Η οικονομική κρίση στρέφει τους καπνιστές στα… παράνομα τσιγάρα

Η μείωση του εισο­δή­μα­τος από τη μια πλευρά και η αύξηση της τιμής των τσι­γά­ρων από την άλλη πλευρά, έχουν οδη­γή­σει τους κατα­να­λω­τές στα ανώνυμα, παρά­νομα και αφο­ρο­λό­γητα καπνικά προ­ϊ­ό­ντα. Και καθώς η κρίση εντεί­νε­ται, μαζί της εντεί­νε­ται και το λαθρε­μπό­ριο των λεγο­μέ­νων «φθηνών» τσι­γά­ρων που στο­χεύ­ουν τόσο σε Ελληνες κατα­να­λω­τές όσο και σε μετα­νά­στες.

Μόνο πέρυσι, οι αρχές της χώρας κατά­σχε­σαν περίπου 429 εκατ. τσιγάρα, δηλαδή 22 εκατ. πακέτα τσιγάρα. Το 2013 οι κατα­σχέ­σεις ήταν ακόμη μεγα­λύ­τε­ρες, αφού οι διω­κτι­κές αρχές (τελω­νεία, ΣΔΟΕ, Λιμε­νικό κ.λπ.) είχαν συλ­λέ­ξει 459 εκατ. παρά­νομα τσιγάρα. Στα τσιγάρα αυτά περι­λαμ­βά­νε­ται και ο λαθραίος καπνός, αντι­στοι­χώ­ντας 1 γρ. καπνού σε ένα τσιγάρο. Ωστόσο οι ποσό­τη­τες που αντι­στοι­χούν σε λαθραίο χύμα καπνό δεν ξεπερ­νούν το 1% του συνόλου των ποσο­τή­των λαθραίων τσι­γά­ρων.

Το αξιο­πε­ρί­εργο είναι ότι η συντρι­πτική πλειο­νό­τητα κατα­σχε­μέ­νων ποσο­τή­των τσι­γά­ρων αφορούν σε brands που δεν καπνί­ζουν οι Ελληνες κατα­να­λω­τές. Σύμφωνα με την έκθεση της γενικής διευ­θύ­ντριας Τελω­νείων & ΕΦΚ, το 17% των κατα­σχε­θέ­ντων τσι­γά­ρων για το 2013 αφο­ρούσε στο brand Royal, το 14% στη μάρκα Raquel, το 12% στο RGD κ.ο.κ. Οι γνωστές μάρκες, π.χ. Marlboro, Winston κ.λπ., φαί­νε­ται να μη συμ­με­τέ­χουν πολύ στα κατα­σχε­θέ­ντα προ­ϊ­ό­ντα. Αυτό εξη­γεί­ται ώς ένα βαθμό, επειδή τα «εξωτικά» πακέτα τσι­γά­ρων απευ­θύ­νο­νται κυρίως σε μετα­νά­στες ή σε άλλες αγορές εκτός Ελλάδος. Πολλές επεμ­βά­σεις των ελλη­νι­κών αρχών έχουν στα­μα­τή­σει στη χώρα μας τη διέ­λευση λαθραίων προ­ϊ­ό­ντων καπνού προς τρίτες χώρες. Επίσης, σύμφωνα με τα στοι­χεία που παρέ­χουν οι καπνο­βιο­μη­χα­νίες, οι κατα­σχέ­σεις των ελλη­νι­κών αρχών αντι­στοι­χούν σε μια μικρή ποσό­τητα αφο­ρο­λό­γη­των προ­ϊ­ό­ντων που τελικά κατα­να­λώ­νο­νται στη χώρα μας. Συγκε­κρι­μένα, οι εται­ρείες με βάση την «έρευνα των άδειων πακέτων» εκτι­μούν ότι πέρυσι κατα­να­λώ­θη­καν στη χώρα μας 5,2 δισ. αφο­ρο­λό­γητα τσιγάρα. Η ποσό­τητα αυτή αντι­στοι­χεί στο 22% της κατα­νά­λω­σης νόμιμων τσι­γά­ρων. Σημειώ­νε­ται ότι η «έρευνα των άδειων πακέτων» γίνεται με τη συλλογή άδειων πακέτων από διάφορα σημεία της χώρας και τη στα­τι­στική επε­ξερ­γα­σία των δεδο­μέ­νων τους.

Προ­φα­νώς η όλη κατά­σταση που έχει προ­κλη­θεί, έχει καθη­λώ­σει το νόμιμο εμπόριο καπνι­κών προ­ϊ­ό­ντων. Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, η νόμιμη αγορά καπνι­κών προ­ϊ­ό­ντων έχει υπο­χω­ρή­σει σε όγκο κατά 36% την περίοδο της ύφεσης (2009-2014) και σε αξία έχει υπο­χω­ρή­σει κατά 50%. Από περίπου 1,1 δισ. ευρώ το 2009 που ήταν ο συνο­λι­κός τζίρος της εφο­δια­στι­κής αλυ­σί­δας, το 2013 έκλεισε σε 0,53 δισ. ευρώ και η πτωτική πορεία συνε­χί­ζε­ται. Τα παρα­πάνω μεγέθη, φυσικά, είναι εξαι­ρου­μέ­νης της φορο­λο­γίας, η οποία εκτι­μά­ται ότι ξεπερνά τα 3 δισ. ευρώ.

Ο κλάδος απο­δί­δει τη δυσπρα­γία αυτή αφενός στα συμ­πτώ­ματα της κρίσης, αφε­τέ­ρου στη ραγδαία αύξηση των φορο­λο­γι­κών συντε­λε­στών. Σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΟΒΕ, το 86% της λια­νι­κής τιμής ενός πακέτου τσι­γά­ρων είναι φόροι, όπως και το 92% της λια­νι­κής τιμής μιας συσκευα­σίας καπνού. Η φορο­λο­γία στα καπνικά προ­ϊ­ό­ντα κατά την περίοδο της εφαρ­μο­γής των μνη­μο­νια­κών μέτρων έχει αυξηθεί κατά 63%, αλλά τα φορο­λο­γικά έσοδα ίσα που φτάνουν εκείνα του 2009. Παράλ­ληλα τα δια­φυ­γό­ντα φορο­λο­γικά έσοδα ανήλθαν το 2013 σε 724 εκατ. ευρώ, από 161 εκατ. ευρώ που ήταν το 2009. Η πρό­κληση ωστόσο για τον κατα­να­λωτή είναι σημα­ντική, δεδο­μέ­νου ότι τα παρά­νομα δια­κι­νού­νται σε λιανική τιμή πέριξ των 1,2 ευρώ, όταν τα νόμιμα ξεκι­νούν από 3,3 ευρώ. Επι­πλέον, η υπερ­βο­λική φορο­λό­γηση του λεπτο­κομ­μέ­νου καπνού, από τα τέλη του 2012, εκτό­ξευσε την τιμή ενός κιλού στα 225-240 ευρώ, όταν στην παρά­νομη αγορά κοστί­ζει 15-20 ευρώ.

Καθη­με­ρινή