Τα νησιά της Ελλάδας «στεγνώνουν» – Νότιο Αιγαίο και Κρήτη εκπέμπουν «SOS» για το νερό

Οι ελά­χι­στες βρο­χο­πτώ­σεις, οι υπο­δο­μές, αλλά και η αύ­ξη­ση των ανα­γκών σε νερό λόγω του­ρι­σμού έχουν «στε­ρέ­ψει» τα απο­θέ­μα­τα νερού στα ελ­λη­νι­κά νησιά, ορι­σμέ­να από τα οποία βρί­σκο­νται σε κα­τά­στα­ση έκτα­κτης ανά­γκης. Για το πρό­βλη­μα, αλλά και ορι­σμέ­νους τρό­πους αντι­με­τώ­πι­σής του μι­λούν στο CNN Greece η προϊ­στα­μέ­νη Διεύ­θυν­σης Υδά­των της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Κρή­της, Αγ­γε­λι­κή Μαρ­τί­νου και ο προϊ­στά­με­νος διεύ­θυν­σης Υδά­των Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, Ηλίας Νόκας.

Τόσο η Κρήτη, όσο και το Νότιο Αι­γαίο, αλλά και πολλά ακόμη ελ­λη­νι­κά νησιά δια­νύ­ουν το δεύ­τε­ρο κατά σειρά υδρο­λο­γι­κό έτος, κατά το οποίο οι βρο­χές ήταν ελά­χι­στες.

Μέχρι και 50% μειω­μέ­νες βρο­χο­πτώ­σεις

Όπως εξη­γεί η κα Μαρ­τί­νου «φέτος εί­χα­με τον δεύ­τε­ρο κατά σειρά χει­μώ­να όπου εί­χα­με μειω­μέ­νες ακόμη και στο 50% βρο­χο­πτώ­σεις σε σχέση με άλλες χρο­νιές».

Το πρό­βλη­μα, μά­λι­στα, φαί­νε­ται να είναι με­γα­λύ­τε­ρο από τα έτη 2015-2016-2017, όταν είχε ση­μειω­θεί «ρεκόρ» ανομ­βρί­ας και ξη­ρα­σί­ας.

Ως απο­τέ­λε­σμα «δεν έγινε η απαι­τού­με­νη ανα­πλή­ρω­ση των υπό­γειων υδρο­φο­ρέ­ων, ούτε των φραγ­μά­των, ώστε να μπο­ρέ­σου­με να έχου­με τα ικανά εκεί­να απο­θέ­μα­τα που θα κα­λύ­ψουν τη ζή­τη­σή του νη­σιού».

Την ίδια ώρα, χα­μη­λά ήταν τα απο­θέ­μα­τα ακόμη και σε γε­ω­τρή­σεις και ιδιαί­τε­ρα στην πε­ριο­χή της Μεσ­σα­ράς, στην οποία πα­ρα­τη­ρεί­ται με­γά­λη πτώση στάθ­μης του υπό­γειου υδρο­φο­ρέα, που φτά­νει σε ορι­σμέ­να ση­μεία ακόμη και τα 30 μέτρα.

Πόσα χι­λιο­στά βρο­χής χρειά­ζο­νται για να κα­λυ­φθούν οι ανά­γκες;

Εξη­γώ­ντας, πόσες βρο­χές χρειά­ζο­νται τα νησιά για να επι­βιώ­σουν, ο κ. Ηλίας Νόκας ση­μειώ­νει πως «για να μπο­ρέ­σει το νερό της βρο­χής να ει­σχω­ρή­σει στον υπό­γειο υδρο­φο­ρέα, θα πρέ­πει πρώτα να κα­λυ­φθεί το εδα­φι­κό έλ­λειμ­μα. Το εδα­φι­κό αυτό έλ­λειμ­μα – κατά προ­σέγ­γι­ση – αρ­χί­ζει να κα­λύ­πτε­ται μετά τα 250-300 χι­λιο­στά βρο­χής, ώστε έπει­τα να μπο­ρέ­σει να ει­σχω­ρή­σει στο υπέ­δα­φος και να ενερ­γο­ποι­η­θεί η δια­δι­κα­σία της κα­τείσ­δυ­σης».

«Εάν οι βρο­χές μας είναι κατά μέσο όρο 400 χι­λιο­στά, όταν από αυτά έχου­με 50% μεί­ω­ση, δεν ανα­πλη­ρώ­νε­ται το υπό­γειο νερό. Εάν η μεί­ω­ση φτά­σει στα 30%, δη­λα­δή στα 280 πε­ρί­που χι­λιο­στά βρο­χής τότε πα­ρα­τη­ρεί­ται μια μικρή ανα­πλή­ρω­ση» συ­μπλη­ρώ­νει.

«Το πε­ρα­σμέ­νο έτος εί­χα­με βρο­χές, αλλά δεν εί­χα­με ανα­πλή­ρω­ση» ανα­φέ­ρει, μι­λώ­ντας για τα νησιά Νο­τί­ου Αι­γαί­ου.

Ανα­φέ­ρο­ντας τις πε­ριο­χές που εμ­φα­νί­ζουν το με­γα­λύ­τε­ρο πρό­βλη­μα ύδρευ­σης, ο κ. Νόκας ση­μειώ­νει πως «σε ορια­κή κα­τά­στα­ση βρί­σκο­νται όσα μέρη δεν δια­θέ­τουν μο­νά­δες αφα­λά­τω­σης. Αυτά είναι πολλά χωριά της Τήνου, της Άν­δρου, της Νάξου, της Σύρου αλλά και η Πά­τμος, η Κά­λυ­μνος, η Σέ­ρι­φος και η Τήλος».

Στο με­τα­ξύ, όπως το­νί­ζει η κα Μαρ­τί­νου, σε κα­τά­στα­ση έκτα­κτης ανά­γκης, λόγω λει­ψυ­δρί­ας, είναι και οι Δήμοι Βιάν­νου και Φαι­στού, ενώ εκτι­μά­ται πως θα ακο­λου­θή­σουν και άλλοι.

Η άρ­δευ­ση των ελαιο­πα­ρα­γω­γών πα­ρά­γο­ντας εξά­ντλη­σης των πόρων στην Κρήτη

Ση­μα­ντι­κό ρόλο, επί­σης, στην εξά­ντλη­ση των πόρων σε νερό στην Κρήτη, δια­δρα­μά­τι­σαν και οι με­γά­λες πο­σό­τη­τες που αξιο­ποι­ή­θη­καν για την άρ­δευ­ση των ελαιο­πα­ρα­γω­γών, όπως προ­σθέ­τει η κα Μαρ­τί­νου «καθώς η περ­σι­νή ήταν μια καλή χρο­νιά για εκεί­νους και προ­σπά­θη­σαν να δώ­σουν ώθηση στην πα­ρα­γω­γή μέσω της πιο συ­χνής άρ­δευ­σης των καλ­λιερ­γειών».

«Επει­δή ευ­ελ­πι­στού­σαν σε μια πολύ καλή επό­με­νη χρο­νιά, πό­τι­ζαν ακόμη και το χει­μώ­να, δε­δο­μέ­νου μά­λι­στα του ότι οι βρο­χο­πτώ­σεις δεν ήταν τόσο συ­χνές. Έτσι, οι πα­ρα­γω­γοί αντλού­σαν συ­νε­χώς νερό από τις γε­ω­τρή­σεις με απο­τέ­λε­σμα αυτό να οδη­γή­σει σε υπε­ρά­ντλη­ση και πτώση της στάθ­μης αυτών των γε­ω­τρή­σε­ων» εξη­γεί.

Μι­κρές εισ­ρο­ές νερού στα νησιά – Μι­κρές υπό­γειες δε­ξα­με­νές

Πα­ράλ­λη­λα, όπως το­νί­ζει ο προϊ­στά­με­νος Διεύ­θυν­σης Υδά­των Νο­τί­ου Αι­γαί­ου ενώ έχου­με μι­κρές εισ­ρο­ές, βρώ­σι­μο νερό δη­λα­δή, ταυ­τό­χρο­να οι υπό­γειες δε­ξα­με­νές στις οποί­ες απο­θη­κεύ­ε­ται το νερό έχουν μι­κρές δια­στά­σεις».

Αρ­νη­τι­κό, επί­σης, ρόλο μπο­ρεί να δια­δρα­μα­τί­σει και η θά­λασ­σα πολ­λές φορές, καθώς ανά­λο­γα με τη μορ­φο­λο­γία του εδά­φους, διεισ­δύ­ει στη στε­ριά και υπο­βαθ­μί­ζει την ποιό­τη­τα του νερού.

Ο υπερ­του­ρι­σμός «θρέ­φει» το πρό­βλη­μα

Πέραν των κλι­μα­τι­κών πα­ρα­γό­ντων, όμως, ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία έχουν και οι αν­θρω­πο­γε­νείς πα­ρά­με­τροι.

Όπως ση­μειώ­νει ο κ. Νόκας «τα νησιά έχουν με­γά­λες ανά­γκες στη διάρ­κεια του κα­λο­και­ριού, μία πε­ρί­ο­δο κατά την οποία οι βρο­χές είναι ανύ­παρ­κτες. Υπ’ αυτό το πρί­σμα, μία ακόμη πα­ρά­με­τρος είναι το γε­γο­νός ότι οι ανά­γκες για νερό πολ­λα­πλα­σιά­ζο­νται».

«Υπάρ­χουν νησιά, όπως η Σα­ντο­ρί­νη, όπου σε μια πε­ντα­ε­τία η κα­τα­νά­λω­ση δι­πλα­σιά­στη­κε».

Μία κακή υδρο­λο­γι­κή πε­ρί­ο­δος – δεύ­τε­ρη κατά σειρά – έρ­χε­ται να επι­δει­νώ­σει το πρό­βλη­μα ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρο.

Οι κτη­νο­τρό­φοι θα ανα­γκα­στούν να σφά­ξουν τα ζώα τους

Στο με­τα­ξύ, ο προϊ­στά­με­νος Διεύ­θυν­σης Υδά­των Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, εκ­πέ­μπει σήμα κιν­δύ­νου για την πρω­το­γε­νή πα­ρα­γω­γή λόγω λει­ψευ­δρί­ας.

«Ένας λόγος για τον οποίο η γε­ωρ­γία και η κτη­νο­τρο­φία ανα­μέ­νε­ται να μειω­θούν ή ακόμη και να εξα­φα­νι­στούν είναι συν­θή­κες όπως αυτές που βιώ­νου­με. Ο κάθε αγρό­της ή κτη­νο­τρό­φος κα­λεί­ται να βρει μόνος του τη λύση. Δεν υπάρ­χει ενιαία πρό­βλε­ψη στα νησιά Νο­τί­ου Αι­γαί­ου για την άρ­δευ­ση. Ήδη η πρω­το­γε­νής πα­ρα­γω­γή έχει αρ­χί­σει να συρ­ρι­κνώ­νε­ται σε με­γά­λο βαθμό».

Θα αρ­χί­σου­με να βλέ­που­με δη­λα­δή πρα­κτι­κές που υιο­θε­τού­νται στη Σι­κε­λία, όπου οι κτη­νο­τρό­φοι ανα­γκά­ζο­νται να σφά­ξουν τα ζω­ντα­νά τους γιατί δεν έχουν νερό να τους δώ­σουν.

Μέτρα αντι­με­τώ­πι­σης του φαι­νο­μέ­νου

Μι­λώ­ντας για τους τρό­πους που μπο­ρούν να βοη­θή­σουν στην αντι­με­τώ­πι­ση του προ­βλή­μα­τος, η κα Μαρ­τί­νου, το­νί­ζει πως στην Κρήτη οι πε­ρισ­σό­τε­ροι φο­ρείς είχαν από νωρίς αρ­χί­σει να λαμ­βά­νουν αυ­στη­ρά μέτρα ανα­φο­ρι­κά με την άρ­δευ­ση. Υπο­χρε­ώ­νουν τους γε­ωρ­γούς στην ελ­λειμ­μα­τι­κή άρ­δευ­ση, δη­λα­δή στη χρήση πο­σό­τη­τας νερού ανά στρέμ­μα καλ­λιερ­γειών σε χα­μη­λό­τε­ρα επί­πε­δα, χωρίς όμως να δια­κιν­δυ­νεύ­ει η καλ­λιέρ­γεια.

«Το ζή­τη­μα είναι κατά πόσο η πο­λι­τι­κή αυτή εφαρ­μό­ζε­ται» διευ­κρι­νί­ζει.

Πα­ράλ­λη­λα, όπως ση­μειώ­νει η ίδια, ση­μα­ντι­κό στοι­χείο στην προ­σπά­θεια αντι­με­τώ­πι­σης του φαι­νο­μέ­νου είναι και οι διαρ­ρο­ές του δι­κτύ­ου.

Όπως εξη­γεί «οι απώ­λειες από φθαρ­μέ­να δί­κτυα στην Κρήτη φαί­νε­ται ότι ανέρ­χο­νται σε πο­σο­στό 40% έως 50%. Άρι­στης ποιό­τη­τας νερό, δη­λα­δή, κα­τα­λή­γει στο χώμα επει­δή έχει σπά­σει ένας σω­λή­νας».

Για τον εντο­πι­σμό των διαρ­ρο­ών υπάρ­χουν συ­γκε­κρι­μέ­να όρ­γα­να πα­ρα­κο­λού­θη­σης του δι­κτύ­ου, τα λε­γό­με­να έξυ­πνα υδρό­με­τρα. Η πρα­κτι­κή αυτή είναι μια δια­χρο­νι­κή πο­λι­τι­κή που θα πρέ­πει να ακο­λου­θεί­ται από τους πα­ρό­χους. Σε αυτή τη βάση, ση­μα­ντι­κό ερ­γα­λείο συ­νι­στά και το δί­κτυο τη­λε­με­τρι­κών σταθ­μών πα­ρα­κο­λού­θη­σης των υπό­γειων υδρο­φο­ρέ­ων.

Εκ πε­ρι­τρο­πής χρήση νερού σε πε­ριο­χές της Κρή­της

Ένα ακόμη μέτρο που έχει λη­φθεί για την δια­χεί­ρι­ση των απο­θε­μά­των νερού το φε­τι­νό κα­λο­καί­ρι, στην Κρήτη, ορι­σμέ­νες ΔΥΕΑ προ­χω­ρούν στην πε­ριο­δι­κή δια­κο­πή της υδρο­δό­τη­σης των πε­ριο­χών αρ­μο­διό­τη­τάς τους και θα λει­τουρ­γεί κυ­κλι­κά.

Αυτό συ­νι­στά ένα ανα­γκα­στι­κό μέτρο σπα­τά­λης του νερού.

Πα­ράλ­λη­λα, είναι ση­μα­ντι­κό, όταν ανα­δει­κνύ­ε­ται ένα τέ­τοιο πρό­βλη­μα οι πο­λί­τες να μην κά­νουν αλό­γι­στη χρήση του νερού. Δεν χρειά­ζε­ται να πλέ­νου­με το όχημά μας ή τις αυλές μας με το λά­στι­χο. Αυτά φέτος πρέ­πει να τα ξε­χά­σου­με γιατί δεν υπάρ­χει πλέον αυτή η πο­λυ­τέ­λεια.

Από την πλευ­ρά του ο κ. Νόκας, ση­μειώ­νει πως «οι υπο­δο­μές πά­σχουν σε σχέση με τις ανά­γκες. Αν εξαι­ρέ­σει κα­νείς τη Ρόδο, όπου έχει το φράγ­μα του Γαϊ­δου­ρά και την Κω, δεν δια­φαί­νε­ται ότι θα υπάρ­χει πρό­βλη­μα επάρ­κειας τα επό­με­να του­λά­χι­στον 20 με 30 χρό­νια, στα υπό­λοι­πα νησιά οι υπάρ­χου­σες υπο­δο­μές δεν επαρ­κούν».

Στην προ­σπά­θειά του το κρά­τος να βοη­θή­σει τους Δή­μους να αντι­με­τω­πί­σουν το πρό­βλη­μα, χρη­μα­το­δο­τούν τους εκά­στο­τε πα­ρό­χους για να ενοι­κιά­σουν μο­νά­δες αφα­λά­τω­σης. Σύμ­φω­να με τον κ. Νόκα, όμως, στην πο­λι­τι­κή αυτή υπάρ­χει η εξής προ­βλη­μα­τι­κή: «Οι ανά­γκες που έχουν ανα­πτύ­ξει τα νησιά δεν είναι πια προ­σω­ρι­νές, όπως προ­σω­ρι­νή είναι η πο­λι­τι­κή της ενοι­κί­α­σης ένα­ντι της αγο­ράς».

«Δεν μι­λά­με για μια κα­τά­στα­ση έκτα­κτη, μι­λά­με για μια συν­θή­κη όπου εδώ και χρό­νια λει­τουρ­γεί ορια­κά. Οπότε η μί­σθω­ση αφα­λα­τώ­σε­ων συ­νι­στά ένα μπά­λω­μα και όχι μα­κρο­πρό­θε­σμη λύση στο πρό­βλη­μα».

Την ίδια ώρα, όμως, όπως υπο­γραμ­μί­ζει ο ίδιος, είναι πιο κο­στο­βό­ρα η ενοι­κί­α­ση ένα­ντι της αγο­ράς μιας μο­νά­δας αφα­λά­τω­σης.

«Γιατί να δί­νου­με 300.000 ευρώ κάθε χρόνο στον Δήμο της Νάξου, όταν μπο­ρού­με να δα­πα­νή­σου­με το τε­τρα­πλά­σιο ποσό και να δια­τη­ρη­θεί η υπο­δο­μή στο νησί πολλά πε­ρισ­σό­τε­ρα χρό­νια;» διε­ρω­τά­ται, ανα­δει­κνύ­ο­ντας τη ση­μα­σία αγο­ράς τέ­τοιων μο­νά­δων ένα­ντι της μί­σθω­σής τους.

Την ίδια ώρα, ένα τε­χνι­κό μέτρο που θα μπο­ρού­σε να λη­φθεί θα μπο­ρού­σε να είναι η μεί­ω­ση της πί­ε­σης του νερού στο δί­κτυο.

Συ­νο­λι­κό­τε­ρα, όμως, όπως ανα­φέ­ρει ο ίδιος, χρειά­ζο­νται κα­μπά­νιες ευαι­σθη­το­ποί­η­σης τόσο στην το­πι­κή κοι­νω­νία, όσο και στους του­ρί­στες, ώστε να συ­νει­δη­το­ποι­ή­σουν ότι το νερό είναι πε­ριο­ρι­σμέ­νο.

Ανά­γκη συλ­λο­γι­κών έργων στην άρ­δευ­ση

«Αγκά­θι» στο φαι­νό­με­νο, σύμ­φω­να με τον προϊ­στά­με­νο της Διεύ­θυν­σης Υδά­των Νο­τί­ου Αι­γαί­ου είναι το γε­γο­νός μέτρα για τους γε­ωρ­γούς και τους κτη­νο­τρό­φους δεν έχουν λη­φθεί στις πε­ριο­χές αρ­μο­διό­τη­τάς του.

«Στην Κρήτη έχουν συλ­λο­γι­κά έργα, γε­ω­τρή­σεις ή φράγ­μα­τα, που επι­τρέ­πουν στους ερ­γα­ζό­με­νους του κλά­δου να πο­τί­ζουν από συλ­λο­γι­κά δί­κτυα. Στην πε­ρί­πτω­ση του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου συλ­λο­γι­κό δί­κτυο υπάρ­χει μόνο στην πε­ριο­χή Απολ­λα­κιά της Ρόδου» ανα­φέ­ρει.

Πρό­λη­ψη ένα­ντι «θε­ρα­πεί­ας»

«Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση είναι ση­μα­ντι­κό να προ­λαμ­βά­νου­με συν­θή­κες, όπως αυτή που βιώ­νου­με τώρα» το­νί­ζει.

«Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα απο­τε­λεί η γει­το­νι­κή Βαρ­κε­λώ­νη, τα φράγ­μα­τα της οποί­ας ήταν σε χα­μη­λά επί­πε­δα ήδη από το χει­μώ­να. Έτσι, έλα­βαν μέτρα ήδη από τα τέλη Ια­νουα­ρί­ου» συ­μπλη­ρώ­νει.

«Από την πλευ­ρά μας, γνω­ρί­ζα­με πως θα είναι μια δύ­σκο­λη χρο­νιά ήδη από τα τέλη Φε­βρουα­ρί­ου» συ­μπλη­ρώ­νει. Υπ’ αυτό το πρί­σμα, είναι ιδιαί­τε­ρα ση­μα­ντι­κό, όπως ση­μειώ­νει ο κ. Νόκας, να χα­ρα­χθεί μία ενιαία πο­λι­τι­κή και οι το­πι­κές Αρχές όλων των νη­σιών να συ­μπρά­ξουν για να αντι­με­τω­πί­σουν ορ­γα­νω­μέ­να το πρό­βλη­μα.

cnn.gr