ENIRISST: Έρευνα για τους ατμοσφαιρικούς ρύπους σε νησιά του Αιγαίου – Σε έξι νησιά οι αισθητήρες

Κάτω από την οριακή τιμή (25 μg/m3) η οποία προ­τεί­νε­ται από τις Οδηγίες της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης για την ποιό­τητα του αέρα, είναι η μέση ετήσια συγκέ­ντρωση για τα λεπτό­κοκκα αιω­ρού­μενα σωμα­τί­δια δια­μέ­τρου <2.5 μm (PM2.5) όπως δεί­χνουν οι αισθη­τή­ρες που είναι τοπο­θε­τη­μέ­νοι σε έξι νησιά του Αιγαίου.

Οι μετρή­σεις που απο­δει­κνύ­ουν την καλή ποιό­τητα του αέρα στα νησιά, έγιναν ως έργο της Εθνικής Ερευ­νη­τι­κής Υπο­δο­μής Enirisst, η οποία συντο­νί­ζε­ται από το Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου. Συγκε­κρι­μένα, στο πλαίσιο αυτής, από τον Ιανουά­ριο 2022 ανα­πτύ­χθηκε ένα δίκτυο αισθη­τή­ρων μέτρη­σης σωμα­τι­δίων και αέριων ρύπων, μέσω των οποίων επι­τυγ­χά­νε­ται η συνεχής παρα­κο­λού­θηση της ποιό­τη­τας της ατμό­σφαι­ρας στο Ανα­το­λικό και Κεντρικό Αιγαίο. Οι αισθη­τή­ρες βρί­σκο­νται τοπο­θε­τη­μέ­νοι στη Λήμνο, τη Λέσβο, τη Χίο, τη Ρόδο, τη Σάμο και τη Σύρο και το έργο έχει τίτλο: «Μετρή­σεις ατμο­σφαι­ρι­κών ρύπων με αισθη­τή­ρες χαμηλού κόστους και μοντε­λο­ποί­ηση/προ­σο­μοί­ωση πεδίων ροής σε πόλεις-λιμάνια».

Τα απο­τε­λέ­σματα των μετρή­σεων για τα λεπτό­κοκκα αιω­ρού­μενα σωμα­τί­δια δια­μέ­τρου <2.5 μm (PM2.5) έδειξαν ότι η μέση ετήσια συγκέ­ντρωση τους είναι κάτω από την οριακή τιμή (25 μg/m3) που έχει θεσμι­στεί από τις Οδηγίες της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης για την ποιό­τητα του αέρα.

Οι υψη­λό­τε­ρες μέσες ετήσεις συγκε­ντρώ­σεις κατα­γρά­φο­νται στη Λέσβο (15.0 μg/m3 ) και τη Σάμο (13.3 μg/m3) και οι χαμη­λό­τε­ρες στη Σύρο (7.40 μg/m3 ). Δια­πι­στώ­θηκε επο­χιακό μοτίβο στις θέσεις παρα­κο­λού­θη­σης που βρί­σκο­νται στο Βόρειο Αιγαίο (Λέσβος, Σάμος, Χίος) με τις υψη­λό­τε­ρες τιμές να κατα­γρά­φο­νται τη χει­με­ρινή περίοδο και ιδιαί­τερα τις βρα­δι­νές ώρες.

Το είδος καυ­σί­μου που επι­λέ­γουν οι κάτοι­κοι για την οικιακή θέρ­μανση φαί­νε­ται να καθο­ρί­ζει τις μετρού­με­νες τιμές. Από την πραγ­μα­το­ποί­ηση ημι­δο­μη­μέ­νων συνε­ντεύ­ξεων στα νησιά, δια­πι­στώ­θηκε ότι η χρήση βιο­μά­ζας (ξύλων) ως καύσιμη ύλη σε τζάκια ή/και σόμπες είναι πιο δια­δε­δο­μένη στα νησιά του Βορείου Αιγαίου (Λέσβος, Χίος, Σάμος). Αυτό έχει ως απο­τέ­λε­σμα την εμφά­νιση κορυφών στις ωριαίες συγκε­ντρώ­σεις τις νυχτε­ρι­νές ώρες του χειμώνα, οι οποίες εκτι­μά­ται ότι συν­δέ­ο­νται με την έναρξη της οικια­κής θέρ­μαν­σης.

Οι τιμές των συγκε­ντρώ­σεων και επι­λεγ­μέ­νες μετε­ω­ρο­λο­γι­κές παρά­με­τροι παρέ­χο­νται προς το ευρύ κοινό σε έναν δια­δρα­στικό χάρτη (εδώ), ενώ ο χρήστης της συγκε­κρι­μέ­νης υπη­ρε­σίας μπορεί να βρει ενδια­φέ­ρου­σες πλη­ρο­φο­ρίες για την ατμο­σφαι­ρική ρύπανση, έναν οδηγό χρήσης των αισθη­τή­ρων καθώς και χρή­σι­μες συν­δέ­σεις για την ποιό­τητα του αέρα.

Σύμφωνα με τον Παγκό­σμιο Οργα­νι­σμό Υγείας (ΠΟΥ), η ατμο­σφαι­ρική ρύπανση απο­τε­λεί σημα­ντική απειλή για την ανθρώ­πινη υγεία και προ­κα­λεί περίπου 7 εκα­τομ­μύ­ρια πρό­ω­ρους

θανά­τους ανά έτος παγκο­σμίως. Τα αιω­ρού­μενα σωμα­τί­δια και ιδιαί­τερα τα λεπτό­κοκκα εξ αυτών είναι εξαι­ρε­τικά επι­κίν­δυνα και προ­κα­λούν εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες πρό­ω­ρους θανά­τους στην Ευρώπη ετησίως. Η παρα­κο­λού­θηση της ποιό­τη­τας του αέρα συνει­σφέ­ρει στην προ­στα­σία της ανθρώ­πι­νης υγείας, διότι απο­τε­λεί τη βασική πλη­ρο­φο­ρία στην οποία βασί­ζε­ται η λήψη μέτρων περιο­ρι­σμού των πηγών ρύπαν­σης. Η ομάδα έργου της υπη­ρε­σίας είναι οι: Αννα Μαρία Κοτρί­κλα, Επί­κουρη καθη­γή­τρια, Κυριακή Μαρία Φαμέλη, ερευ­νή­τρια, Θεό­δω­ρος Λίλας, Επί­κου­ρος καθη­γη­τής, Βασίλης Παπα­βα­σι­λείου, συνερ­γά­της, Αμαλία Πολυ­δω­ρο­πού­λου, καθη­γή­τρια.

Σχετικά με την Εθνική Ερευ­νη­τική Υποδομή EN.I.R.I.S.S.T.

H Εθνική Ερευ­νη­τική Υποδομή EN.I.R.I.S.S.T. απο­τε­λεί ένα κέντρο αρι­στείας, με απο­στολή να προάγει και υπο­στη­ρί­ζει την έρευνα στους τομείς της ναυ­τι­λίας, της εφο­δια­στι­κής αλυ­σί­δας και των μετα­φο­ρών. Στο πλαίσιο αυτής έχουν ανα­πτυ­χθεί έξι πλατ­φόρ­μες: Ναυ­τι­λίας & Θαλασ­σίου Περι­βάλ­λο­ντος ECOMARPOL, Ναυ­τι­λίας και Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κών Αγορών, Χερ­σαίων και Δια­τρο­πι­κών Μετα­φο­ρών, Επι­βα­τι­κών Μετα­κι­νή­σεων, Ναυ­τι­λια­κής Κλη­ρο­νο­μιάς, Υπο­δο­μών. Μέσα από τους κύριους εταί­ρους της EN.I.R.I.S.S.T – 11 ΑΕΙ και Ερευ­νη­τικά Κέντρα – συμ­με­τέ­χουν γεω­γρα­φικά 6 Περι­φέ­ρειες της χώρας με Επι­στη­μο­νική Υπεύ­θυνη του έργου την Καθη­γή­τρια Αμαλία Πολυ­δω­ρο­πούλου από το Τμήμα Ναυ­τι­λίας και Επι­χει­ρη­μα­τι­κών Υπη­ρε­σιών του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου. Το έργο «Intelligent Research infRAstructure DIssemination for promoTing Engagement» (IRRADIATE) υπο­στη­ρί­ζε­ται από το Ελλη­νικό Ίδρυμα Έρευνας και Και­νο­το­μίας (ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.) στο πλαίσιο της 3ης Προ­κή­ρυ­ξης της Δράσης «Επι­στήμη και Κοι­νω­νία» με τίτλο «Κόμβοι Έρευνας, Και­νο­το­μίας και Διά­χυ­σης» (Αριθμός Έργου: 02129) Για περισ­σό­τε­ρες πλη­ρο­φο­ρίες επι­σκε­φτείτε το www.enirisst.gr.