Ευρώπη-φρούριο σχεδιάζει η Γερμανία για το «νέο Δουβλίνο»

Σκλη­ρή στάση υιο­θε­τεί η Γερ­μα­νία στη δια­χεί­ρι­ση του προ­σφυ­γι­κού προ­βλή­μα­τος, όπως δεί­χνει η πρό­τα­σή της προς την Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή, η οποία θα συ­ζη­τη­θεί πα­ράλ­λη­λα με τις προ­τά­σεις των υπο­λοί­πων κρα­τών-μελών εντός του Μαρ­τί­ου και έχει έλθει σε γνώση της «Κ». Πρό­κει­ται για μια πρό­τα­ση που οδη­γεί σε πλήρη ανα­τρο­πή του Κα­νο­νι­σμού του Δου­βλί­νου, ο οποί­ος θε­ω­ρεί­ται πλέον πα­ρω­χη­μέ­νος και ανί­σχυ­ρος για να αντα­πο­κρι­θεί στα δε­δο­μέ­να της προ­σφυ­γι­κής κρί­σης.

Η βα­σι­κή αρχή της γερ­μα­νι­κής πρό­τα­σης είναι εν μέρει γνω­στή και εν μέρει μυ­στι­κή. Εκεί­νο που έχει γνω­στο­ποι­η­θεί μέσω επι­λε­κτι­κών διαρ­ρο­ών πλη­ρο­φο­ριών από τον Γερ­μα­νό υπουρ­γό Εσω­τε­ρι­κών Χορστ Ζε­ε­χό­φερ αφορά τη με­τα­βο­λή του ευ­ρω­παϊ­κού μη­χα­νι­σμού πα­ρο­χής ασύ­λου. Σή­με­ρα, βάσει του Κα­νο­νι­σμού του Δου­βλί­νου, η δια­δι­κα­σία αρ­χί­ζει και ολο­κλη­ρώ­νε­ται στις χώρες υπο­δο­χής. Εάν όμως υιο­θε­τη­θεί η γερ­μα­νι­κή πρό­τα­ση, η δια­δι­κα­σία θα εκ­κι­νεί στις χώρες υπο­δο­χής, αλλά θα ολο­κλη­ρώ­νε­ται στις χώρες προ­ο­ρι­σμού. Στις χώρες υπο­δο­χής θα απο­φα­σί­ζε­ται με δια­δι­κα­σί­ες fast track ποιοι από τους ει­σερ­χό­με­νους δι­καιού­νται προ­στα­σί­ας και ασύ­λου, σύμ­φω­να με νέα, ενιαία και αυ­στη­ρά ευ­ρω­παϊ­κά κρι­τή­ρια. Οσοι δεν θα πλη­ρούν τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις θα προ­ω­θού­νται αμέ­σως –με ευ­θύ­νη ενός ενι­σχυ­μέ­νου με νέο εξο­πλι­σμό και έμ­ψυ­χο δυ­να­μι­κό Frontex– στις χώρες από τις οποί­ες ξε­κί­νη­σαν. Οσοι θα πλη­ρούν τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις θα προ­ω­θού­νται αμέ­σως στις χώρες προ­ο­ρι­σμού με βάση την πο­σό­στω­ση κάθε χώρας στην υπο­δο­χή προ­σφύ­γων, η οποία θα έχει απο­φα­σι­στεί από κοι­νού.

Εκεί­νο που δεν έχει έρθει στο φως της δη­μο­σιό­τη­τας είναι η βού­λη­ση των Γερ­μα­νών για την επι­βο­λή «σκλη­ρής πόρ­τας», δη­λα­δή αυ­στη­ρό­τε­ρων κρι­τη­ρί­ων για την πα­ρο­χή ασύ­λου. Αυτό πρα­κτι­κά ση­μαί­νει ότι το Βε­ρο­λί­νο επι­θυ­μεί να δια­μορ­φώ­σει έναν αν­θε­κτι­κό κυ­μα­το­θραύ­στη απέ­να­ντι σε ένα διο­γκού­με­νο κύμα με­τα­νά­στευ­σης στην Ευ­ρώ­πη, που θε­ω­ρεί­ται ότι σε με­γά­λο βαθμό κα­τευ­θύ­νε­ται από κυ­κλώ­μα­τα δια­κι­νη­τών οι οποί­οι δρουν ως proxies (πλη­ρε­ξού­σιοι) δυ­νά­με­ων που απερ­γά­ζο­νται την εξα­σθέ­νι­ση της συ­νο­χής, την ενί­σχυ­ση των ακραί­ων πο­λι­τι­κών κι­νη­μά­των και την απο­στα­θε­ρο­ποί­η­ση της Ευ­ρω­παϊ­κής Ενω­σης. Δεν έχει πε­ρά­σει απα­ρα­τή­ρη­το, λ.χ., ότι η έξαρ­ση των επι­θέ­σε­ων αυτές τις ημέ­ρες στο Ιντλίμπ της Συ­ρί­ας στο­χεύ­ει ως επί το πλεί­στον πο­λί­τες και όχι στρα­τιω­τι­κές εγκα­τα­στά­σεις. Το απο­τέ­λε­σμα είναι ότι ήδη, σύμ­φω­να με το BBC, 700.000 πρό­σφυ­γες κα­τευ­θύ­νο­νται προς τις δομές φι­λο­ξε­νί­ας της Τουρ­κί­ας, όπου ήδη βρί­σκο­νται 3 εκατ. πρό­σφυ­γες. Τι μπο­ρεί να ση­μαί­νει αυτό κατά τις επό­με­νες εβδο­μά­δες και μήνες για τα νησιά του Αι­γαί­ου; Στο πλαί­σιο αυτό, η Ελ­λά­δα όχι μόνο διά­κει­ται θε­τι­κά απέ­να­ντι στη γερ­μα­νι­κή πρό­τα­ση, αλλά το μή­νυ­μα της κυ­βέρ­νη­σης είναι ότι η δια­δι­κα­σία με­τά­βα­σης στο νέο σύ­στη­μα θα πρέ­πει να επι­τευ­χθεί το γρη­γο­ρό­τε­ρο δυ­να­τόν.

Ωστό­σο, η αι­σιο­δο­ξία για τα­χύ­τη­τα και απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα δεν είναι με­γά­λη. Οι αρ­γό­συρ­τες ευ­ρω­παϊ­κές δια­δι­κα­σί­ες είναι αήτ­τη­τες και προϊ­δε­ά­ζουν ότι οι τε­λι­κές απο­φά­σεις θα λη­φθούν επί γερ­μα­νι­κής προ­ε­δρί­ας, κατά το δεύ­τε­ρο εξά­μη­νο του 2020, δη­λα­δή μάλ­λον στη Σύ­νο­δο Κο­ρυ­φής του Δε­κεμ­βρί­ου 2020, για να με­τα­τρα­πούν στη συ­νέ­χεια σε κα­νο­νι­σμό που θα εν­σω­μα­τω­θεί στο δί­καιο των κρα­τών-μελών, πε­ρί­που σε ένα έτος από σή­με­ρα. Μπο­ρεί αυτά τα χρο­νο­δια­γράμ­μα­τα να μοιά­ζουν αδια­νό­η­τα, αλλά πιο δρα­στι­κές απο­φά­σεις δεν προ­βλέ­πο­νται, εκτός αν εκ­δη­λω­θεί μια νέα σφο­δρή έξαρ­ση του προ­σφυ­γι­κού.

Η ελ­λη­νι­κή πρό­τα­ση

Η Επι­τρο­πή δεν έχει κα­τα­λή­ξει στις τε­λι­κές προ­τά­σεις της, ανα­μέ­νο­ντας τις προ­τά­σεις όλων των κρα­τών-μελών. Η Ελ­λά­δα μπο­ρεί κατ’ αρχήν να είναι θε­τι­κή απέ­να­ντι στη γερ­μα­νι­κή πρό­τα­ση, αλλά ανα­μέ­νει με εν­δια­φέ­ρον τις λε­πτο­μέ­ρειες. Και αυτό, γιατί, σύμ­φω­να με τη γνω­στή ρήση, στις λε­πτο­μέ­ρειες κρύ­βε­ται συ­νή­θως ο διά­βο­λος. Για πα­ρά­δειγ­μα, δεν έχει διευ­κρι­νι­στεί πώς θα εξα­σφα­λι­στεί στη χώρα υπο­δο­χής η τα­χύ­τη­τα της απο­σα­φή­νι­σης αν ένας με­τα­νά­στης δι­καιού­ται να θε­ω­ρη­θεί πρό­σφυ­γας, δη­λα­δή αν όντως κιν­δυ­νεύ­ει στη χώρα από την οποία προ­έρ­χε­ται. Μέχρι να απο­σα­φη­νι­στούν οι λε­πτο­μέ­ρειες –ο αρ­μό­διος υπουρ­γός για τη με­τα­να­στευ­τι­κή πο­λι­τι­κή Γιώρ­γος Κου­μου­τσά­κος επι­σκέ­πτε­ται τον κ. Ζε­ε­χό­φερ στις 20 Φε­βρουα­ρί­ου στο Βε­ρο­λί­νο–, η Ελ­λά­δα βρί­σκε­ται σε δια­δι­κα­σία συ­νεν­νό­η­σης με άλλες «χώρες πρώ­της γραμ­μής» και ήδη έχει προ­χω­ρή­σει από κοι­νού με τις χώρες αυτές στην κα­τά­θε­ση προ­τά­σε­ων.

Οπως ανέ­φε­ρε ο κ. Κου­μου­τσά­κος στην «Κ», η Ελ­λά­δα έχει προ­τεί­νει τη δη­μιουρ­γία ευ­ρω­παϊ­κού μη­χα­νι­σμού επι­στρο­φών και την ενί­σχυ­ση των οι­κο­νο­μι­κών αντα­πο­δό­σε­ων για τις τρί­τες χώρες που θα συ­νερ­γά­ζο­νται. Ακόμα πιο ση­μα­ντι­κό είναι το ελ­λη­νι­κό αί­τη­μα για τη δη­μιουρ­γία μη­χα­νι­σμού έκτα­κτης ανά­γκης – έναν μη­χα­νι­σμό αυ­τό­μα­της αλ­λη­λεγ­γύ­ης.

Οπως εξη­γεί ο υπουρ­γός, αυτός ο μη­χα­νι­σμός θα ενερ­γο­ποιεί­ται αυ­τό­μα­τα σε πε­ρί­πτω­ση με­γά­λης προ­σφυ­γι­κής κρί­σης. Θα πρό­κει­ται για μια εγ­γύ­η­ση ότι σε ένα τέ­τοιο εν­δε­χό­με­νο η Ελ­λά­δα δεν θα μεί­νει μόνη της και οι υπό­λοι­πες χώρες θα σπεύ­σουν να ανα­λά­βουν το βάρος που τους ανα­λο­γεί.

Ολες αυτές οι προ­τά­σεις, πά­ντως, δεν ανα­μέ­νε­ται να «πε­ρά­σουν» χωρίς αντιρ­ρή­σεις και αντι­πα­ρα­θέ­σεις από χώρες όπως η Ουγ­γα­ρία και η Πο­λω­νία, που συ­στη­μα­τι­κά πα­ρα­βαί­νουν την ευ­ρω­παϊ­κή νο­μο­θε­σία και απο­κλεί­ουν την υπο­δο­χή προ­σφύ­γων, αλλά ούτε και από την ίδια τη Γερ­μα­νία ή την Αυ­στρία. Η πα­ραί­τη­ση της Ανε­γκρετ Κραμπ-Κά­ρε­μπα­ου­ερ από την ηγε­σία των Χρι­στια­νο­δη­μο­κρα­τών ση­μα­το­δο­τεί την αδυ­να­μία των με­τριο­πα­θών να ελέγ­ξουν το κόμμα και να ενορ­χη­στρώ­σουν κατά τη θέ­λη­σή τους τη δια­δο­χή της κα­γκε­λα­ρί­ου Αγκε­λα Μέρ­κελ. Η διεύ­ρυν­σης της επιρ­ρο­ής των ακρο­δε­ξιών στο γερ­μα­νι­κό εκλο­γι­κό σώμα ενι­σχύ­ει τα επι­χει­ρή­μα­τα των στε­λε­χών του CDU, που επι­μέ­νουν για «δεξιά στρο­φή». Καθώς η ρι­ζο­σπα­στι­κο­ποί­η­ση του γερ­μα­νι­κού εκλο­γι­κού σώ­μα­τος οφεί­λε­ται στα «ανοι­κτά σύ­νο­ρα» του 2016, που οδή­γη­σαν στην εισ­ροή 1 εκατ. προ­σφύ­γων στη Γερ­μα­νία, οι τε­λι­κές απο­φά­σεις για το «νέο Δου­βλί­νο» ανα­μέ­νε­ται να δια­μορ­φώ­σουν ένα πολύ αυ­στη­ρό πλαί­σιο. Εάν πρό­κει­ται να επι­τευ­χθεί ομο­φω­νία και συμ­φω­νία, η Ευ­ρώ­πη θα φθά­σει στην υιο­θέ­τη­ση ενός μο­ντέ­λου πολύ κοντά στην Ευ­ρώ­πη-φρού­ριο, αν και για ευ­νό­η­τους λό­γους δεν πρό­κει­ται να επι­λε­γούν τέ­τοιου εί­δους εκ­φρά­σεις.