Ελένη Τοπαλούδη: Μια υπόθεση – τομή για τις γυναικείες διεκδικήσεις

Στην Ελλάδα οφεί­λουμε πολλά στην Ελένη Τοπα­λούδη. Η φρίκη υπο­κι­νεί τις θετικές αλλαγές και, δυστυ­χώς, για αυτήν την φρίκη, θυσιά­στηκε η Ελένη. Τώρα, πρέπει να παλέ­ψουμε

Είναι πράγ­ματι φρικτό ότι όντως “θέλει νεκροί χιλιά­δες να’ ναι στους τροχούς”. Η Ελένη Τοπα­λούδη δεν ήταν η πρώτη, αλλά ήταν η πρώτη που ήταν τόσο συγκλο­νι­στική, που δια­πέ­ρασε τόσο πολύ την ελλη­νική κοι­νω­νία μετά από καιρό. Τώρα, η εισαγ­γε­λέας της δίκης είναι κατα­πέλ­της: Το κορίτσι δολο­φο­νή­θηκε γιατί έπρεπε να σωπάσει. Οδη­γή­θηκε σε χώρο ώστε να βιαστεί, αντέ­δρασε και τη σκό­τω­σαν εν ψυχρώ, με απόλυτη συνεί­δηση.

Από την ανα­τρι­χια­στική της δολο­φο­νία ξεκί­νη­σαν διερ­γα­σίες στο εσω­τε­ρικό της ελλη­νι­κής κοι­νω­νίας, οι οποίες οδή­γη­σαν σε κάτι εκπλη­κτικό: Στην ορα­τό­τητα των γυναι­κών και όλων των θυμάτων. Η Ελένη Τοπα­λούδη είναι πιθα­νό­τατα η αφορμή με την οποία μιλάμε σήμερα για γυναι­κο­κτο­νίες. Ακόμη κι αν ως μη ανα­γνω­ρι­σμέ­νος νομικός όρος στην Ελλάδα -εξ ου και η μη χρήση του στη δίκη- μιλάμε για γυναι­κο­κτο­νίες. Και μέσα σε όλα τα τρο­μα­κτικά, φυτρώ­νουν “λου­λού­δια”, εστίες αντί­στα­σης: Η μητέρα της Ελένης Τοπα­λούδη στάθηκε σε γονείς άλλων θυμάτων γυναι­κο­κτο­νίας και η ίδια είχε δίπλα της τη μητέρα της Ερατώς, που τη σκότωσε ο σύζυγός της στην Λέσβο.

Φυσικά, δεν έχουν απαγ­γελ­θεί ακόμη οι κατη­γο­ρίες προς τους καθ ομο­λο­γία γυναι­κο­κτό­νους της κοπέλας, αλλά η αγό­ρευση της εισαγ­γε­λέως προ­μη­νύει μια δίκαιη ποινή, αν μη τι άλλο. Οι κατη­γο­ρού­με­νοι δε σκό­τω­σαν απλώς την κοπέλα, δεν την βίασαν μόνο. Εγκλη­μά­τη­σαν πάνω στο νεκρό της σώμα, ενώ θα μπο­ρού­σαν να της είχαν σώσει τη ζωή. Είχαν επί­γνωση της πράξης τους. Την ήθελαν νεκρή.

Η υπόθεση Τοπα­λούδη ήταν πολ­λα­πλώς ανα­τρι­χια­στική. Το ένα κομμάτι ήταν αυτό της γυναι­κο­κτο­νίας, τότε που ψελ­λί­ζαμε μόνο την λέξη. Το δεύτερο κομμάτι, ήταν αυτό της δυναμης των τοπικών κοι­νω­νιών να συγκα­λύ­πτουν δράστες έμφυλης βίας. Όπως φάνηκε στη συνέ­χεια, η Τοπα­λούδη δεν ήταν το μονα­δικό θύμα των δύο δραστών, υπήρχαν κι άλλα κορί­τσια που κατήγ­γει­λαν κακο­ποί­ηση. Η Ρόδος ήξερε και σιω­πούσε, Κι είναι τόσο μακρινό κι όμως τόσο χθεσινό πώς από τη μία στιγμή στην άλλη οι γυναί­κες στα­μά­τη­σαν να κρύ­βο­νται και άρχισαν να μιλάνε.

Πιστεύω πως η γυναι­κο­κτο­νία της Τοπα­λούδη ήταν τομή. Μας σόκαρε τόσο, που ήρθε σχεδόν ως φυσικό επόμενο η Σοφία Μπε­κα­τώ­ρου δύο χρόνια αργό­τερα να μιλήσει για τον βιασμό της και ξεκί­νησε όλο αυτό το χει­ρα­φε­τι­τικό κίνημα/κύμα που λέγεται ελλη­νικό #metoo. Σαν έτοιμες από -όχι και πολύ- καιρό, δύο χρόνια μετά την δολο­φο­νία της Ελένης Τοπα­λούδη, αρχί­σαμε να μιλάμε.

Ερχό­μα­στε στις γυναι­κο­κτο­νίες, λοιπόν. Πάντα υπήρχαν, αλλά δεν είχαν όνομα. Μετά την Ελένη ήρθε η Καρο­λάιν. Η νεότητα των κορι­τσιών ήταν καθο­ρι­στική για το κοινό αίσθημα. Και μετά έγιναν πολλές, πάρα πολλές. Αφενός η αντί­δραση των γυναι­κών, το γεγονός ότι μιλού­σαν πια, έφερε την δράση των ανδρών κι αυξή­θηκε η βία, Αφε­τέ­ρου, ήταν όλα ορατά πλέον. Μας έκαναν εντύ­πωση πλέον. Τα αντι­λαμ­βα­νό­μα­σταν  με τη σκλη­ρό­τητα που τα χαρα­κτη­ρί­ζει;

Ήταν όλα ορατά; Όχι όλα. Ακόμη δεν ξέρουμε πόσες νεκρές Ρομά ή προ­σφυ­γο­πού­λες υπάρ­χουν. Αυτές δεν κατα­γρά­φο­νται. Ούτε πόσες είναι θύματα έμφυλης βίας ξέρουμε πραγ­μα­τικά. Είμαστε διαρκώς, προς το παρόν, αλλά όχι για πάντα, δύο κόσμοι.

Αλλά γιατί ειδικά η Τοπα­λούδη; Γιατί ειδικά απο­τέ­λεσε αυτή η περί­πτωση το εναρ­κτή­ριο λάκτι­σμα; Πριν τη στυγερή γυναι­κο­κτο­νία της κοπέλας, είχε προη­γη­θεί ένα τερά­στιο, συνεχές και διεθνές γυναι­κείο κίνημα. Ξεκί­νησε προ μίας δεκα­ε­τίας στην Ινδία, μετά τον ομαδικό βιασμό και τη δολο­φο­νία μίας ανή­λι­κης σε λεω­φο­ρείο. Ακο­λού­θησε έκρηξη βιασμών και δολο­φο­νιών γυναι­κών, οδη­γώ­ντας σε ένα τερά­στιο γυναι­κείο κίνημα στην Ινδία, που σόκαρε την ανθρω­πό­τητα.

Τη σκυτάλη παρέ­λα­βαν οι γυναί­κες μετά την εκλογή του Ντό­ναλντ Τραμπ. Οι μισο­γυ­νι­κές του πολι­τι­κές για τις αμβλώ­σεις, μαζί με τον βαθιά σεξι­στικό του λόγο και τις καταγ­γε­λίες γυναι­κών εις βάρος του, ξεσή­κω­σαν τις αμε­ρι­κα­νί­δες, οι οποίες επί μέρες βρί­σκο­νταν κατά εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες στους δρόμους.

Δύο χρόνια αργό­τερα ξεκινά το αμε­ρι­κα­νικό #metoo κι είναι πασπα­λι­σμένο με χρυ­σό­σκονη. Μεγάλα, τερά­στια ονόματα της βιο­μη­χα­νίας του θεά­μα­τος καταγ­γέλ­λουν τον βιασμό τους. Ο παρα­γω­γός – ογκό­λι­θος του Χόλι­γουντ, Χάρβι Γουάιν­στιν, βρί­σκε­ται στο μάτι του κυκλώνα. Γύρω του είναι κι άλλοι ισχυροί, πασί­γνω­στοι και πανί­σχυ­ροι. Όχι τόσο ισχυροί όσο το κίνημα, όμως. Ο Χάρβι Γουάιν­στιν εξο­στρα­κί­ζε­ται από την σόου μπιζ.

Και το κίνημα περνά τον ατλα­ντικό. Στη Γαλλία οι ηθο­ποιοί μιλούν, στη Σουηδία επίσης, περνά και στον χώρο του αθλη­τι­σμού και το 2020 φτά­νουμε πια στη Σοφία Μπε­κα­τώ­ρου κι ανοί­γουν οι ασκοί του Αιόλου και για την Ελλάδα. Λιγνά­δης, Φιλιπ­πί­δης, Κιμού­λης και εκα­το­ντά­δες γυναί­κες, γνωστές ή άγνω­στες μιλούν πια δημόσια. Και δυνατά.

Είχε προη­γη­θεί και κάτι ακόμη. Το 2018 επί Καλο­γή­ρου στον Ποινικό Κώδικα κατα­γρά­φε­ται ο ορισμός του βιασμού ως μη συναί­νεση, ακόμη και εντός γάμου ή σχέσης. Συζη­τάμε πια ότι βιασμός δεν είναι ένας άγνω­στος που σε αρπάζει σε ένα πάρκο. Βιασμός είναι να μην θέλεις και να εξα­να­γκά­ζε­σαι, ακόμη και συναι­σθη­μα­τικά. Στην αστυ­νο­μία δημιουρ­γού­νται ειδικά κλι­μά­κια, ομάδες ενστό­λων που εκπαι­δεύ­ο­νται πάνω στην αντι­με­τώ­πιση των θυμάτων. Δυστυ­χώς, αυτές οι ομάδες καταρ­γή­θη­καν το 2019.

Έτσι, η ανθρω­πό­τητα προ­ε­τοι­μά­ζε­ται περίπου μια δεκα­ε­τία για αυτό το οργι­σμένο ξέσπα­σμα. Ίσως είναι ασφαλές να μιλάμε για τέταρτο φεμι­νι­στικό κύμα. Σε κάθε περί­πτωση, στην Ελλάδα οφεί­λουμε πολλά στην Ελένη Τοπα­λούδη. Η φρίκη υπο­κι­νεί τις θετικές αλλαγές και, δυστυ­χώς, για αυτήν την φρίκη, θυσιά­στηκε η Ελένη. Τώρα, πρέπει να παλέ­ψουμε.

Πηγή in.gr

Ολγα Στέφου