Σε τεντωμένο σχοινί δικαστές-κυβέρνηση

Σκληρά δοκι­μά­ζο­νται οι σχέσεις της κυβέρ­νη­σης με το δικα­στικό σώμα, με αφορμή τις επα­να­λαμ­βα­νό­με­νες, τις τελευ­ταίες ημέρες, δημό­σιες τοπο­θε­τή­σεις και αναρ­τή­σεις κυβερ­νη­τι­κών στε­λε­χών, με επι­κρί­σεις για δικα­στι­κές απο­φά­σεις και ενέρ­γειες. Οι κινή­σεις αυτές έχουν προ­κα­λέ­σει πυρ ομαδόν από όλες τις δικα­στι­κές ενώσεις, οι οποίες με ανα­κοι­νώ­σεις τους σε υψηλούς τόνους, αντι­δρούν και θέτουν πλέον ευθέως θέμα προ­στα­σίας της δημο­κρα­τίας και των θεσμών.

Οι δικα­στι­κές ενώσεις όλων των κλάδων της Δικαιο­σύ­νης –διοι­κη­τικά, πολι­τικά και ποινικά δικα­στή­ρια, ανώτατα δικα­στή­ρια (ΣτΕ και Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο) αλλά και η ένωση των εισαγ­γε­λέων– προ­χώ­ρη­σαν στην έκδοση σκληρών ανα­κοι­νώ­σεων τις προη­γού­με­νες ημέρες. Με αυτές επι­κρί­νουν ευθέως τους υπουρ­γούς που δημόσια τοπο­θε­τή­θη­καν, καταγ­γέλ­λο­ντας παράλ­ληλα προ­σπά­θεια απα­ξί­ω­σης της Δικαιο­σύ­νης και των δικα­στι­κών λει­τουρ­γών.

Το τετα­μένο κλίμα ανάμεσα στην κυβέρ­νηση και στη Δικαιο­σύνη έχει λάβει πλέον μεγάλες δια­στά­σεις, καθώς η αντι­πα­ρά­θεση κλι­μα­κώ­θηκε την περα­σμένη εβδο­μάδα. Αρχικά, πυρο­δο­τή­θηκε από τις πρώτες –διότι ακο­λού­θη­σαν πολλές άλλες– αναρ­τή­σεις του ανα­πλη­ρωτή υπουρ­γού Υγείας Παύλου Πολάκη. Ο τελευ­ταίος, σε έμμε­τρους στίχους, σχο­λί­ασε δηκτικά την απόφαση της ολο­μέ­λειας του ΣτΕ, που επα­να­λαμ­βά­νο­ντας σειρά προη­γού­με­νων δικα­στι­κών απο­φά­σεων, έκρινε ότι η παρα­γραφή για τις φορο­λο­γι­κές υπο­θέ­σεις γενικά –διότι υπάρ­χουν και εξαι­ρέ­σεις– δεν μπορεί να είναι παρά πεντα­ε­τής. Η απόφαση επι­φέ­ρει συνέ­πειες σε σωρεία φορο­λο­γι­κών ελέγχων και δημιουρ­γεί το πλαίσιο ώστε οι φορο­λο­γι­κοί έλεγχοι στο εξής να σχε­τί­ζο­νται κυρίως με το παρόν και όχι με το απώτερο παρελ­θόν.

Πυρ ομαδόν

Η ανάρ­τηση Πολάκη έλαβε σκληρή απά­ντηση από την Ενωση των Δικα­στών του ΣτΕ, που επέ­κρινε αυστηρά τον υπουργό και την τοπο­θέ­τησή του ως «αστοι­χεί­ωτη». Ωστόσο, έδωσε την αφορμή στον ίδιο τον πρω­θυ­πουργό να καλύψει τον υπουργό του, δηλώ­νο­ντας πως «εμείς οι αστοι­χεί­ω­τοι ξεπερ­νούμε τα θεσμικά εμπόδια», δήλωση που άνοιξε νέο κύκλο στην αντι­πα­ρά­θεση κυβέρνησης-δικαστών, αυξά­νο­ντας τη θερ­μο­κρα­σία του θέματος και καθι­στώ­ντας τις αντι­δρά­σεις του δικα­στι­κού σώματος καθο­λι­κές.

Την περα­σμένη εβδο­μάδα δεν υπήρξε ημέρα που δικα­στική ένωση να μην εκδίδει ανα­κοί­νωση κατά των δημό­σιων τοπο­θε­τή­σεων κυβερ­νη­τι­κών παρα­γό­ντων για τη Δικαιο­σύνη, με αιχμή του δόρατος τις επι­κρί­σεις κατά των υπουρ­γών Παύλου Πολάκη και Δημήτρη Παπαγ­γε­λό­που­λου. Ο τελευ­ταίος στη Βουλή άφησε να εννοη­θεί –χωρίς να κατο­νο­μά­σει κανέναν– ότι εισαγ­γε­λείς και δικα­στές δεν έκαναν τη δουλειά τους τα προη­γού­μενα χρόνια για την αντι­με­τώ­πιση υπο­θέ­σεων σκαν­δά­λων και πολι­τι­κής δια­φθο­ράς.

Οι δικα­στι­κές ενώσεις έθεσαν ευθέως θέματα προ­στα­σίας της ίδιας της δημο­κρα­τίας και των θεσμών, καταγ­γέλ­λο­ντας προ­σπά­θεια απα­ξί­ω­σης της Δικαιο­σύ­νης και των λει­τουρ­γών της. Επίσης, υπο­στή­ρι­ξαν, σε όλους τους τόνους πως δεν μπορεί σε μια δημο­κρα­τική χώρα η κυβέρ­νηση με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, να επι­τί­θε­ται –και μάλιστα σε ολο­μέ­λειες ανω­τά­των δικα­στη­ρίων– για τις απο­φά­σεις που εκδί­δουν, κηρύσ­σο­ντας νόμους ως αντι­συ­νταγ­μα­τι­κούς. Μάλιστα, ο πρό­ε­δρος της Ενώσεως Δικα­στών και Εισαγ­γε­λέων Χαρά­λα­μπος Σεβα­στί­δης, με δήλωσή του επέρ­ριψε πλήρως στην κυβέρ­νηση την ευθύνη των αντι­συ­νταγ­μα­τι­κών ρυθ­μί­σεων, λέγο­ντας πως «νομο­θε­τούν εκτός του πλαι­σίου του Συντάγ­μα­τος» και ότι τα δικα­στή­ρια είναι ανα­γκα­σμένα, εκ των πραγ­μά­των, να ακυ­ρώ­σουν αυτές τις νομο­θε­τι­κές επι­λο­γές.

Η συγκυ­ρία

Και ενώ οι αντι­δρά­σεις των δικα­στών είχαν κορυ­φω­θεί, καθώς όλες οι δικα­στι­κές ενώσεις εξέ­δω­σαν ανα­κοι­νώ­σεις –ακόμα και η Ενωση Εισαγ­γε­λέων, η οποία ποτέ στο πρό­σφατο παρελ­θόν δεν είχε αντι­δρά­σει– η απόφαση του πρω­θυ­πουρ­γού να ορίσει επι­κε­φα­λής στο νομικό του γραφείο τη Βασι­λική Θάνου, λίγες μόλις ημέρες μετά την απο­χώ­ρησή της από την προ­ε­δρία του Αρείου Πάγου, πυρο­δό­τησε νέες και εντο­νό­τε­ρες αντι­δρά­σεις εντός και εκτός Δικαιο­σύ­νης. Εντός Δικαιο­σύ­νης η τοπο­θέ­τηση σχο­λιά­στηκε δυσμε­νώς, ως κίνηση που πλήττει τη βασική αρχή των δημο­κρα­τι­κών πολι­τευ­μά­των για διά­κριση των εξου­σιών. Η αντι­πο­λί­τευση, μείζονα και ελάσ­σονα, επέ­κρινε με σφο­δρό­τητα την απόφαση του πρω­θυ­πουρ­γού, υπο­νο­ώ­ντας, ακόμη, και προ­σπά­θεια ελέγχου της Δικαιο­σύ­νης.

Η τοπο­θέ­τηση Θάνου στο Μέγαρο Μαξίμου –ουδέ­ποτε στο παρελ­θόν πρό­ε­δρος ανω­τά­του δικα­στη­ρίου κατέ­λαβε ακραιφ­νώς κυβερ­νη­τική θέση μετά την απο­χώ­ρησή του από το δικα­στικό σώμα– συν­δυά­στηκε από πολλούς με τη συγκυ­ρία. Ως γνωστόν, οι δικα­στι­κές αρχές βρί­σκο­νται αντι­μέ­τω­πες να ερευ­νή­σουν υπο­θέ­σεις με εμφανές πολι­τικό πρόσημο και το αίτημα για σύσταση εξε­τα­στι­κής επι­τρο­πής για την υπόθεση του «Noor 1» πρό­κει­ται να απα­σχο­λή­σει στα μέσα του μήνα τη Βουλή. Επίσης, πολλές άλλες υπο­θέ­σεις, με πολι­τικό ενδια­φέ­ρον, βρί­σκο­νται σε εκκρε­μό­τητα.

Οι επι­κεί­με­νες ενέρ­γειες των δικα­στι­κών αρχών εκτι­μά­ται ότι μπορεί να αποβούν σημα­ντι­κές παρά­με­τροι που ενδε­χο­μέ­νως να προσ­δώ­σουν νέες δια­στά­σεις σε υπο­θέ­σεις που βρί­σκο­νται στο επί­κε­ντρο του πολι­τι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος, και από τη μία ή την άλλη εξέλιξή τους, εκτι­μά­ται ότι μπορεί να επη­ρε­α­στούν, ώς ένα βαθμό και οι πολι­τι­κές εξε­λί­ξεις. Για τον λόγο αυτό η αντι­πα­ρά­θεση κυβέρ­νη­σης και δικα­στών προ­σλαμ­βά­νει δια­στά­σεις, ενώ παρα­μέ­νει άγνωστο πώς και με ποιους τρόπους θα εξε­λι­χθεί.

Μια σύγκρουση που έχει ρίζες στο παρελ­θόν

Δεν είναι η πρώτη φορά που οι σχέσεις της κυβέρ­νη­σης βρί­σκο­νται στο «κόκκινο» με τους δικα­στές, καθώς αρκετές φορές στο παρελ­θόν κυβερ­νη­τικά στελέχη με τις δημό­σιες δηλώ­σεις τους προ­κά­λε­σαν την έντονη αντί­δραση δικα­στι­κών λει­τουρ­γών όλων των βαθ­μί­δων της δικα­στι­κής ιεραρ­χίας.

Κορω­νίδα των αντι­δρά­σεων ήταν η δήλωση της τότε κυβερ­νη­τι­κής εκπρο­σώ­που, Ολγας Γερο­βα­σίλη, λίγη ώρα μετά την έκδοση της από­φα­σης της Ολο­μέ­λειας του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας που κήρυξε αντι­συ­νταγ­μα­τι­κές τις ρυθ­μί­σεις της κυβέρ­νη­σης για τις τηλε­ο­πτι­κές άδειες. Η σφο­δρό­τητα της επί­θε­σης κατά του ανω­τά­του δικα­στη­ρίου για την απόφαση που έλαβε και οι σαφείς βολές κατά ανω­τά­των δικα­στι­κών από την πλευρά της κυβέρ­νη­σης, διά της κ. Γερο­βα­σίλη, προ­κά­λε­σαν κύμα αντι­δρά­σεων τόσο μέσα στο ανώτατο δικα­στή­ριο όσο και γενι­κό­τερα στη Δικαιο­σύνη. Αλλά και όσο καιρό το ΣτΕ βρι­σκό­ταν σε διά­σκεψη για το θέμα των τηλε­ο­πτι­κών αδειών, κυβερ­νη­τι­κές ενέρ­γειες και δηλώ­σεις είχαν πυρο­δο­τή­σει κλίμα έντονης αντι­πα­ρά­θε­σης, με τις δικα­στι­κές ενώσεις να καταγ­γέλ­λουν προ­σπά­θειες χει­ρα­γώ­γη­σης της Δικαιο­σύ­νης και απα­ξί­ω­σης του θεσμού.

Ανά­λο­γες εντά­σεις δημιουρ­γή­θη­καν, κατά καιρούς, όταν κυρίως τα ανώτατα δικα­στή­ρια (ΣτΕ και Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο) εξέ­δω­σαν απο­φά­σεις που ματαί­ω­σαν κυβερ­νη­τι­κές εξαγ­γε­λίες ή επι­λο­γές, όπως πρό­σφατα οι απο­φά­σεις του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου για τους συμ­βα­σιού­χους, αλλά και οι γνω­μο­δο­τή­σεις του για σειρά μέτρων, για μειώ­σεις συντά­ξεων και περι­κο­πών ενόψει της ολο­κλή­ρω­σης της δεύ­τε­ρης αξιο­λό­γη­σης.