Δεκαπέντε νομπελίστες σε βοήθεια της Ελλάδας

Δεκα­πέ­ντε νομπε­λί­στες και ένας παγκο­σμίως κατα­ξιω­μέ­νος επι­στή­μο­νας θα συν­δρά­μουν την Ελλάδα να δια­μορ­φώ­σει και να υλο­ποι­ή­σει τη στρα­τη­γική της στον νευ­ραλ­γικό, για την πρόοδο κάθε χώρας, τομέα της έρευνας τα επόμενα χρόνια. Οι κορυ­φαίοι επι­στή­μο­νες, ως ένας φορέας γνω­μο­δο­τι­κής επι­τρο­πής, θα «προ­σφέ­ρουν» το ακα­δη­μαϊκό τους παγκό­σμιο κύρος, με στόχο οι Ελληνες ερευ­νη­τές να παρα­μεί­νουν στη χώρα και να επα­νέλ­θουν άλλοι που έχουν μετα­να­στεύ­σει στο εξω­τε­ρικό. Επι­πλέον, ανα­μέ­νε­ται να δημιουρ­γη­θεί το κατάλ­ληλο περι­βάλ­λον για την προ­σέλ­κυση επεν­δύ­σεων από όλο τον κόσμο για την αξιο­ποί­ηση των ερευ­νη­τι­κών απο­τε­λε­σμά­των που παρά­γο­νται στην Ελλάδα.

Η στρα­τη­γική βασί­ζε­ται στην προ­σή­λωση της ηγεσίας του ελλη­νι­κού υπουρ­γείου Παι­δείας, Ερευνας και Θρη­σκευ­μά­των και στα διεθνή πρότυπα αρι­στείας. Ενδει­κτικό είναι ότι σχε­διά­ζε­ται να δημιουρ­γη­θεί ένα ανε­ξάρ­τητο Ιδρυμα που θα εστιά­ζει στη χρη­μα­το­δό­τηση της έρευνας και της και­νο­τό­μου επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας, με διοι­κη­τικό συμ­βού­λιο που θα περι­λαμ­βά­νει δια­κε­κρι­μέ­νους Ελληνες επι­στή­μο­νες σε ξένα αλλά και ελλη­νικά ΑΕΙ και ερευ­νη­τικά κέντρα. Ο τρόπος δια­κυ­βέρ­νη­σης του ιδρύ­μα­τος θα είναι προ­σαρ­μογή του γερ­μα­νι­κού μοντέ­λου του Deutsche Forschungsgemeinschaft – DFG και του National Science Foundation (NSF) των ΗΠΑ. «Προίκα» του ιδρύ­μα­τος θα είναι τα 240 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ από μείγμα δημό­σιων και ιδιω­τι­κών πόρων και από την Ευρω­παϊκή Τράπεζα Επεν­δύ­σεων (European Investment Bank-EIB).

Ειδι­κό­τερα, το ελλη­νικό υπουρ­γείο βρί­σκε­ται σε επαφή με τους 16 κορυ­φαί­ους επι­στή­μο­νες, που υπέ­γρα­ψαν πρό­σφατα υπέρ της Ελλάδας, για να στη­ρί­ξουν την έρευνα και την και­νο­το­μία στη χώρα μας. «Η Ελλάδα δια­θέ­τει ισχυρά ερευ­νη­τικά ινστι­τούτα, δια­κε­κρι­μένα πανε­πι­στή­μια και εξαι­ρε­τικό ανθρώ­πινο δυνα­μικό. Οι Ελληνες επι­στή­μο­νες στις ΗΠΑ και την Ευρώπη συμ­βάλ­λο­ντας στην επι­στη­μο­νική ανά­πτυξη των χωρών στις οποίες ζουν, απο­τε­λούν καλό παρά­δειγμα της δυνα­μι­κής των Ελλήνων επι­στη­μό­νων» ανέ­φε­ραν σε επι­στολή προς την πολι­τική ηγεσία της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης, δηλαδή τον πρόεδρο της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής Ζαν-Κλοντ Γιούν­κερ, τον πρόεδρο του Ευρω­παϊ­κού Συμ­βου­λίου, Ντό­ναλντ Τουσκ και τον πρόεδρο του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου, Μάρτιν Σουλτς. Τα πρό­σφατα στοι­χεία για την ιδιαί­τερα καλή θέση της Ελλάδας στην ευρω­παϊκή έρευνα, τα οποία παρου­σιά­ζει η «Κ», το απο­δει­κνύ­ουν.

Οι «16» επι­ση­μαί­νουν ακόμα ότι «τα μέτρα και οι πολι­τι­κές πρέπει να περι­λαμ­βά­νουν την παρά­με­τρο της ανά­πτυ­ξης, γιατί αλλιώς είναι ανα­πο­τε­λε­σμα­τικά, εμπο­δί­ζουν την πρόοδο και οδηγούν σε μεγα­λύ­τερη ύφεση». Οπως ανέφερε στην «Κ» ο αρμό­διος υπουρ­γός, Κώστας Φωτάκης, οι «16» παρου­σιά­ζο­νται θετικά δια­κεί­με­νοι. «Η γνω­μο­δο­τική επι­τροπή αυτών των δια­κε­κρι­μέ­νων επι­στη­μό­νων θα υπο­στη­ρί­ζει την Ελλάδα και θα είναι αρωγός στην προ­σπά­θεια να βρεθεί χρη­μα­το­δό­τηση ώστε τα προ­ϊ­ό­ντα και οι εφαρ­μο­γές της έρευνας να περά­σουν στην οικο­νο­μία και να συμ­βά­λουν στην ανά­πτυξη της χώρας. Το κύρος τους θα απο­τε­λεί εχέγγυο για ξένους επεν­δυ­τές και θα βοηθά στη μόχλευση των δημό­σιων και ιδιω­τι­κών πόρων, οι οποίοι θα επεν­δύ­ο­νται στην Ερευνα και την Και­νο­το­μία» παρα­τη­ρεί ο κ. Φωτάκης.

Παράλ­ληλα, το ελλη­νικό υπουρ­γείο προχωρά σε συνερ­γα­σία με στελέχη της DFG και της EIB στον σχε­δια­σμό για τη θεσμο­θέ­τηση του Ιδρύ­μα­τος που θα δια­χει­ρί­ζε­ται τους πόρους για την έρευνα, οι οποίοι θα είναι πρό­σθε­τοι εκείνων του ΕΣΠΑ και των κοι­νο­τι­κών προ­γραμ­μά­των Ερευνας. Πρό­κει­ται για το Εθνικό Ιδρυμα Χρη­μα­το­δό­τη­σης της Ερευνας, όπως θα ονο­μά­ζε­ται. Μάλιστα, η αρχική πρόταση ήταν να ονο­μα­στεί «Ταμείο», ωστόσο σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «Κ», προ­κρί­θηκε ο όρος «Ιδρυμα», μετά πρόταση υψηλού θεσμι­κού παρά­γο­ντα, ως πιο πολι­τικά ορθός.

Το στοι­χείο που προ­τάσ­σει η ηγεσία του υπουρ­γείου για το Συμ­βού­λιο του Ιδρύ­μα­τος είναι η ανε­ξαρ­τη­σία του από την εκά­στοτε κυβέρ­νηση. Συγκε­κρι­μένα, στο Συμ­βού­λιο θα εκπρο­σω­πού­νται οι ερευ­νη­τι­κοί και ακα­δη­μαϊ­κοί φορείς της χώρας, κατά τα διεθνή πρότυπα. Μάλιστα, ο Σπύρος Γεωρ­γά­τος, πανε­πι­στη­μια­κός και στενός συνερ­γά­της του κ. Φωτάκη, ταξί­δεψε πρό­σφατα στη Γερ­μα­νία για να συνερ­γα­στεί για το θέμα με Γερ­μα­νούς αξιω­μα­τού­χους. Συνερ­γα­σία που απο­δει­κνύει ότι η κατά­σταση στην Ελλάδα θα ανα­στρα­φεί με τολ­μη­ρές απο­φά­σεις και όχι ιδε­ο­λη­ψίες.

Κίνητρα για να στα­μα­τή­σει η φυγή

Για τη σύνθεση του Συμ­βου­λίου του Εθνικού Ιδρύ­μα­τος Χρη­μα­το­δό­τη­σης της Ερευνας, το αρμόδιο ελλη­νικό υπουρ­γείο βολι­δο­σκο­πεί σημα­ντι­κούς Ελληνες επι­στή­μο­νες από την Ελλάδα και το εξω­τε­ρικό. Μεταξύ αυτών είναι ονόματα από το Harvard, το MIT, τη Σορ­βόννη, το Imperial και τα Ερευ­νη­τικά Ινστι­τούτα Max Planck.

Μάλιστα, μεταξύ των Ελλήνων πανε­πι­στη­μια­κών που έχουν δηλώσει ότι επι­θυ­μούν να συνει­σφέ­ρουν στο Συμ­βού­λιο του Ιδρύ­μα­τος Χρη­μα­το­δό­τη­σης της Ερευνας είναι και ορι­σμέ­νοι που έχουν συμ­με­τά­σχει σε συμ­βού­λια των πανε­πι­στη­μίων, τα οποία θεσμο­θε­τή­θη­καν με τον νόμο 4009 του 2011, αλλά ο πρώην υπουρ­γός Παι­δείας Αρι­στεί­δης Μπαλτάς επε­δί­ωξε να τα καταρ­γή­σει και η νυν ανα­πλη­ρώ­τρια υπουρ­γός Παι­δείας, αρμόδια για τα ΑΕΙ/ΤΕΙ, Σία Ανα­γνω­στο­πού­λου, κινεί­ται στο ίδιο μήκος κύματος, όπως απο­τυ­πώ­θηκε σε νομο­σχέ­διο που τελικά μπήκε στον… πάγο (αντί να προ­χω­ρή­σει η ψήφισή του άμεσα) λόγω των αντι­δρά­σεων των θεσμών.

Σε πρώτη φάση για τα έτη 2016-2018 το Εθνικό Ιδρυμα Χρη­μα­το­δό­τη­σης της Ερευνας θα δια­χει­ρι­στεί πόρους ύψους του­λά­χι­στον 240 εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ, που θα προ­έλ­θουν από το Πρό­γραμμα Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων και δανει­σμό από την Ευρω­παϊκή Τράπεζα Επεν­δύ­σεων με ιδιαί­τερα ευνοϊ­κούς όρους (χαμη­λό­το­κος δανει­σμός, με επι­τό­κιο 2% με 3%).

Οι πόροι αυτοί θα δια­τε­θούν για την υπο­στή­ριξη θέσεων εργα­σίας με αξιο­πρε­πείς μισθούς για νέους επι­στή­μο­νες σε «μετα-» και «προ-»διδα­κτο­ρικό επίπεδο. Επίσης, το ίδρυμα θα αξιο­λο­γή­σει και θα υπο­στη­ρί­ξει ερευ­νη­τικά προ­γράμ­ματα υψηλής ποιό­τη­τας σε ποι­κί­λους θεμα­τι­κούς επι­στη­μο­νι­κούς τομείς αιχμής.

Σημα­ντικό στοι­χείο είναι ότι με ρύθμιση που περι­λαμ­βά­νε­ται σε νομο­σχέ­διο για την έρευνα που σύντομα θα κατα­τε­θεί προς ψήφιση στη Βουλή, θα είναι δυνατόν επι­στή­μο­νες με διδα­κτο­ρικό δίπλωμα να είναι επι­στη­μο­νι­κοί υπεύ­θυ­νοι σε αυτά τα προ­γράμ­ματα, ανε­ξάρ­τητα από το αν κατέ­χουν οργα­νική θέση σε κάποιον φορέα. Για παρά­δειγμα, όσοι αξιο­λο­γη­θούν θετικά μπορούν να ανα­πτύσ­σουν το ερευ­νη­τικό έργο στα πανε­πι­στή­μια, τα οποία θα ωφε­λού­νται πολ­λα­πλά και από το νέο επι­στη­μο­νικό προ­σω­πικό αλλά και εισπράτ­το­ντας κον­δύ­λια. Το στοι­χείο αυτό ανα­μέ­νε­ται να απο­τε­λέ­σει πόλο έλξης και να τονώσει τη δημιουρ­γι­κό­τητα νέων ικανών επι­στη­μό­νων, οι οποίοι πολλές φορές έως τώρα εργά­ζο­νταν σε ερευ­νη­τικά προ­γράμ­ματα αλλά «καπε­λώ­νο­νταν» από τον επι­βλέ­πο­ντα πανε­πι­στη­μιακό.

Σε δεύτερη φάση, θα υπο­στη­ρι­χθούν με πρό­σθε­τους πόρους και­νο­τό­μες επι­χει­ρή­σεις και επι­χει­ρη­μα­τικά σχέδια με κεφά­λαια συμ­με­το­χών και χαμη­λό­τοκο δανει­σμό, δηλαδή με τη συμ­με­τοχή private equity funds και venture capitals που επεν­δύ­ουν σε δυνα­μικά ανα­πτυσ­σό­με­νες επι­χει­ρή­σεις οι οποίες δρα­στη­ριο­ποιού­νται σε τομείς αιχμής της οικο­νο­μίας. Οπως τόνισε στην «Κ» ο κ. Φωτάκης, «με τον τρόπο αυτό ανα­μέ­νε­ται να μειωθεί το “κόστος του χρή­μα­τος” για τέτοιες επι­χει­ρη­μα­τι­κές πρω­το­βου­λίες και να βελ­τιω­θεί ουσια­στικά η αντα­γω­νι­στι­κό­τητα των επι­χει­ρή­σεων αυτών και έτσι να διευ­κο­λυν­θεί σημα­ντικά η αξιο­ποί­ηση των απο­τε­λε­σμά­των της έρευνας».

Καθη­με­ρινή