Πλάνο τοκετού, φυσικός τοκετός, ήπια καισαρική: Μύθοι και Αλήθειες

Ο εξει­δι­κευ­μέ­νος μαιευ­τή­ρας – γυναι­κο­λό­γος χει­ρουρ­γός και επι­κε­φα­λής  μαιευ­τι­κής ομάδας Δρ. Στυ­λια­νός Κογε­ώρ­γος, με ένα απλου­στευ­τικό Q & A, δίνει το περί­γραμμα βασικών εννοιών που απα­σχο­λούν όλο και περισ­σό­τερο τα σύγ­χρονα ζευ­γά­ρια

Τι είναι το πλάνο τοκετού;

Το πλάνο τοκετού είναι ένα «σχέδιο τοκετού», μια κατα­γραφή του τι θα ήθελε μια μέλ­λουσα μητέρα να συμβεί κατά τη διάρ­κεια, αλλά και αμέσως μετά τον τοκετό. Το πλάνο τοκετού δεν είναι υπο­χρε­ω­τικό, όμως η συζή­τηση για τη δημιουρ­γία του δίνει την ευκαι­ρία σε μια γυναίκα και να κάνει ερω­τή­σεις στη μαία και το γυναι­κο­λόγο της και να μάθει περισ­σό­τερα για το τι συμ­βαί­νει στον τοκετό, και προ­σφέ­ρει τον απα­ραί­τητο χρόνο στη μέλ­λουσα μητέρα να προ­ε­τοι­μα­στεί, να σκεφτεί και να συζη­τή­σει με τον σύντροφο της τις επι­λο­γές της. Επι­πλέον, δίνει τη δυνα­τό­τητα στη μαία και το γυναι­κο­λόγο να γνω­ρί­σει καλύ­τερα και να κατα­νο­ή­σει τα συναι­σθή­ματα και τις προ­τε­ραιό­τη­τες της μέλ­λου­σας μητέρας, με απο­τέ­λε­σμα την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερη επι­κοι­νω­νία και την ανά­πτυξη εμπι­στο­σύ­νης μεταξύ τους.

Το πλάνο τοκετού επι­τρέ­πει τη μεγα­λύ­τερη εμπλοκή στις απο­φά­σεις που περι­λαμ­βά­νει ένας τοκετός και προ­ε­τοι­μά­ζει καλύ­τερα, τόσο τη μέλ­λουσα μητέρα, όσο και τον σύντροφο για τη δια­δι­κα­σία. Φυσικά το πλάνο τοκετού δεν είναι δεσμευ­τικό και μπορεί να αλλάξει ανά πάσα στιγμή, ανάλογα με τις επι­θυ­μίες της μέλ­λου­σας μητέρας, την κατά­σταση της υγείας της εγκύου και του εμβρύου και πιθανές επι­πλο­κές.

Το πλάνο τοκετού συνήθως είναι ευέ­λι­κτο περι­λαμ­βά­νο­ντας δια­φο­ρε­τι­κές πιθα­νό­τη­τες, ώστε να δημιουρ­γη­θεί ένα αίσθημα σιγου­ριάς στη μέλ­λουσα μητέρα και να μην υπάρ­χουν απο­γοη­τεύ­σεις, εάν κάτι τελικά προ­χω­ρή­σει δια­φο­ρε­τικά. Ο τοκετός είναι μια συνθήκη όπου δεν μπορεί να υπάρξει από­λυ­τος έλεγχος για την έκβαση του, ακόμα και να υπάρχει άψογη προ­ε­τοι­μα­σία, γιατί μερικές φορές το σώμα και το έμβρυο έχουν τα δικά τους σχέδια.

Τι περι­λαμ­βά­νει ένα πλάνο τοκετού;

Ένα πλάνο τοκετού είναι πολύ προ­σω­πικό ζήτημα και εξαρ­τά­ται από τις ανάγκες, τις επι­θυ­μίες, το ιατρικό ιστο­ρικό, τις περι­στά­σεις κάθε μέλ­λου­σας μητέρας, όπως επίσης και τη δια­θε­σι­μό­τητα και εξει­δί­κευση του ιατρι­κού προ­σω­πι­κού

Ένα πλάνο τοκετού μπορεί να περι­λαμ­βά­νει:

·       Το άτομο ή τα άτομα που θα είναι παρόντα στον τοκετό ή και κατά τη νοση­λεία

·       Την πιθα­νό­τητα χρήσης επι­σκλη­ρί­διου, άλλης αναι­σθη­σίας, η φυσικών τρόπων για την ανα­κού­φιση του πόνου

·       Τις δια­δι­κα­σίες για την προ­ε­τοι­μα­σία της μητέρας για τον τοκετό

·       Το περι­βάλ­λον του τοκετού, στο βαθμό που είναι εφικτό (π.χ. φωτι­σμός, ύπαρξη μου­σι­κής, ενδυ­μα­σία, κλπ)

·       Τις προ­τι­μώ­με­νες θέσεις τοκετού, εάν επι­δί­ωξή μας είναι ο φυσικός τοκετός

·       Την πιθα­νό­τητα φυσικού τοκετού

·       Τις επι­θυ­μη­τές παρεμ­βά­σεις σε περί­πτωση καθυ­στέ­ρη­σης του τοκετού, όπως για παρά­δειγμα υπο­βο­ή­θηση τοκετού, την πρό­κληση τοκετού, κ.ά.

·       Το νοσο­κο­μείο στο οποίο θα γίνει ο τοκετός

·       Την περι­ποί­ηση  του νεογνού

·       Την πρόθεση για θηλασμό και τη δια­τροφή του νεογνού

·       Τις επι­λο­γές σε περί­πτωση ανάγκης διε­νέρ­γειας και­σα­ρι­κής τομής

·       Εναλ­λα­κτι­κούς τρόπους τοκετού, όπως για παρά­δειγμα στο νερό

·       Οτι­δή­ποτε άλλο σχε­τί­ζε­ται με τον τοκετό και τις προ­σω­πι­κές προ­τι­μή­σεις ή τις πολι­τι­στι­κές και θρη­σκευ­τι­κές ανάγκες της μέλ­λου­σας μητέρας ή γονέων

 

Τι είναι ο φυσικός τοκετός;

Ο φυσικός τοκετός και η προ­ε­τοι­μα­σία γονεϊ­κό­τη­τας απο­τε­λούν όρους που περι­γρά­φουν αυτό που ονο­μα­ζό­ταν τις προη­γού­με­νες δεκα­ε­τίες «ανώ­δυ­νος τοκετός» και περι­λαμ­βά­νει τόσο τα μαθή­ματα που πραγ­μα­το­ποιού­νται από τη μαιευ­τική ομάδα του ιατρείου για τους μέλ­λο­ντες γονείς, όσο και τη δια­δι­κα­σία του τοκετού, χωρίς τη χρήση φαρ­μα­κευ­τι­κής αγωγής για τη δια­χεί­ριση του πόνου και την επί­σπευση της δια­δι­κα­σίας.

Προ­ε­τοι­μα­σία φυσικού τοκετού και γονεϊ­κό­τη­τας

Για την πραγ­μα­το­ποί­ηση του φυσικού τοκετού είναι απα­ραί­τητη, κατά τη διάρ­κεια της εγκυ­μο­σύ­νης, η προ­ε­τοι­μα­σία της μέλ­λου­σας μητέρας ή του ζευ­γα­ριού για το μικρό θαύμα της γέν­νη­σης και της γονεϊ­κό­τη­τας.

Τα μαθή­ματα προ­ε­τοι­μα­σίας φυσικού τοκετού και γονεϊ­κό­τη­τας περι­λαμ­βά­νουν συμ­βου­λευ­τική, ενη­μέ­ρωση και εκπαί­δευση σε χρή­σι­μες τεχνι­κές σχετικά με:

Τη λει­τουρ­γία του γυναι­κείου οργα­νι­σμού και τις αλλαγές κατά την εγκυ­μο­σύνη

Την ανά­πτυξη του εμβρύου σε κάθε στάδιο της εγκυ­μο­σύ­νης

Τη βελ­τί­ωση της καθη­με­ρι­νό­τη­τας της εγκύου μέσα από αλλαγές στις συνή­θειες της δια­τρο­φής, της σωμα­τι­κής άσκησης και του τρόπου ζωής

·       Την εξέλιξη της σχέσης του ζευ­γα­ριού στη διάρ­κεια της εγκυ­μο­σύ­νης

Τα είδη και τη δια­δι­κα­σία του τοκετού

Την ανα­γνώ­ριση των αρχικών συμ­πτω­μά­των του τοκετού

Την προ­ε­τοι­μα­σία της μέλ­λου­σας μητέρας για τη δια­χεί­ριση του πόνου

Τις δια­θέ­σι­μες μεθό­δους αναλ­γη­σίας

Τη δια­χεί­ριση του άγχους

Το υπο­στη­ρι­κτικό πρόσωπο κατά τον τοκετό

Το θηλασμό

Την περίοδο της λοχείας

Την περι­ποί­ηση του νεογνού

Την ταχύ­τερη σωμα­τική ανάρ­ρωση μετά τον τοκετό

Φυσικός τοκετός, ονο­μά­ζε­ται ο φυσιο­λο­γι­κός τοκετός που πραγ­μα­το­ποιεί­ται χωρίς τη χρήση φαρ­μα­κευ­τι­κής αγωγής για τη δια­χεί­ριση του πόνου και την επί­σπευση της δια­δι­κα­σίας. Απο­τε­λεί μια συναρ­πα­στική και αξέ­χα­στη εμπει­ρία, που μπορούν να βιώσουν οι γυναί­κες σε εγκυ­μο­σύνη.

Ο φυσικός τοκετός προ­σφέ­ρει στη μέλ­λουσα μητέρα ή το ζευγάρι ένα έντονο αίσθημα ασφά­λειας και αυτο­πε­ποί­θη­σης, χτί­ζο­ντας άρρη­κτους και υγιείς δεσμούς μεταξύ των γονέων και του παιδιού, κάνο­ντας ευκο­λό­τερη τη μετά­βαση του ζευ­γα­ριού στο νέο τους ρόλο μέσα στην αίσθηση της οικο­γέ­νειας. Επι­πλέον, μέσα από την προ­ε­τοι­μα­σία γονεϊ­κό­τη­τας η μέλ­λουσα μητέρα ή το ζευγάρι γνω­ρί­ζε­ται καλύ­τερα με τον ιατρό και τη μαιευ­τική ομάδα, δημιουρ­γώ­ντας μια σχέση ουσια­στι­κής εμπι­στο­σύ­νης, ώστε να αντι­με­τω­πί­σουν τη στιγμή της γέν­νη­σης με γαλήνη και ηρεμία.

Πότε είναι δυνατός ο φυσικός τοκετός;

Για να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί ένας φυσικός τοκετός χρειά­ζε­ται η μητέρα να πληροί συγκε­κρι­μέ­νες προ­ϋ­πο­θέ­σεις και να έχει ενη­με­ρω­θεί και εκπαι­δευ­τεί προ­γεν­νη­τικά.

Ο φυσικός τοκετός είναι δυνατός σε γυναί­κες που έχουν μια φυσιο­λο­γική και χαμηλού κιν­δύ­νου εγκυ­μο­σύνη και φυσιο­λο­γικά ή καθη­συ­χα­στικά ευρή­ματα του προ­γεν­νη­τι­κού ελέγχου, κυο­φο­ρούν ένα έμβρυο, δεν έχουν χρόνια προ­βλή­ματα υγείας ή επι­πλο­κές και έχουν συμπλη­ρώ­σει την 37η εβδο­μάδα κύησης. Ωστόσο, ο φυσικός τοκετός δεν είναι πάντα δυνατό να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί σε γυναί­κες που βρί­σκο­νται σε κύηση υψηλού κιν­δύ­νου.

Πλε­ο­νε­κτή­ματα φυσικού τοκετού

Τα πλε­ο­νε­κτή­ματα του φυσικού τοκετού είναι πολ­λα­πλά για τη σωμα­τική και πνευ­μα­τική υγεία του βρέφους, της μητέρας και των γονέων, επι­τρέ­πο­ντας τους να βιώσουν τον τοκετό ως μια ξεχω­ρι­στή και όμορφη εμπει­ρία.

Συγκε­κρι­μένα, ο φυσικός τοκετός συγκε­ντρώ­νει τα εξής πλε­ο­νε­κτή­ματα:

Ενεργός ρόλος της μητέρας στην εξέλιξη του τοκετού, γεγονός που οδηγεί σε μια ολο­κλη­ρω­μένη εμπει­ρία

Ελευ­θε­ρία κινή­σεων καθόλη τη διάρ­κεια του τοκετού

Απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρες εξω­θή­σεις

Άμεση έναρξη του θηλα­σμού

Συμ­με­τοχή και των δύο γονέων στην δια­δι­κα­σία του τοκετού

Αύξηση της αυτο­πε­ποί­θη­σης και τις εμπι­στο­σύ­νης στις δυνα­τό­τη­τες του γυναι­κείου σώματος

Ενί­σχυση του δεσμού μητέρας – μωρού

Μειω­μένη νευ­ρι­κό­τητα του νεογνού

Ταχύ­τερη σωμα­τική ανάρ­ρωση

Μειω­μένο πόνο μετά τον τοκετό

Αύξηση της ικα­νο­ποί­η­σης των γυναι­κών από την εμπει­ρία του τοκετού τους

Αποϊ­α­τρι­κο­ποί­ηση του τοκετού

Τι είναι η ήπια και­σα­ρική τομή;

Ήπια και­σα­ρική τομή ή αλλιώς φυσική και­σα­ρική (gentle c-section ή natural caesarian στα αγγλικά) είναι ένας τοκετός που ενσω­μα­τώ­νει χαρα­κτη­ρι­στικά της δια­δι­κα­σίας του φυσιο­λο­γι­κού τοκετού στην και­σα­ρική τομή. Στόχος της είναι να μετα­τρέ­ψει το περι­βάλ­λον του χει­ρουρ­γείου σε φιλικό και φιλό­ξενο για τη δυάδα μητέρας – νεο­γέν­νη­του ενθαρ­ρύ­νο­ντας τεχνι­κές όπως η άμεση επαφή δέρμα με δέρμα (skin to skin), ο θηλα­σμός και η επαφή της μητέρας με το νεο­γέν­νητο αμέσως μετά τον τοκετό.

Ποια είναι τα οφέλη μιας ήπιας και­σα­ρι­κής τομής;

Η ήπια και­σα­ρική τομή είναι ιδιαί­τερα σημα­ντική για όσες επί­το­κες έχουν βιώσει προη­γού­με­νες τραυ­μα­τι­κές εμπει­ρίες τοκετού, προ­σφέ­ρο­ντας μια επιλογή που συν­δυά­ζει την ανα­γκαιό­τητα πραγ­μα­το­ποί­η­σης και­σα­ρι­κής τομής με μια θετική εμπει­ρία τοκετού.

Τα οφέλη μιας ήπιας και­σα­ρι­κής τομής περι­λαμ­βά­νουν:

·       Την υιο­θέ­τηση ενός ενερ­γη­τι­κού ρόλου από την επίτοκο στη δια­δι­κα­σία του τοκετού.

·       Την παρου­σία και συμ­με­τοχή των γονέων στη δια­δι­κα­σία του τοκετού.

·       Την άμεση επαφή μητέρας με νεο­γέν­νητο μέσα στην πρώτη ώρα μετά τη γέννηση, όπου το νεο­γέν­νητο είναι σε εγρή­γορση και πιο πρόθυμο να θηλάσει.

·       Την άμεση δερ­μα­τική επαφή μητέρας και νεο­γέν­νη­του, βοη­θώ­ντας στην ρύθμιση της θερ­μο­κρα­σίας του σώματος και του καρ­δια­κού ρυθμού.

Δια­φο­ρές παρα­δο­σια­κής και­σα­ρι­κής τομής και ήπιας και­σα­ρι­κής τομής

Όσον αφορά το χει­ρουρ­γικό κομμάτι, μια ήπια και­σα­ρική τομή δε δια­φέ­ρει από μια παρα­δο­σιακή. Το σημείο στο οποίο δια­φο­ρο­ποιεί­ται αφορά την προ­σέγ­γιση του ιατρι­κού και μαιευ­τι­κού προ­σω­πι­κού στην ίδια τη δια­δι­κα­σία. Αντί­θετα με την παρα­δο­σιακή και­σα­ρική τομή, όπου η μητέρα με το νεο­γέν­νητο παρα­μέ­νουν χωρι­σμέ­νοι, η ήπια και­σα­ρική τομή, φρο­ντί­ζει να δώσει χρόνο στην ανά­πτυξη του δεσμού από τη στιγμή της γέν­νη­σης, ανε­ξάρ­τητα από το κλινικό περι­βάλ­λον.

Οι κύριες δια­φο­ρές μεταξύ της παρα­δο­σια­κής και της ήπιας και­σα­ρι­κής τομής είναι:

1.    Η ήπια και­σα­ρική πραγ­μα­το­ποιεί­ται πάντα με επι­σκλη­ρί­διο αναι­σθη­σία και όχι με γενική αναι­σθη­σία.

2.    Η χει­ρουρ­γική επέμ­βαση στην ήπια και­σα­ρική δεν είναι κρυμ­μένη πίσω από τη χει­ρουρ­γική κουρ­τίνα, αλλά επι­τρέ­πει στους γονείς να δουν με τα μάτια τους την έξοδο του μωρού από την κοιλιά.

3.    Η έξοδος του μωρού από την κοιλιά και το κόψιμο του ομφά­λιου λώρου, στην ήπια και­σα­ρική, γίνεται στα­διακά και χωρίς πίεση χρόνου.

4.    Μετά την ήπια και­σα­ρική, όπως και στον φυσιο­λο­γικό τοκετό, το νεο­γέν­νητο τοπο­θε­τεί­ται στο στήθος της μητέρας, έχοντας δερ­μα­τική επαφή. Σε αυτό το σημείο γίνεται μια πρώτη δοκιμή για θηλασμό.

Η συμβολή του ιατρού

Υπο­γραμ­μί­ζε­ται η σημασία της προ­ε­τοι­μα­σίας του φυσικού τοκετού και της γονεϊ­κό­τη­τας στην επί­τευξη ενός ήρεμου, ασφα­λούς και ελά­χι­στα επεμ­βα­τι­κού τοκετού.

Εφαρ­μό­ζο­ντας με επι­στη­μο­νική υπευ­θυ­νό­τητα όσα ανα­λύ­σαμε παρα­πάνω, διορ­γα­νώ­νουμε σε συνερ­γα­σία με την μαιευ­τική μας ομάδα -για γυναί­κες που παρα­κο­λου­θού­νται στο ιατρείο μας- μαθή­ματα προ­ε­τοι­μα­σίας φυσικού τοκετού και γονεϊ­κό­τη­τας.

Ο Δρ. Στυ­λια­νός Κογε­ώρ­γος είναι εξει­δι­κευ­μέ­νος μαιευ­τή­ρας – γυναι­κο­λό­γος χει­ρουρ­γός, επι­κε­φα­λής εξει­δι­κευ­μέ­νης μαιευ­τι­κής ομάδας που απο­τε­λεί­ται από Αναι­σθη­σιο­λόγο, Γενικό Χει­ρουργό, Ουρο­λόγο, καθώς και Ψυχο­λόγο, Φυσι­κο­θε­ρα­πευτή και Κλινικό Διαι­το­λόγο. Περισ­σό­τε­ρες πλη­ρο­φο­ρίες για τον τοκετό, την εγκυ­μο­σύνη αλλά και γενι­κό­τερα ζητή­ματα γυναι­κο­λο­γι­κής φύσεως μπο­ρείτε να βρείτε στην ιστο­σε­λίδα του www.kogeorgos.gr