Στρατηγικές επενδύσεις και νέες ισορροπίες στην ελληνική ακτοπλοΐα

Η ελ­λη­νι­κή ακτο­πλο­ΐα απο­τε­λεί βα­σι­κό πυ­λώ­να της νη­σιω­τι­κής σύν­δε­σης και της του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης. Το κα­λο­καί­ρι του 2024, 153 πλοία εξυ­πη­ρε­τού­σαν 115 νησιά κα­θη­με­ρι­νά, μέσω 33 εται­ρειών. Το μέ­γε­θος και η δυ­να­μι­κή της αγο­ράς απο­τυ­πώ­νο­νται σε αριθ­μούς, στό­λους και εξα­γο­ρές που δια­μορ­φώ­νουν ένα συ­νε­χώς εξε­λισ­σό­με­νο πε­ρι­βάλ­λον, σύμ­φω­να με την 24η ετή­σια με­λέ­τη για την Ελ­λη­νι­κή Ακτο­πλο­ΐα που δη­μο­σί­ευ­σε η XRTC Business Consultants Ltd.

Σύμ­φω­να με την έκ­θε­ση, στην κο­ρυ­φή της πυ­ρα­μί­δας βρί­σκο­νται ο Όμι­λος Attica (που απορ­ρό­φη­σε την ΑΝΕΚ το 2023), οι Μι­νω­ι­κές Γραμ­μές του ιτα­λι­κού ομί­λου Grimaldi, καθώς και η ιδιω­τι­κή ελ­λη­νι­κή εται­ρία Seajets. Μαζί, δια­χει­ρί­ζο­νται συ­νο­λι­κά 73  πλοία και εξυ­πη­ρε­τούν τη με­γά­λη πλειο­ψη­φία της ακτο­πλοϊ­κής κί­νη­σης της χώρας, με την μέ­γι­στη συ­νο­λι­κή χω­ρη­τι­κό­τη­τα των επι­βα­τών να φτά­νουν τους 83.599 χι­λιά­δες και την χω­ρη­τι­κό­τη­τα οχη­μά­των τα 20.489 χι­λιά­δες.

 Attica, Minoan και Seajets στο τι­μό­νι της ακτο­πλο­ΐ­ας

Ο όμι­λος Attica απο­τε­λεί σή­με­ρα τον με­γα­λύ­τε­ρο ακτο­πλοϊ­κό φορέα στην Ελ­λά­δα, μετά την ολο­κλή­ρω­ση της συγ­χώ­νευ­σής του με την ΑΝΕΚ. Ο στό­λος του αριθ­μεί συ­νο­λι­κά 43 πλοία, εκ των οποί­ων τα 28 είναι συμ­βα­τι­κά επι­βα­τη­γά/οχη­μα­τα­γω­γά, τα 13 τα­χύ­πλοα και τα 2 φορ­τη­γά/οχη­μα­τα­γω­γά. Η δρα­στη­ριό­τη­τά του πραγ­μα­το­ποιεί­ται υπό τα εμπο­ρι­κά σή­μα­τα Blue Star Ferries, Superfast Ferries, Hellenic Seaways και ANEK Lines. Το δί­κτυο κα­λύ­πτει ολό­κλη­ρη την ελ­λη­νι­κή επι­κρά­τεια, εξυ­πη­ρε­τώ­ντας κάθε χρόνο 7,29 εκα­τομ­μύ­ρια επι­βά­τες, 1,3 εκα­τομ­μύ­ρια αυ­το­κί­νη­τα και 530.000 φορ­τη­γά.

Από την άλλη πλευ­ρά, οι Μι­νω­ι­κές Γραμ­μές, θυ­γα­τρι­κή του ιτα­λι­κού ομί­λου Grimaldi, δια­χει­ρί­ζο­νται τρία συμ­βα­τι­κά επι­βα­τη­γά/οχη­μα­τα­γω­γά πλοία, τα οποία δρα­στη­ριο­ποιού­νται απο­κλει­στι­κά στη γραμ­μή Πει­ραιάς–Κρήτη. Ο ετή­σιος όγκος επι­βα­τών και φορ­τί­ου της εται­ρί­ας φτά­νει τους 933.000 επι­βά­τες, 165.000 αυ­το­κί­νη­τα και 105.000 φορ­τη­γά.

Αθροι­στι­κά, το 2024, οι δύο όμι­λοι δια­κί­νη­σαν 8,22 εκα­τομ­μύ­ρια επι­βά­τες και 1,46 εκα­τομ­μύ­ρια οχή­μα­τα, κα­τα­λαμ­βά­νο­ντας το 37% της επι­βα­τι­κής και το 46% της οχη­μα­τι­κής κί­νη­σης στην ελ­λη­νι­κή ακτο­πλο­ΐα. Παρά τη μικρή μεί­ω­ση 2% στους επι­βά­τες και τα φορ­τη­γά σε σχέση με το 2023, ση­μειώ­θη­κε αύ­ξη­ση 4% στα Ι.Χ. επι­βα­τι­κά οχή­μα­τα. Ο στό­λος των δύο ομί­λων πα­ρα­μέ­νει κρί­σι­μος για τη συν­δε­σι­μό­τη­τα της νη­σιω­τι­κής Ελ­λά­δας, προ­σφέ­ρο­ντας στα­θε­ρή εξυ­πη­ρέ­τη­ση καθ’ όλη τη διάρ­κεια του έτους, με μέσο μήκος πλοί­ων τα 144 μέτρα.

Σε πα­γκό­σμιο επί­πε­δο, η Attica και η Grimaldi συ­γκα­τα­λέ­γο­νται στους με­γα­λύ­τε­ρους ομί­λους δια­χεί­ρι­σης ακτο­πλοϊ­κών πλοί­ων. Κα­τα­λαμ­βά­νουν την πρώτη και την τρίτη θέση, αντί­στοι­χα, στην πα­γκό­σμια κα­τά­τα­ξη ως προς τη με­τα­φο­ρι­κή ικα­νό­τη­τα επι­βα­τών, ενώ βρί­σκο­νται στην πρώτη και την τέ­ταρ­τη θέση σε όρους με­τα­φο­ρι­κής ικα­νό­τη­τας οχη­μά­των, αντί­στοι­χα.

Η εται­ρία Seajets, συμ­φε­ρό­ντων του Μά­ριου Ηλιό­που­λου, απο­τε­λεί τη με­γα­λύ­τε­ρη ιδιω­τι­κή ελ­λη­νι­κή ακτο­πλοϊ­κή εται­ρία, με στόλο 29 πλοί­ων, εκ των οποί­ων 24 είναι τα­χύ­πλοα και 5 συμ­βα­τι­κά. Ο στό­λος της θε­ω­ρεί­ται ο με­γα­λύ­τε­ρος τα­χυ­πλό­ος στον κόσμο και εξυ­πη­ρε­τεί 50 νησιά του Αι­γαί­ου, προ­σφέ­ρο­ντας πε­ρισ­σό­τε­ρες από 400 δια­φο­ρε­τι­κές δια­συν­δέ­σεις με­τα­ξύ των λι­μα­νιών.

Η εται­ρία λει­τουρ­γεί κυ­ρί­ως σε επο­χια­κή βάση, εκ­με­ταλ­λευό­με­νη την αυ­ξη­μέ­νη του­ρι­στι­κή κί­νη­ση της θε­ρι­νής πε­ριό­δου. Αυτό της επι­τρέ­πει να προ­γραμ­μα­τί­ζει ευ­έ­λι­κτα τα δρο­μο­λό­για των πλοί­ων της και να αντα­πο­κρί­νε­ται τα­χύ­τα­τα στη ζή­τη­ση, ει­σά­γο­ντας νέες γραμ­μές όποτε χρειά­ζε­ται. Με αυτή τη στρα­τη­γι­κή, η Seajets έχει κα­τορ­θώ­σει να συν­δυά­σει χα­μη­λό λει­τουρ­γι­κό κό­στος με υψηλή εμπο­ρι­κή από­δο­ση.

Οι με­σαί­οι και μι­κροί παί­κτες της ελ­λη­νι­κής ακτο­πλο­ΐ­ας

Πέρα από τους με­γά­λους ομί­λους, η ελ­λη­νι­κή ακτο­πλο­ΐα στη­ρί­ζε­ται σε ένα ευρύ δί­κτυο εται­ρειών με­σαί­ου και μι­κρού με­γέ­θους που εξυ­πη­ρε­τούν κυ­ρί­ως άγο­νες, εν­δο­νη­σιω­τι­κές αλλά και βα­σι­κές γραμ­μές. Οι εται­ρί­ες αυτές, παρά την πε­ριο­ρι­σμέ­νη προ­βο­λή τους, δια­δρα­μα­τί­ζουν κρί­σι­μο ρόλο στην κά­λυ­ψη της κα­θη­με­ρι­νής δια­σύν­δε­σης των νη­σιών, με στό­λους που δια­τη­ρού­νται ενερ­γοί καθ’ όλη τη διάρ­κεια του έτους.

Στην κα­τη­γο­ρία των με­σαί­ων εται­ριών εντάσ­σο­νται οι Fast Ferries, Levante Ferries, Golden Star Ferries και Dodekanisos Seaways. Συ­νο­λι­κά, δια­θέ­τουν 19 πλοία – 15 συμ­βα­τι­κά και 4 τα­χύ­πλοα – και εξυ­πη­ρε­τούν πλη­θώ­ρα προ­ο­ρι­σμών στο Αι­γαίο και το Ιόνιο. Αν και δεν δη­μο­σιο­ποιούν οι­κο­νο­μι­κά στοι­χεία, ο ρόλος τους είναι σαφώς ορα­τός στον ακτο­πλοϊ­κό χάρτη της χώρας.

Από την άλλη πλευ­ρά, 26 μι­κρό­τε­ρες εται­ρί­ες δια­χει­ρί­ζο­νται 61 πλοία – εκ των οποί­ων μόνο 3 είναι τα­χύ­πλοα. Οι πε­ρισ­σό­τε­ρες εξυ­πη­ρε­τούν μι­κρές και συχνά απο­μο­νω­μέ­νες νη­σιω­τι­κές πε­ριο­χές, προ­σφέ­ρο­ντας ένα ιδιαί­τε­ρα κρί­σι­μο κοι­νω­νι­κό έργο. Αν και χα­ρα­κτη­ρί­ζο­νται από το­πι­κό χα­ρα­κτή­ρα, δεν υστε­ρούν σε τε­χνο­λο­γι­κές υλο­το­μί­ες: υιο­θε­τούν προ­γράμ­μα­τα επι­βρά­βευ­σης επι­βα­τών, online κρα­τή­σεις, ηλε­κτρο­νι­κά ει­σι­τή­ρια και άλλες ψη­φια­κές υπη­ρε­σί­ες.

Οι μι­κρό­τε­ρες ακτο­πλοϊ­κές εται­ρεί­ες το 2024 ©XRTC ετή­σια έκ­θε­ση ελ­λη­νι­κής ακτο­πλοϊ­ας

Ακτο­πλο­ΐα 2024: Στα­θε­ρή ανά­καμ­ψη με προ­κλή­σεις για τα ελ­λη­νι­κά νησιά

Η ανά­πτυ­ξη των νη­σιών μας στη­ρί­ζε­ται απο­κλει­στι­κά στην ακτο­πλο­ΐα. Η ακτο­πλο­ΐα συν­δέ­ει 115 κα­τοι­κή­σι­μα νησιά στα οποία ζει το 14,6% του πλη­θυ­σμού της χώρας. Από αυτά τα νησιά μόνο τα 25 δια­θέ­τουν αε­ρο­δρό­μιο, οι εν­δο­με­τα­φο­ρές εξυ­πη­ρε­τού­νται μόνο διά θα­λάσ­σης, ενώ το 85% των εμπο­ρευ­μα­τι­κών ανα­γκών των νη­σιών και το σύ­νο­λο της τρο­φο­δο­σί­ας τους κα­λύ­πτο­νται με τα ακτο­πλοϊ­κά πλοία.

Σύμ­φω­να με τα τε­λευ­ταία στοι­χεία της ΕΛ­ΣΤΑΤ για το 2024, η επι­βα­τι­κή κί­νη­ση αυ­ξή­θη­κε κατά 4% σε σχέση με το 2023, ενώ η με­τα­φο­ρά οχη­μά­των (Ι.Χ. και φορ­τη­γά) ση­μεί­ω­σε άνοδο 3%. Αν και οι αυ­ξή­σεις συ­νε­χί­ζο­νται για δεύ­τε­ρη χρο­νιά, το πο­σο­στό ανά­πτυ­ξης είναι μι­κρό­τε­ρο σε σύ­γκρι­ση με το προη­γού­με­νο έτος, που είχε πα­ρου­σιά­σει 7% αύ­ξη­ση στους επι­βά­τες και 4% στα οχή­μα­τα.

Ανά­με­σα στις πιο ενερ­γές γραμ­μές ξε­χω­ρί­ζει ο Αρ­γο­σα­ρω­νι­κός, ο οποί­ος πα­ρα­μέ­νει πρώ­τος σε αριθ­μό επι­βα­τών, με πάνω από 3 εκατ. επι­βι­βά­σεις. Ακο­λου­θούν οι γραμ­μές Πει­ραιάς – Ανα­το­λι­κές Κυ­κλά­δες και Ρα­φή­να – Άν­δρος – Τήνος – Εύ­βοια, με ση­μα­ντι­κή επο­χι­κό­τη­τα που συν­δέ­ε­ται με τον του­ρι­σμό. Εντυ­πω­σια­κή αύ­ξη­ση πα­ρου­σί­α­σε η γραμ­μή Βόλου – Σπο­ρά­δων – Κύμης, με άνοδο 16% στους επι­βά­τες και 14% στα οχή­μα­τα.

Παρά τη συ­νο­λι­κή θε­τι­κή ει­κό­να, ορι­σμέ­νες γραμ­μές πα­ρου­σί­α­σαν πτώση, όπως η Πει­ραιάς – Μύ­κο­νος – Σάμος (–4% στους επι­βά­τες) και Πει­ραιάς – Χίος – Μυ­τι­λή­νη (–3% στους επι­βά­τες και –7% στα οχή­μα­τα), γε­γο­νός που πι­θα­νώς συν­δέ­ε­ται με αυ­ξη­μέ­νο αντα­γω­νι­σμό ή συ­γκυ­ρια­κές του­ρι­στι­κές δια­κυ­μάν­σεις.

Σε γε­νι­κές γραμ­μές, το 2024 επι­βε­βαί­ω­σε τη στα­θε­ρή δυ­να­μι­κή του κλά­δου, με τη ζή­τη­ση να αγ­γί­ζει επί­πε­δα ρεκόρ. Η επι­βα­τι­κή κί­νη­ση έφτα­σε τα προ παν­δη­μί­ας επί­πε­δα του 2019, ενώ η με­τα­φο­ρά οχη­μά­των τα ξε­πέ­ρα­σε. Ωστό­σο, οι ρυθ­μοί αύ­ξη­σης δεί­χνουν ση­μά­δια κό­πω­σης, υπο­δη­λώ­νο­ντας ότι απαι­τεί­ται στρα­τη­γι­κός σχε­δια­σμός και ενί­σχυ­ση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας για τη δια­τή­ρη­ση της ανό­δου.

Η μάχη της ακτο­πλο­ΐ­ας: Attica Group και Minoan Lines το 2024

Σε μία χρο­νιά έντο­νων με­τα­βο­λών στην ελ­λη­νι­κή ακτο­πλο­ΐα, οι δύο βα­σι­κοί παί­κτες του κλά­δου, η Attica Group και η Minoan Lines, πο­ρεύ­τη­καν με δια­φο­ρε­τι­κές στρα­τη­γι­κές και οι­κο­νο­μι­κές επι­δό­σεις, επι­χει­ρώ­ντας να αντα­πο­κρι­θούν στις αυ­ξα­νό­με­νες προ­κλή­σεις του κό­στους καυ­σί­μων και των νέων πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών υπο­χρε­ώ­σε­ων.

Η Attica Group, κο­ρυ­φαί­ος όμι­λος ακτο­πλο­ΐ­ας στην Ελ­λά­δα και πρώ­τος πα­γκο­σμί­ως σε με­τα­φο­ρι­κή ικα­νό­τη­τα επι­βα­τών, ενί­σχυ­σε πε­ραι­τέ­ρω τη θέση της με την πλήρη εν­σω­μά­τω­ση της ΑΝΕΚ και συ­νο­λι­κό στόλο 43 πλοί­ων. Παρά την πτώση 1,7% στον κύκλο ερ­γα­σιών, που δια­μορ­φώ­θη­κε στα 747,8 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ, η Attica πα­ρου­σί­α­σε ικα­νο­ποι­η­τι­κή λει­τουρ­γι­κή κερ­δο­φο­ρία με EBITDA 96,3 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ και κα­θα­ρά κέρδη 17,5 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ. Το με­τα­φο­ρι­κό της έργο κα­τέ­γρα­ψε εντυ­πω­σια­κή αύ­ξη­ση, με­τα­φέ­ρο­ντας 7,29 εκα­τομ­μύ­ρια επι­βά­τες (+12,3%), 1,3 εκα­τομ­μύ­ριο ΙΧ (+25%) και 530 χι­λιά­δες φορ­τη­γά (+26%), με αξιο­ση­μεί­ω­τη άνοδο των διε­θνών γραμ­μών, ιδίως στην Αδρια­τι­κή.

Πηγή: powergame.gr