Το χρονόμετρο της εξουσίας και τα τρία σενάρια που διχάζουν το Μαξίμου • Με τα μέτωπα του ΟΠΕΚΕΠΕ και των υποκλοπών ακόμα ανοιχτά, τρεις διαφορετικές «γραμμές» έχουν διαμορφωθεί στα ανώτερα κυβερνητικά κλιμάκια για τον χρόνο διεξαγωγής των επόμενων εκλογών • Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιμένει στη θεσμική γραμμή, ο Θοδωρής Λιβάνιος διαβάζει τις δημοσκοπήσεις με διαφορετικό τρόπο και μία τρίτη πτέρυγα στοιχηματίζει στο φθινόπωρο ως διέξοδο • Στο βάθος, ο Οκτώβριος
Σπανίως στη σύγχρονη ελληνική πολιτική ιστορία ένα ερώτημα έχει καταλάβει τόσο κεντρική θέση στο δημόσιο διάλογο όσο αυτό των πρόωρων εκλογών. Το ερώτημα δεν είναι πλέον θεωρητικό. Σύμφωνα με καλά ενημερωμένες πηγές στα ανώτερα κυβερνητικά κλιμάκια, το σενάριο εκλογών το φθινόπωρο βρίσκεται πλέον για τα καλά πάνω στο τραπέζι του Μεγάρου Μαξίμου και, για πρώτη φορά, έχει μπει στη σκέψη του ίδιου του πρωθυπουργού, όχι ως η βασική επιλογή, αλλά ως μια πραγματική και εξεταζόμενη πιθανότητα. Αυτό και μόνο αποτελεί εξέλιξη που αλλάζει τον τόνο της συζήτησης.
Τρεις γραμμές, ένα Μαξίμου
Στο εσωτερικό του κυβερνητικού χώρου έχουν διαμορφωθεί τρεις διακριτές προσεγγίσεις. Η πρώτη, την οποία εκπροσωπεί κατεξοχήν η δημόσια τοποθέτηση του ίδιου του Κυριάκου Μητσοτάκη, είναι η απόλυτη απόρριψη κάθε σεναρίου εκλογικού αιφνιδιασμού. Ο πρωθυπουργός, που έχει χτίσει μεγάλο μέρος του πολιτικού του κεφαλαίου στη συνέπεια και στην εμπιστοσύνη στους σταθερούς εκλογικούς κύκλους, παραπέμπει στο 2027 και επικαλείται το βάρος του ανεκτέλεστου κυβερνητικού έργου. Η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, η προώθηση σημαντικών νομοσχεδίων και δεκάδες μεταρρυθμιστικά έργα αποτελούν, κατά τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, επαρκείς λόγους για να μην τίθεται καν η ερώτηση. «Δεν έχω να σας πω τίποτα για πρόωρες εκλογές», δήλωσε χαρακτηριστικά στο Action24, σε τόνο που άφηνε ελάχιστα περιθώρια για παρερμηνεία.
Η δεύτερη γραμμή, εκείνη του Υπουργού Εσωτερικών Θοδωρή Λιβάνιου, είναι πιο επείγουσα. Διαβάζοντας τα «ψιλά γράμματα» των δημοσκοπήσεων, ο Λιβάνιος φέρεται να εντοπίζει ένα παράθυρο που ανοίγει και κλείνει γρήγορα. Σύμφωνα με αυτή την ανάλυση, οι εκλογές δεν πρέπει να αφεθούν για τον Οκτώβριο, αλλά να διεξαχθούν το αργότερο τον Ιούνιο, πριν η φθορά από τις ενεργές δικογραφίες και η επίδραση της οικονομικής αβεβαιότητας επιβαρύνουν περαιτέρω την εικόνα της κυβέρνησης.
Η τρίτη γραμμή, αυτή μιας πτέρυγας βουλευτών και στελεχών της πλειοψηφίας, στοιχηματίζει στο φθινόπωρο ως διέξοδο. Το σκεπτικό εδώ είναι πιο υπολογιστικό: η κυβέρνηση πρέπει πρώτα να ξεπεράσει τους τρέχοντες σκόπελους, να περάσει το καλοκαίρι χωρίς νέες κρίσεις και, αν το κλίμα στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης είναι ευνοϊκό, τότε ο Οκτώβριος μετατρέπεται σε σχεδόν ιδανικό χρόνο για κάλπες. Ωστόσο, η ίδια αυτή πτέρυγα βάζει αστερίσκο: αν οι οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή εξανεμίσουν τα προεκλογικά δώρα της ΔΕΘ, τότε το παράθυρο κλείνει.
Το βάρος του ΟΠΕΚΕΠΕ και το δίλημμα της ασυλίας
Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ λειτουργεί ως καταλύτης στο σύνολο αυτής της συζήτησης. Οι δικογραφίες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας έχουν φέρει στο φως ένα δίκτυο υποθέσεων που αφορούν βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, ενώ στην Ολομέλεια αναμένεται να τεθεί ζήτημα άρσης ασυλίας για έντεκα «γαλάζιους» βουλευτές. Παράλληλα, δεν αποκλείεται να ακολουθήσει αίτημα για σύσταση Προανακριτικής Επιτροπής σε σχέση με τον Σπήλιο Λιβανό και τη Φωτεινή Αραμπατζή.
Στο εσωτερικό της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της ΝΔ η γκρίνια εντείνεται. Πολλοί βουλευτές αισθάνονται ότι γίνεται «οριζόντια στοχοποίηση» τους, ενώ κυβερνητικές πηγές αναγνωρίζουν ότι όλες οι υποθέσεις δεν έχουν την ίδια βαρύτητα, επιχειρώντας να αποσυνδέσουν συγκεκριμένα πρόσωπα από γενικευμένες εντυπώσεις. Αρκετοί βουλευτές παραμένουν επικριτικοί απέναντι σε ορισμένους χειρισμούς του Μεγάρου Μαξίμου, εκτιμώντας ότι η συνεχιζόμενη σκανδαλολογία υπονομεύει συστηματικά την εικόνα της κυβέρνησης.
Το κλειδί του Ταμείου Ανάκαμψης
Ένας από τους πιο ισχυρούς τεχνικούς περιορισμούς που μπαίνουν στην «εξίσωση» είναι ο χρονικός ορίζοντας του Ταμείου Ανάκαμψης. Τον Αύγουστο θα ολοκληρωθούν οι δράσεις του και εντός Σεπτεμβρίου θα πρέπει να κατατεθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το αίτημα για εκταμίευση 3,8 δισ. ευρώ, που προβλέπεται για τον Δεκέμβριο. Στελέχη του οικονομικού επιτελείου είναι σαφή: αν δεν κατατεθεί το αίτημα εντός Σεπτεμβρίου, υπάρχει κίνδυνος τα χρήματα να χαθούν οριστικά, με το βάρος να πέφτει στον κρατικό προϋπολογισμό. Αυτό από μόνο του αποτελεί αποτρεπτική συνθήκη για οποιονδήποτε εκλογικό αιφνιδιασμό που θα ανέτρεπε τον διοικητικό σχεδιασμό.
Η Ευρωπαϊκή Προεδρία ως αμφίστομο μαχαίρι
Μέχρι πρότινος, ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα υπέρ της εξάντλησης της τετραετίας ήταν η ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία ξεκινά την 1η Ιουλίου 2027. Οι υπέρμαχοι της εκλογής στην κανονική της ώρα επικαλούνταν την ανάγκη ο κύκλος των εκλογικών αναμετρήσεων να έχει ολοκληρωθεί πριν αναλάβει η Ελλάδα αυτή την ευρωπαϊκή υποχρέωση.
Τώρα, όμως, το ίδιο επιχείρημα χρησιμοποιείται αντεστραμμένο. Εκείνοι που υποστηρίζουν τις φθινοπωρινές κάλπες επισημαίνουν ότι οι εκλογές πρέπει να διεξαχθούν σε ασφαλή απόσταση από την 1η Ιουλίου 2027, ώστε να έχουν ολοκληρωθεί όλοι οι εκλογικοί κύκλοι, πρώτος και δεύτερος γύρος, χωρίς να ασκούν πίεση στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Υπ’ αυτή την οπτική, ο Οκτώβριος του 2026 αντί να αποτελεί εκλογικό ρίσκο, μετατρέπεται σε επικοινωνιακά λογική επιλογή.
Η αδυναμία της αντιπολίτευσης και το πλεονέκτημα Μητσοτάκη
Ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα που βάζουν στο τραπέζι τα στελέχη που τάσσονται υπέρ πρόωρων κάλπων είναι η κατάσταση στην οποία βρίσκεται η αντιπολίτευση. Ο κατακερματισμός είναι εκτεταμένος και η απόσταση ανάμεσα στη Νέα Δημοκρατία και τα άλλα κόμματα παραμένει μεγάλη.
Πρόωρες εκλογές θα έβρισκαν απροετοίμαστους τόσο τα κόμματα της μειοψηφίας όσο και τους κυοφορούμενους σχηματισμούς που ετοιμάζονται να εισέλθουν στο πολιτικό σκηνικό.
Στο σκεπτικό αυτό εντάσσεται και η ανάγκη να στερηθεί χρόνος από το προαναγγελθέν κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, αλλά και από το κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού, ενώ και τα σενάρια για κίνηση από τον Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος με σειρά πρόσφατων δημόσιων παρεμβάσεων τροφοδοτεί τη σχετική φημολογία, παραμένουν ανοιχτά. Αν τα ποσοστά της Νέας Δημοκρατίας παραμείνουν στη ζώνη του 30% από το φθινόπωρο και μετά, το ερώτημα γιατί να αναμείνει κανείς άλλους έξι μήνες υπό το κίνδυνο απρόβλεπτων εξελίξεων αποκτά σοβαρό βάρος.
Το σκληρό ροκ του ΠΑΣΟΚ και η στρατηγική Ανδρουλάκη
Στο αντίπαλο στρατόπεδο, το ΠΑΣΟΚ και ο Νίκος Ανδρουλάκης επέλεξαν ανοιχτά την οδό της σφοδρής αντιπαράθεσης. Στελέχη της Χαριλάου Τρικούπη μοιράζονται την εκτίμηση ότι ο επικεφαλής τους «έχει απελευθερωθεί» και πως η εικόνα που παρουσιάζει έχει βελτιωθεί σημαντικά μετά το 4ο συνέδριο του κόμματος. «Το σκληρό ροκ ταιριάζει στο ΠΑΣΟΚ» είπε χαρακτηριστικά έμπειρο στέλεχος, περιγράφοντας την τακτική που θα ακολουθεί με «ευλάβεια» η αξιωματική αντιπολίτευση.
Ο Ανδρουλάκης έχει υψώσει τους τόνους κατά της κυβέρνησης και προσωπικά κατά του Μητσοτάκη, επαναφέροντας με ένταση το αίτημα για πρόωρες εκλογές στη σκιά των νέων δικογραφιών για τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Στο ΠΑΣΟΚ θεωρούν ότι όσο πλησιάζουν οι επόμενες δικογραφίες, τόσο το κόμμα κερδίζει πόντους, ενώ εκφράζεται η εκτίμηση ότι ο Μητσοτάκης έχει χάσει «κεντρώα» ακροατήρια που ενδιαφέρουν το ΠΑΣΟΚ, καθώς η εικόνα εκτεταμένης διαφθοράς σε συνδυασμό με την ακρίβεια λειτουργεί αποσυσπειρωτικά για την κυβέρνηση.
Ο ρόλος της Συνταγματικής Αναθεώρησης
Στην «εξίσωση» μπαίνει και η Συνταγματική Αναθεώρηση, ένα από τα μεγάλα στοιχήματα του Μητσοτάκη για αυτή την τετραετία. Πρόσφατα ανακοίνωσε την πρόθεσή του να εντάξει στη συζήτηση το ασυμβίβαστο μεταξύ υπουργικού και βουλευτικού αξιώματος, με πρότυπο το γαλλικό μοντέλο, ανοίγοντας έναν διάλογο που φτάνει ακόμα και στο ζήτημα της μείωσης του αριθμού των βουλευτών. Ο Χαρακόπουλος τάχθηκε υπέρ του πλήρους ασυμβίβαστου, εκτιμώντας ότι θα ενισχύσει τη διάκριση εξουσιών και θα συμβάλει στην ανάκτηση εμπιστοσύνης στο πολιτικό σύστημα.
Παράλληλα, στο τραπέζι εξετάζονται αλλαγές στο εκλογικό σύστημα, η θέσπιση ορίων στις κοινοβουλευτικές θητείες και η καθιέρωση σταθερού τετραετούς εκλογικού κύκλου, ο οποίος θα αποκλείει πρόωρες κάλπες εκτός εξαιρετικών περιστάσεων. Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να ενταχθούν στην πρόταση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση με ορίζοντα το καλοκαίρι, ενώ δεν αποκλείεται προαναγγελία των προθέσεων από το συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας τον Μάιο. Η πρόταση για ασυμβίβαστο, ωστόσο, αντί να κατευνάσει τις αντιδράσεις, αναζωπύρωσε τη συζήτηση για τον ρόλο και την αξία του βουλευτή στο σημερινό ελληνικό πολιτικό σύστημα.
Η αντίστροφη μέτρηση
Η πολιτική συγκυρία είναι από τις πιο σύνθετες που έχει κληθεί να διαχειριστεί η κυβέρνηση Μητσοτάκη. Καλά ενημερωμένες πηγές σημειώνουν ότι από την έναρξη του φθινοπώρου και μετά, ξεκινά η αντίστροφη μέτρηση για τη διεξαγωγή εκλογών. Ο Μητσοτάκης θα παίξει μέχρι τέλους το χαρτί της θεσμικής ευθύτητας και της σταθερότητας. Το ερώτημα είναι αν οι συνθήκες, εκείνες τις οποίες ο ίδιος δεν ελέγχει, θα του επιτρέψουν να το παίξει μέχρι τον Απρίλιο του 2027.
