9+1 αλλαγές στη ζωή μας με το πλαστικό χρήμα

Λένε ότι το καλό πράγ­μα, αργεί. Στην πε­ρί­πτω­ση του νο­μο­σχε­δί­ου για το πλα­στι­κό χρήμα, οι ζυ­μώ­σεις κυ­βέρ­νη­σης – δα­νει­στών δι­ήρ­κε­σαν πε­ρί­που έναν χρόνο.

Η βα­σι­κό­τε­ρη εστία δια­φω­νιών αφο­ρού­σε την πρό­θε­ση της κυ­βέρ­νη­σης να κα­θιε­ρώ­σει έναν ει­δι­κό ακα­τά­σχε­το επαγ­γελ­μα­τι­κό λο­γα­ρια­σμό στον οποίο θα έμπαι­ναν όλες οι ει­σπρά­ξεις από πλα­στι­κό χρήμα.

Από αυτόν τον λο­γα­ρια­σμό το Δη­μό­σιο θα ει­σέ­πρατ­τε απευ­θεί­ας τον ΦΠΑ και με πάγια εντο­λή θα πλη­ρώ­νο­νταν οι τρέ­χου­σες φο­ρο­λο­γι­κές και ασφα­λι­στι­κές υπο­χρε­ώ­σεις. Το δέ­λε­αρ για τις επι­χει­ρή­σεις θα ήταν η προ­στα­σία του συ­γκε­κρι­μέ­νου λο­γα­ρια­σμού από κα­τα­σχέ­σεις για τρέ­χου­σες έως σή­με­ρα λη­ξι­πρό­θε­σμες οφει­λές.

Ο ακα­τά­σχε­τος λο­γα­ρια­σμός πήγε πε­ρί­πα­το. Εμει­νε στο νο­μο­σχέ­διο μόνο η υπο­χρέ­ω­ση όλων των επι­χει­ρή­σε­ων και επαγ­γελ­μα­τιών να δη­μιουρ­γή­σουν – αν δεν έχουν ήδη – έναν επαγ­γελ­μα­τι­κό τρα­πε­ζι­κό λο­γα­ρια­σμό, στον οποίο θα μπαί­νουν οι ει­σπρά­ξεις από πλα­στι­κό χρήμα. Το εάν στη συ­νέ­χεια σε αυτόν το λο­γα­ρια­σμό θα έχει πρό­σβα­ση το Δη­μό­σιο για να ει­σπράτ­τει απευ­θεί­ας του­λά­χι­στον τον ΦΠΑ, δεν είναι ξε­κά­θα­ρο. Επί του πα­ρό­ντος πά­ντως, κάτι τέ­τοιο δεν προ­βλέ­πε­ται.

Αυτό το οποίο ξε­κά­θα­ρα προ­βλέ­πε­ται είναι ότι από την 1η Ια­νουα­ρί­ου 2017 όλοι θα πρέ­πει να αρ­χί­σου­με να εξοι­κειω­νό­μα­στε με τη χρήση πλα­στι­κού χρή­μα­τος. Στην αντί­θε­τη πε­ρί­πτω­ση, μπο­ρεί να κο­στί­σει ακρι­βά. Αν δεν συ­γκε­ντρω­θεί το απαι­τού­με­νο όριο πλη­ρω­μών με πλα­στι­κό χρήμα, κα­ρα­δο­κεί έξτρα φόρος με συ­ντε­λε­στή 22%, στον λο­γα­ρια­σμό της εκ­κα­θά­ρι­σης των φο­ρο­λο­γι­κών δη­λώ­σε­ων του 2017, σε πε­ρί­που ενά­μι­ση χρόνο από σή­με­ρα.

1. POS πα­ντού 

Η με­τά­βα­ση θα είναι στα­δια­κή. Κα­τα­λη­κτι­κός στό­χος του νο­μο­σχε­δί­ου είναι η κα­θιέ­ρω­ση της απο­δο­χής μέσων πλη­ρω­μής με κάρτα στο σύ­νο­λο των επι­χει­ρή­σε­ων που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στην ελ­λη­νι­κή επι­κρά­τεια. Μετά την ψή­φι­ση του νο­μο­σχε­δί­ου, με από­φα­ση των υπουρ­γών Οι­κο­νο­μι­κών και Ανά­πτυ­ξης θα ορι­στούν οι επαγ­γελ­μα­τι­κοί κλά­δοι από τους οποί­ους θα ξε­κι­νή­σει η υπο­χρε­ω­τι­κή απο­δο­χή πλη­ρω­μών με πλα­στι­κό χρήμα εντός συ­γκε­κρι­μέ­νης προ­θε­σμί­ας. Στην από­φα­ση αυτή θα πε­ρι­γρά­φο­νται και οι κυ­ρώ­σεις στην πε­ρί­πτω­ση των επαγ­γελ­μα­τιών και επι­χει­ρή­σε­ων που θα απο­φα­σί­σουν να κι­νη­θούν σε αντί­θε­τη κα­τεύ­θυν­ση. Η αρ­χι­κή υπο­χρέ­ω­ση πά­ντως για όλες τις επι­χει­ρή­σεις είναι να ενη­με­ρώ­νουν τους κα­τα­να­λω­τές «ευ­κρι­νώς στην εί­σο­δο του κα­τα­στή­μα­τος και στο τα­μείο» για την απο­δο­χή καρ­τών πλη­ρω­μών. Σε αντί­θε­τη πε­ρί­πτω­ση επι­βάλ­λε­ται πρό­στι­μο 1.000 ευρώ, το οποίο πε­ριο­ρί­ζε­ται στα 500 ευρώ αν κα­τα­βλη­θεί εντός 30 ημε­ρών.

2. Στοπ σε με­τρη­τά άνω των 500 ευρώ 

Το 2010 είχε κα­θιε­ρω­θεί όριο πλη­ρω­μής με με­τρη­τά έως 1.500 ευρώ. Πρα­κτι­κά, το όριο αυτό σή­με­ρα κα­τα­στρα­τη­γεί­ται. Ιδίως μετά τα capital controls, όπως ανα­φέ­ρουν στε­λέ­χη της αγο­ράς, τα με­τρη­τά γί­νο­νται απο­δε­κτά (δε­δο­μέ­νου ότι ο έλεγ­χος είναι ανύ­παρ­κτος) χωρίς δεύ­τε­ρη σκέψη, ιδίως αν υπερ­βαί­νουν τα 1.500 ευρώ.

Με τις δια­τά­ξεις του νο­μο­σχε­δί­ου ο πήχης επι­χει­ρεί­ται να κα­τέ­βει στα 500 ευρώ, ενώ το «σπά­σι­μο» των συ­ναλ­λα­γών σε 500άρικα δεν επι­τρέ­πε­ται.

Στο νο­μο­σχέ­διο ορί­ζε­ται ότι τα φο­ρο­λο­γι­κά στοι­χεία συ­νο­λι­κής αξίας 500 ευρώ και πάνω που εκ­δί­δο­νται κατά την πώ­λη­ση αγα­θών ή πα­ρο­χή υπη­ρε­σιών σε ιδιώ­τες εξο­φλού­νται από τους κα­τα­να­λω­τές απο­κλει­στι­κά με κάρ­τες ή άλλα ηλε­κτρο­νι­κά μέσα πλη­ρω­μής όπως (εν­δει­κτι­κά αλλά όχι πε­ριο­ρι­στι­κά) τρα­πε­ζι­κό έμ­βα­σμα, μέσω λο­γα­ρια­σμού πλη­ρω­μών, με χρήση ηλε­κτρο­νι­κού πορ­το­φο­λιού. Αν εκ­δί­δο­νται φο­ρο­λο­γι­κά στοι­χεία, είναι άλλη υπό­θε­ση.

3. Αφο­ρο­λό­γη­το μόνο με πλα­στι­κό χρήμα 

Από το 2017 οι φο­ρο­λο­γού­με­νοι, προ­κει­μέ­νου να κα­το­χυ­ρώ­σουν το αφο­ρο­λό­γη­το όριο ει­σο­δή­μα­τος  από 8.636 έως και 9.545 ευρώ, ανά­λο­γα με την οι­κο­γε­νεια­κή κα­τά­στα­ση, με βάση τα ση­με­ρι­νά δε­δο­μέ­να) θα πρέ­πει να έχουν κα­τα­να­λώ­σει ένα μέρος του ει­σο­δή­μα­τός υπο­χρε­ω­τι­κά μέσω πλα­στι­κού χρή­μα­τος. Εφό­σον το ει­σό­δη­μα είναι έως 10.000 ευρώ, απαι­τεί­ται πο­σο­στό δα­πα­νών 10% με πλα­στι­κό χρήμα. Για ει­σό­δη­μα 9.000 ευρώ, απαι­τού­νται e-απο­δεί­ξεις 900 ευρώ, στα 10.000 ευρώ αυ­ξά­νο­νται σε 1.000 ευρώ. Για με­γα­λύ­τε­ρα ει­σο­δή­μα­τα ακο­λου­θούν δύο ακόμα συ­ντε­λε­στές. Στο κλι­μά­κιο ει­σο­δή­μα­τος από 10.001 έως και 30.000 ευρώ ο συ­ντε­λε­στής είναι 15%, ενώ στο κλι­μά­κιο ει­σο­δή­μα­τος άνω των 30.000 ευρώ ο συ­ντε­λε­στής είναι 20% (με μέ­γι­στο όριο απαι­τού­με­νων πλη­ρω­μών τα 30.000 ευρώ).

4. Φόρος αν δεν μάθω να πλη­ρώ­νω με κάρ­τες 

Τα αρ­χι­κά πο­σο­στά υπο­χρε­ω­τι­κών δα­πα­νών με πλα­στι­κό χρήμα σε σχέση με το ει­σό­δη­μα είναι σχε­τι­κά χα­μη­λά. Η ποινή όμως αν δεν κα­λυ­φθεί το απαι­τού­με­νο όριο δα­πα­νών είναι υψηλή. Αν δεν κα­λύ­πτε­ται το ελά­χι­στο απαι­τού­με­νο ποσό, τότε ο φόρος ει­σο­δή­μα­τος προ­σαυ­ξά­νε­ται κατά το ποσό που προ­κύ­πτει από τη θε­τι­κή δια­φο­ρά με­τα­ξύ του απαι­τού­με­νου και του δη­λω­θέ­ντος ποσού, πολ­λα­πλα­σια­ζό­με­νης με συ­ντε­λε­στή 22%. Ο έξτρα φόρος πρα­κτι­κά προ­κύ­πτει από την απώ­λεια μέ­ρους του αφο­ρο­λο­γή­του δε­δο­μέ­νου ότι ο συ­ντε­λε­στής 22% είναι ο πρώ­τος συ­ντε­λε­στής της ισχύ­ου­σας φο­ρο­λο­γι­κής κλί­μα­κας. Ας δούμε ένα πα­ρά­δειγ­μα. Ο φο­ρο­λο­γού­με­νος με το ει­σό­δη­μα των 12.000 ευρώ πραγ­μα­το­ποιεί το 2017 πλη­ρω­μές  με πλα­στι­κό χρήμα 500 ευρώ, αντί των απαι­τού­με­νων ύψους 1.300 ευρώ. Στη δια­φο­ρά των 800 ευρώ επι­βάλ­λε­ται συ­ντε­λε­στής 22% και προ­κύ­πτει επι­πλέ­ον φόρος 176 ευρώ.

5. Ποιες απο­δεί­ξεις θα με­τρά­νε για το χτί­σι­μο του αφο­ρο­λο­γή­του 

Το τοπίο θα ξε­κα­θα­ρί­σει, μετά την ψή­φι­ση του νόμου, με την έκ­δο­ση σχε­τι­κής από­φα­σης από τον υπουρ­γό Οι­κο­νο­μι­κών. Μια πρώτη πρό­τα­ση, η οποία είχε υπο­βλη­θεί από υπη­ρε­σια­κούς πα­ρά­γο­ντες και πα­ρα­μέ­νει άγνω­στο αν θα προ­χω­ρή­σει, ενέ­τασ­σε στις δα­πά­νες που θα «με­τρά­νε»: αγο­ρές από σου­περ­μάρ­κετ, πο­λυ­κα­τα­στή­μα­τα, καύ­σι­μα, αγο­ρές ηλε­κτρι­κών, ηλε­κτρο­νι­κών συ­σκευών, έπι­πλα, είδη οι­κια­κής χρή­σης, ξε­νο­δο­χεία, πα­ρο­χή υπη­ρε­σιών από υδραυ­λι­κούς, ηλε­κτρο­λό­γους, λο­γι­στές, ψυ­χο­λό­γους, εστια­τό­ρια, τα­βέρ­νες, μπαρ και κέ­ντρα δια­σκέ­δα­σης.

Στις εξαι­ρού­με­νες εξε­τά­ζε­ται να είναι λο­γα­ρια­σμοί για φως, νερό, τη­λέ­φω­νο, δό­σεις δα­νεί­ων, ενοί­κια, κοι­νό­χρη­στα, ασφά­λι­στρα και διό­δια.

Υπό εξέ­τα­ση πα­ρα­μέ­νει το εν­δε­χό­με­νο η πλη­ρω­μή δα­πα­νών με πλα­στι­κό χρήμα για πα­ρο­χή υπη­ρε­σιών από επαγ­γελ­μα­τι­κούς κλά­δους με υψηλή ροπή προς φο­ρο­δια­φυ­γή να οδη­γεί σε μια μορφή μπό­νους για τους κα­τα­να­λω­τές.

6. Ια­τρι­κές δα­πά­νες

Ανε­ξάρ­τη­τα από την υπο­χρέ­ω­ση πλη­ρω­μών με πλα­στι­κό χρήμα για την κα­το­χύ­ρω­ση του αφο­ρο­λο­γή­του, όλες οι ια­τρι­κές δα­πά­νες οι οποί­ες σή­με­ρα μειώ­νουν τον φόρο, από το 2017 προ­κει­μέ­νου να ανα­γνω­ρί­ζο­νται από την Εφο­ρία θα πρέ­πει να έχουν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί με πλα­στι­κό χρήμα. Οι χάρ­τι­νες απο­δεί­ξεις από τον για­τρό, αν η δα­πά­νη έχει πλη­ρω­θεί με με­τρη­τά, δεν θα ανα­γνω­ρί­ζο­νται. Με βάση τις ισχύ­ου­σες δια­τά­ξεις, οι ια­τρι­κές δα­πά­νες οδη­γούν σε μεί­ω­ση φόρου 10% εφό­σον υπερ­βαί­νουν το 5% του ει­σο­δή­μα­τος. Για πα­ρά­δειγ­μα σε ει­σό­δη­μα 12.000 ευρώ, προ­κει­μέ­νου να υπάρ­ξει έκ­πτω­ση φόρου οι ια­τρι­κές δα­πά­νες θα πρέ­πει να υπερ­βαί­νουν τα 600 ευρώ. Αν ανέρ­χο­νται για πα­ρά­δειγ­μα σε 1.000 ευρώ, μόνο εφό­σον έχουν πλη­ρω­θεί με πλα­στι­κό χρήμα θα κερ­δί­ζε­ται η έκ­πτω­ση φόρου των 100 ευρώ.

7. Λο­τα­ρία 

Δεν γνω­ρί­ζου­με ακόμα – θα κα­θο­ρι­στεί στη συ­νέ­χεια με υπουρ­γι­κή από­φα­ση – ούτε πόσο συχνά θα γί­νο­νται οι κλη­ρώ­σεις ούτε τα δώρα που θα κερ­δί­ζουν οι τυ­χε­ρές απο­δεί­ξεις. Το νο­μο­σχέ­διο ορί­ζει ότι οι συ­ναλ­λα­γές που γί­νο­νται με πλα­στι­κό χρήμα, θα μπαί­νουν σε κλη­ρω­τί­δα και οι τυ­χε­ροί θα επι­βρα­βεύ­ο­νται με χρη­μα­τι­κά έπα­θλα ή έπα­θλα σε είδος. Συ­νο­λι­κά σε ετή­σια βάση, οι κλη­ρώ­σεις αυτές μπο­ρεί να κο­στί­ζουν έως και 12 εκατ. ευρώ στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό. Με από­φα­ση του υπουρ­γού Οι­κο­νο­μι­κών θα κα­θο­ρι­στούν οι λε­πτο­μέ­ρειες για τη διε­ξα­γω­γή κλη­ρώ­σε­ων, όπως η συ­χνό­τη­τα των κλη­ρώ­σε­ων, η δια­δι­κα­σία συμ­με­το­χής, τα μέσα κα­τα­χώ­ρι­σης των συ­ναλ­λα­γών που θα με­τέ­χουν καθώς βέ­βαια και τα έπα­θλα. Πα­ράλ­λη­λα σχε­διά­ζο­νται επι­πλέ­ον κί­νη­τρα για φο­ρο­λο­γου­μέ­νους οι οποί­οι υπερ­βαί­νουν τα προ­βλε­πό­με­να πο­σο­στά ελά­χι­στης δα­πά­νης.

8. Με ονο­μα­τε­πώ­νυ­μο 

Κάρ­τες, ηλε­κτρο­νι­κά πορ­το­φό­λια, κου­πό­νια, voucher, e-banking και γε­νι­κό­τε­ρα μέσα πλη­ρω­μής πλην με­τρη­τών θα πρέ­πει να είναι κα­τα­γε­γραμ­μέ­να με το ονο­μα­τε­πώ­νυ­μο των κα­τό­χων τους. Η ονο­μα­στι­κο­ποί­η­ση κάθε ηλε­κτρο­νι­κού μέσου πλη­ρω­μής είναι υπο­χρε­ω­τι­κή κατά τη διάρ­κεια του επό­με­νου έτους – με δια­δι­κα­σί­ες οι οποί­ες μένει να προσ­διο­ρι­στούν – ώστε να μπο­ρεί στη συ­νέ­χεια η Γε­νι­κή Γραμ­μα­τεία Δη­μο­σί­ων Εσό­δων να κάνει τον λο­γα­ρια­σμό των δα­πα­νών με πλα­στι­κό χρήμα για κάθε φο­ρο­λο­γού­με­νο και να δια­πι­στώ­νει αν πλη­ρού­νται οι όροι για την κα­το­χύ­ρω­ση του αφο­ρο­λο­γή­του.

Πα­ράλ­λη­λα, η ΓΓΔΕ σχε­διά­ζει – όπως προ­βλέ­πε­ται στο νο­μο­σχέ­διο – την επέ­κτα­ση του ση­με­ρι­νού Συ­στή­μα­τος Μη­τρώ­ου Τή­ρη­σης Τρα­πε­ζι­κών Λο­γα­ρια­σμών (ο ελεγ­κτι­κός μη­χα­νι­σμός έχει πρό­σβα­ση σε όλα τα στοι­χεία τρα­πε­ζι­κών λο­γα­ρια­σμών) και σε λο­γα­ρια­σμούς Πλη­ρω­μών ώστε να απο­κτή­σει ένα ηλε­κτρο­νι­κό μάτι στις πλη­ρω­μές με πλα­στι­κό χρήμα σε Ελ­λά­δα και εξω­τε­ρι­κό.

9. Εξαι­ρέ­σεις 

Αρ­χι­κά εξαι­ρού­νται από την υπο­χρέ­ω­ση προ­σκό­μι­σης απο­δει­κτι­κών ηλε­κτρο­νι­κών συ­ναλ­λα­γών μόνο οι υπάλ­λη­λοι του υπουρ­γεί­ου Εξω­τε­ρι­κών, οι στρα­τιω­τι­κοί εφό­σον υπη­ρε­τούν στην αλ­λο­δα­πή, οι υπη­ρε­τού­ντες στη Μό­νι­μη Ελ­λη­νι­κή Αντι­προ­σω­πεία της ΕΕ καθώς και όσοι δια­μέ­νουν σε οίκο ευ­γη­ρί­ας, σε ψυ­χια­τρι­κό κα­τά­στη­μα ή είναι φυ­λα­κι­σμέ­νοι. Στη συ­νέ­χεια, με από­φα­ση του υπουρ­γού Οι­κο­νο­μι­κών θα κα­θο­ρι­στούν και άλλες κα­τη­γο­ρί­ες φο­ρο­λο­γου­μέ­νων που εξαι­ρού­νται από την υπο­χρέ­ω­ση πραγ­μα­το­ποί­η­σης δα­πα­νών με ηλε­κτρο­νι­κά μέσα πλη­ρω­μής. Εξε­τά­ζε­ται για πα­ρά­δειγ­μα το εν­δε­χό­με­νο, τα όρια των δα­πα­νών με πλα­στι­κό χρήμα να μην αγ­γί­ξουν τους ηλι­κιω­μέ­νους ή κα­τοί­κους απο­μα­κρυ­σμέ­νων πε­ριο­χών όπου τα POS πα­ρα­μέ­νουν – και μάλ­λον θα πα­ρα­μεί­νουν για καιρό ακόμα – άγνω­στη έν­νοια.

10. Το χαρ­το­βα­σί­λειο 

Ενα ερώ­τη­μα το οποίο απα­σχο­λεί πολ­λούς φο­ρο­λο­γου­μέ­νους είναι αν θα υπάρ­χει υπο­χρέ­ω­ση φύ­λα­ξης των χάρ­τι­νων απο­δεί­ξε­ων, οι οποί­ες θα συ­νε­χί­σουν να εκ­δί­δο­νται ασχέ­τως αν η δα­πά­νη γί­νε­ται με με­τρη­τά ή με πλα­στι­κό χρήμα. Η αρ­μό­δια υφυ­πουρ­γός Οι­κο­νο­μι­κών Κα­τε­ρί­να Πα­πα­νά­τσιου – εκ­φρά­ζο­ντας την προ­σω­πι­κή της άποψη χωρίς να απορ­ρέ­ει σχε­τι­κή υπο­χρέ­ω­ση από το νο­μο­σχέ­διο – συ­νι­στά, καλού κακού το πρώτο διά­στη­μα να φυ­λάσ­σο­νται και οι χάρ­τι­νες απο­δεί­ξεις. Οσοι φο­ρο­λο­γού­με­νοι εξαι­ρε­θούν τε­λι­κά από την υπο­χρέ­ω­ση πλη­ρω­μών με πλα­στι­κό χρήμα, θα συ­νε­χί­σουν να τα­λαι­πω­ρού­νται με τις γνω­στές σα­κού­λες χάρ­τι­νων απο­δεί­ξε­ων, οι οποί­ες συ­νε­χί­ζουν να κο­σμούν πολλά σπί­τια φο­ρο­λο­γου­μέ­νων. Η σύν­δε­ση του αφο­ρο­λο­γή­του με απο­δεί­ξεις – η οποία δεν ίσχυ­σε για τα ει­σο­δή­μα­τα του 2015 – επα­νέρ­χε­ται από το 2017 είτε για δα­πά­νες με πλα­στι­κό χρήμα είτε με τα – αγα­πη­μέ­να  πολ­λών – με­τρη­τά.

Τα ΝΕΑ