Τρία σπάνια ουράνια φαινόμενα συμπίπτουν την Παρασκευή-Τι θα δούμε στην Ελλάδα

Σύμφωνα με τη σκαν­δι­να­βική μυθο­λο­γία, στο ουράνιο στε­ρέ­ωμα περι­δια­βά­ζουν δύο πελώ­ριοι λύκοι: Ο Σκολ που κυνηγά το φεγγάρι και ο αδελφός του Χάτι που κυνη­γάει τον ήλιο. Οταν ένας από τους δύο κατα­φέ­ρει να δαγκώ­σει το θήραμά του και να το ακι­νη­το­ποι­ή­σει, τότε εμφα­νί­ζε­ται το φαι­νό­μενο της έκλει­ψης.

Για τους αστρο­νό­μους, βέβαια, τα πράγ­ματα εξη­γού­νται τόσο απλά. Ολική έκλειψη συμ­βαί­νει όταν η Σελήνη περνάει ανάμεσα στη Γη και στον Ηλιο, ενώ τα τρία ουράνια σώματα ευθυ­γραμ­μί­ζο­νται απο­λύ­τως. Λόγω της ουρά­νιας συμ­με­τρίας, η Σελήνη, όπως φαί­νε­ται από τη Γη, καλύ­πτει μόνο εν μέρει τον ηλιακό δίσκο, δημιουρ­γώ­ντας μία αση­μέ­νια στεφάνη. Ωστόσο, στην αυριανή ολική έκλειψη Ηλίου το φεγγάρι δεν θα μας κάνει τη χάρη να μας μαγέψει με αυτό τον τρόπο γιατί θα είναι «υπερ­σε­λήνη», που σημαί­νει ότι βρί­σκε­ται στο πλη­σιέ­στερο σημείο στον πλανήτη μας (περί­γειο).

Οι συνέ­πειες αυτού του αστρι­κού μπα­λέ­του θα είναι περισ­σό­τερο αντι­λη­πτές το Σάββατο, εξαι­τίας των πολύ ενι­σχυ­μέ­νων παλιρ­ροιών που θα παρα­τη­ρη­θούν, κυρίως, στον κόλπο του Φούντι στον Καναδά, στις γαλ­λι­κές ακτές στον Ατλα­ντικό, στη Μάγχη και τη βόρεια Θάλασσα, ενώ η διαφορά θα γίνει αισθητή ακόμα και στη Μεσό­γειο.

Τι θα δούμε στην Ελλάδα

Η ηλιακή έκλειψη θα αρχίσει να είναι ορατή στην Αθήνα στις 10:40΄ το πρωί της Παρα­σκευής, θα φτάσει στη μέγιστη φάση της στις 11:44 και θα ολο­κλη­ρω­θεί στις 12:50΄. Στην Ελλάδα στη μερική φάση θα καλυ­φθεί μέχρι και το 40% περίπου του ηλιακού δίσκου. Στην Αθήνα θα καλυ­φτεί το 31,4%, στη Φλώρινα το 40,7%, ενώ στο Ηρά­κλειο της Κρήτης το 23,6%.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι οι ειδικοί συνι­στούν να μην παρα­τη­ρεί κανείς την έκλειψη με γυμνά μάτια, ούτε με απλά γυαλιά ηλίου, παρά μόνο με ειδικά γυαλιά με τα κατάλ­ληλα φίλτρα (αυτό ισχύει και για τις φωτο­γρα­φι­κές μηχανές), αλλιώς οι υπέ­ρυ­θρες ακτίνες της ηλιακής ακτι­νο­βο­λίας μπορεί να κάνουν μόνιμη ζημιά στα μάτια.

Όπως ενη­μέ­ρωσε το Ίδρυμα Ευγε­νί­δου, την Παρα­σκευή, από τις 10.30΄ έως και τις 13:00΄, στην είσοδο του Νέου Ψηφια­κού Πλα­νη­τα­ρίου (Πεντέ­λης 11, Π. Φάληρο) θα βρί­σκο­νται εγκα­τε­στη­μένα τηλε­σκό­πια της Ένωσης Ερα­σι­τε­χνών Αστρο­νό­μων, ώστε, όσοι το επι­θυ­μούν κι εφ’ όσον ο καιρός το επι­τρέ­ψει, να παρα­κο­λου­θή­σουν την έκλειψη. Επίσης, οι αστρο­νό­μοι Νίκος Ματσό­που­λος και Αλέξης Δελη­βο­ριάς θα ενη­με­ρώ­σουν σχετικά με την έκλειψη του Ηλίου.

Το Εθνικό Αστε­ρο­σκο­πείο Αθηνών θα εκπέ­μπει ζωντανά από τις εγκα­τα­στά­σεις του στην Πεντέλη τη μερική έκλειψη Ηλίου μέσω δια­δι­κτύου, ώστε κάθε ενδια­φε­ρό­με­νος να μπορεί να την παρα­κο­λου­θή­σει. Θα υπάρχει βίντεο της εικόνας του Ήλιου από ειδικό τηλε­σκό­πιο, που θα τον παρα­τη­ρεί μέσα από ένα ειδικό φίλτρο.

Η έκλειψη θα είναι ορατή ως ολική μόνο στον έρημο Βόρειο Ατλα­ντικό Ωκεανό, ανάμεσα στη Νορ­βη­γία και στην Ισλαν­δία. Οι περίπου 50.000 κάτοι­κοι των απο­μο­νω­μέ­νων νήσων Φαρόε, όπως και οι 3.000 των νορ­βη­γι­κών νήσων Σβάλ­μπαρντ, θα έχουν αυτή την τύχη. Την μερική φάση της έκλει­ψης θα μπο­ρέ­σουν να παρα­κο­λου­θή­σουν (αν δεν έχει συν­νε­φιά), οι κάτοι­κοι της Ευρώπης, της Βόρειας και Ανα­το­λι­κής Ασίας, της Βόρειας και της Δυτικής Αφρικής.

Οι ηλιακές εκλεί­ψεις, σύμφωνα με τον επίτιμο διευ­θυ­ντή του Ευγε­νι­δείου Πλα­νη­τα­ρίου Διονύση Σιμό­πουλο, συμ­βαί­νουν, όταν η Σελήνη περνάει μπροστά από τον δίσκο του Ήλιου και τον καλύ­πτει είτε μερικώς είτε ολικώς. Όλες οι εκλεί­ψεις συμ­βαί­νουν λόγω μιας ουρά­νιας σύμ­πτω­σης, που αφορά το πώς φαί­νο­νται ο Ήλιος και η Σελήνη από την επι­φά­νεια του πλανήτη μας. Η διά­με­τρος του Ήλιου (1.392.000 χλμ.) είναι 400 περίπου φορές μεγα­λύ­τερη από τη διά­με­τρο της Σελήνης (3.476 χλμ.), αλλά από τη Γη τα δύο αυτά σώματα έχουν το ίδιο σχεδόν φαι­νο­με­νικό μέγεθος, επειδή ο Ήλιος είναι 400 περίπου φορές πιο μακριά μας απ’ ό,τι η Σελήνη.

Οι ηλιακές εκλεί­ψεις είναι πολύ πιο συχνές από τις σελη­νια­κές. Ο μέγι­στος αριθμός σελη­νια­κών εκλεί­ψεων στη διάρ­κεια ενός ημε­ρο­λο­για­κού έτους δεν υπερ­βαί­νει τις τρεις (όπως έγινε το 1917 και το 1982). Αντί­θετα, ο μέγι­στος αριθμός των ηλιακών εκλεί­ψεων μπορεί να φτάσει τις πέντε, όπως έγινε το 1934.

Η παρα­τή­ρηση μιας ολικής ηλιακής έκλει­ψης σε μία περιοχή είναι αρκετά σπάνια και συμ­βαί­νει κατά μέσο όρο κάθε 360 χρόνια. Οι υπο­λο­γι­σμοί που έχουν γίνει, σύμφωνα με τον Διονύση Σιμό­πουλο, εκτι­μούν πως ένας άνθρω­πος έχει μία πιθα­νό­τητα στις 25.000 να παρα­τη­ρή­σει μία ολική ηλιακή έκλειψη, ενώ η πιθα­νό­τητα του ιδίου να σκο­τω­θεί από την πτώση ενός αστε­ροει­δούς είναι μία στις 20.000. Υπάρχει δηλαδή μεγα­λύ­τερη πιθα­νό­τητα να σκο­τω­θεί κανείς από ένα «πεφτα­στέρι», παρά να παρα­τη­ρή­σει μία ολική έκλειψη του Ήλιου!

Ανη­συ­χίες για το ηλε­κτρικό ρεύμα

Ανη­συ­χίες υπάρ­χουν για το κατά πόσο η έκλειψη θα επη­ρε­ά­σει αρνη­τικά την παρα­γωγή ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας από φωτο­βολ­ταϊκά. Σύμφωνα με εκτι­μή­σεις, αν η 20η Μαρτίου είναι ηλιό­λου­στη ημέρα, η ξαφνική μείωση της ηλε­κτρο­πα­ρα­γω­γής στην Ευρώπη, καθώς θα σκε­πα­στεί σχεδόν ο μισός Ήλιος, μπορεί να φθάσει τα 34.000 μεγαβάτ, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρα­κτο­ρείο, ισο­δύ­ναμη με τη συνο­λική παρα­γωγή 80 μεσαίων συμ­βα­τι­κών σταθμών ηλε­κτρο­πα­ρα­γω­γής.

Σήμερα περίπου 100 φορές περισ­σό­τερη ηλε­κτρική ενέρ­γεια παρά­γε­ται από τον Ήλιο, σε σχέση με το 1999, όταν υπήρξε προη­γού­μενη έκλειψη. Οι ευρω­παίοι ηλε­κτρο­πα­ρα­γω­γοί θεωρούν ότι η φετινή έκλειψη για πρώτη φορά θα απο­τε­λέ­σει μια σοβαρή δοκι­μα­σία για την ενερ­γειακή ασφά­λεια των δικτύων στην Ευρώπη. Επειδή η πτώση της παρα­γω­γής ρεύ­μα­τος θα είναι απότομη αύριο το πρωί, έχουν ήδη ληφθεί έκτακτα μέτρα, π.χ. να ενερ­γο­ποι­η­θούν άμεσα υδροη­λε­κτρι­κοί ή λιγνι­τι­κοί σταθμοί, αν χρεια­στεί.

Η χώρα που κιν­δυ­νεύει περισ­σό­τερο είναι η Γερ­μα­νία, που έχει επεν­δύ­σει πολύ στην ηλιακή ενέρ­γεια και δια­θέ­τει ηλιακό δυνα­μικό της τάξης των 40.000 μεγαβάτ (το 18% των αναγκών της σε ρεύμα καλύ­πτε­ται από τον Ήλιο). Μεγάλη εξάρ­τηση από τον Ήλιο έχει και η Ιταλία (παρα­γωγή 20.000 μεγαβάτ), αλλά όχι η Γαλλία (μόνο 5.700 μεγαβάτ), η οποία παρα­δο­σιακά βασί­ζε­ται στην πυρη­νική ενέρ­γεια για την παρα­γωγή ηλε­κτρι­σμού.

Η αρχή της Άνοιξης

Η 21η Μαρτίου σημα­το­δο­τεί την πρώτη μέρα της Άνοιξης στο βόρειο ημι­σφαί­ριο και την πρώτη μέρα του Φθι­νο­πώ­ρου στο νότιο ημι­σφαί­ριο. Ο Ήλιος θα λάμπει κάθετα πάνω από τον Ιση­με­ρινό της Γης και η διάρ­κεια της ημέρας και της νύχτας θα είναι περίπου ίδια. Στη συνέ­χεια, στο βόρειο ημι­σφαί­ριο (και στη χώρα μας) η ημέρα θα μεγα­λώ­νει συνεχώς σε βάρος της νύχτας, ενώ το αντί­στροφο θα συμβεί στο νότιο ημι­σφαί­ριο.

Σούπερ Σελήνη

Όταν η Σελήνη βρί­σκε­ται στο περί­γειό της, η τροχιά της την φέρνει στην κοντι­νό­τερη από­σταση από τη Γη. Φέτος, αυτό θα συμβεί έξι φορές και μία από αυτές θα είναι στις 20 Μαρτίου. Δύο φορές ήδη συνέ­βη­σαν, ενώ οι υπό­λοι­πες τρεις θα συμβούν τους μήνες Αύγου­στο, Σεπτέμ­βριο και Οκτώ­βριο.

Όμως, στις 20 Μαρτίου το φαι­νό­μενο δεν θα είναι ορατό, επειδή θα υπάρχει Νέα Σελήνη, οπότε το φεγγάρι δεν θα φαί­νε­ται καθόλου από τη Γη, απλώς θα σκιάζει εν μέρει τον Ήλιο. Η προη­γού­μενη παν­σέ­λη­νος ήταν στις 5 Μαρτίου και η επόμενη θα είναι στις 4 Απρι­λίου.

Καθη­με­ρινή