Νικηφόρος Παπανικόλας: «Ο πρώτος και ο δεύτερος βαθμός αυτοδιοίκησης δεν έχουν σχέση ιεραρχίας μεταξύ τους»

Για όλα τα καυτά θέ­μα­τα της επι­και­ρό­τη­τας που απα­σχο­λούν την Το­πι­κή Αυ­το­δι­ιοί­κη­ση, αλλά και τις σχέ­σεις του πρώ­του με τον δεύ­τε­ρο βαθμό, μι­λά­ει σή­με­ρα στη “δ” ο επι­κε­φα­λής της μεί­ζο­νος μειο­ψη­φί­ας (και της πα­ρά­τα­ξης «Νέα Εποχή στο Νότιο Αι­γαίο») στο Πε­ρι­φε­ρεια­κό Συμ­βού­λιο Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, κ. Νι­κη­φό­ρος Πα­πα­νι­κό­λας.

Από τις ανη­συ­χη­τι­κές ανα­κοι­νώ­σεις ότι εν­δέ­χε­ται να χά­σουν οι πε­ρι­φέ­ρειες της χώρας μας τη δια­χεί­ρι­ση των ευ­ρω­παϊ­κών προ­γραμ­μά­των (που συ­νε­πά­γε­ται απώ­λεια έργων κ.λπ.), τις σχέ­σεις του Δήμου Ρόδου με την ΠΝΑι μέχρι και το αιφ­νι­δια­στι­κό “λου­κέ­το” στα ΕΛΤΑ και μά­λι­στα σε πολλά μέρη όπως νησιά και χωριά, ο κ. Πα­πα­νι­κό­λας ξε­κα­θα­ρί­ζει τις θέ­σεις και τις από­ψεις του.

• Κύριε Πα­πα­νι­κό­λα, στην τε­λευ­ταία συ­νε­δρί­α­ση του Πε­ρι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λί­ου Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, ο πε­ρι­φε­ρειάρ­χης κ. Γιώρ­γος Χα­τζη­μάρ­κος προ­έ­βη σε σχε­τι­κή ενη­μέ­ρω­ση για την κα­τά­στα­ση όπως εν­δέ­χε­ται να δη­μιουρ­γη­θεί μετά το τέλος του ΕΣΠΑ (2027 συν δύο χρό­νια, 2029), οπότε ίσως τα ευ­ρω­παϊ­κά προ­γράμ­μα­τα να μην τα δια­χει­ρί­ζο­νται οι πε­ρι­φέ­ρειες. Θα ήθελα το σχό­λιό σας και πόσο αρ­νη­τι­κή θα μπο­ρού­σε να είναι αυτή η εξέ­λι­ξη για τις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες;

Πράγ­μα­τι, η Ευ­ρώ­πη κα­λεί­ται σή­με­ρα να πάρει μια βα­ρυ­σή­μα­ντη πο­λι­τι­κή από­φα­ση για το μέλ­λον της. Ο βα­σι­κός πυ­λώ­νας της ευ­ρω­παϊ­κής ολο­κλή­ρω­σης και το πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κό ερ­γα­λείο που δια­θέ­τει η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση για τη μεί­ω­ση των πε­ρι­φε­ρεια­κών ανι­σο­τή­των είναι η Πο­λι­τι­κή Συ­νο­χής. Πρό­κει­ται για τον μη­χα­νι­σμό που εξα­σφα­λί­ζει ισόρ­ρο­πη ανά­πτυ­ξη σε ολό­κλη­ρη την ευ­ρω­παϊ­κή επι­κρά­τεια, κα­θι­στώ­ντας την Ένωση χώρο αλ­λη­λεγ­γύ­ης και ίσων ευ­και­ριών.

Η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση των 27 κρα­τών-μελών έχει επι­λέ­ξει στρα­τη­γι­κά να αυ­ξή­σει τη γε­ω­γρα­φι­κή της επι­κρά­τεια και να ενώ­σει πε­ρισ­σό­τε­ρα κράτη σε ένα κοινό πλαί­σιο δε­σμευ­τι­κών αξιών με σε­βα­σμό στο κρά­τος δι­καί­ου, στα αν­θρώ­πι­να δι­καιώ­μα­τα και στις δη­μο­κρα­τι­κές αρχές. Πα­ράλ­λη­λα, όμως, η εμ­βά­θυν­ση πα­ρα­μέ­νει το με­γά­λο ζη­τού­με­νο ώστε τα κράτη-μέλη μέσω της υιο­θέ­τη­σης κοι­νών πο­λι­τι­κών και με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων να προ­χω­ρή­σουν προς μια διαρ­κώς στε­νό­τε­ρη ένωση με απώ­τε­ρο στόχο την ευ­ρω­παϊ­κή ολο­κλή­ρω­ση. Εδώ προ­κύ­πτει το κρί­σι­μο ερώ­τη­μα. Τι ση­μαί­νει για την Πο­λι­τι­κή Συ­νο­χής μια εν­δε­χό­με­νη δια­χεί­ρι­ση σε κε­ντρι­κό επί­πε­δο, σε μία Ευ­ρώ­πη διευ­ρυ­μέ­νη που στο­χεύ­ει στον πε­ριο­ρι­σμό των ανι­σο­τή­των και την ισόρ­ρο­πη ανά­πτυ­ξη; Ση­μαί­νει πολλά βή­μα­τα πίσω. Αν πε­ριο­ρι­στεί η δυ­να­τό­τη­τα των Πε­ρι­φε­ρειών να σχε­διά­ζουν και να υλο­ποιούν πο­λι­τι­κές προ­σαρ­μο­σμέ­νες στις ανά­γκες των εδα­φών τους, φο­βά­μαι πως θα οδη­γη­θού­με σε μια Ευ­ρώ­πη όπου οι ανι­σό­τη­τες θα διευ­ρύ­νο­νται αντί να μειώ­νο­νται με ση­μα­ντι­κό αντί­κτυ­πο στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τά μας. Ει­δι­κά για το Νότιο Αι­γαίο, με τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες που έχει η πο­λυ­νη­σιω­τι­κή μας Πε­ρι­φέ­ρεια, η απώ­λεια του στρα­τη­γι­κού ρόλου στη δια­χεί­ρι­ση των ευ­ρω­παϊ­κών πόρων θα στε­ρή­σει τα ανα­γκαία ερ­γα­λεία για άμεση και στο­χευ­μέ­νη δράση για την κά­λυ­ψη των το­πι­κών ανα­γκών. Ταυ­τό­χρο­να, μια τέ­τοια επι­λο­γή κα­θι­στά την αυ­το­διοί­κη­ση όμηρο της σχέ­σης της με την εκά­στο­τε κυ­βέρ­νη­ση. Εμείς θέ­λου­με μια Το­πι­κή Αυ­το­διοί­κη­ση οι­κο­νο­μι­κά ανε­ξάρ­τη­τη, διοι­κη­τι­κά ελεύ­θε­ρη και ικανή να πα­ρά­γει πο­λι­τι­κή, όχι έναν πα­θη­τι­κό βρα­χί­ο­να της εκτε­λε­στι­κής εξου­σί­ας.

• Το αί­τη­μα της δικής μας πε­ριο­χής, με την επα­να­φο­ρά των μειω­μέ­νων συ­ντε­λε­στών ΦΠΑ, πα­ρα­μέ­νει ψηλά στην ατζέ­ντα. Ωστό­σο στο πρό­σφα­το κά­λε­σμα οι πο­λί­τες δεν αντα­πο­κρί­θη­καν και δεν συμ­με­τεί­χαν στην κι­νη­το­ποί­η­ση. Μήπως έχουν χαθεί οι ελ­πί­δες ή μήπως ο κό­σμος δεν έχει κα­τα­λά­βει πόσο ση­μα­ντι­κή είναι η συ­νε­χής διεκ­δί­κη­ση;

Το πρό­βλη­μα δεν είναι ο κό­σμος. Το πρό­βλη­μα είναι η κυ­βέρ­νη­ση. Η κυ­βέρ­νη­ση είναι αυτή που αρ­νεί­ται να αντι­λη­φθεί την ανά­γκη ορι­ζό­ντιας εφαρ­μο­γής των μειω­μέ­νων συ­ντε­λε­στών ΦΠΑ σε όλα τα νησιά, χωρίς εξαι­ρέ­σεις. Η κυ­βέρ­νη­ση είναι αυτή που θέ­σπι­σε δύο ανι­στό­ρη­τα κρι­τή­ρια, το πλη­θυ­σμια­κό και της πα­ρα­με­θο­ρί­ου, απο­δει­κνύ­ο­ντας ότι η έν­νοια της νη­σιω­τι­κό­τη­τας δεν υφί­στα­ται στη λο­γι­κή του επι­τε­λι­κού κρά­τους του Κυ­ριά­κου Μη­τσο­τά­κη. Ο κό­σμος πα­λεύ­ει και μά­λι­στα είναι εξαι­ρε­τι­κά διεκ­δι­κη­τι­κός. Δεν είναι, όμως, υπο­χρε­ω­μέ­νος να κα­τε­βαί­νει διαρ­κώς στους δρό­μους για να διεκ­δι­κεί τα αυ­το­νό­η­τα και όταν δεν το κάνει, να κα­τη­γο­ρεί­ται ότι “δεν το θέλει αρ­κε­τά”.

Αλή­θεια, υπάρ­χει έστω και ένας συ­μπο­λί­της μας στη Ρόδο που δεν θέλει την επα­να­φο­ρά των μειω­μέ­νων συ­ντε­λε­στών;

Θεωρώ ότι αν ψά­ξου­με δεν θα βρού­με ούτε έναν. Όσοι πήγαν στη συ­γκέ­ντρω­ση τη θέ­λουν και όσοι δεν πήγαν δεν τη θέ­λουν;

Αυτή η λο­γι­κή δεν έχει καμία σχέση με την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα και χρη­σι­μεύ­ει μόνο απο­προ­σα­να­το­λι­στι­κά. Οι μειω­μέ­νοι συ­ντε­λε­στές ΦΠΑ είναι ένα δί­καιο αί­τη­μα των κα­τοί­κων των νη­σιών. Είναι ένα μέτρο κοι­νω­νι­κής δι­καιο­σύ­νης και όχι προ­νο­μια­κής με­τα­χεί­ρι­σης, το οποίο, από τη στιγ­μή που απο­τε­λεί από­λυ­τη προ­τε­ραιό­τη­τα του κυ­βερ­νη­τι­κού προ­γράμ­μα­τος του ΠΑΣΟΚ, της επό­με­νης κυ­βέρ­νη­σης της χώρας, είναι ζή­τη­μα χρό­νου να τεθεί ξανά σε εφαρ­μο­γή για όλα τα νησιά ανε­ξαι­ρέ­τως.

• Οι σχέ­σεις ανά­με­σα στην Πε­ρι­φε­ρεια­κή Αρχή και τον Δήμο Ρόδου, είναι τε­τα­μέ­νες για διά­φο­ρα θέ­μα­τα με ση­μείο τρι­βής τη ΔΕΥΑΡ. Τι πρέ­πει να γίνει κατά την εκτί­μη­σή σας;

Ο πρώ­τος και ο δεύ­τε­ρος βαθ­μός αυ­το­διοί­κη­σης δεν έχουν σχέση ιε­ραρ­χί­ας με­τα­ξύ τους. Δεν υπάρ­χει “ανώ­τε­ρος” και “κα­τώ­τε­ρος” βαθ­μός. Πρό­κει­ται για δύο θε­σμούς επάλ­λη­λους, με δια­κρι­τές αρ­μο­διό­τη­τες, που όμως οφεί­λουν να συ­νερ­γά­ζο­νται στενά για να εξυ­πη­ρε­τούν τις ανά­γκες των πο­λι­τών. Ο τόπος προ­χω­ρά μπρο­στά, μόνο όταν Δήμος και Πε­ρι­φέ­ρεια λει­τουρ­γούν με συ­νέρ­γεια. Όταν αυτό δεν συμ­βαί­νει, το απο­τέ­λε­σμα είναι ανα­πό­φευ­κτα στα­σι­μό­τη­τα, ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα, ακι­νη­σία και τε­λι­κά επι­βά­ρυν­ση του πο­λί­τη. Στην προ­κει­μέ­νη πε­ρί­πτω­ση, υπήρ­ξε μια σο­βα­ρή δια­φω­νία ανά­με­σα στον Δήμο Ρόδου και την Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου σχε­τι­κά με την προ­γραμ­μα­τι­κή σύμ­βα­ση που αφορά στη λει­τουρ­γία του φράγ­μα­τος Γα­δου­ρά και στη στάση της ΔΕΥΑΡ. Από τη στιγ­μή που τα πε­ρι­θώ­ρια δια­λό­γου και συ­νεν­νό­η­σης εξα­ντλή­θη­καν, το ζή­τη­μα όφει­λε να πάει στη Δι­καιο­σύ­νη. Πλέον η δια­φο­ρά θα διευ­θε­τη­θεί με δι­κα­στι­κή κρίση. Η αντι­πα­ρά­θε­ση όμως δεν στα­μά­τη­σε εκεί, όπως θα έπρε­πε, αλλά επε­κτά­θη­κε σε όλο το φάσμα των σχέ­σε­ων με­τα­ξύ των δύο ορ­γα­νι­σμών με απο­τέ­λε­σμα να οδη­γη­θού­με σε ανα­στο­λή χρη­μα­το­δό­τη­σης έργων, διεκ­δί­κη­ση χώρων, ανά­κλη­ση απο­φά­σε­ων πα­ρα­χώ­ρη­σης και συ­γκρού­σεις με σκλη­ρή φρα­σε­ο­λο­γία. Ο δη­μό­σιος διά­λο­γος αυτού του τύπου είναι άγο­νος. Πρέ­πει να γίνει ξανά πα­ρα­γω­γι­κός.

• Πώς εί­δα­τε το αιφ­νι­δια­στι­κό “λου­κέ­το” στα ΕΛΤΑ και μά­λι­στα σε πολλά μέρη, όπως νησιά και χωριά; Είναι κι αυτό, ένα ακόμη σκάν­δα­λο (μετά τα Τέμπη και τον ΟΠΕ­ΚΕ­ΠΕ), το οποίο δεν δια­χει­ρί­ζε­ται σωστά η νυν κυ­βέρ­νη­ση;

Το λου­κέ­το στα ΕΛΤΑ είναι σκάν­δα­λο ολκής, με την πλήρη υπο­γρα­φή της κυ­βέρ­νη­σης του Κυ­ριά­κου Μη­τσο­τά­κη. Τα Ελ­λη­νι­κά Τα­χυ­δρο­μεία ήταν πλε­ο­να­σμα­τι­κά το 2019. Σή­με­ρα, μετά από έξι χρό­νια “επι­τε­λι­κού κρά­τους”, έχουν με­τα­τρα­πεί σε έναν ορ­γα­νι­σμό με πάνω από 200 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ ζη­μιές, με μειω­μέ­νες πω­λή­σεις κατά 30%, με χι­λιά­δες απο­λυ­μέ­νους, με υπη­ρε­σί­ες δια­λυ­μέ­νες και στο τέλος, με 204 κα­τα­στή­μα­τα να κα­τε­βά­ζουν ρολά μέσα σε μία νύχτα. Η πε­ρι­φέ­ρεια εγκα­τα­λεί­φθη­κε. Νησιά, χωριά, απο­μα­κρυ­σμέ­νες πε­ριο­χές έμει­ναν χωρίς τα­χυ­δρο­μι­κές υπη­ρε­σί­ες. Ευ­πα­θείς κοι­νω­νι­κές ομά­δες, ηλι­κιω­μέ­νοι και ερ­γα­ζό­με­νοι έμει­ναν εντε­λώς εκτε­θει­μέ­νοι. Πρό­κει­ται για συ­νει­δη­τή, προ­με­λε­τη­μέ­νη απο­δυ­νά­μω­ση ενός δη­μό­σιου φορέα εθνι­κής ση­μα­σί­ας που για δε­κα­ε­τί­ες ολό­κλη­ρες απο­τε­λού­σε κομ­μά­τι της συλ­λο­γι­κής μας μνή­μης, της κοι­νω­νι­κής μας συ­νο­χής και της ίδιας της κα­θη­με­ρι­νό­τη­τας των πο­λι­τών. Αντί να επεν­δύ­σουν σε οχή­μα­τα, προ­σω­πι­κό, ψη­φια­κό εκ­συγ­χρο­νι­σμό και νέες υπο­δο­μές, διέ­θε­σαν τα χρή­μα­τα σε απευ­θεί­ας ανα­θέ­σεις και φω­το­γρα­φι­κές συμ­βά­σεις. Άδεια­σαν τα τα­μεία, δι­πλα­σί­α­σαν τους μι­σθούς τους και ύστε­ρα ήρθαν να μας πουν ότι τα ΕΛΤΑ δεν είναι βιώ­σι­μα και για τον λόγο αυτό πρέ­πει να κλεί­σουν. Ακόμα όμως και αν δεν ήταν δη­μό­σια, δεν μπο­ρεί μία κυ­βέρ­νη­ση να μετρά μια κοι­νω­φε­λή υπη­ρε­σία με όρους κερ­δο­φο­ρί­ας. Δη­λα­δή, αν το Νο­σο­κο­μείο της Ρόδου ή της Καρ­πά­θου δεν είναι επι­κερ­δή, θα τα κλεί­σουν;

Αν ένα σχο­λείο σε μια μικρή κοι­νό­τη­τα δεν βγά­ζει “πλε­ό­να­σμα”, θα το κα­ταρ­γή­σουν; Αυτή δεν είναι λο­γι­κή κρά­τους, είναι λο­γι­κή Νέας Δη­μο­κρα­τί­ας.