, παρά τους σχε­τι­κούς περιο­ρι­σμούς, προ­σφέ­ρο­νται απρό­σκο­πτα σε χώρους εστί­α­σης και δια­σκέ­δα­σης».

Όπως έδειξε η έρευνα, τρεις στους πέντε εφήβους (60,9%) ανα­φέ­ρουν ότι ήπιαν πρό­σφατα κάποιο οινο­πνευ­μα­τώ­δες ποτό σε μπαρ, κλαμπ, καφε­τέ­ρια ή εστια­τό­ριο.

Χρήση δια­δι­κτύου και ηλε­κτρο­νικά παι­χνί­δια

Στην έρευνα του 2015 συμπε­ρι­λή­φθη­καν για πρώτη φορά ερω­τή­σεις σχετικά με άλλες εξαρ­τη­τι­κές συμπε­ρι­φο­ρές, όπως την προ­σκόλ­ληση στο δια­δί­κτυο και τον στοι­χη­μα­τι­σμό.

Από τα στοι­χεία της έρευνας προ­κύ­πτει ότι στην πλειο­νό­τητά τους οι 16χρονοι χρη­σι­μο­ποιούν το δια­δί­κτυο σε καθη­με­ρινή βάση (68,7%). Το 23,9% ανα­φέ­ρουν χρήση του δια­δι­κτύου για του­λά­χι­στον 4 ώρες καθη­με­ρινά από Δευτέρα έως Πέμπτη και 17,6% για του­λά­χι­στον 6 ώρες καθη­με­ρινά από Παρα­σκευή έως Κυριακή.

Οι έφηβοι χρη­σι­μο­ποιούν το δια­δί­κτυο κυρίως για κοι­νω­νική δικτύ­ωση και για παρα­κο­λού­θηση/κατέ­βα­σμα μου­σι­κής, ταινιών ή προ­γραμ­μά­των. Μάλιστα, ένας στους τρεις μαθητές (36,1%) εμφά­νισε υψηλή βαθ­μο­λο­γία σε ειδική κλίμακα σχετικά με την προ­σκόλ­ληση στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης (περισ­σό­τερο τα κορί­τσια), ενώ ένα εξίσου υψηλό ποσοστό (17,1%) εμφά­νισε υψηλή βαθ­μο­λο­γία στην κλίμακα προ­σκόλ­λη­σης στα ηλε­κτρο­νικά παι­χνί­δια (περισ­σό­τερο τα αγόρια).

Τέλος, σημα­ντική μερίδα 16χρονων, κυρίως αγοριών, ασχο­λού­νται συστη­μα­τικά με το στοι­χη­μα­τι­σμό, με ένα στα 8 αγόρια (13,1%) να βρί­σκε­ται –βάσει ειδικής κλί­μα­κας– σε κίνδυνο για παθο­λο­γική ενα­σχό­ληση με το στοι­χη­μα­τι­σμό, ενώ ένα χαμη­λό­τερο, αλλά άξιο προ­σο­χής, ποσοστό αγοριών (5,8%) να παρου­σιά­ζουν ήδη προ­βλη­μα­τική ενα­σχό­ληση.

Παρά­νο­μες και άλλες «νόμιμες» εξαρ­τη­σιο­γό­νες ουσίες

Ενθαρ­ρυ­ντικό είναι το εύρημα της έρευνας ότι το ποσοστό των 16χρονων που ανα­φέ­ρουν χρήση κάποιας παρά­νο­μης ουσίας παρα­μέ­νει το 2015 (10,6%) στα επίπεδα του 2011 (10,8%) και του 2007 (9,5%).

Χρήση παρά­νο­μων ουσιών ανα­φέ­ρε­ται ωστόσο από σχεδόν διπλά­σιο ποσοστό εφήβων το 2015 συγκρι­τικά με τις αρχές της δεκα­ε­τίας του 2000 (6,5% το 2003), οπότε και άρχισε στα­διακά να αυξά­νε­ται η χρήση ουσιών στον πλη­θυ­σμό αυτόν.

Η κάνναβη παρα­μέ­νει το 2015 η δημο­φι­λέ­στερη παρά­νομη ουσία (9,1% ανέ­φε­ραν χρήση της ουσίας έστω και μία φορά σε όλη τη ζωή). Επι­πλέον, ένα σημα­ντικό ποσοστό 16χρονων συνε­χί­ζει το 2015 να ανα­φέ­ρει πει­ρα­μα­τι­σμό με εισπνε­ό­με­νες ουσίες (π.χ., κόλλες, δια­λύ­τες, βενζίνη, κτλ., 12,5%) ή χρήση ηρε­μι­στι­κών/υπνω­τι­κών χωρίς τη σύσταση γιατρού (4,2%), ουσίες δηλαδή που δια­τί­θε­νται νόμιμα στο εμπόριο.

Είναι επίσης αξιο­ση­μεί­ωτο ότι σε ποσοστό 2,5% οι 16χρονοι ανα­φέ­ρουν χρήση ουσιών όπως συν­θε­τι­κών καν­να­βι­νοει­δών (συνη­θέ­στερα) και καθι­νό­νων (διε­γερ­τι­κών), ουσίες που δεν υπό­κει­νται σε έλεγχο καθώς εμφα­νί­ζο­νται στο (δια­δι­κτυακό) εμπόριο σε συνεχώς δια­φο­ρε­τι­κές μορφές και σύνθεση.

«Τα ευρή­ματα της Πανελ­λή­νιας έρευνας ESPAD δίνουν μιαν πλήρη εικόνα για τις εξαρ­τη­τι­κές συμπε­ρι­φο­ρές στην εφηβεία και βοηθούν στην ανά­δειξη των παρα­γό­ντων που συν­δέ­ο­νται με την υιο­θέ­τηση από τους εφήβους των συμπε­ρι­φο­ρών αυτών, καθι­στώ­ντας τα ανα­πό­σπα­στο κομμάτι του σχε­δια­σμού και της αξιο­λό­γη­σης των παρεμ­βά­σεων πρό­λη­ψης στη χώρα μας», ανέφερε η κ. Κοκκέβη.

Στην έρευνα του 2015 συμ­με­τείχε πανελ­λή­νιο αντι­προ­σω­πευ­τικό δείγμα3.202 μαθητών ηλικίας 16 ετών (μαθητές της Α’ Λυκείου) από 175 σχολείατης χώρας.

Οι μαθητές συμπλή­ρω­σαν ανώνυμο ερω­τη­μα­το­λό­γιο μέσα στις τάξεις τους υπό την επί­βλεψη εκπαι­δευ­μέ­νων ερευ­νη­τών.

Η έρευνα του 2015 υλο­ποι­ή­θηκε με τη μερική χρη­μα­το­δό­τηση του ΟΚΑΝΑ και με τη συνερ­γα­σία των κατά τόπους Κέντρων Πρό­λη­ψης των Εξαρ­τή­σεων και Προ­α­γω­γής της Ψυχο­κοι­νω­νι­κής Υγείας ΟΚΑΝΑ / Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης.

Η Έρευνα του ΕΠΙΨΥ, η οποία διε­ξά­γε­ται στο πλαίσιο του διε­θνούς προ­γράμ­μα­τος «European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs»(ESPAD) και τελεί υπό την αιγίδα του Ευρω­παϊ­κού Κέντρου Παρα­κο­λού­θη­σης Ναρ­κω­τι­κών και Τοξι­κο­μα­νίας.

Το πρό­γραμμα υλο­ποιεί­ται ανά τετρα­ε­τία σε περισ­σό­τε­ρες από 35 χώρες ή περιο­χές της Ευρώπης και παρέχει πολύ­τι­μες πλη­ρο­φο­ρίες για τη χρήση εξαρ­τη­σιο­γό­νων ουσιών καθώς και για άλλες συνή­θειες και χαρα­κτη­ρι­στικά του τρόπου ζωής των εφήβων με έμφαση στις εξαρ­τη­τι­κές συμπε­ρι­φο­ρές, όπως την προ­σκόλ­ληση στο δια­δί­κτυο και τα ηλε­κτρο­νικά παι­χνί­δια, και το στοι­χη­μα­τι­σμό.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ