Το Διοικητικό Πρωτοδικείο Ρόδου αναγνωρίζει ευθύνη του Ελληνικού Δημοσίου για επίθεση σε δημόσιο υπάλληλο

• Η απόφαση Α437/2025 επι­δι­κά­ζει 5.000 ευρώ για ηθική βλάβη στον πρώτο ενά­γο­ντα, απορ­ρί­πτει τις αξιώ­σεις για τις υλικές ζημιές από εμπρη­σμό του 2019 και κατα­γρά­φει μειο­ψη­φία υπέρ ευρύ­τε­ρης απο­ζη­μί­ω­σης

Σε μία υπόθεση που δοκι­μά­ζει τα όρια της αντι­κει­με­νι­κής ευθύνης του Δημο­σίου και φωτίζει την ευαί­σθητη ισορ­ρο­πία ανάμεσα στην τήρηση της νομι­μό­τη­τας στον αιγιαλό και την ασφά­λεια των ελεγ­κτών, το Διοι­κη­τικό Πρω­το­δι­κείο Ρόδου (Τμήμα 2ο Τρι­με­λές) εξέδωσε την απόφαση Α437/2025.

Το Δικα­στή­ριο δέχθηκε εν μέρει αγωγή έξι πολιτών κατά του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου: ανα­γνώ­ρισε ότι η παρά­νομη παρά­λειψη στε­λέ­χω­σης κλι­μα­κίου αυτο­ψίας με δύο υπαλ­λή­λους συνέ­βαλε αιτιω­δώς στη λεκτική και σωμα­τική επίθεση που δέχθηκε υπάλ­λη­λος στις 5 Σεπτεμ­βρίου 2019.

Ωστόσο, έκοψε τον αιτιώδη σύν­δε­σμο ως προς τον μετα­γε­νέ­στερο εμπρη­σμό τριών οχη­μά­των (7 Νοεμ­βρίου 2019), κρί­νο­ντας ότι η ποινικά κολά­σιμη πράξη του δράστη απο­τέ­λεσε απρό­βλε­πτη, ασυ­νή­θι­στη διακοπή της αλυ­σί­δας των γεγο­νό­των. Η απόφαση επι­δι­κά­ζει 5.000 ευρώ για ηθική βλάβη στον πρώτο ενά­γο­ντα, με τόκους από την επίδοση της αγωγής, ενώ συμ­ψη­φί­ζει τα δικα­στικά έξοδα.

Το ιστο­ρικό των γεγο­νό­των

Ο πρώτος ενάγων, μηχα­νι­κός (ΠΕ) της Κτη­μα­τι­κής Υπη­ρε­σίας Δωδε­κα­νή­σου Α’, κλήθηκε προ­φο­ρικά στις 5 Σεπτεμ­βρίου 2019 να διε­νερ­γή­σει αυθη­με­ρόν αυτοψία στην παρα­λιακή ζώνη «Γκολφ Αφάντου», μόνος του, χωρίς δεύτερο υπάλ­ληλο. Η αυτοψία αφο­ρούσε επα­νεμ­φα­νι­ζό­μενη αυθαί­ρετη κατά­ληψη αιγια­λού με τρο­χή­λατο ανα­ψυ­κτή­ριο, για τον οποίο είχε ήδη προη­γη­θεί πρω­τό­κολλο απο­ζη­μί­ω­σης το 2019. Κατά την εκτέ­λεση του ελέγχου, ο υπάλ­λη­λος δέχθηκε σωμα­τική επίθεση και εξύ­βριση, μετα­φέρ­θηκε στο Κέντρο Υγείας Αρχαγ­γέ­λου με κακώ­σεις που δια­πι­στώ­θη­καν και ιατρο­δι­κα­στικά.

Ακο­λού­θησε μήνυση και έκδοση νέων πρω­το­κόλ­λων (κατεδάφισης-άρσης-απομάκρυνσης και καθο­ρι­σμού απο­ζη­μί­ω­σης) κατά του ελεγ­χό­με­νου.

Έπειτα από περίπου δύο μήνες, τα ξημε­ρώ­ματα της 7ης Νοεμ­βρίου 2019, εκδη­λώ­θηκε πυρ­κα­γιά στον αυτο­σχέ­διο χώρο στάθ­μευ­σης απέ­να­ντι από την κατοι­κία της οικο­γέ­νειας. Η Πυρο­σβε­στική δια­πί­στωσε ότι η φωτιά ξεκί­νησε από το αυτο­κί­νητο του πρώτου ενά­γο­ντος, επε­κτά­θηκε σε δεύτερο όχημά του και στο όχημα του πέμπτου ενά­γο­ντος.

Από ανάλυση βιντε­ο­λη­πτι­κού υλικού και την ποινική δια­δι­κα­σία προ­έ­κυψε πρόθεση. Με την από 19-01-2022 απόφαση του Τρι­με­λούς Πλημ­με­λειο­δι­κείου Ρόδου, που κατέστη τελε­σί­δικη (έφεση απορ­ρί­φθηκε), ο κατη­γο­ρού­με­νος κρίθηκε ένοχος για βία κατά υπαλ­λή­λου, επι­κίν­δυνη σωμα­τική βλάβη, εξύ­βριση, εμπρη­σμό από πρόθεση και δια­κε­κρι­μέ­νες φθορές δια πυρός.

Τα αιτή­ματα των ενα­γό­ντων 

Οι ενά­γο­ντες ζήτησαν:

– ανα­γνώ­ριση υπο­χρέ­ω­σης του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου να κατα­βά­λει στον πρώτο ενά­γο­ντα 26.354 ευρώ και στον πέμπτο 20.000 ευρώ για υλικές ζημίες από τον εμπρη­σμό των οχη­μά­των (7/11/2019),

– καθώς και 50.000 ευρώ σε καθέναν από τους έξι για ηθική βλάβη.

Για τον πρώτο ενά­γο­ντα, η ηθική βλάβη συν­δέ­θηκε τόσο με την επίθεση της 5/9/2019 κατά την αυτοψία όσο και με τη μετέ­πειτα εμπρη­στική ενέρ­γεια.

Το Δημόσιο αντέ­τεινε ότι ο ορισμός δεύ­τε­ρου υπαλ­λή­λου στις αυτο­ψίες συνιστά πάγια πρα­κτική και όχι νομική υπο­χρέ­ωση, προ­βάλ­λο­ντας μάλιστα αντι­κει­με­νι­κές δυσχέ­ρειες (υπο­στε­λέ­χωση, φόρτος εργα­σίας). Επι­πλέον, υπο­στή­ριξε πως ο εμπρη­σμός απο­τε­λεί απο­κλει­στικά εγκλη­μα­τική ενέρ­γεια του κατα­δι­κα­σθέ­ντος τρίτου, που δεν μπορεί να «φορ­τω­θεί» στο Δημόσιο ως συνέ­πεια της αρχικής παρά­λει­ψης.

Η κρίση του Δικα­στη­ρίου

Το Δικα­στή­ριο απο­δό­μησε τον ισχυ­ρι­σμό περί «μη υπο­χρέ­ω­σης»: η ΚΥΑ του 2005 –ως δεσμευ­τικό κανο­νι­στικό πλαίσιο– απαιτεί δύο υπαλ­λή­λους στην αυτοψία του αιγια­λού, του­λά­χι­στον έναν μηχα­νικό. Η μη τήρηση δεν αίρεται από υπο­στε­λέ­χωση ή φόρτο εργα­σίας, που δεν συνι­στούν ανωτέρα βία. Επο­μέ­νως, η εντολή της 5/9/2019 για αυτοψία από έναν μόνο υπάλ­ληλο συνιστά παρά­νομη παρά­λειψη οργάνου του Δημο­σίου.

Κατόπιν, το Δικα­στή­ριο ξεχώ­ρισε δύο «κύματα» ζημιών.

Πρώτον, έκρινε ότι η παρά­νομη στε­λέ­χωση υπήρξε ικανή και πρό­σφορη αιτία για την επίθεση της 5/9/2019: κατά τα διδάγ­ματα της κοινής πείρας, η παρου­σία δεύ­τε­ρου υπαλ­λή­λου λει­τουρ­γεί απο­τρε­πτικά ή μειώνει το εύρος βιαιο­πρα­γιών. Έτσι, για την ηθική βλάβη από εκείνο το συμβάν το Δημόσιο ευθύ­νε­ται.

Δεύ­τε­ρον, για την πυρ­κα­γιά της 7/11/2019, το Δικα­στή­ριο είδε «ρήξη» στην αιτιώδη αλυσίδα: μεσο­λά­βησε ποινικό αδίκημα τρίτου –εμπρη­σμός από πρόθεση– σε δια­φο­ρε­τικό τόπο και χρόνο, που, κατά την κρίση του, δεν απο­τε­λεί «συνήθη πορεία των πραγ­μά­των». Το απο­τέ­λε­σμα (κατα­στροφή/ζημιές στα οχήματα και συνα­κό­λουθη ηθική βλάβη όλων) απο­δό­θηκε στην αυτό­νομη εγκλη­μα­τική βούληση του δράστη, άρα δεν γεννά απο­ζη­μιω­τική ευθύνη του Δημο­σίου κατά το άρθρο 105 ΕισΝΑΚ.

Η μειο­ψη­φία: ενιαία αλυσίδα, ίδια πηγή κινή­τρου

Κατα­γρά­φηκε μειο­ψη­φούσα γνώμη της Προ­έ­δρου του Τμή­μα­τος, η οποία θεώρησε ότι η αρχική παρα­νο­μία, η απο­στολή ενός και μόνο υπαλ­λή­λου, θα έπρεπε να θεω­ρη­θεί εύλογο αίτιο και του μετα­γε­νέ­στε­ρου εμπρη­σμού. Κατά τη θέση αυτή, το μένος και το κίνητρο εκδί­κη­σης εκπο­ρεύ­θη­καν απο­κλει­στικά από την εκτέ­λεση της υπη­ρε­σίας υπό παρά­νο­μες συν­θή­κες ασφα­λείας, και η χρονική από­σταση δύο μηνών δεν αρκεί για να «σπάσει» τον σύν­δε­σμο.