Γ. Χατζημάρκος: “Νότιο Αιγαίο – Από νησιά άγονης γραμμής σε νησιά πρώτης γραμμής στη βιωσιμότητα και την καινοτομία”

Αστυ­πά­λαια, Χάλκη και Τήλος. Τα μικρά και απο­μα­κρυ­σμένα αυτά νησιά της Ελλάδας στο Νότιο Αιγαίο, μοι­ρά­ζο­νται κάτι κοινό: φιλό­δο­ξους στόχους παρά το μικρό τους μέγεθος.

Τα άλλοτε νησιά της άγονης γραμμής σήμερα προ­σελ­κύ­ουν την παγκό­σμια προσοχή για τις πρά­σι­νες προ­ο­πτι­κές τους και τις πρω­το­βου­λίες τους με επί­κε­ντρο την και­νο­το­μία. Στα τρία νησιά προ­στί­θε­νται η Ρόδος και η Σύρος, οι πρω­τεύ­ου­σες των Δωδε­κα­νή­σων και των Κυκλά­δων και όλα μαζί δια­δρα­μα­τί­ζουν καθο­ρι­στικό ρόλο στη δια­μόρ­φωση του μέλ­λο­ντος του Νοτίου Αιγαίου και της Ελλάδας συνο­λικά.

Στα νησιά αυτά δημιουρ­γούμε το δικό μας σχέδιο για την επόμενη μέρα, που μπορεί να υιο­θε­τη­θεί και από την υπό­λοιπη χώρα και, ενδε­χο­μέ­νως, από άλλες χώρες. Ένα σχέδιο που σήμερα έχει ήδη να επι­δεί­ξει λαμπρά παρα­δείγ­ματα βέλ­τι­στων πρα­κτι­κών.

Στην Ελλάδα λει­τουρ­γεί εδώ και 2 χρόνια υπη­ρε­σία “e-mobility on demand”, στην Αστυ­πά­λαια, το νησί σε σχήμα πετα­λού­δας, με έκταση 97 τετρα­γω­νικά χιλιό­με­τρα και 1.334 κατοί­κους. Μέσω της εφαρ­μο­γής για κινητά «Astybus», οι κάτοι­κοι και οι επι­σκέ­πτες μπορούν να καλέ­σουν ένα ηλε­κτρικό λεω­φο­ρείο, το οποίο στα­διακά αντι­κα­θι­στά τα συμ­βα­τικά δημο­τικά λεω­φο­ρεία, για να τους παρα­λά­βει από μια εικο­νική στάση.

Την υπη­ρε­σία λει­τουρ­γεί ο Ανα­πτυ­ξια­κός Οργα­νι­σμός της Περι­φέ­ρειας Ν. Αιγαίου “Κ2 Α.Ε.” και στις πρώτες 150 ημέρες λει­τουρ­γίας του, το AstyBus πραγ­μα­το­ποί­ησε 24.370 δια­δρο­μές.

Η Χάλκη υπήρξε το πρώτο Gr-eco island και ένα μοντέλο, που μετε­ξε­λί­χθηκε σε ειδικό χρη­μα­το­δο­τικό πρό­γραμμα ΕΣΠΑ για τα νησιά όλης της χώρας, για καθαρές μηδε­νι­κές εκπο­μπές διο­ξει­δίου του άνθρακα. Αυτό που είναι ιδιαί­τερα εντυ­πω­σιακό είναι ότι, μέσω του προ­γράμ­μα­τος GR-eco islands, το νησί είναι ένα από τα λίγα μέρη σε ολό­κληρο τον κόσμο που έχουν επι­τύ­χει μηδε­νικό απο­τύ­πωμα άνθρακα. Ακόμα πιο εντυ­πω­σιακό ίσως στην εποχή της ενερ­γεια­κής κρίσης είναι ότι οι κάτοι­κοί του μέσω της δυνα­τό­τη­τας που τους δόθηκε να συμ­με­τέ­χουν στην ενερ­γειακή κοι­νό­τητα, πρέπει να είναι οι μόνοι κάτοι­κοι στον πλανήτη, που βλέπουν τους λογα­ρια­σμούς ρεύ­μα­τος να μειώ­νο­νται σημα­ντικά ή και να μηδε­νί­ζο­νται ακόμα.

Η μικρο­σκο­πική Τήλος πρω­το­πο­ρεί στην κυκλική οικο­νο­μία. Τον Ιούλιο του 2023, ανα­κη­ρύ­χθηκε το πρώτο νησί στον κόσμο με πιστο­ποί­ηση μηδε­νι­κών απο­βλή­των, ενώ μέσα σε μόλις δύο χρόνια, μείωσε το ποσοστό διά­θε­σης σε χώρους υγειο­νο­μι­κής ταφής από 87% σε μηδέν (0%)!

Το Just Go Zero Tilos, ένα πρω­το­πο­ριακό πρό­γραμμα ολο­κλη­ρω­μέ­νης δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των που ξεκί­νησε τον Δεκέμ­βριο του 2021, υλο­ποιεί­ται από τον Δήμο Τήλου σε συνερ­γα­σία με την εται­ρεία Polygreen και την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, με στόχο το νησί να απαλ­λα­γεί από τα απορ­ρίμ­ματα. Σήμερα, οι 780 κάτοι­κοι του νησιού έχουν επι­τύ­χει το υψη­λό­τερο ποσοστό ανα­κύ­κλω­σης στον κόσμο, ρεκόρ που προ­σέλ­κυσε το ενδια­φέ­ρον του μακρι­νού Άμπου Ντάμπι.

Τον Ιανουά­ριου του 2023, η Σύρος καλω­σό­ρισε το Κέντρο Και­νο­το­μίας Aegean Neorion Innovation Centre (ANIC), μια συνερ­γα­σία μεταξύ της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου, του ομίλου Onex Group & Technologies, της Cisco και του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου. Το κέντρο δημιουρ­γή­θηκε πρω­τί­στως για την έρευνα, τον σχε­δια­σμό και την εφαρ­μογή και­νο­τό­μων λύσεων στις προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζουν οι τοπικές κοι­νό­τη­τες.

Το πρώτο έργο του ANIC αφο­ρούσε τη μετα­τροπή του γενικού νοσο­κο­μείου της Σύρου σε μια ασφαλή, πράσινη και έξυπνη εγκα­τά­σταση. Τα τάμπλετ και τα κινητά τηλέ­φωνα έχουν εξα­λεί­ψει τη χρήση εντύπων, ενώ οι αισθη­τή­ρες ανι­χνεύ­ουν τον αριθμό των επι­σκε­πτών και απο­τρέ­πουν τον συνω­στι­σμό. Οι έξυπνοι μετρη­τές παρα­κο­λου­θούν τις περι­βαλ­λο­ντι­κές παρα­μέ­τρους και συμ­βάλ­λουν στη μείωση της κατα­νά­λω­σης ενέρ­γειας.

Τέλος, στην Ρόδο των 2,5 εκ. διεθνών επι­σκε­πτών ετησίως έχουμε τη μεγάλη φιλο­δο­ξία να χαρά­ξουμε το δρόμο για τον βιώσιμο του­ρι­σμό. Σε συνερ­γα­σία με τον του­ρι­στικό ηγέτη TUI και το Ίδρυμα TUI Care Foundation, η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου ανέλαβε την πρω­το­βου­λία να ερευ­νή­σει, να σχε­διά­σει και να εφαρ­μό­σει μέτρα με σκοπό να κατα­στή­σει τον βιώσιμο του­ρι­σμό μια σημε­ρινή πραγ­μα­τι­κό­τητα και όχι μια μακρινή ουτοπία.

Το φιλό­δοξο αυτό πρό­γραμμα, στο οποίο έχουμε δώσει τον τίτλο The Rhodes Co-Lab. Sustainable Destination, στο­χεύει στη δημιουρ­γία ενός ολι­στι­κού βιώ­σι­μου επι­χει­ρη­μα­τι­κού μοντέ­λου για τους ταξι­διω­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς παγκο­σμίως. Η πρω­το­τυ­πία του σε σύγκριση με ό,τι πρό­γραμμα βιω­σι­μό­τη­τας ανα­πτύσ­σε­ται από δημό­σιους ή ιδιω­τι­κούς φορείς αλλά και η μεγάλη του πρό­κληση έγκει­ται στην ολι­στική προ­σέγ­γιση, όχι μόνο στα επι­μέ­ρους ζητή­ματα του περι­βάλ­λο­ντος, όπως π.χ. μείωση του πλα­στι­κού, ανα­κύ­κλωση κ.α. αλλά σε θέματα Κοινωνίας-Πάραδοσης με την ενί­σχυση της κοι­νω­νι­κής ανά­πτυ­ξης και της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς καθώς και σε θέματα της Οικο­νο­μίας με την προ­ώ­θηση της οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης χωρίς απο­κλει­σμούς στον τομέα του του­ρι­σμού.

Παρου­σί­αση The Rhodes Co Lab στον Πρω­θυ­πουργό

Γνω­ρί­ζουμε ότι κάθε ένα από τα νησιά αυτά σίγουρα θα απο­δει­χθούν ιδιαί­τερα ελκυ­στικά για τους οικο­λο­γικά σκε­πτό­με­νους ταξι­διώ­τες, οι οποίοι επι­λέ­γουν ολοένα και περισ­σό­τερο προ­ο­ρι­σμούς με βάση παρά­γο­ντες βιω­σι­μό­τη­τας, ωστόσο οι πρω­το­βου­λίες αυτές απο­σκο­πούν στη βελ­τί­ωση της ποιό­τη­τας ζωής πρω­τί­στως των ίδιων των κατοί­κων τους. Γιατί ένας προ­ο­ρι­σμός θα είναι βιώ­σι­μος του­ρι­στικά μόνο αν πρώτα είναι βιώ­σι­μος και ευχά­ρι­στος για τους κατοί­κους του.

Η Τήλος, η Χάλκη και η Αστυ­πά­λαια βρί­σκο­νται στην πρώτη γραμμή των προ­σπα­θειών της Ελλάδας για βιω­σι­μό­τητα και και­νο­το­μία και απο­τε­λούν από­δειξη ότι το μικρό μπορεί σίγουρα να είναι ισχυρό. Παράλ­ληλα, η Ρόδος και η Σύρος εξε­λίσ­σο­νται σε θερ­μο­κοι­τί­δες και «δεξα­με­νές σκέψης» για τον βιώσιμο του­ρι­σμό και την τεχνο­λο­γία, ο αντί­κτυ­πος των οποίων μπορεί να έχει παγκό­σμιο χαρα­κτήρα.

Η επαφή με επι­σκέ­πτες στο πέρασμα των αιώνων σήμαινε ότι οι κάτοι­κοι των νησιών ήταν πάντα δεκτι­κοί στην αλλαγή, την πρόοδο, την ανά­πτυξη. Αυτό το ανοι­χτό­μυαλο πνεύμα και η προ­θυ­μία για προ­σαρ­μογή δεί­χνουν, ενδε­χο­μέ­νως, ένα πολύ λαμπρό μέλλον για το Νότιο Αιγαίο και την Ελλάδα στο σύνολό της.

Πηγή energizinggreece.gr