Πρόωρες εκλογές: Ο Μητσοτάκης λέει «όχι» αλλά η αυλαία του φθινοπώρου παραμένει ανοιχτή

Το χρο­νό­με­τρο της εξου­σίας και τα τρία σενάρια που διχά­ζουν το Μαξίμου • Με τα μέτωπα του ΟΠΕΚΕΠΕ και των υπο­κλο­πών ακόμα ανοιχτά, τρεις δια­φο­ρε­τι­κές «γραμμές» έχουν δια­μορ­φω­θεί στα ανώτερα κυβερ­νη­τικά κλι­μά­κια για τον χρόνο διε­ξα­γω­γής των επό­με­νων εκλογών • Ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης επι­μέ­νει στη θεσμική γραμμή, ο Θοδωρής Λιβά­νιος δια­βά­ζει τις δημο­σκο­πή­σεις με δια­φο­ρε­τικό τρόπο και μία τρίτη πτέρυγα στοι­χη­μα­τί­ζει στο φθι­νό­πωρο ως διέξοδο • Στο βάθος, ο Οκτώ­βριος

Σπανίως στη σύγ­χρονη ελλη­νική πολι­τική ιστορία ένα ερώτημα έχει κατα­λά­βει τόσο κεντρική θέση στο δημόσιο διάλογο όσο αυτό των πρόωρων εκλογών. Το ερώτημα δεν είναι πλέον θεω­ρη­τικό. Σύμφωνα με καλά ενη­με­ρω­μέ­νες πηγές στα ανώτερα κυβερ­νη­τικά κλι­μά­κια, το σενάριο εκλογών το φθι­νό­πωρο βρί­σκε­ται πλέον για τα καλά πάνω στο τραπέζι του Μεγάρου Μαξίμου και, για πρώτη φορά, έχει μπει στη σκέψη του ίδιου του πρω­θυ­πουρ­γού, όχι ως η βασική επιλογή, αλλά ως μια πραγ­μα­τική και εξε­τα­ζό­μενη πιθα­νό­τητα. Αυτό και μόνο απο­τε­λεί εξέλιξη που αλλάζει τον τόνο της συζή­τη­σης.

Τρεις γραμμές, ένα Μαξίμου

Στο εσω­τε­ρικό του κυβερ­νη­τι­κού χώρου έχουν δια­μορ­φω­θεί τρεις δια­κρι­τές προ­σεγ­γί­σεις. Η πρώτη, την οποία εκπρο­σω­πεί κατε­ξο­χήν η δημόσια τοπο­θέ­τηση του ίδιου του Κυριά­κου Μητσο­τάκη, είναι η απόλυτη απόρ­ριψη κάθε σενα­ρίου εκλο­γι­κού αιφ­νι­δια­σμού. Ο πρω­θυ­πουρ­γός, που έχει χτίσει μεγάλο μέρος του πολι­τι­κού του κεφα­λαίου στη συνέ­πεια και στην εμπι­στο­σύνη στους στα­θε­ρούς εκλο­γι­κούς κύκλους, παρα­πέ­μπει στο 2027 και επι­κα­λεί­ται το βάρος του ανε­κτέ­λε­στου κυβερ­νη­τι­κού έργου. Η ολο­κλή­ρωση του Ταμείου Ανά­καμ­ψης, η προ­ώ­θηση σημα­ντι­κών νομο­σχε­δίων και δεκάδες μεταρ­ρυθ­μι­στικά έργα απο­τε­λούν, κατά τον αντι­πρό­ε­δρο της κυβέρ­νη­σης Κωστή Χατζη­δάκη, επαρ­κείς λόγους για να μην τίθεται καν η ερώτηση. «Δεν έχω να σας πω τίποτα για πρόωρες εκλογές», δήλωσε χαρα­κτη­ρι­στικά στο Action24, σε τόνο που άφηνε ελά­χι­στα περι­θώ­ρια για παρερ­μη­νεία.

Η δεύτερη γραμμή, εκείνη του Υπουρ­γού Εσω­τε­ρι­κών Θοδωρή Λιβά­νιου, είναι πιο επεί­γουσα. Δια­βά­ζο­ντας τα «ψιλά γράμ­ματα» των δημο­σκο­πή­σεων, ο Λιβά­νιος φέρεται να εντο­πί­ζει ένα παρά­θυρο που ανοίγει και κλείνει γρήγορα. Σύμφωνα με αυτή την ανάλυση, οι εκλογές δεν πρέπει να αφεθούν για τον Οκτώ­βριο, αλλά να διε­ξα­χθούν το αργό­τερο τον Ιούνιο, πριν η φθορά από τις ενεργές δικο­γρα­φίες και η επί­δραση της οικο­νο­μι­κής αβε­βαιό­τη­τας επι­βα­ρύ­νουν περαι­τέρω την εικόνα της κυβέρ­νη­σης.

Η τρίτη γραμμή, αυτή μιας πτέ­ρυ­γας βου­λευ­τών και στε­λε­χών της πλειο­ψη­φίας, στοι­χη­μα­τί­ζει στο φθι­νό­πωρο ως διέξοδο. Το σκε­πτικό εδώ είναι πιο υπο­λο­γι­στικό: η κυβέρ­νηση πρέπει πρώτα να ξεπε­ρά­σει τους τρέ­χο­ντες σκό­πε­λους, να περάσει το καλο­καίρι χωρίς νέες κρίσεις και, αν το κλίμα στη Διεθνή Έκθεση Θεσ­σα­λο­νί­κης είναι ευνοϊκό, τότε ο Οκτώ­βριος μετα­τρέ­πε­ται σε σχεδόν ιδανικό χρόνο για κάλπες. Ωστόσο, η ίδια αυτή πτέρυγα βάζει αστε­ρί­σκο: αν οι οικο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή εξα­νε­μί­σουν τα προ­ε­κλο­γικά δώρα της ΔΕΘ, τότε το παρά­θυρο κλείνει.

Το βάρος του ΟΠΕΚΕΠΕ και το δίλημμα της ασυλίας

Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ λει­τουρ­γεί ως κατα­λύ­της στο σύνολο αυτής της συζή­τη­σης. Οι δικο­γρα­φίες της Ευρω­παϊ­κής Εισαγ­γε­λίας έχουν φέρει στο φως ένα δίκτυο υπο­θέ­σεων που αφορούν βου­λευ­τές της Νέας Δημο­κρα­τίας, ενώ στην Ολο­μέ­λεια ανα­μέ­νε­ται να τεθεί ζήτημα άρσης ασυλίας για έντεκα «γαλά­ζιους» βου­λευ­τές. Παράλ­ληλα, δεν απο­κλεί­ε­ται να ακο­λου­θή­σει αίτημα για σύσταση Προ­α­να­κρι­τι­κής Επι­τρο­πής σε σχέση με τον Σπήλιο Λιβανό και τη Φωτεινή Αρα­μπα­τζή.

Στο εσω­τε­ρικό της Κοι­νο­βου­λευ­τι­κής Ομάδας της ΝΔ η γκρίνια εντεί­νε­ται. Πολλοί βου­λευ­τές αισθά­νο­νται ότι γίνεται «ορι­ζό­ντια στο­χο­ποί­ηση» τους, ενώ κυβερ­νη­τι­κές πηγές ανα­γνω­ρί­ζουν ότι όλες οι υπο­θέ­σεις δεν έχουν την ίδια βαρύ­τητα, επι­χει­ρώ­ντας να απο­συν­δέ­σουν συγκε­κρι­μένα πρόσωπα από γενι­κευ­μέ­νες εντυ­πώ­σεις. Αρκετοί βου­λευ­τές παρα­μέ­νουν επι­κρι­τι­κοί απέ­να­ντι σε ορι­σμέ­νους χει­ρι­σμούς του Μεγάρου Μαξίμου, εκτι­μώ­ντας ότι η συνε­χι­ζό­μενη σκαν­δα­λο­λο­γία υπο­νο­μεύει συστη­μα­τικά την εικόνα της κυβέρ­νη­σης.

Το κλειδί του Ταμείου Ανά­καμ­ψης

Ένας από τους πιο ισχυ­ρούς τεχνι­κούς περιο­ρι­σμούς που μπαί­νουν στην «εξίσωση» είναι ο χρο­νι­κός ορί­ζο­ντας του Ταμείου Ανά­καμ­ψης. Τον Αύγου­στο θα ολο­κλη­ρω­θούν οι δράσεις του και εντός Σεπτεμ­βρίου θα πρέπει να κατα­τε­θεί στην Ευρω­παϊκή Επι­τροπή το αίτημα για εκτα­μί­ευση 3,8 δισ. ευρώ, που προ­βλέ­πε­ται για τον Δεκέμ­βριο. Στελέχη του οικο­νο­μι­κού επι­τε­λείου είναι σαφή: αν δεν κατα­τε­θεί το αίτημα εντός Σεπτεμ­βρίου, υπάρχει κίν­δυ­νος τα χρήματα να χαθούν ορι­στικά, με το βάρος να πέφτει στον κρατικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό. Αυτό από μόνο του απο­τε­λεί απο­τρε­πτική συνθήκη για οποιον­δή­ποτε εκλο­γικό αιφ­νι­δια­σμό που θα ανέ­τρεπε τον διοι­κη­τικό σχε­δια­σμό.

Η Ευρω­παϊκή Προ­ε­δρία ως αμφί­στομο μαχαίρι

Μέχρι πρό­τι­νος, ένα από τα ισχυ­ρό­τερα επι­χει­ρή­ματα υπέρ της εξά­ντλη­σης της τετρα­ε­τίας ήταν η ελλη­νική Προ­ε­δρία του Συμ­βου­λίου της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, η οποία ξεκινά την 1η Ιουλίου 2027. Οι υπέρ­μα­χοι της εκλογής στην κανο­νική της ώρα επι­κα­λού­νταν την ανάγκη ο κύκλος των εκλο­γι­κών ανα­με­τρή­σεων να έχει ολο­κλη­ρω­θεί πριν ανα­λά­βει η Ελλάδα αυτή την ευρω­παϊκή υπο­χρέ­ωση.

Τώρα, όμως, το ίδιο επι­χεί­ρημα χρη­σι­μο­ποιεί­ται αντε­στραμ­μένο. Εκείνοι που υπο­στη­ρί­ζουν τις φθι­νο­πω­ρι­νές κάλπες επι­ση­μαί­νουν ότι οι εκλογές πρέπει να διε­ξα­χθούν σε ασφαλή από­σταση από την 1η Ιουλίου 2027, ώστε να έχουν ολο­κλη­ρω­θεί όλοι οι εκλο­γι­κοί κύκλοι, πρώτος και δεύ­τε­ρος γύρος, χωρίς να ασκούν πίεση στο ευρω­παϊκό πρό­γραμμα. Υπ’ αυτή την οπτική, ο Οκτώ­βριος του 2026 αντί να απο­τε­λεί εκλο­γικό ρίσκο, μετα­τρέ­πε­ται σε επι­κοι­νω­νιακά λογική επιλογή.

Η αδυ­να­μία της αντι­πο­λί­τευ­σης και το πλε­ο­νέ­κτημα Μητσο­τάκη

Ένα από τα ισχυ­ρό­τερα επι­χει­ρή­ματα που βάζουν στο τραπέζι τα στελέχη που τάσ­σο­νται υπέρ πρόωρων κάλπων είναι η κατά­σταση στην οποία βρί­σκε­ται η αντι­πο­λί­τευση. Ο κατα­κερ­μα­τι­σμός είναι εκτε­τα­μέ­νος και η από­σταση ανάμεσα στη Νέα Δημο­κρα­τία και τα άλλα κόμματα παρα­μέ­νει μεγάλη.

Πρόωρες εκλογές θα έβρι­σκαν απρο­ε­τοί­μα­στους τόσο τα κόμματα της μειο­ψη­φίας όσο και τους κυο­φο­ρού­με­νους σχη­μα­τι­σμούς που ετοι­μά­ζο­νται να εισέλ­θουν στο πολι­τικό σκηνικό.

Στο σκε­πτικό αυτό εντάσ­σε­ται και η ανάγκη να στε­ρη­θεί χρόνος από το προ­α­ναγ­γελ­θέν κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, αλλά και από το κόμμα της Μαρίας Καρυ­στια­νού, ενώ και τα σενάρια για κίνηση από τον Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος με σειρά πρό­σφα­των δημό­σιων παρεμ­βά­σεων τρο­φο­δο­τεί τη σχετική φημο­λο­γία, παρα­μέ­νουν ανοιχτά. Αν τα ποσοστά της Νέας Δημο­κρα­τίας παρα­μεί­νουν στη ζώνη του 30% από το φθι­νό­πωρο και μετά, το ερώτημα γιατί να ανα­μεί­νει κανείς άλλους έξι μήνες υπό το κίνδυνο απρό­βλε­πτων εξε­λί­ξεων αποκτά σοβαρό βάρος.

Το σκληρό ροκ του ΠΑΣΟΚ και η στρα­τη­γική Ανδρου­λάκη

Στο αντί­παλο στρα­τό­πεδο, το ΠΑΣΟΚ και ο Νίκος Ανδρου­λά­κης επέ­λε­ξαν ανοιχτά την οδό της σφοδρής αντι­πα­ρά­θε­σης. Στελέχη της Χαρι­λάου Τρι­κούπη μοι­ρά­ζο­νται την εκτί­μηση ότι ο επι­κε­φα­λής τους «έχει απε­λευ­θε­ρω­θεί» και πως η εικόνα που παρου­σιά­ζει έχει βελ­τιω­θεί σημα­ντικά μετά το 4ο συνέ­δριο του κόμ­μα­τος. «Το σκληρό ροκ ται­ριά­ζει στο ΠΑΣΟΚ» είπε χαρα­κτη­ρι­στικά έμπειρο στέ­λε­χος, περι­γρά­φο­ντας την τακτική που θα ακο­λου­θεί με «ευλά­βεια» η αξιω­μα­τική αντι­πο­λί­τευση.

Ο Ανδρου­λά­κης έχει υψώσει τους τόνους κατά της κυβέρ­νη­σης και προ­σω­πικά κατά του Μητσο­τάκη, επα­να­φέ­ρο­ντας με ένταση το αίτημα για πρόωρες εκλογές στη σκιά των νέων δικο­γρα­φιών για τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Στο ΠΑΣΟΚ θεωρούν ότι όσο πλη­σιά­ζουν οι επό­με­νες δικο­γρα­φίες, τόσο το κόμμα κερ­δί­ζει πόντους, ενώ εκφρά­ζε­ται η εκτί­μηση ότι ο Μητσο­τά­κης έχει χάσει «κεντρώα» ακρο­α­τή­ρια που ενδια­φέ­ρουν το ΠΑΣΟΚ, καθώς η εικόνα εκτε­τα­μέ­νης δια­φθο­ράς σε συν­δυα­σμό με την ακρί­βεια λει­τουρ­γεί απο­συ­σπει­ρω­τικά για την κυβέρ­νηση.

Ο ρόλος της Συνταγ­μα­τι­κής Ανα­θε­ώ­ρη­σης

Στην «εξίσωση» μπαίνει και η Συνταγ­μα­τική Ανα­θε­ώ­ρηση, ένα από τα μεγάλα στοι­χή­ματα του Μητσο­τάκη για αυτή την τετρα­ε­τία. Πρό­σφατα ανα­κοί­νωσε την πρόθεσή του να εντάξει στη συζή­τηση το ασυμ­βί­βα­στο μεταξύ υπουρ­γι­κού και βου­λευ­τι­κού αξιώ­μα­τος, με πρότυπο το γαλλικό μοντέλο, ανοί­γο­ντας έναν διάλογο που φτάνει ακόμα και στο ζήτημα της μείωσης του αριθμού των βου­λευ­τών. Ο Χαρα­κό­που­λος τάχθηκε υπέρ του πλήρους ασυμ­βί­βα­στου, εκτι­μώ­ντας ότι θα ενι­σχύ­σει τη διά­κριση εξου­σιών και θα συμ­βά­λει στην ανά­κτηση εμπι­στο­σύ­νης στο πολι­τικό σύστημα.

Παράλ­ληλα, στο τραπέζι εξε­τά­ζο­νται αλλαγές στο εκλο­γικό σύστημα, η θέσπιση ορίων στις κοι­νο­βου­λευ­τι­κές θητείες και η καθιέ­ρωση στα­θε­ρού τετρα­ε­τούς εκλο­γι­κού κύκλου, ο οποίος θα απο­κλείει πρόωρες κάλπες εκτός εξαι­ρε­τι­κών περι­στά­σεων. Οι τελικές απο­φά­σεις ανα­μέ­νε­ται να εντα­χθούν στην πρόταση για τη Συνταγ­μα­τική Ανα­θε­ώ­ρηση με ορί­ζο­ντα το καλο­καίρι, ενώ δεν απο­κλεί­ε­ται προ­α­ναγ­γε­λία των προ­θέ­σεων από το συνέ­δριο της Νέας Δημο­κρα­τίας τον Μάιο. Η πρόταση για ασυμ­βί­βα­στο, ωστόσο, αντί να κατευ­νά­σει τις αντι­δρά­σεις, ανα­ζω­πύ­ρωσε τη συζή­τηση για τον ρόλο και την αξία του βου­λευτή στο σημε­ρινό ελλη­νικό πολι­τικό σύστημα.

Η αντί­στροφη μέτρηση

Η πολι­τική συγκυ­ρία είναι από τις πιο σύν­θε­τες που έχει κληθεί να δια­χει­ρι­στεί η κυβέρ­νηση Μητσο­τάκη. Καλά ενη­με­ρω­μέ­νες πηγές σημειώ­νουν ότι από την έναρξη του φθι­νο­πώ­ρου και μετά, ξεκινά η αντί­στροφη μέτρηση για τη διε­ξα­γωγή εκλογών. Ο Μητσο­τά­κης θα παίξει μέχρι τέλους το χαρτί της θεσμι­κής ευθύ­τη­τας και της στα­θε­ρό­τη­τας. Το ερώτημα είναι αν οι συν­θή­κες, εκείνες τις οποίες ο ίδιος δεν ελέγχει, θα του επι­τρέ­ψουν να το παίξει μέχρι τον Απρίλιο του 2027.