Το 2026 ξεκινά με νέο θερμό μέτωπο που απειλεί να κάνει τη Μεσαιωνική Πόλη πεδίο πολιτικής αναμέτρησης…

• Μετά το 2025 και την αντι­δι­κία για το φράγμα Γαδουρά, ο Δήμος Ρόδου και η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου εισέρ­χο­νται σε φάση κλι­μά­κω­σης, με αφορμή την Προ­γραμ­μα­τική Σύμβαση, τις χρη­μα­το­δο­τή­σεις και τις ευθύνες που κανείς δεν θέλει να χρεωθεί δημόσια

Το 2026 δεν μπήκε απλώς δύσκολα για τις σχέσεις του Δήμου Ρόδου με την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου. Μπήκε με τους χει­ρό­τε­ρους οιωνούς, σαν να συνε­χί­ζει χωρίς ανάσα ένα σίριαλ που στο νησί έχει γίνει πια καθη­με­ρινή συνή­θεια. Μόνο που αυτή τη φορά το έργο αλλάζει σκηνικό, όχι όμως και σενάριο. Από το φράγμα Γαδουρά, το κόστος λει­τουρ­γίας του, τα εκα­τομ­μύ­ρια οφειλών της ΔΕΥΑΡ και τα ανα­γκα­στικά μέτρα στα οποία οδη­γή­θηκε η Περι­φέ­ρεια, η αντι­πα­ρά­θεση δείχνει να μετα­φέ­ρε­ται σε ένα ακόμη πιο ευαί­σθητο πεδίο, τη Μεσαιω­νική Πόλη. Και αν κάποιος πίστεψε ότι το νέο έτος θα έφερνε εκτό­νωση, οι εξε­λί­ξεις δια­ψεύ­δουν με τρόπο εκκω­φα­ντικό. Το κλίμα δεν πέφτει απλώς, αλλά ανε­βαί­νει, αποκτά νέο αφήγημα, νέα πρόσωπα σε ρόλους κλειδιά, και μια επι­κοι­νω­νιακή ένταση που προ­μη­νύει ότι στη Ρόδο ο κόσμος όντως δεν θα πλήξει ποτέ.

Από το φράγμα Γαδουρά στην νέα αρένα της Μεσαιω­νι­κής Πόλης

Το 2025 σφρα­γί­στηκε από τη δια­βό­ητη αντι­δι­κία γύρω από το φράγμα Γαδουρά. Υπο­νο­ού­μενα, αιχμές, ακόμη και καταγ­γε­λίες από τον πρόεδρο της ΔΕΥΑΡ κ. Σωτήρη Βαγιανό, προς την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, έριξαν λάδι στη φωτιά μιας σύγκρου­σης που είχε και οικο­νο­μικό πυρήνα. Το κόστος λει­τουρ­γίας του έργου εμφα­νί­στηκε ως αντί­βαρο, την ώρα που στην άλλη πλευρά υπήρχαν συσ­σω­ρευ­μέ­νες οφειλές εκα­τομ­μυ­ρίων από την επι­χεί­ρηση προς την Περι­φέ­ρεια, η οποία τελικά, σύμφωνα με τα δεδο­μένα που έχουν ανα­φερ­θεί, οδη­γή­θηκε και σε ανα­γκα­στικά μέτρα. Το ενδια­φέ­ρον όμως δεν είναι μόνο τι συνέβη τότε. Είναι ότι το μοτίβο δείχνει να επα­να­λαμ­βά­νε­ται. Όταν μια σύγκρουση δεν κλείνει με πολι­τι­κούς όρους, αλλά σέρ­νε­ται με υπαι­νιγ­μούς, δημό­σιες αψι­μα­χίες και αλλη­λο­κα­τη­γο­ρίες, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα βρει νέο πεδίο για να συνε­χί­σει. Και αυτό ακριβώς φαί­νε­ται να συμ­βαί­νει τώρα, με τη Μεσαιω­νική Πόλη να μπαίνει στο επί­κε­ντρο.

Ο καφές που υπο­τί­θε­ται θα έσβηνε τις φωτιές και τελικά τις άναψε

Σύμφωνα με τις πλη­ρο­φο­ρίες, πριν τον ανα­σχη­μα­τι­σμό της δημο­τι­κής αρχής από τον δήμαρχο Ρόδου κ.  Αλέ­ξαν­δρο Κολιάδη, προη­γή­θηκε συνά­ντηση πρω­το­βου­λίας του ίδιου με τον περι­φε­ρειάρχη κ. Γιώργο Χατζη­μάρκο, στο γραφείο του, για έναν καφέ. Ένας καφές που, τυπικά, είχε σκοπό να αμβλύ­νει τις δια­φω­νίες, να χαμη­λώ­σει τους τόνους, να δημιουρ­γή­σει μια στοι­χειώδη γέφυρα μετά από μια χρονιά γεμάτη συγκρού­σεις. Εκεί όμως, όπως ανα­φέ­ρουν οι πλη­ρο­φο­ρίες, ο κ. Κολιά­δης φέρεται να προ­α­νήγ­γειλε, χωρίς να του ζητηθεί, την αντι­κα­τά­σταση του κ. Βαγια­νού από τη ΔΕΥΑΡ, μάλιστα με έναν τρόπο που παρου­σί­αζε την απο­μά­κρυνση ως δεδο­μένη, ενώ παράλ­ληλα φέρεται να μίλησε και για ανα­βάθ­μισή του μέσω ανά­θε­σης νέων καθη­κό­ντων. Και εδώ αρχίζει το πραγ­μα­τικά πολι­τικό, όχι ως θεωρία, αλλά ως πρα­κτική. Ο ανα­σχη­μα­τι­σμός που ακο­λού­θησε έδειξε ότι όχι μόνο δεν έγινε αυτό που, κατά τις πλη­ρο­φο­ρίες, προ­α­ναγ­γέλ­θηκε, αλλά συνέβη σχεδόν το αντί­θετο. Ο κ. Βαγια­νός όχι μόνο δεν αντι­κα­τα­στά­θηκε, αλλά ανέλαβε και νέα καθή­κο­ντα στη Μεσαιω­νική Πόλη. Και σαν να μην έφτανε αυτό, η δημο­τική αρχή άνοιξε νέο μέτωπο με δηλώ­σεις του ίδιου του δημάρ­χου κατά της Περι­φέ­ρειας, αυτή τη φορά με αιχμή την Προ­γραμ­μα­τική Σύμβαση της Μεσαιω­νι­κής Πόλης. Όταν μια συνά­ντηση για καφέ κατα­λή­γει να λει­τουρ­γεί σαν πρό­λο­γος για νέο πόλεμο, τότε είτε κάποιος δεν ήθελε ποτέ πραγ­μα­τικά την εκτό­νωση, είτε κάποιοι απο­φά­σι­σαν ότι ο μόνος τρόπος να επι­βιώ­σουν πολι­τικά είναι η διαρκής ένταση. Σε κάθε περί­πτωση, οι «καλές προ­θέ­σεις» έχουν αξία μόνο όταν μετα­φρά­ζο­νται σε πράξη, όχι όταν γίνο­νται καπνός με την πρώτη ανα­κα­τα­νομή αρμο­διο­τή­των.

Η έκρηξη για την Προ­γραμ­μα­τική Σύμβαση και τα 14.000.000 που  έγιναν πεδίο αντι­πα­ρά­θε­σης

Η απά­ντηση της Περι­φέ­ρειας ήρθε άμεσα και μετω­πικά. Ο κ. Χατζη­μάρ­κος, απα­ντώ­ντας στα υπο­νο­ού­μενα του δημάρ­χου Ρόδου σχετικά με την Προ­γραμ­μα­τική Σύμβαση για τη Μεσαιω­νική Πόλη, απέρ­ριψε τις αιχμές κατά της Περι­φέ­ρειας και του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού και ανέβασε τους τόνους σε επίπεδο πολι­τι­κής καταγ­γε­λίας. Ο περι­φε­ρειάρ­χης υπο­στή­ριξε ότι την περίοδο συμ­με­το­χής της Περι­φέ­ρειας στη συγκε­κρι­μένη σύμβαση υπήρχαν δεσμευ­μέ­νοι ευρω­παϊ­κοί πόροι ύψους 14.000.000 ευρώ, τους οποίους ο Δήμος Ρόδου μπο­ρούσε να αντλή­σει με κατά­θεση προ­τά­σεων. Κατά τον ίδιο, δεν υπήρξαν προ­τά­σεις ούτε από την προη­γού­μενη δημο­τική αρχή του Αντώνη Καμπου­ράκη, ούτε από τη σημε­ρινή του Αλέ­ξαν­δρου Κολιάδη, παρά το γεγονός ότι δόθηκε παρά­ταση. Παράλ­ληλα, ο Γιώργος Χατζη­μάρ­κος παρέ­θεσε έργα εντός της Μεσαιω­νι­κής Πόλης που βρί­σκο­νται σε εξέλιξη και ξεπερ­νούν τα 16.000.000 ευρώ, ενώ μαζί με έργα εκτός των τειχών, όπως στον φάρο Αγίου Νικο­λάου και στο Εθνικό Θέατρο Ρόδου, το συνο­λικό ύψος παρεμ­βά­σεων υπερ­βαί­νει τα 50.000.000 ευρώ. Και δεν έμεινε εκεί. Μίλησε για πολι­τική στάση «κλάψας και μιζέ­ριας», λέγο­ντας με άλλα λόγια ότι δεν γίνεται να ανα­ζη­τού­νται άλλοθι αντί για έργο, και ότι αν ο Δήμος αδυ­να­τεί να χρη­μα­το­δο­τή­σει, μπορεί να συζη­τή­σει με όρους πολι­τι­κής ευπρέ­πειας και όχι με συν­θή­ματα και δημιουρ­γία εντυ­πώ­σεων. Στον πυρήνα της αντι­πα­ρά­θε­σης βρί­σκε­ται και η κριτική του κ. Κολιάδη προς την προ­γραμ­μα­τική που υπο­γρά­φηκε επί Αντώνη Καμπου­ράκη, με τον Δήμο να προ­βλέ­πε­ται ότι θα χρη­μα­το­δο­τεί την Παλιά Πόλη σε βάθος δεκα­ε­τίας με 50.000.000, το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού με 10.000.000, και την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου μέσω χρη­μα­το­δο­τή­σεων από ευρω­παϊ­κούς πόρους χωρίς χρήματα από τον δικό της προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό. Μια εξίσωση που, όπως παρου­σιά­ζε­ται δημόσια, έχει γίνει εργα­λείο πολι­τι­κής αντι­πα­ρά­θε­σης, με κάθε πλευρά να προ­σπα­θεί να εμφα­νι­στεί ως ο πραγ­μα­τι­κός χρη­μα­το­δό­της και ο άλλος ως ο «μηδε­νι­κός».

Ο Κώστας Ταρα­σλιάς, τα στοι­χεία και ο ισχυ­ρι­σμός για «μηδέν ευρώ»

Στο νέο αυτό μέτωπο, η Περι­φέ­ρεια επέλεξε να μπει με λεπτο­μέ­ρειες και αριθ­μούς. Ο εκπρό­σω­πος Τύπου κ. Κώστας Ταρα­σλιάς,  έθεσε το δίλημμα ωμά. Ή υπάρχει πλήρης άγνοια της πορείας υλο­ποί­η­σης της Προ­γραμ­μα­τι­κής Σύμ­βα­σης, ή υπάρχει σκο­πι­μό­τητα να στο­χο­ποι­η­θεί η Περι­φέ­ρεια και να συντη­ρη­θεί τεχνηέ­ντως μια νέα κρίση. Απα­ντώ­ντας στον ισχυ­ρι­σμό του κ. Κολιάδη, ότι η Περι­φέ­ρεια βάζει «μηδέν ευρώ», ο κ. Ταρα­σλιάς παρέ­θεσε στοι­χεία που, κατά τα λεγό­μενά του, καταρ­ρί­πτουν τον ισχυ­ρι­σμό ως ανυ­πό­στατο. Το βασικό σημείο είναι ότι ο περι­φε­ρειάρ­χης είχε εκδώσει πρό­σκληση με ονο­μα­τι­σμένο δικαιούχο τον Δήμο Ρόδου για ανά­πλαση του Ιστο­ρι­κού Κέντρου, χρη­μα­το­δό­τη­σης από 8.000.000 έως 14.000.000 ευρώ, την περίοδο υπο­γρα­φής της Προ­γραμ­μα­τι­κής, και μάλιστα όχι αντα­γω­νι­στική. Κατά την Περι­φέ­ρεια, αυτό σημαί­νει ότι η πλευρά της προ­σήλθε στην υπο­γραφή με 14.000.000 ήδη «δεμένα» ως δυνα­τό­τητα χρη­μα­το­δό­τη­σης, αρκεί ο Δήμος να κατα­θέ­σει πρόταση, κάτι που, σύμφωνα με την ίδια πηγή, δεν έχει γίνει μέχρι σήμερα παρά τις παρα­τά­σεις. Προ­στέ­θηκε επίσης ότι ζητή­θηκε έγκριση υπερ­δέ­σμευ­σης πόρων ΕΣΠΑ ύψους 10.000.000 ευρώ για τη συντή­ρηση του Παλα­τιού του Μεγάλου Μαγί­στρου, με τα χρήματα να δια­τί­θε­νται στο Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού που θα υλο­ποι­ή­σει το έργο. Ανα­φέρ­θηκε ακόμη ότι το πρό­γραμμα αξιο­ποί­η­σης ακι­νή­των του ΟΔΑΠ που προ­βλέ­πε­ται στην Προ­γραμ­μα­τική έχει ήδη ξεκι­νή­σει, ενώ επι­ση­μάν­θηκε το ειδικό κεφά­λαιο των έργων που υλο­ποιεί αυτή την ώρα το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού, αρκετά εκ των οποίων εντάσ­σο­νται στη σύμβαση. Το συμπέ­ρα­σμα που προ­βάλ­λε­ται από την Περι­φέ­ρεια είναι σαρω­τικό και πολι­τικά δηλη­τη­ριώ­δες. Ότι από τα 4 συμ­βαλ­λό­μενα μέρη, όλοι έχουν ξεκι­νή­σει, με εξαί­ρεση τον Δήμο Ρόδου, ο οποίος εμφα­νί­ζε­ται να έχει μηδε­νική συμ­με­τοχή μέχρι σήμερα, ενώ την ίδια ώρα αμφι­σβη­τεί τη σύμβαση ως προ­βλη­μα­τική, παρά το ό,τι ο ίδιος ο Αλέ­ξαν­δρος Κολιά­δης, ως μέλος της δημο­τι­κής αρχής του Αντώνη Καμπου­ράκη, την είχε υπερ­ψη­φί­σει στις 18 Νοεμ­βρίου 2022.

Όταν η πολι­τική γίνεται άλλοθι και η Μεσαιω­νική Πόλη γίνεται εργα­λείο

Η ουσία πίσω από τις δηλώ­σεις, τα ποσά και τις ατάκες δεν είναι λογι­στική. Είναι πολι­τική. Και στην πολι­τική, όταν δεν μπορείς να δείξεις έργο, δεί­χνεις εχθρό. Όταν δεν μπορείς να εξη­γή­σεις καθυ­στε­ρή­σεις, κατα­σκευά­ζεις κρίση. Όταν δεν μπορείς να κινη­το­ποι­ή­σεις μηχα­νι­σμό για προ­τά­σεις και ένταξη χρη­μα­το­δο­τή­σεων, φτιά­χνεις αφήγημα ότι οι άλλοι δεν δίνουν. Αυτό είναι το πραγ­μα­τικό δια­κύ­βευμα που ανα­δύ­ε­ται μέσα από την ανταλ­λαγή πυρών. Όχι απλώς ποιος έβαλε τι, αλλά ποιος θα χρεωθεί πολι­τικά το τίποτα και ποιος θα φορέσει το κοστούμι του «σωτήρα» της Μεσαιω­νι­κής Πόλης. Και επειδή η Μεσαιω­νική Πόλη δεν είναι μια τυχαία γει­το­νιά, αλλά μνημείο Παγκό­σμιας Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς, το παι­χνίδι γίνεται πιο επι­κίν­δυνο. Διότι εδώ δεν μιλάμε για επι­κοι­νω­νια­κούς τσα­κω­μούς που ξεχνιού­νται. Μιλάμε για μια ζώνη που απαιτεί σχέδιο, τεχνική επάρ­κεια, ωρι­μό­τητα μελετών, χρη­μα­το­δο­τική στρα­τη­γική και συνέ­πεια στην υλο­ποί­ηση. Όταν αυτό το κεφά­λαιο μετα­τρέ­πε­ται σε πεδίο καυγά, τότε ο κίν­δυ­νος δεν είναι ποιος θα κερ­δί­σει πόντους στα μικρό­φωνα. Ο κίν­δυ­νος είναι να χαθούν πόροι, να χαθούν ευκαι­ρίες, να χαθεί χρόνος, και στο τέλος να πλη­ρώ­σει η πόλη το τίμημα μιας σύγκρου­σης που κάποιοι φαί­νε­ται να την χρειά­ζο­νται περισ­σό­τερο από ό,τι χρειά­ζο­νται λύσεις.

Η σκιά της Λίνας Μενδώνη και το επόμενο επει­σό­διο

Η αναφορά στη Λίνα Μενδώνη, από την υπεύ­θυνη του γρα­φείου τύπου της Περι­φέ­ρειας κ. Ρένα Παυλακη, σε καυ­στικό της άρθρο, ως «σιδηρά κυρία», δεν είναι δια­κο­σμη­τική. Σε μια υπόθεση που ακουμπά έργα πολι­τι­σμού, μνημεία, προ­γραμ­μα­τι­κές συμ­βά­σεις και υλο­ποι­ή­σεις δεκάδων εκα­τομ­μυ­ρίων, κανείς δεν μπορεί να συμπε­ρι­φέ­ρε­ται σαν να παίζει μόνος του. Ούτε ο Δήμος, ούτε η Περι­φέ­ρεια. Όταν υπάρχει Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού στο τραπέζι, η πραγ­μα­τι­κό­τητα είναι πολύ πιο σκληρή από τις τοπικές εντυ­πώ­σεις και τις τηλε­ο­πτι­κές ατάκες. Και κάπου εδώ, η μεγάλη εικόνα γίνεται σχεδόν κυνική. Αν το 2025 ήταν το έτος του φράγ­μα­τος Γαδουρά, το 2026 δείχνει να στή­νε­ται ως έτος Μεσαιω­νι­κής Πόλης. Το νέο μέτωπο δεν μοιάζει τυχαίο. Μοιάζει επι­λεγ­μένο. Μοιάζει χρήσιμο σε όσους ανα­ζη­τούν διαρκή αντι­πα­ρά­θεση. Και όσο οι πλευρές μιλούν με όρους «μηδε­νι­κών» και «ανυ­παρ­ξίας», τόσο η πιθα­νό­τητα συνεν­νό­η­σης απο­μα­κρύ­νε­ται. Το μόνο βέβαιο, με βάση την τροχιά των πραγ­μά­των, είναι ότι οι εχθρο­πρα­ξίες όχι μόνο δεν θα κοπά­σουν, αλλά ενι­σχύ­ο­νται, μετα­φέ­ρο­νται και πολ­λα­πλα­σιά­ζο­νται σε νέα μέτωπα. Στη Ρόδο το πολι­τικό θερ­μό­με­τρο ανε­βαί­νει, τα στρα­τό­πεδα σκλη­ραί­νουν και η δημόσια συζή­τηση αποκτά όλο και πιο καυ­στικό χαρα­κτήρα. Όχι γιατί έτσι απαι­τεί­ται, αλλά γιατί έτσι φαί­νε­ται να εξυ­πη­ρε­τεί. Και μέσα σε αυτό το σκηνικό, ο κόσμος πράγ­ματι δεν θα πλήξει ποτέ. Το ερώτημα όμως δεν είναι αν θα έχει ενδια­φέ­ρον. Το ερώτημα είναι ποιος θα πλη­ρώ­σει τον λογα­ρια­σμό της διαρ­κούς έντασης, όταν τα εκα­τομ­μύ­ρια των χρη­μα­το­δο­τή­σεων και το βάρος της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς δεν συγ­χω­ρούν ούτε επι­κοι­νω­νιακά παι­χνί­δια, ούτε κατα­σκευα­σμέ­νες κρίσεις, ούτε πολι­τι­κές απο­δρά­σεις από ευθύνες.