Υγεία: Ο ένας στους δέκα δεν πάει στον γιατρό λόγω κόστους

Στη μεγα­λύ­τερη οικο­νο­μία του πλανήτη, τις ΗΠΑ, η υγεία δεν είναι απλώς εμπό­ρευμα, αλλά προ­νό­μιο όσων έχουν να πλη­ρώ­σουν. Πάνω από 30% των πολιτών 19-64 ετών είναι υπο-ασφαλισμένοι ή εντελώς ανα­σφά­λι­στοι, ενώ το 12% είχε κενά στην ιατρο­φαρ­μα­κευ­τική ασφά­λιση τον τελευ­ταίο χρόνο (έρευνα Commonwealth Fund). Σχεδόν οι τρεις στους πέντε υπο-ασφαλισμένους ενή­λι­κες απο­φεύ­γουν να πάνε στο γιατρό ή να κάνουν εξε­τά­σεις λόγω κόστους.

Ακόμα και για όσους έχουν ασφά­λιση, μια έκτακτη νοση­λεία ή ένα πρό­βλημα υγείας μπορεί να σε οδη­γή­σει σε σοβαρά χρέη ή ακόμα και χρε­ο­κο­πία, ενώ πάνω από 100 εκατ. Αμε­ρι­κα­νοί απο­πλη­ρώ­νουν ιατρικά χρέη. Οι δύο στους τρεις ασφα­λι­σμέ­νους ανα­φέ­ρουν ότι δυσκο­λεύ­ο­νται να πλη­ρώ­σουν τη συμ­με­τοχή τους σε ιατρικά έξοδα.

Σε αυτό περι­βάλ­λον δεν είναι να απορεί κανείς που οι ασφα­λι­στι­κές της υγείας είναι από τις πιο μισητές, αφού οι πρα­κτι­κές τους για να απο­φύ­γουν να απο­ζη­μιώ­σουν τους ασφα­λι­σμέ­νους (delay – deny – defend), πλήτ­τουν εκα­τομ­μύ­ρια οικο­γέ­νειες. Το κύμα δημό­σιας συμπά­θειας στον Λουίτζι Μαν­τζιόνε, τον συλ­λη­φθέ­ντα για τη δολο­φο­νία του CEO της ασφα­λι­στι­κής United Healthcare, δείχνει ότι οι ανι­σό­τη­τες στην υγεία είναι πηγή βαθιάς κοι­νω­νι­κής δυσα­ρέ­σκειας, δικαιο­λο­γώ­ντας στη συνεί­δηση του κόσμου ακόμα και πράξεις ατο­μι­κής τρο­μο­κρα­τίας.

Όσα συμ­βαί­νουν σήμερα στις ΗΠΑ δεν είναι παρά σε πιο ακραία μορφή η συμπύ­κνωση των νεο­φι­λε­λεύ­θε­ρων πολι­τι­κών και της ιδιω­τι­κο­ποί­η­σης της υγείας. Τι συμ­βαί­νει όμως στον υπό­λοιπο, ανε­πτυγ­μένο κόσμο;

Η Ελλάδα πρω­τα­θλή­τρια στις ιδιω­τι­κές δαπάνες υγείας

Η τελευ­ταία παγκό­σμια έκθεση του ΟΟΣΑ για την υγεία, έδειξε ότι η Ελλάδα είναι πρω­τα­θλή­τρια στις ιδιω­τι­κές δαπάνες υγείας – με το 33% εξ αυτών να αφορά άμεσες ιδιω­τι­κές πλη­ρω­μές ποσοστό υπερ­δι­πλά­σιο από το μέσο όρο της ΕΕ (15%). Αντί­στοιχα, με βάση την έκθεση για τη χώρα μας του 2023 (στοι­χεία 2021), η Ελλάδα έχει διέθεσε λιγό­τερο από το ήμισυ των μέσου όρου των συνο­λι­κών δαπανών για την υγεία σε ολό­κληρη την ΕΕ (1874 ανά άτομο, έναντι 4.029 στην ΕΕ). Εξ αυτών, σχεδόν το 38% αφορά ιδιω­τι­κές δαπάνες υγείας, έναντι λιγό­τερο από 18% στην ΕΕ.

Το μεγα­λύ­τερο μέρος των ιδιω­τι­κών δαπανών έχει τη μορφή άμεσων ιδιω­τι­κών πλη­ρω­μών (33 %), ποσοστό που υπερ­βαί­νει κατά πολύ τον μέσο όρο της ΕΕ (15 %).

Αντί­στοιχα, την ίδια χρονιά στην Ελλάδα τα ποσοστά των ανα­φε­ρό­με­νων μη ικα­νο­ποιού­με­νων αναγκών για ιατρική περί­θαλψη άγγιξαν το 9% – ποσοστό τετρα­πλά­σιο από τον μέσο όρο της ΕΕ (2,2%).  Στη φετινή έκθεση του ΟΟΣΑ, με στοι­χεία για το 2023, τα ποσοστά του πλη­θυ­σμού με ανα­φε­ρό­με­νες μη ικα­νο­ποιού­με­νες ανάγκες υγείας αγγί­ζουν στην Ελλάδα αθροι­στικά το 11,6%. Από αυτούς το 9,4% ανέφερε ως βασικό λόγο το υπερ­βο­λικά υψηλό κόστος. Πρό­κει­ται μακράν για το υψη­λό­τερο ποσοστό σε όλη την ΕΕ.  Ο μέσος όρος στην ΕΕ είναι 2,3% εκ των οποίων μόλις το 1% ανα­φέ­ρει ως αιτία το υψηλό κόστος.Ακόμα υψη­λό­τερα ειναι τα ποσοστά όσων δεν μπορούν να καλύ­ψουν ιατρι­κές εξε­τά­σεις, που φτάνουν το 16,7% στο γενικό πλυθσμό στην Ελλάδα, έναντι 3,3% στην ΕΕ.

Επι­σκέ­ψεις στον γιατρό

Ένας δείκτης που αντι­κα­το­πτρί­ζει εμμέσως το πόσο προ­βά­σιμο ή μη είναι το σύστημα υγείας, αλλά και ευρύ­τερα το προφίλ υγείας ενός πλη­θυ­σμού, είναι ο αριθμός των ιατρι­κών επι­σκέ­ψεων ανά άτομο

Στον τελευ­ταίο δια­θέ­σιμο διεθνή πίνακα του ΟΟΣΑ (εκδό­θηκε το 2023, στοι­χεία 2021), στην κορυφή της λίστας, βρί­σκε­ται η Νότια Κορέα, όπου ο κάθε πολίτης πηγαί­νει κατά μέσο όρο 16 φορές στο γιατρό κάθε χρόνο – πιο συχνά από μια φορά το μήνα.

Η υψηλή συχνό­τητα ιατρι­κών επι­σκέ­ψεων απο­δί­δε­ται στην προ­σβα­σι­μό­τητα και την ταχύ­τητα του νοτιο­κο­ρε­ά­τι­κου συστή­μα­τος δημό­σιας υγείας, που θεω­ρεί­ται από τα πιο εξε­λιγ­μένα παγκο­σμίως. Σε ένα βαθμό οφεί­λε­ται και  στη γήρανση του πλη­θυ­σμού (το 2025 εκτι­μά­ται ότι πάνω από 20% θα είναι άνω των 65 ετών).

Ωστόσο φέτος ξέσπασε μια μεγάλη κρίση στη χώρα στο χώρο της υγείας, με αφορμή την απόφαση της κυβέρ­νη­σης να αυξήσει τους εισα­κτέ­ους στις ιατρι­κές σχολές, χωρίς δια­βού­λευση με την ιατρική κοι­νό­τητα. Οι νοσο­κο­μεια­κοί ιατροί, που είναι ήδη χαμηλά αμει­βό­με­νοι σε σχέση με το μέσο όρο του ΟΟΣΑ, αντέ­δρα­σαν με μαζικές παραι­τή­σεις, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι το επάγ­γελμά τους  υπο­βαθ­μί­ζε­ται από την ίδρυση αμφι­βό­λου ποιό­τη­τας σχολών. Υπήρξαν πρω­το­φα­νείς καθυ­στε­ρή­σεις και ακυ­ρώ­σεις ιατρι­κών πράξεων, ενώ ο αυταρ­χι­κός πρό­ε­δρος Γιουν Σουκ Γεόλ κατη­γό­ρησε τους για­τρούς ότι οδηγούν τη δημόσια υγεία σε κατάρ­ρευση.

Στον πάτο η Ελλάδα και στις ιατρι­κές επι­σκέ­ψεις

Ως προς τη συχνό­τητα των ιατρι­κών επι­σκέ­ψεων ακο­λου­θούν η Ιαπωνία και η Σλο­βα­κία, όπου κάθε πολίτης πηγαί­νει κατά μέσο όρο 11 φορές στο γιατρό κάθε χρόνο.  Την πεντάδα συμπλη­ρώ­νουν η Γερ­μα­νία και η Ουγ­γα­ρία, με σχεδόν 10 επι­σκέ­ψεις ανά άτομο το χρόνο. Οι Τούρκοι, οι Τσέχοι, οι Ισραη­λι­νοί και οι Πολωνοί έιναι τακτι­κοί επι­σκέ­πτες στον γιατρό, στον οποίο πηγαί­νουν ως και 8 φορές το χρόνο.

Στον αντί­ποδα, η Ελλάδα βρί­σκε­ται κοντά στον πάτο ανάμεσα σε 37 χώρες του ΟΟΣΑ – με λιγό­τε­ρες από 3 επι­σκέ­ψεις τον χρόνο – σχεδόν στο ίδιο επίπεδο με τη Χιλή, χαμη­λό­τερα και από τις ΗΠΑ. Η Σουηδία παρα­δό­ξως αν και ανε­πτυγ­μένη χώρα έχει πολύ χαμηλό αριθμό επι­σκέ­ψεων ανά άτομο – μόλις 2,3 φορές το χρόνο. Υπάρ­χουν μια σειρά αιτίες, από τις ελλεί­ψεις γιατρών (γι’ αυτό και πολλοί γιατροί από άλλες χώρες πηγαί­νουν στη Σουηδία) και τις μεγάλες ανα­μο­νές – με ένα ραντε­βού με ειδικό ιατρό να μπορεί να καθυ­στε­ρή­σει ως και μήνες.

Βρα­ζι­λία και Μεξικό βρί­σκο­νται στην τελευ­ταία θέση, με λιγό­τε­ρες από δύο επι­σκέ­ψεις το χρόνο.

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ απο­τρε­πτικό ρόλο για τις ιατρι­κές επι­σκέ­ψεις παίζει η υψηλή συμ­με­τοχή του ασθενή στις αμοιβές. Επίσης σε πολλές χώρες μέρος των αναγκών υγείας του πλη­θυ­σμού καλύ­πτο­νται από νοση­λευ­τικό προ­σω­πικό και άλλες ειδι­κό­τη­τες υγειο­νο­μι­κών, ιδίως για όσους έχουν χρόνιες ασθέ­νειες, οδη­γώ­ντας σε μείωση των ιατρι­κών επι­σκέ­ψεων.

Στην Ελλάδα το κόστος των δαπανών υγείας απο­θαρ­ρύ­νει ιδιαι­τέ­ρως τα χαμη­λό­τερα εισο­δή­ματα από το να πάνε στο γιατρό. Είναι ενδει­κτικό ότι το 23% των ατόμων από το χαμη­λό­τερο εισο­δη­μα­τικό επίπεδο, ανέ­φε­ραν ότι δεν είχαν την ιατρική φρο­ντίδα που χρειά­ζο­νταν, έναντι μόλις 3,4% για τα υψηλά εισο­δή­ματα.

Πηγή: in.gr